༄༅།། ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་

སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་

པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་

ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་

རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་

རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་

བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།

གླེགས་བམ་བཅུ་གཉིས་པ།།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན། ༢༠༡༥
The Official Biography of His Holiness the Dalai Lama Norbulingka Institute

དཔར་ཐེངས་དང་པོ། དེབ་གྲངས་ལྔ་ཚན་ ༥༠༠

First Edition:500 copies.

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ཡིག་ཐོག་བཀའ་འཁྲོལ་མེད་པར་དེབ་འདི་ཆ་ཚང་ངམ། ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་ཐབས་རྣམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱིན་ཡིག་སོགས་སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་གང་གི་ཐོག་ཏུའང་ཕབ་བསྒྱུར་དང་དཔར་སྐྲུན་ཞུ་འགྲེམས་མི་ཆོག
Copyright © 2015 Norbulingka Institute. All rights reserved, including the right to reproduce or translate this book or portions thereof in any form whatsoever.
For information and permission, please contact The Director, Norbulingka Institute.

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།
ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས།
Editorial Team: Kalon Trisur Kalsang Yeshi, Namgyal Dorjee, Sherab Gyamso, Yeshi Gawa, Karma Dorjee, Lakshay, Gendun, Sonam Tsering, Kalsang Tsultrim

Published by: Norbulingka Institute
Norbulingka Institute
PO Sidhpur-176057 Dharamsala
Distt. Kangra, HP India
Tel:+91 1892 246502 / 246405
E-mail:info@norbulingka.org

ISBN: 978-81-93187-82-1

Printed at Archana Ph: 011 26810747 / 48
www.archanapress.com

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རླབས་ཆེན་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་པར་ཐུགས་སྣང་ལྡན་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་རེ་འདོད་སྐོང་ཕྱིར། ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བའི་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོའི་པོད་ཕྲེང་རྣམས། ཀུན་གྱིས་གཟིགས་བདེའི་སླད་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་འཕྲུལ་དེབ་ཏུ་བསྒྲིགས་པ་ཡིན་ལ། ཡིག་གཟུགས་རྙིང་པ་ནས་ Unicode ལ་སྒྱུར་སྐབས་ཆད་ལྷག་ནོར་འཁྲུལ་རེ་ཟུང་བྱུང་ཡོད་སྲིད་པས། རྒྱ་ཆེའི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནོར་འཁྲུལ་ཡོ་བསྲང་གི་དགོངས་ཚུལ་ལྷུག་པོར་གསུང་བའི་རེ་བ་ཞུ།

དཔེ་སྐྲུན་གསལ་བཤད།

དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་འདིའི་ནང་སྤྱི་འགྲོས་ལྟར་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་གི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ལམ་དུ་བཀོད་པའི་དེབ་ཕྲེང་མུ་ཏིག་གི་ཕྲེང་བ་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟར་བྱུང་དང་འབྱུང་འགྱུར་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཡོན་ཞིག་ཡིན། རང་རེ་གངས་ལྗོངས་པར་མཚོན་ན་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་བཞི་པའི་མཛད་རྣམ་འགོད་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུ་ནི་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་གནས་ལུགས་ཤིག་དང༌། དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་ལའང་མེད་པའི་ལྷ་སྐལ་དུ་རྒྱལ་བློན་སེམས་དཔའ་དུ་མ་དང༌། སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པས་གསེར་འཁོར་ཕྱག་མཚན་དུ་བཞེས་པ་རིམ་པར་བྱུང་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་དོན་གྱི་སླད་དུ་མཚན་ནས་སྨོས་ན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་སྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་བོད་འབངས་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སྐབས་འདིར་བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་སླད་ཐུགས་བསྐྱེད་ལྟར་དུས་དང་འཚམས་པར་ཁ་ལྗོངས་པད་མའི་འདབ་མ་དགོད་པའི་ལྟེ་གནས་སུ། མཚན་དཔེའི་གེ་སར་གྱི་ཕྲ་ཚོམ་དགོད་པ་དང༌། ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་བོད་འབངས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཡོལ་གོར་ཐོབ་པ་ནི། བོད་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩ་སླར་གསོ་ཐུབ་པའི་སྡོང་པོའི་རྩ་བ་ཚུགས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལོས་ཡིན།

གང་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་པ་བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་བདེ་རྩ་གཅིག་ཉིད་དུ་འཕྱན་པའི་ཁྲོད་ནས། གླིང་འདིར་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བདོ་ཞིང༌། ཁ་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་བའི་འཕྲིན་ལས་ནི་ཟེགས་མ་རེ་ཡང་བརྗོད་ནུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་འགོངས་པ་རྒྱལ་དང་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་མཛད་པའི་གཤིས་སུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན།

འོན་ཏང༌། གང་གི་མཚན་མཛད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཐུན་མོང་གདུལ་བྱའི་བློ་འཚམས་གང་ནུས་འགོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་དཀར་ལེགས་ཚོགས་གསེར་གྱི་ཆོས་སྡོང་ཆེན་པོ་མཐོར་འདེགས་དང་ལྷན། ལྔ་རིག་ནོར་བུའི་ཕྲ་རྒྱན་འགོད་པའི་དགའ་སྟོན་དེ་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཟོང་ལས་བསྐྲུན་རྒྱུའི་སྐལ་བར་ཐོབ་པ་དེ་ནི། དེ་བས་ལྷག་པའི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་མེད་པའི་རྨད་བྱུང་གི་བགྱི་ཁུར་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་ཅི་དགོས།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཐོང་རྒྱ་དང་ཐོས་རྒྱ་མཛངས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུའི་མྱོང་བྱང་དང༌། དཔྱད་འཇོག་གི་རྣམ་དཔྱོད་ལས་བལྟམས་པའི་ཁྱད་ཡོན་ནི་ཤིག་ལ་རུས་མེད་ཀྱི་དཔེ་ལྟར་གྱུར་པ་དང༌། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཡུལ་དུས་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདོ་བའི་ཁོར་ཡུག་གི་རྐྱེན་པས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག་པར་རྒྱུ་ཆ་ལག་སོན་དཀའ་བའི་གནས་བབ་ཀྱང་བྱུང༌། དེ་ལྟའི་ངལ་ཚེགས་ལ་གདོང་ལེན་གྱིས་སོ་མེད་རྐན་འགྲས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ནས་ད་ལམ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ (ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༠ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༦ ཡན་གྱི་མཛད་རྣམ) རླབས་འཕྲེང་ལྔ་བཅུའི་བདག་ཉིད་ཅན་འདི་དཔར་སྐྲུན་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་བ་ནི་བློ་སྤོབས་མངོན་མཐོའི་ཆ་རྐྱེན་དམ་པར་སྨན་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་བྱུང༌།

འབྲི་རྩོམ་ཞུ་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་མང་པོ་བྱུང་བ་དང་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཞིབ་ཚགས་གང་ཐུབ་ཀྱི་ལས་དབང་གིས་ད་ལམ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་ཚུལ་ནས། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་བར་གླེགས་བམ་གཅིག་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་འདི་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དབུ་ཚུགས་ཏེ་བོད་ཕྲུག་སློབ་གྲྭ་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གླེགས་བམ་ལྔ། ༡༩༦༠ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༧ ནས་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༣ བར་གླེགས་བམ་གཉིས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ཚུལ་དང་གྲོས་ཆོད་སྔ་རྗེས་ཇི་ལྟར་འཇོག་གནང་མཛད་པའི་སྐོར་གླེགས་བམ་གཅིག ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༤ ནས་ ༡༩༨༠ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༦ བར་གླེགས་བམ་ལྔ་བཅས་ཁྱོན་ད་བར་གླེགས་བམ་བཅུ་བཞི་རྩོམ་སྒྲིག་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད།

ད་དུང་བློ་ཤེད་མེད་ཀྱང་ཁ་ཕོ་ཆེ་བའི་དཔེ་ལྟར། ད་ཡོད་རགས་ཟིན་ཁག་དང༌། འབྱུང་འགྱུར་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་འོས་འཚམས་ཕྱོགས་སྒྲིག་གིས་དཔར་སྐྲུན་ཞུ་རྒྱུའི་ལས་ཁུར་ལ་བརྩོན་བཞིན་པ་ཡིན།

ཐེངས་འདིར་ང་ཚོས་རྒྱུ་ཆ་ཁྱོན་བསྡོམས་ ༡༥༩ ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱས་པ་དང༌། ད་ལྟའི་འབྲི་རྩོམ་ཟིན་པ་རྣམས་མི་རེ་ངོ་རེས་ལྟ་ཀློག་དང༌། སྣོན་འཕྲི་ལན་མང་ཞུས་ཁར་མཁས་དབང་གཞན་ལའང་གཟིགས་དཔྱད་དུ་ཕུལ་ཏེ། མདོར་ན་མིང་ཚིག་གི་དག་ཆ་ཚུན་ལའང་གྲོས་བསྡུར་དགོས་རིགས་གང་ཐུབ་ཞུས་ཁུལ་ཡིན།

དེབ་གཟུགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡང༌།འཛད་གྲོན་ལ་དགོས་མེད་གཙིགས་སུ་མ་བྱས་པར་ཤོག་བུ་དང༌།རྒྱབ་ཤ་སོགས་གང་ལེགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་ཞུས་ཏེ་སྤུས་ཚད་ཧ་ཅང་མཐོ་བའི་དེབ་གྲངས་བརྒྱ་དང༌། དེ་འོག་དེབ་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་བཅས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད།

མཐའ་དོན། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་ལས་བྱེད་དང༌།ལས་མི་འགོ་མང་ཡོངས་ཀྱིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལས་གཉེར་བྱས་པའི་སྙིང་པོར་མཛད་རྣམས་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ལས་ཁུར་རྒྱུན་མཐུད་བླང་ཐུབ་པ་བྱུང་བས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདི་ཕྱི་དགེ་བའི་སྐྱབས་འཇུག་གི་རྒྱ་ལས་མ་འགོངས་པ་ཞེས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། མཛད་དེབ་འདི་དག་ལ་སྐྱོན་དང་ནོར་འཁྲུལ་མང་པོ་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ་བས་དམ་པ་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ལ་བརྟེན། ཐུགས་མི་ཁྲེལ་བའི་ངང་ནས་དགོངས་འཆར་བཀའ་སློབ་ལྷུག་པོར་འཇོ་བ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ངེས་སྟོན་པ་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས།

དམིགས་བསལ་གསལ་བཤད།

མཛད་རྣམ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་གསལ་བཤད་དེང་ཕན་དཔར་སྐྲུན་ཟིན་ཁག་ཏུ་ཡོད་པར་ཅུང་ཟད་སྣོན་འཕྲི་དགོས་རིགས་ཕུད་འདོན་ཐེངས་སོ་སོར་འགོད་འགྲེམས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་ལམ་འདིར་ཆེད་དུ་ཞུ་རྒྱུ་གཞན་ཞིག་ལ། གླེགས་བམ་འདིར་ཕྱི་རྒྱལ་དང་རྒྱ་གར་བའི་མིང་འདོན་ཞུས་པ་རྣམས་རྒྱུ་ཆ་ལག་སོན་བྱུང་ཁག་ལ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྲ་གདངས་ཡོད་པ་ཙམ་ལས་དབྱིན་ཇི་དང་ཧིན་རྡུའི་ཡི་གེར་མེད་སྟབས། དྲ་རྒྱ་སོགས་ཀྱི་ལམ་ནས་འཚོལ་ཞིབ་གང་ཡོང་ཞུས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྲོད་དུ་དབྱིན་སྐད་སོགས་ཀྱི་ནང་མཚན་དངོས་འབྲི་སྲོལ་རྙེད་སོན་མ་བྱུང་བ་རྣམས་རང་སོར་འཇོག་རྒྱུ་ལས་ཞུ་ཐབས་གཞན་མ་བྱུང་བར་བཟོད་གསོལ་ཞུ་རྒྱུ།

མཛད་རྣམ་ནི་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་དང་འབྲེལ་བའི་མཛད་འཕྲིན་ཐང་མར་བརྡལ་བའི་བཀའ་དྲིན་ལས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། ཆབ་སྲིད་དང་བཅས་པ་འདས་པའི་རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རབས་ནང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་མཛད་རྗེས་ཀྱི་བསྡོམས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་གོར་མ་ཆག

མགོན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ང་ཚོའི་དུས་རབས་ནང་བྱུང་མེད་ན། བོད་ཅེས་མིང་གི་ལྷག་མ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་གདོན་མི་ཟ་ཞིང༌། དེས་ན་མཛད་རྣམ་ལྗགས་ཀློག་གནང་མཁན་ཚོས་ཚུལ་འདི་ཉིད་མཁྱེན་བརྟས་དགོས་པ་ཅིས་ཀྱང་གལ་ཆེ་ཞེས་ཞོར་འཕྲོས་ཀྱི་སྐུལ་གླེང་དང་བཅས་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ངེས་སྟོན་པ་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༠ ལ།

མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞབས་ཞུ་བ་ཐུན་མོང་གི་གསལ་བཤད།

སྙིགས་དུས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་རིགས་གསུམ་གཅིག་བསྡུས་ལྷ་གཅིག་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་པའི་ཆ་ཤས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བོད་ཡིག་ཐོག་བརྩམས་བསྒྲིགས་དཔར་ཐོན་དང་པོ་ཡིན་ཞིང༌། མུ་མཐུད་གླེགས་བམ་རིམ་འཐོན་ཡོང་རྒྱུ་བཅས་ལ་ལྟ་ཀློག་གནང་མཁན་བོད་མི་གཞོན་སྐྱེས་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བའང་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། དེ་རྣམས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་རྩ་བའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་སྔོན་འགྲོའི་ལོ་རྒྱུས་སུ་ངོ་སྤྲོད་བྱ་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེ་བར་མངོན།

དེའི་ཕྱིར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་མཛད་རྣམ་འདྀའི་མཆོད་བརྗོད་དང༌། སྔོན་གླེང་དུ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་མཛད་པ་སྣ་ཚོགས་བཞེས་ཚུལ་མདོ་ཙམ་བཅས། རླབས་འཕྲེང་དང་པོ་ནས་གསུམ་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཡང༌། འོ་སྐོལ་གྱི་འདྲེན་མཆོག་བླ་ན་མ་མཆིས་པ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་མཆོག་མིག་མི་འཛུམ་གྱིས་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ནས། གང་གི་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཞིང་བོད་ཁ་བ་གངས་ཅན་གྱི་སྣོད་བཅུད་ཆགས་རབས་དང༌། བོད་ཡུལ་དུ་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་བྱོན་ནས་འགྲོ་དོན་མཛད་པའི་སྐོར་སོགས་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པའི་མཛད་པའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུས་ཡོད་ཅིང༌། ཞར་བྱུང་དུ། སྐབས་འབྲེལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང༌། མི་སྣ་ངོ་སྤྲོད། དཔྱད་གཞི། ཚིག་མཛོད་ནང་གསལ་ཁ་མེད་པའི་མིང་ཚིག་རིགས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་སོགས་ཚན་པ་ཞེ་གཉིས་ཙམ་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། ད་དུང་གླེགས་བམ་འདིའི་ནང་བབ་འབྲེལ་གྱི་སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༨ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༦༧༢ བཅས་ཡོད།

འདི་དག་ནི་སྔར་ཡོད་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་འཁྲུངས་རབས་དང༌། ཆོས་འབྱུང༌། རྒྱལ་རབས། ཕྱིས་ཐོན་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་སོགས་ལས་བཏུས་པ་གང་ཞིག་ལ། སཱར་ ཅཱལ་སེ་ འབེལ་ (Sir Charles Bell) དང༌། ཧྱིའུ་ རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Richardson) གྱིས་བརྩམས་བྲིས་ལ་སོགས་པའི་དབྱིན་ཡིག་དང༌། དེ་མིན་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་བོད་སོག་གསུམ་དང་ཨུ་རུ་སུ་བཅས་པའི་ཡིག་ཆ་གསར་རྙིང་ཁག་ལ་ཉམས་ཞིབ་བགྱིས་པ་ལས་གསར་རྙེད་དོན་གནད་ཁག་དང༌། བོད་ཡུལ་ཆགས་རབས་སོགས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དགོངས་ཚུལ་གྱིས་མཚོན་པའི་དངོས་དོན་གསར་རྟོགས་བྱུང་བ་ཁག་ཀྱང་བསྣན་ཡོད་པས། དེ་དོན་ཚང་མས་དམིགས་བསལ་དོ་སྣང་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱང་གནང་དགོས་ཞུ་རྒྱུ།

གླེགས་བམ་གཉིས་པ་ནི། ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་རྣམ་དངོས་གཞི་འདི་ནས་དབུ་འཛུགས་བྱས་ཤིང༌། རླབས་འཕྲེང་བཞི་པ་ནས་བདུན་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་རྩད་གཅོད་ཞུས་པ་ནས། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་དྲངས་པ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་བསྐོ་གཞག དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་སྡོམ་འབུལ་བཞེས། གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ། ཡི་གེ་གསན་སྦྱོང་གནང་ཚུལ་སོགས་གཙོར་བཟུང་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དང་ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་དག་ཀྱང་ཅུང་ཞིབ་པར་འགོད་ཐབས་བྱས་ཡོད། དགོས་ངེས་ཀྱི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་མི་སྣ་དང་དགོན་སྡེ་ངོ་སྤྲོད་སོགས་སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༢ ཤོག་ངོས་ ༥༤༤ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་གསུམ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་གཅིག་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༤༢ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རབ་བྱུང་སྡོམ་བཞེས་དང༌། སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཐེངས་དང་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་ནས་བོད་རྒྱའི་དབར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་བར་གཙོར་བཟུང་ཐོག་ཆུ་རྟ་ལོའི་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཞུ་སྒོ་དུས་སྟོན་ཁག་སྟེ། ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་སོགས་ཀྱང་སྐབས་འབྲེལ་བབ་བསྟུན་གྱིས་གསལ་སྟོན་གང་ཐུབ་བྱས་ཡོད། ཞར་བྱུང་དུ། གླེགས་བམ་གཞན་དག་དང་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་ཚིག་མཛོད་སོགས་སུ་ཁ་གསལ་མེད་པའི་བརྡ་ཆད་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་དང༌། འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད། ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་གི་མིང་ཚིག་བོད་ཡིག་ཐོག་སྒྲ་སྒྱུར་དག་ཆ་འགྲོ་ལུགས་སོགས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༡ ཤོག་ངོས་ ༦༠༢ བཅས་མཆིས།

གླེགས་བམ་བཞི་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་བཞི་པའི་བར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༥༡ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོ་ནས་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས། ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར། གསེར་ཁྲི་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྩལ་བའི་བར་གྱི་མཛད་པ་ཁག་ཞིབ་བརྗོད་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དག་ཀྱང་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། གཞན་ཡང༌། དུས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་དངོས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་མྱོང་བའི་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཅན་རིགས་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་སྟེ་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་བཅོ་བརྒྱད་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ནས་ཆེད་དུ་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་ཡོད། སྐུ་པར་གྲངས་ ༢༩ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༦༡༨ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་ལྔ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལ་ཟབ་དཀྱེལ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་གསན་སྦྱོང་དང༌། གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་གྲྭ་སྐོར་དམ་འཇོག ལྷ་རམས་དམ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ། རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་འཛུལ་ཉེན་ཁའི་འོག་ྋགོང་ས་མཆོག་རང་ས་ལྷོ་ཁའི་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། དེ་ནས་རྒྱ་གར་དུ་རེ་ཞིག་བཙན་བྱོལ་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་མི་གནང་ཀ་མེད་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་གཙོས་སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་ཁག་དང༌། བོད་མི་མང་ནས་རྒྱ་རྒོལ་གསུམ་བཅུ་སྒེར་ལངས་ཐོག་མར་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པའི་བྱུང་རྐྱེན་དང་བརྒྱུད་རིམ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་སོགས་ཞིབ་འགོད་བྱས་ཡོད།

གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། དེ་མིན་སྐབས་དེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགའི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་ཉེར་དྲུག་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༩ ཤོག་ངོས་ ༦༥༢ ཡོད།

གླེགས་བམ་དྲུག་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པ་ནས་ཉེར་གཉིས་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་མ་སུ་རི་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་རྒྱ་ཞི་གྲོས་བསྐྱར་མཐུད་ཡོང་ཐབས་སུ་བོད་དོན་སྲིད་བྱུས་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ་ནས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་ཐབས། སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས། བོད་ཕྲུག་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གྱི་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱི་ལམ་ནས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ ༡༩༥༠ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུ་དང༌། ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བསྐྱར་སྐུལ་ཞུ་གཏུག་སྙན་ཞུ་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཐེངས་དང་པོར་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པའི་གནས་ཆེན་ཁག་གི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་སོ་གསུམ་ཙམ་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། སྐུ་པར་ ༡༡ དང༌། ཤོག་ངོས་ ༦༥༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་བདུན་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གསུམ་ནས་ཉེར་དྲུག་བར་ཏེ་རླངས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། ༡༩༦༠ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་བུ་གསོ་ཁང་ཆ་ཚང་གནས་སྤོ་ཐུབ་པ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་ཁབ་འདྲ་མིན་ནང་བོད་ཀྱི་བུ་ཚབ་དང་སློབ་ཕྲུག་གཏོང་གནང་མཛད་ཅིང༌། བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་གཏན་འཇགས་རྒྱ་བསྐྱེད་ཡོང་བའི་འབད་བརྩོན་བསྐྱངས་སྐོར་དང༌། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་གསར་བཏོད་ཀྱིས་མཚོན། བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཟུར་འཛུགས་དང༌། གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས་སོགས་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱི་ལམ་ནས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་རྡོར་གདན་དུ་ཆོལ་གསུམ་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ནས་ཕུལ་བའི་མནའ་གན་མཐུ་མོ་ཆེ་དང༌། མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་སྐབས་ས་དབང་ཟུར་ཁང་ནས་ཚོགས་འདུ་སྒོ་དབྱེའི་གསུང་བཤད་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དགུ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༣༡ ཡོད།

གླེགས་བམ་བརྒྱད་པ་ནི་རླབས་འཕྲེང་ཉེར་བདུན་ནས་སུམ་ཅུ་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཁག་གཅིག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་ཞེས་པའི་རང་རྣམ་དཔར་ཐོན་བྱུང་བ། མ་སུ་རིའི་བུ་ཁྱིམ་གསར་འཛུགས་དང་མང་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ། རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་ཚོགས་ཆེན་དང་པོ་དང་ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོར་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་མཚོན། རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས་ཁག་མཇལ་འཕྲད་དང་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་མཐོ་སློབ་ཏུ་བསྒྱུར་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་བར་གྱི་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱིས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་སུད་སིར་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་མུ་མཐུད་གཏོང་རྒྱུའི་ཐུགས་འདོད་ཡོད་སྐོར་འཁོད་པའི་བཀའ་ཡིག་དང༌། བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་ཁག་གཅིག་ལ་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དང༌། གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགའ་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་བཅོ་ལྔ་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། ཤོག་ངོས་ ༥༣༧ ཡོད།

གླེགས་བམ་དགུ་པ་ནི་རླབས་འཕྲེང་སོ་གཅིག་པ་སྟེ་རླབས་འཕྲེང་གཅིག་གིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་གྱིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་རྗེས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ཚུལ་དང༌། གྲོས་ཆོད་སྔ་རྗེས་ཇི་ལྟར་འཇོག་གནང་མཛད་པའི་སྐོར་ཞིབ་གསལ་གྱིས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་བཀའ་ཟུར་ས་འདུ་རིན་ཆེན་མཆོག་ལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གནང་ཕྱོགས་སྐོར་བཅར་འདྲི་ཞུས་པའི་བཀའ་ལན། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པའི་ལྷན་ཚོགས་ངོ་སྤྲོད། ༡༩༥༩ དང་ ༡༩༦༠ སོ་སོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྙན་ཐོའི་བརྗོད་བྱ་ཟུར་འདོན་བཅས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཞི་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༥༣༩ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་པ་ནི་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༤ ནས་ ༡༩༦༧ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༢ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་སོ་གཉིས་པ་ནས་སོ་ལྔ་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཅུ་གཉིས་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༥༡༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་གཅིག་པ་ནི་ ༡༩༦༧ ཟླ ༩ ཚེས་ ༢༣ ནས་ ༡༩༧༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་སོ་དྲུག་པ་ནས་བཞི་བཅུ་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དྲུག་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༤༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་གཉིས་པ་ནི་ ༡༩༧༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༣ ནས་ ༡༩༧༥ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༠ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ཞེ་གཅིག་པ་ནས་ཞེ་གསུམ་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཅུ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༣༢ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་གསུམ་པ་ནི་ ༡༩༧༥ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༡ ནས་ ༡༩༧༨ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༦ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ཞེ་བཞི་པ་ནས་ཞེ་བདུན་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཅུ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༥༣༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་བཞི་པ་ནི་ ༡༩༧༨ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༧ ནས་ ༡༩༨༠ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༦ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ཞེ་བརྒྱད་པ་ནས་ལྔ་བཅུ་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དྲུག་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༥༣༢ ཡོད།

འདི་དག་ནི། ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་རང་རྣམ་‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་’དང༌། ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་གདན་ཞུུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་‘རང་མྱོང་མ་བཅོས་ལྷུག་པོར་བཀོད་པའི་བདེན་གཏམ་རྣ་བའི་བདུད་རྩི་’ཞེས་པ། དེ་བཞིན་ཡང་སྲིད་རྩད་གཅོད་གདན་ཞུའི་ཁོངས་ཡོད་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་སྤུན་གཡོག་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དངོས་མཐོང་དངོས་མྱོང་གླེང་བཤད་སྒྲ་བཅུག་དང༌། ཟིན་ཐོ་ཁག མཛད་རྣམ་འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལ་འཚོལ་ཞིབ་དོགས་གཅོད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཆ་གསར་བསྒྲུབས་ཁག་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་དོན་བློ་དོགས་ཆོད་མིན་རིགས་བཀའ་འཁྲོལ་སྔོན་ཐོབ་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྐབས་མཚམས་དགོངས་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་སྩལ་ཁག ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་བཀའ་རྩོམ་མཛད་པའི་ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་གླིང་ཁྲི་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་‘ནོར་བུའི་དོ་ཤལ་’ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་མཆོག་གི་རང་རྣམ་‘འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།’འབྲས་སྤྱི་བློན་ཆེན་སཱར་འབའ་སིལ་ཇེའེ་འགུའུལ་ཌ (Sir Basil J. Gould) ཡིས་བྲིས་པའི་དབྱིན་དེབ་Discovery, Recognition and Enthronement of the 14th Dalai Lama‘ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་ངེས་རྙེད་དང་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་’ཞེས་པ་དང༌། ཧེན་རིག་ ཧར་རར་ (Heinrich Harrer) གྱིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་དབྱིན་དེབ་ (Tibet is My Country) ‘བོད་ནི་ངོས་ཀྱི་ལུང་པ་ཡིན་’ཞེས་པ། སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་‘མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ།’ ཧྱིའུ་ཨིའི་རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Richardson ) གྱིས་བརྩམས་པའི་དབྱིན་དེབ་ (Tibet and Its History) ‘བོད་དང༌། དེའི་རྒྱལ་རབས་’ཞེས་པ། དེ་མིན་དེབ་འདིའི་མཇུག་ཏུ་འཁོད་པའི་རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས་བོད་དབྱིན་ཡིག་ཆ་དེ་དག་ལ་གཞི་བཅོལ་གྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ཡིན།

མཛད་རྣམ་འདིའི་བརྗོད་བྱ་འབྲི་སྟངས་སམ། རྩོམ་གཤིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་སློབ་ནང༌། སྔར་ལམ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་འབྲི་སྲོལ་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས། སྤྱིར་བཏང་བོད་ཡིག་ཤེས་མཁན་ཚང་མས་ཀློག་བདེ་ལ། གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བ་ཞིག་འབྲི་བ་ལས། གོ་དཀའ་བའི་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་སྤྲོས་རྒྱས་བཤད་དང༌། འཆར་ཅན་མཛད་སྒོ་སོགས་སྔར་ལམ་ཡིག་བརྗོད་ལེབ་བཤུ་བྱེད་པ། དེ་བཞིན་རབ་བཏགས་ཚིག་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་མས་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་སྒྲིབ་པ་དེ་རིགས་མིན་པར། དངོས་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལྷུག་པོར་འགོད་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་སྒྱུར་སྐབས་དཀའ་རྙོག་ཆུང་ཐབས་སོགས་དེང་རབས་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་ལའང་བསམ་ཞིབ་བྱ་དགོས་ཞེས་ལམ་སྟོན་མཛད་པ་དེ་དོན་སྙིང་བཅངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འབྲི་རྩོམ་ཞུུས་པ་ཡིན།

གཞི་རྩའི་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་ཕྱོགས་གོང་གསལ་ཐོག ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་གོང་རིམ་གྱི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་གྱིས་མཚོན་པའི་སྔར་གྱི་ཕྱག་དཔེ་ཁག་དང༌། དེང་གི་དཔེ་དེབ་འདྲ་མིན་ཁག གཞུང་སྒེར་གྱི་ཡིག་ཆ་གསར་རྙིང་ཁག་བཅས་པའི་ནང༌། ཚིག་དོན་གཅིག་ལ་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་གསུམ་བཞི་སོགས་འཁོད་པ་དང༌། འགའ་རེའི་ནང་དུས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་ལུགས་ཀྱང་ངེས་མེད་ལྟ་བུར་སྣང༌།

མཛད་རྣམ་འདིའི་ནང་ཚིག་དོན་གཅིག་ལ་དག་ཆ་གཅིག་ཉིད་དང༌། དུས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་སྦྱོར་གཅིག་གྱུར་འགོད་ཐབས་ལ་དོ་སྣང་ཅི་ཐུབ་ཞུས་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཡང་རྩ་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུུང་དང་དངོས་སྤྱོད་དཔེ་མཚོན་རྒྱུ་མཚན་དང་འབྲེལ་བའི་བགྲོ་གླེང་རྩོད་བསྡུར་གྱི་ལམ་ནས་གཞི་རྩའི་གཏན་འཁེལ་བྱུང་ཐོག ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་མིང་དང་ས་མིང་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཚིག་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་དག་ཆ་འབྲི་ལུགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་འདུག་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཅིག་གྱུར་ཞིག་བཟོས་ཡོད། དེ་འབྲེལ་དམིགས་བསལ་ངོ་སྤྲོད་གསལ་ཁ་འདོན་དགོས་ཀྱི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ་སོགས་ལ་ཚིག་འགྲེལ་དགོས་ངེས་ཀྱང་གསལ་བར་བཀོད་པ་ཞིག་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཡིག་ཆའི་ཁོངས་སུ་ཡོད།

མཛད་རྣམ་འདིའི་ནང་རླབས་འཕྲེང་དང་ས་བཅད་དབྱེ་བའི་འགོ་བརྗོད་དང༌། བརྗོད་གཞི་དབྱེ་བའི་དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས་ (paragraph) མང་བ་དང༌། དཔྱད་ཞིབ་བདེ་བའི་གཤམ་མཆན་ཡང་ཤོག་ངོས་སོ་སོར་འཁོད་པ། དབྱིན་ཡིག་གིས་མཚོན་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་འགོད་སྲོལ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་‘‘ ’’དང༌། གཅིག་རྐྱང་‘ ’། གྲུ་རྟགས།[ ]དང་གུག་རྟགས་ ( ) ། བརྗོད་ཚིག་བསྡུས་རྟགས་ ་་་་་་ དང་ཤོག་གྲངས་བསྡུས་རྟགས ་་་ ། འབྲེལ་ཡོད་ཚིག་དོན་འདྲ་མིན་དབྱེ་མཚམས་སེག་རྟགས་ / འདི་ལྟར་འཁོད་པ་སོགས་དེང་རབས་སྲོལ་གསར་དངོས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དོད་པའི་ཐོག བོད་རང་གི་སྔར་ལུགས་ཤོག་ལྡེབས་རྒྱབ་མདུན་བསྡུས་ཡིག་ བ དང་ ན འགོད་སྲོལ་ཡང་བཀོད་ཡོད།

གང་ལྟར་ཡང་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌། རྩོམ་ཞིབ། རྩོམ་བཅོས། ཡིག་ཆ་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ཕྱོགས་སྒྲིག གློག་ཀླད་ལས་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཞུ་བྱ་འགན་ཡོད་སོ་སོ་དང༌། སློབ་སྟོན་པ་བཅས་ཚང་མས་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུུགས་པ་ཇི་བཞིན་གྱི་ཁུར་འགན་མཉམ་ལེན་ཞུུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་འཁྲུངས་རབས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གྱུར་པ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི། ད་གཟོད་གླེགས་བམ་བཅུ་བཞི་བརྩམས་གྲུབ་དཔར་འགྲེམས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ས་ཕག་ (༡༩༥༩) ལོ་ཕན་གྱི་བོད་གཞུུང་གི་ཡིག་ཆ་དགོས་ངེས་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱར་མེད་དུ་མི་རུང་བ་རྩེ་འགག་གི་འགག་དེབ་ཅེས་པ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་གསལ་འཁོད་དེབ་ཆེན་རྣམས་འདི་གར་མེད་སྟབས། རྒྱུས་མངའ་ཅན་རྒན་གྲས་དང་བགྲེས་སོང་གི་དྲན་གསོའི་ངག་ལམ་གསུང་འཕྲོས་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཟླ་ཚེས་དང༌། དོན་ལ་ནོར་འཁྲུལ། མཛད་སྒོ་འཚེམས་ལུས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་སྲིད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་དཀར་ནག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཐོག་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཇི་འཁོད་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ལྟ་ཞིབ་བྱ་སྒོར་ནུས་པས་མ་ལྡང་པ་དང༌། ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་བདག་ཅག་གི་ཤེས་ཚད་དང་ཉམས་མྱོང་དམན་པའི་སྐྱོན་ཆའང་མཆིས་ངེས་པས། མ་འོངས་པར་ཁ་སྐོང་དང༌། ཞིབ་བཅོས་ཞུ་དགོས་ལ་སྨན་པའི་ཆེད་དུ། མཁྱེན་ལྡན་ཁག་ནས་དགེ་འདོན་སྐྱོན་སེལ་གྱི་དགོངས་འཆར་ཟོལ་མེད་ལྷུག་པོར་སྩོལ་གནང་ཞུ་རྒྱུ།

མཐའ་དོན། བོད་ཕྱི་ནང་གི་མཁས་པ་རྣམ་པས་ད་ལམ་གསར་དུ་དཔར་ཐོན་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་ཐོག་ད་དུང་བོད་ཡིག་སྨོས་ཅི། རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ནས་ཀྱང་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་ཞིབ་གསལ་རྙེད་འཐོན་ཡོང་ངེས་དེ་དག་ལས་བརྗོད་སྣོན་དང་འབྲེལ། མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་དང༌། སྙན་ངག་གི་ཚིག་བརྗོད་ཟབ་ལ་བརྗིད་ཆགས་པས་བརྒྱན་པ་མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་དང༌། སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྙན་ངག་ཆེན་མོ་ལྟ་བུའི་ཚིགས་བཅད་དང༌། ཚིག་ལྷུག་འབྲི་སྲོལ་བཟང་པོའི་སྲོལ་རྒྱུན་དམ་འཛིན་གྱི་ཐོག་ནས། དེང་རབས་ཀྱི་ཚད་མའི་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་རླབས་ཆེ་དབྱར་གྱི་ཆུ་གཏེར་ལྟར་རྒྱས་བཞིན་པའི་རྣམ་ཐར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་གླེགས་བམ་མང་པོ་བརྩམ་པར་བྱ་བ་ལ་དངོས་སུ་ཞུགས་ཏེ། མཁས་པའི་མཁྱེན་སྟོབས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ནུས་རྩལ་འགྲན་པར་འཕྲལ་ནས་མྱུར་དུ་འབད་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་བཅོས་མིན་རེ་བའི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་སོ།།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ།

མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་གླེགས་བམ་དང་པོ་ནས་བཅུ་བཞི་པ་བར་གྱི་སློབ་སྟོན་པ་དང་བཅས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་ཇི་ཡོད་ངོ་སྤྲོད།

ཀ༽ ཐོག་མར་བཀའ་ཤག་ནས་ ༡༩༨༤ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་ཐོན་པ་དེའི་ནང༌། མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱའི་སྔོན་འགྲོ་རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་དང༌། ལས་དོན་འཐུས་ཚང་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་བཀོད་བྱུས་སློབ་སྟོན་དང་སྟངས་འཛིན་འགན་ཡོད་ཚོགས་ཆུང་འཛུགས་པ། རྒྱུན་དུ་སྐུལ་ལྕག་དང༌། ལྟ་རྟོག གྲོས་འདོན་བྱ་རྒྱུའི་འགན་འཁུར་བ་སོགས་བསྐོ་གཞག་ཐོག རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་ཟིན་མཚམས་རྩ་བའི་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་འཛུགས་དགོས་ཞེས་སོགས་འཁོད་ཡོད་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་དངོས་དོན་ཞུ་སྒོ་ལག་བསྟར་སྐབས་འཆར་གཞི་དོན་ལ་གནས་དང་མ་གནས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དངོས་བྱུང་རྩ་བཟུང་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་བ་ལ། རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད་ (བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་ཀྱི་གནས་རིམ་ཅན་སྐུ་སྒེར་དྲུང་གཙོ། བོད་དུ་སྐུ་སྒེར་ནང་མ་ཁང་གི་མཁན་ཆུང་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན) དང༌། རྡོ་འབུམ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་འཕེལ་རྒྱས་ (སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་ཟུར་པ། ལྡི་ལི་བོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་) སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ་ (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་སྐབས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ལྷ་ས་གཉེར་ཚང་བ) རྒྱ་མཚོ་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ (སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་གི་བོད་དྲུང་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན་) བཅས་དང༌།

ཁ༽ བཀའ་ཤག་གི་འཆར་གསལ་མིན་པའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་རིམ་པར་བྱུང་བ་དང༌། ལོ་དུས་གང་ནས་གང་བར། ལྷ་སྡིངས་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་ ༡༩༨༥ ནས་ ༡༩༨༨ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཡིག་ཚང་གཉེར་པ) དང༌། ལྷའུ་རྟ་ར་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་ ༡༩༨༨ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན) ཐོན་ཟུར་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༣ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཚོ་བྱང་སྤྱི་ཁྱབ་གཞོན་པ) པདྨ་རིག་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས ༢༠༡༡ བར། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས་ ༢༠༠༣ བར། ཨ་མཆོག་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་མཁྱེན་རབ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ ༡༩༩༦ ནས་ ༢༠༠༠ བར། (དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེ་མཁན་ཟུར། དྷ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༢༠༠༠ ནས་ ༢༠༠༨ བར། (འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གི་སྡེ་ཚན་འགན་འཛིན་ཟུར་པ་) བཅས་སོ།།

གོང་གསལ་མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་མ་བསྐྱངས་བར་རང་རང་ལས་བགོས་གཞིར་བཟུང་ཞབས་ཞུར་ཁུར་འགན་ལེན་མཁན་རྣམས་ཡིན། ཟླ་སྒྲིལ་ཟིན་པ་ནས་ལས་བྱེད་འཕར་སྣོན་དང་འཕོ་འགྱུར་རིམ་སོང་ལ་བརྟེན། སྐབས་འབྲེལ་ལས་བྱེད་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་རྒྱུ་སྐབས་དོན་དང༌།

དེ་ཡང་སྔོན་དུ་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས་ཚུལ་ཅུང་ཟད་གླེང་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པཽའི་གསང་གསུམ་མཛད་འཕྲིན་གྱི་ཟེགས་མ་རེའང་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་འཛམ་གླིང་རྫས་མཚོན་གྱི་དུས་འདིར་མི་རྣམས་ཞི་བས་འཚོ་བའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་རིང་དུ་བྲལ་ཞིང༌། འདོད་སྡང་རྣམ་གཡེང་གི་དབང་དུ་ནར་མར་འཕྱན་ཏེ་སེམས་རྒྱུད་བདེ་སྐྱིད་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་སྙིགས་ལྔའི་རང་མདངས་ཆེས་ཆེར་བདོ་བའི་གནས་སྐབས་ཤིག་དང༌། དེས་ན་སྙིགས་དུས་འདིར་དུས་གསུམ་ྋརྒྱལ་བའི་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་གང་ཉིད་གླིང་འདིའི་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་ཟློས་ཤིང་མངའ་གསོལ་བ་དང༌། གང་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་འཕྲིན་ལས་མངོན་པར་མཐོ་བའི་བསིལ་ཟེར་བྱེ་བའི་འཕྲོ་འདུ་ལས་འཛམ་གླིང་ས་ཆེན་པོ་འདིར་འཚེ་མེད་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བརྡལ་བའི་མཛད་པ་བླ་ན་མཐོ་ཞིང༌། བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩར་ྋརྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་མཛད་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པས་ཀྱང་དོ་ཟླ་མེད་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་ཇི་བསྐྱངས་བཅས་ཡིག་ལམ་དུ་འགོད་རྒྱུ་ནི་ད་སྐབས་རང་རེའི་མི་རབས་འདིར་འཁྲི་བའི་ལས་འགན་གྱི་གཙོ་གནད་ཅིག་ཆགས་ཡོད།

དེར་བརྟེན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ཟུར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་དུ་ཞབས་ཞུའི་ཚན་པ་མང་བའི་མངོན་ཚུལ་དང༌། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་འདི་ཉིད་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བདག་གཉེར་བྱེད་པའི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཡིན་སྟབས། ལས་དོན་ངོ་བོ་འབྲེལ་ཆགས་ཀྱི་ཚུལ་ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱང་རྒྱུ་འོས་འཚམས་སུ་གཟིགས་ཤིང༌། དེ་དོན་བཀའ་འབྲེལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ནས་སྡེ་ཚན་འདི་ཉིད་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས། འདི་གར་འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་ཤེས་ཚད་མྱོང་རྒྱུས་གང་ཐད་ནས་མགོན་པོ་གང་གི་གསང་གསུམ་ལས་འཕྲོས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞབས་ཞུར་བརྩོན་རྒྱུ་ནམ་མཁའི་པད་མོའི་མཆེད་ཟླར་འགྲན་པའི་ཚུལ་ཙམ་ཡིན་པ་ནི་ཞུ་ཅི་དགོས། འོན་ཀྱང༌། ད་སྐབས་འདིར་མཁས་མྱོང་ཅན་མང་པོ་ཞིག་ཞིང་གཤེགས་དང༌། འཚོ་བཞུགས་ཡོད་པ་དག་ཀྱང་རང་རང་ལེགས་བྱང་གི་མཛད་ཁུར་བཞེས་མུས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་མཛད་བརྟས་མ་གྱུར་པའི་གནས་བབ་ཆགས་མུས་ལ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད།

འོན་ཀྱང༌། སྤྱིར་བྱེས་ཁྲོད་དུ་རིག་གཞུང་གི་སྡེ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་དག་གི་ནང་ནས་འདི་གར་དམིགས་བསལ་བོང་བ་གསེར་གཟིགས་བསྐྱངས་པའི་བཀའ་དྲིན་ནི་གཞལ་དཀའི་གནས་སུ་མཆིས་ཞེས་ལག་སོར་པད་འདབ་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་བཀོད་དེ་སྤྲོ་དགས་དྲངས་པའི་ངང་ཚུལ་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། གཞན་ཡང་མགོན་པོ་གང་གི་མཚན་ཙམ་བརྗོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཞལ་དུ་མེད་ན། མཛད་པའི་རྣམ་གྲངས་རང་བློས་གང་ལྕོགས་རགས་རིམ་ཀུ་ཤའི་རྩེ་མོ་ཙམ་ལས་འགོད་ནུས་བྲལ་ཡང་དེའི་བསོད་ནམས་ནི་སྟོང་གསུམ་རིན་ཆེན་གྱི་ཕུང་པོ་སྤུངས་པའི་རི་རབ་ལས་ཀྱང་ཆེས་མཐོ་བ་ཞིག་འབྱུང་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། དོན་དེའི་ཕྱིར་ན་ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་སྐལ་བཟང་གི་ཡོལ་གོར་བལྟམས་པར་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཀའ་དོན་ཐོད་བཅིངས་ཞུ་རྒྱུའི་ཡིད་དམ་འཆའ་བ་ལགས་པ་བཅས་འཕྲོས་དོན་ཙམ་དང༌། སྐབས་འབྲེལ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་འགོད་པ་ལ།

༡༽ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་མུ་མཐུད།

༢༽ཞེ་བོ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས། (ཁྲིམས་ཞིབ་པ་དང་བཀའ་བློན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༨།༣༠ བར།

༣༽སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༤།༣།༢ བར།

༤༽པདྨ་རིག་འཛིན། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༡༡།༡།༢༣ བར།

༥༽གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༣།༤ བར།

༦༽དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༡༠།༣༠བར།

༧༽ཤེལ་གླིང་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ། ༢༠༠༠།༥།༡ ནས་ ༢༠༠༡།༦།༣༠ བར།

༨༽མཛེས་བཅུ་ཚང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་) ༢༠༠༢།༤།༢༥ ནས་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༠ བར།

༩༽ཞོ་ར་བསྟན་པ་དར་རྒྱས། ༢༠༠༢།༤ ནས་ ༢༠༠༥།༨།༡ བར།

༡༠༽གྲགས་པ་བསྟན་དར། ༢༠༠༣།༡༠།༡ ནས་ ༢༠༠༦ བར།

༡༡༽བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོཊ་གཙོ་ཟུར་པ་) ༢༠༠༥།༤།༡ ནས་མུ་མཐུད།

༡༢༽རྣམ་སྤེལ་ཚང་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ། (སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཟུར་) ༢༠༠༧།༤།༡ ནས་༢༠༠༩།༤།༢ བར།

༡༣༽ཨ་ཚོཊ་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས། ༢༠༠༨།༡༡།༥ ནས་ ༢༠༡༠།༡༢།༡ བར།

༡༤༽ཁྲི་ཀ་དཀོན་མཆོག་བཀྲ་ཤིས། ༢༠༠༣།༡༠།༡། ནས་ ༢༠༠༩།༡།༢༧ བར།

༡༥༽ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། ༢༠༠༩།༡།༢༨ ནས་མུ་མཐུད།

༡༦༽འབའ་པ་དགེ་བཤེས་ཡེ་ཤེས་དགའ་བ། ༢༠༠༩།༨།༡༧ ནས་མུ་མཐུད།

༡༧༽རེབ་གོང་ལེགས་བཤད། ༢༠༡༠།༡༢།༡ ནས་མུ་མཐུད།

༡༨༽གུ་གེ་ཤང་རྩེ་བ་ཀརྨ་རྡོ་རྗེ། ༢༠༡༡།༡།༢༣ ནས་མུ་མཐུད།

༡༩༽ཆོས་རྫོང་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ། ༢༠༡༢།༥།༥ ནས་ ༢༠༡༣།༤།༡༣ བར།

༢༠༽ཨ་རིག་བཀའ་བཅུ་མའི་དགེ་འདུན། ༢༠༡༣།༤།༢༥ ནས་མུ་མཐུད།

༢༡༽མཁར་སྟེང་འབར་རོ་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང༌།༢༠༡༣།༩།༡ནས་༢༠༡༥།༡།བར།

༢༢༽བྱ་གཞུང་སྐལ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས། ༢༠༡༤།༤།༡༡ ནས་མུ་མཐུད།

རླབས་འཕྲེང་ཞེ་གཅིག་པ།

རྡོར་གདན་དུ་གནས་གཟིགས་མཆོད་འབུལ་དང་ཐའེ་ལན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་གཟིགས་སྐོར། ཟབ་ཆོས་ཁག་གཅིག་སྩལ་ཞིང་ཟླ་བ་ནོར་བུའི་བསམ་ཚུལ་ལ་བསྔགས་བརྗོད་སོགས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

རྡོར་གདན་དུ་གནས་གཟིགས་མཆོད་འབུལ་དང་ཐའེ་ལན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་གཟིགས་སྐོར།

༡༽གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་གནས་གཟིགས་མཆོད་འབུལ་དང་ཟབ་ཆོས་གསན་བཞེས།

༡༩༧༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༣ ཉིན་རྫོང་དགའ་ཆོས་སྡེའི་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུ་སྐོར་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཧོན་སུར་གཞིས་ཆགས་སུ་ཐོན་མཇལ་ལ་འཚོ་ཐབས་དང༌། ཆོས་སྤྱོད་ཉམས་ལེན་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་དང༌། སྐྱིད་རོང་ཇོ་བོ་འཕགས་པ་ཝ་ཏི་བཟང་པོ་གར་བཞུགས་སྔོན་ལོ་ཟན་བསྒྲིལ་གནང་བར་བཞུགས་སྒར་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་ཕོ་བྲང་དུ་བཞུགས་རྒྱུ་བབས་གཤིས། རྟེན་སྐལ་དུ་ཇོ་བོའི་ལྷན་ཕེབས་སྒྲོལ་མའི་ (དེང་སྐབས་ཀྱང་ཧོན་སུར་རྫོང་དགའ་ཆོས་སྡེའི་རྟེན་གཙོ་སྐུ་རྒྱུ་ལི་རྙིང་གི་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་གསུང་འབྱོན་མ་དེ་ཡིན།) སྐུ་བརྙན་གཅིག་སྩལ།

དེ་རྗེས་རྣམ་འདྲེན་བསྐལ་བཟང་སྟོང་རྩ་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་གནས་གཟིགས་དང༌། ཟབ་ཆོས་གསན་བཞེས་སླད་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཕྱི་ཉིན་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར (Varanasi) ཕེབས་ཞབས་བཀོད་འཕྲལ་ཝར་ཎ་གཙུག་ལག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་སློབ་སྤྱི་དང༌། སཾསྐྲྀཏ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་གཙོ་འཛིན་ནས་མཇལ་བཅར་དང་འབྲེལ་སཱ་རཱ་ཎ་ཐ་ (Sarnath) བོད་དགོན་དུ་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་བ་རྣམས་བླ་མཆོད་གསུང་བཞིན་པའི་སྐབས་དང་དུས་མཉམ་དུ་འཁེལ་བས་ཚོགས་དབུར་ཡུད་ཙམ་བཞུགས་ཞབས་བསྐྱངས་པ་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེན་བཞི་གསུངས་སའི་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོར་ཞབས་སྐོར་གསུམ་མཛད་དེ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༥ ཉིན་རྡོར་གདན་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་མགྲོན་ཁང་དུ་ཁུ་ནུ་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བོད་དགོན་དུ་ཡོངས་འཛིན་དགའ་ཁྲི་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་མཇལ་བཅར་རྗེས། རྡོར་གདན་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོར་གནས་གཟིགས་དང༌། གཙང་ཁང་དབུས་མར་ཐུགས་སྨོན། ནང་སྐོར་འགའ་ཤས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༦ ཉིན་བཀའ་འབྲེལ་ལྟར་མཆོད་རྟེན་གཙང་ཁང་ཐུབ་དབང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་དུ་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱས་གཤོམ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་མར་མེ་སྟོང་ཚར། དགེ་འདུན་བརྒྱད་གྲྭས་སྦྱོར་ཆོས་ཞལ་འདོན་དང༌། དབུལ་ཕོངས་དང་ནད་གཅོང་སྤྲང་ཉུལ་ཁག་ལ་ཟས་སྦྱིན་བཅས་གནང༌། ཡོངས་འཛིན་གླིང་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས་རྒྱལ་མཆོག་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་དབུ་མའི་ལྟ་ཁྲིད་དྲན་པ་བཞི་ལྡན་གྱི་མགུར་དབྱངས་དངོས་གྲུབ་ཆར་འབེབས་ཀྱི་བཀའ་ཁྲིད་གསན་བཞེས་དང༌། བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་པ། ལྟུང་བཤགས། ཞིང་མཆོག་དམ་པའི་སྒོ་ནས་ལམ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་ཐུགས་སྨོན་མཛད།

དེས་ན་རྗེ་བཙུན་བླ་མ་ཞེས་པའི་མཚམས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་བྱང་སྡོམ་བཞེས་མངོན་འདྲ་བའི་ཙོག་པུར་ཞལ་འདོན་མཇུག་སྐྱོང་མཛད། དེ་རྗེས་ཁུ་ནུ་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཉིན་གྲངས་ ༡༩ རིང་དབུ་མ་རྒྱན་དང༌། དབུ་མ་སྣང་བ། འདུལ་བ་མདོ་རྩ། རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་སོ་བདུན་མ་བཅས་ཀྱི་ཕྱག་དཔེ་ཉིན་རེ་བསྟར་ཆགས་སུ་གསན་བཞེས་དང༌། སྔ་དྲོ་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཁག་སྔར་བཞིན་ཐོག མཛད་གསེང་ཁག་ལ་འཆར་འཕར་སྤྱི་བྱེའི་སྙན་ཞུ་གསན་བཞེས་དང༌། གལ་ཆེའི་མི་སྣ་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང༌། དམིགས་བསལ་དད་མཇལ་རིགས་སུ་མཇལ་ཁ་སོགས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༠ ཉིན་སྔ་དྲོ་བོད་ཚེས་ཉེར་ལྔ་འཁེལ་བར་ཡོངས་འཛིན་དགའ་ཁྲི་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྙན་སེང་གསོལ་འདེབས་གདན་ཞུས་ལྟར། གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་བསྟུན་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་བླ་མཆོད་བདེ་མཆོག་སྒོ་ནས་ཚོགས་འཁོར་རྒྱས་གཤོམ་དང་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོར་གནས་གཟིགས། དེ་རྗེས་རྫ་རོང་འཁྲུལ་ཞིག་ཞ་སྤྲུལ་ནས་སྙན་སེང་གསོལ་བཏབ་བཞིན། ཁོང་པ་སྐུ་རྐྱང་ལ་ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན་གྱི་བཤད་ལུང་སྩལ། ཕྱི་ཉིན་ཝར་ཎ་བོད་དགོན་གནས་འཛིན་ཐུབ་བསྟན་འབྱུང་གནས་དང་ལ་ཁ་སྤྲུལ་སྐུ་མཇལ་བཅར་ཐོག ཝར་ཎ་ཁུལ་གནས་འཁོད་བོད་མི་རྣམས་ནས་བོད་རང་དབང་འཕྲལ་མྱུར་ཡོང་ཐབས་སྐོར་ཚོགས་གྲོས་བྱས་པའི་གནས་ལུགས་སྙན་སེང་ཞུས་པར། འཛམ་གླིང་སྤྱི་བྱེའི་གནས་ལུགས་སྐོར་དང༌། བོད་དོན་སྒྲུབ་ཕྱོགས་སྐོར་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༦ ཉིན་ཁུལ་གནས་ངན་སྤྲང་དང་ཞ་ལོང་ཉམ་ཐག་རིགས་ལ་སྤྲང་འགྱེད་གསོལ་རས་དང༌། མཆོད་རྟེན་གཙང་ཁང་ཐུབ་ཆེན་སྤྱན་སྔར་གསེར་ཀོང་བརྗེ་འགེངས་སོགས་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོ་འབུལ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་སྟོང་མཆོད་ཚོགས་འཁོར་བཅས་འབུལ་བཤམས་ཚོགས་དབུར་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་དེ་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་དང༌། བསྟན་འབར་མ་བཅས་གསུངས། ཕྱི་ཉིན་དགོན་པའི་འདུ་ཁང་དུ་རྫ་རོང་འཁྲུལ་ཞིག་ནས་རྒྱུ་ཡོན་སྦྱར་ཏེ་བླ་མཆོད་ཚོགས་འབུལ་ཚོགས་དབུར་ཕེབས་ཞབས་དང༌། ཐའེ་ལན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས། གདན་ཞུས་ལྟར་ཉི་ཧོང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་མུས་ཀྱི་གྲྭ་ཤག་གཅིག་ནང་རྟེན་གཙོར་ཐུགས་སྨོན་གནས་གཟིགས་བཅས་རིམ་བཞིན་བསྐྱངས།

མ་ག་ངྷ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ (Magadh University) ནས་གདན་ཞུས་གསོལ་བཏབ་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘གཙོ་འཛིན་རྣམ་པ་དང༌། གྲོགས་པོ་རྣམ་པ་ལྷན་རྒྱས་ལ། དེ་རིང་འདི་ག་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གནས་ཧ་ཅང་རྩ་ཆེ་འདིར་ཕྲན་མགྲོན་འབོད་གནང་བ་དགའ་པོ་བྱུང༌། བོད་པ་ཚོས་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཆུ་ཞིག་བཏུང་ནའང་ཤེས་རབ་ལ་ཕན་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་སྒྲོས་སུ་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ལྟར་ཡིན་མིན་གང་ལྟར་ཡང༌། རྒྱ་གར་གྱི་ཤེས་རིག་བོད་ལ་དར་ཁྱབ་ཀྱིས་བོད་པ་ཚོའི་ཤེས་བྱ་བློ་གྲོས་ཡར་རྒྱས་སུ་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། རྒྱ་གར་ནི་ང་ཚོའི་ཤེས་རིག་གི་དགེ་རྒན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།

མ་ག་ངྷའི་གནས་མཆོག་འདིར་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཚུགས་ཏེ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པ་དེར་དགའ་པོ་བྱུང༌། མི་གང་ཞིག་ལ་ཤེས་ཡོན་དགོས་པ་ནི་གལ་གནད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་རེད། དེ་མཚུངས་མིའི་བསམ་བློ་ཡ་རབས་ལམ་བཟང་དུ་འཇུག་རྒྱུའང་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་རེད། མིའི་སེམས་རྒྱུད་མ་དུལ་ན་ཤེས་ཡོན་ཇི་ལྟར་ཆེ་ཡང་ཕན་ཐོགས་ཡོང་བ་ཧ་ཅང་དཀའ། དེར་བརྟེན། མིའི་ཀླད་པ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་སེམས་རྒྱུད་ཡ་རབས་ཡར་རྒྱས་སུ་གཏོང་རྒྱུའང་གལ་གནད་ཆེ་བ་ཞིག་རེད། འཛམ་གླིང་འདིར་དགོས་མཁོའི་ཤེས་ཡོན་མ་ལྡང་པ་ཡོད་ཀྱང༌། སེམས་རྒྱུད་ཡ་རབས་ཡར་རྒྱས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་ལྷག་པར་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ལ་བརྟེན་གནས་འདིར་སློབ་གྲྭ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་སེམས་རྒྱུད་ཞི་དུལ་ཡ་རབས་ཡར་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བའི་རེ་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་’’ཞེས་སྩལ།

དེ་ནས་སྐད་ཡིག་སྣ་ཚོགས་སློབ་གཉེར་སྡེ་ཚན་གྱི་སྒོ་འབྱེད་སར་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་དེ་ཕན་ཚུན་སྐད་ཀྱི་ཡོལ་བས་བར་དུ་གཅོད་པའི་དཀའ་ངལ་འདི་བསལ་ནས་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་མཛའ་བརྩེ་གོང་སྤེལ་ཡོང་བའི་གསུང་གླེང་མཛད་ཅིང༌། བོད་སྐད་དང་ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་སྡེ་ཚན་གྱི་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་ལྷན་དུ་སྐུ་དཔར་ཞུ་སྒྲོན་རྗེས་གསོལ་ཇ་འབུལ་བཞེས་མཛད།

ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུས་ནན་ལྟར། རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པའི་བཤད་ལུང་དང༌། གསང་འདུས་སྨོན་ལམ་གྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ་བ་མ་ཟད། ལོ་དྲུག་དཀའ་སྤྱད་བོད་དགོན་དུ་ཞབས་བཅགས་སེར་སྐྱ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ལ་བློ་སྦྱོང་གླང་ཐང་ཚིགས་བརྒྱད་མའི་ལྗགས་ལུང་སྩལ་བ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ཕོ་མོ་ཉེར་ལྔ་སྐོར་ལ་འདུ་ཁང་ནང་མཇལ་ཁ་དང༌། སོ་སོའི་འདོད་མོས་ཆོས་སྐོར་དོགས་གཅོད་བཀའ་འདྲི་ཞུས་ཁག་ལ་བཀའ་ལན་སྩལ་བས་དགའ་མགུ་ཡི་རངས་ཀྱི་གནས་སུ་བཀོད།

ཚེས་ ༢༠ ཉིན་སྔ་དྲོ་རྡོར་གདན་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་དད་འདུས་སེར་སྐྱ་ཉིས་སྟོང་སྐོར་ལ་སེམས་བཟང་པོ་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་དང་སྦྲགས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་མའི་སྒོ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་དང་མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང༌། ཁུ་ནུ་རིན་པོ་ཆེར་བདེ་མཆོག་དང་འཇིགས་བྱེད་སྨོན་ལམ་གཉིས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང༌། དགོང་དྲོ་རྡོར་གདན་བོད་དགོན་གྲྭ་དམངས་ལས་བྱེད་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་བཅས་རིམ་ཅན་དུ་སྩལ་ཞིང༌། རྡོར་གདན་དུ་གཙོ་བོ་ཆོས་འབྲེལ་གྱི་མཛད་སྒོ་ཁག་ཐུགས་བཞེད་ལྟར་གསན་བཞེས་ཀྱིས་མཛད་གསེང་ཐུགས་ཁོམ་ནམ་གྱུར་ལ་ཕྱི་ནང་མི་སྣ་གལ་ཆེར་མཇལ་འཕྲད་དང༌། མཆོད་རྟེན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་གནས་གཟིགས་མཆོད་འབུལ། ཕྱོགས་མཐའ་ནས་དད་བཅར་མི་སྣ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་མཇལ་ཁ་དང་བཀའ་སློབ། ཆོས་འབྲེལ་བཅས་ཟམ་མ་ཆད་པ་བསྐྱངས་ཏེ་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་ཀ་ལི་ཀ་ཏར་ (Calcutta) ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར།

དེར་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་ནས་ཕོ་བྲང་དུ་གདན་ཞུས་དང་འབྲེལ་ཉིན་མོའི་ལྗགས་སྨིན་སྲིད་སྐྱོང་དང་ལྷན་བཞེས་དང༌། གསར་མཁན་མང་པོས་མཇལ་འདུན་ནན་ཞུས་ལྟར། མི་གྲངས་ ༣༧ བཅར་ཏེ་ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། ‘‘བོད་རང་དབང་སླར་གསོའི་དོན་དུ་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཆབ་མདོའི་བྱང་ཕྱོགས་བེ་རིའི་བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་དམར་ལ་ངོ་རྒོལ་སྒེར་ལངས་ཧ་ཅང་གི་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་བཞིན་པ་མ་ཟད། དེ་དང་དེ་མཚུངས་ཀྱྀ་སྒེར་ལངས་ཕྱོགས་གང་སར་བྱེད་མུས་ཡོད་པས་མ་ཚད། སྒེར་ལངས་དེ་དག་མུ་མཐུད་གནས་རྒྱུ་རེད། གོང་གསལ་གནས་ཚུལ་དེ་དག་ནི་རྒྱ་གར་ནང་གསར་དུ་འབྱོར་བའི་བོད་མི་ཚོས་བཤད་པ་ཞིག་རེད། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་གསར་འབྱོར་ཁོང་ཚོས་བོད་ནང་གི་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་དང༌། རྒྱ་དམར་གྱི་དྲག་པོའི་དཔུང་དམག་གིས་འགུལ་བསྐྱོད་ཇི་བྱེད་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དྲང་བདེན་གསལ་ཞིབ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད’’ཅེས་དང༌།

ཡང་གཞིས་ལུས་བོད་མི་ཚོའི་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། ‘‘བོད་ནང་དེང་དུས་འཚོ་བའི་དཀའ་ངལ་མི་བཟོད་པའི་ཐོག་རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་གནོན་མུ་མཐའ་མེད་པ་གཏོང་མུས་ལ་བརྟེན། གཞིས་ལུས་བོད་མི་རྣམས་ལ་དཀའ་ཚེགས་ཚད་ལས་འདས་པ་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་དམར་གྱི་དབང་བསྒྱུར་འོག་འཁོར་ལམ་གསར་བཟོ་དང་སོ་ནམ་རྒྱ་བསྐྱེད་སོགས་ཡར་རྒྱས་གང་འཚམས་ཕྱིན་ཡོད་ཀྱང༌། ཡར་རྒྱས་དེ་ཚོའི་ཐོག་ནས་བོད་མི་རྣམས་ལ་ཁེ་ཕན་སྤུ་ཙམ་ཡོང་གི་མེད་པ་རེད་གསུངས་མཇུག་སྐུའི་ཞབས་གཡས་པའི་ཞབས་བཅགས་བསིལ་ལྷམ་ཕྱག་ཏུ་བཞེས་ཏེ་གསར་འགོད་པ་ཚོར་མིག་སྟོན་མཛད་དེ་བོད་ལུས་སྤུན་ཟླ་ཚོས་འདི་ལྟའི་ལྷམ་མཐིལ་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་ཟླ་མང་རིང་འཚོ་བ་བསྐྱལ་དགོས་པ་དང༌། ཟས་གོས་ཇི་ཡོད་རྒྱ་དམར་རང་ཉིད་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་བྱས་པ་ལས་བོད་མི་ཚོར་ཐོབ་དབང་ཡོད་པ་མ་རེད’’ཅེས་ཐུགས་སྐྱོ་སྣང་གི་རྣམ་པ་དང་བཅས་བཀའ་སྩལ།

ཡང༌། གསར་མཁན་གཅིག་གིས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་མིན་དང༌། ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གི་ངན་སྲིད་དབང་བསྒྱུར་འོག་བོད་མི་ན་གཞོན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློ་ག་འདྲ་ཡོད་དམ་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས‘‘བོད་ནི་ཕྱི་རྒྱལ་སུ་ཞིག་གི་ཆ་ཤས་མིན་ཞིང༌། མི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱའི་སྔོན་དུས་ནས་རང་དབང་གཙང་མ་ཡིན་པའི་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་རེད། བོད་ནི་རིག་གཞུང་དང༌། ས་བབས། ལོ་རྒྱུས། མི་རིགས་སོགས་གང་གི་ཆ་ནས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་མེད་ལ་བོད་རང་དབང་གཙང་མ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཀྱང་ར་འཕྲོད་གསལ་པོ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད།

བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་དེ་ནི་བོད་རང་བཙན་ལོན་ཐབས་དེ་རང་རེད། གཞིས་ལུས་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ཚོ་རྒྱ་དམར་གྱི་དབང་བསྒྱུར་འོག་སྐྱིད་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ན་འགྲིགས་པ་མ་ཟད། ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཡོད་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་བརྒྱད་ཁྲི་སྐོར་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་འགྲོ་གི་རེད།

འོན་ཀྱང༌། དེ་ལྟར་ཡོང་ཐུབ་པ་ཁག་པོ་རེད། གང་ལགས་ཟེར་ན། བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་རྣམས་ལ་རྒྱ་དམར་གྱིས་ལོ་མང་རིང་སེམས་བསྒྱུར་སློབ་སྟོན་བྱས་པས་མ་ཚད། ན་གཞོན་དམར་ལུགས་འཛིན་མཁན་ཚོས་ཀྱང་བོད་ཐོག་རྒྱ་དམར་གྱི་མིང་ཙམ་གྱི་བདག་དབང་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པར་ངོས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་དེ་ཚོས་རྒྱ་དམར་དང་མཉམ་འབྲེལ་ཇི་བཞིན་བྱེད་ཀྱི་མེད་པས་མ་ཚད། བོད་མི་ཚོར་རྒྱ་དམར་གྱི་རྩ་བའི་བྱ་སྤྱོད་དངོས་ཡོད་རྣམས་གསལ་སྟོན་འགྲེལ་བརྗོད་སློབ་སྟོན་བྱེད་བཞིན་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་དམར་གྱིས་ཁོང་ཚོར་གཞུང་ཁོངས་གོ་གནས་སྣེ་གཅིག་སྤྲོད་ཀྱི་མེད་ཁར། རེ་ཟུང་ནི་དམར་བསད་བཏང་ཡོད་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། གསར་མཁན་ཞིག་གིས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐོར་ཞིབ་ཕྲ་གསུང་རྒྱུ་ཡོད་དམ་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས‘‘ྋཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་སྐོར་ ༡༩༦༤ ལོ་ཚུན་གོ་ཐོས་གང་ཡང་མ་བྱུང༌། རྒྱ་དམར་གྱི་རྒྱལ་ཡོངས་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནང་ཆོས་དད་རང་མོས་ལྟར་ཆོག་པ་བཀོད་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། བོད་མི་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཆོས་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་མེད་པ་མ་ཟད། ཤེས་རིག་གསར་བརྗེའི་སྐབས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང༌། གོམས་སྲོལ་བཅས་པ་རྩ་བརླག་ཏུ་གཏོང་ཐབས་བྱས་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། གསར་འགོད་པས་བྷང་ལ་ངྷེ་ཤིའི་ (Bangladesh) སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས‘‘བྷང་ལ་ངྷེ་ཤི་ལ་བཅིངས་བཀྲོལ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་སེམས་འགུལ་ཐེབས་པའི་རྒྱལ་ཁ་ཞིག་རེད། རྒྱལ་ཁ་དེས་སེམས་ཐག་གཙང་བཅད་བྱས་པར་འབྲས་བུ་ཐོན་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་གསལ་སྟོན་བྱུང་བ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། བོད་དོན་དཀའ་གནད་སེལ་རྒྱུའི་ཐབས་ལམ་ཇི་འདྲ་ཡིན་མིན་དང༌། རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་གྲོས་ཆོད་བྱུང་ཡོད་མེད་དྲི་བ་ཞུས་པའི་བཀའ་ལན་དུ‘‘ངོས་རང་ནང་ཆོས་འཛིན་མཁན་གཙང་མ་ཞིག་ལ་སོང་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་དེ་དག་སེལ་ཐབས་སུ་ཞི་འགྲིགས་བྱ་རྒྱུ་ཁོ་ནར་འདོད་མོས་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་དམར་གྱིས་ཞི་མོལ་བྱ་རྒྱུར་འདོད་བློ་ཡོད་ཚེ་ངོས་རང་རྒྱ་ནག་ཏུ་བསྐྱོད་རྒྱུར་ཡང་གྲ་སྒྲིག་ཡོད། རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་མི་ཚོའི་དྲང་འབྲེལ་ཐོབ་ཐང་དང༌། བོད་མིའི་འདོད་ཚུལ་ལ་བརྩི་སྲུང་ཞུས་ཚེ་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་དེ་དག་དཀའ་རྙོག་མེད་པར་སེལ་ཐུབ་རྒྱུ་དང༌། བོད་མི་ཚོར་རང་ཐག་རང་གཅོད་ངེས་པར་དགོས་ཀྱི་རེད།

ཡུལ་ཁག་ཆུང་རིགས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་རེ་བ་ཆེན་པོས་རྟག་ཏུ་ལྟ་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་སྙན་ཞུ་ཁག་གསུམ་ཕུལ་བ་བཞིན། བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་གྲོས་ཆོད་གཏན་འབེབས་ཀྱང་གནང་བ་རེད’’ཅེས་རིམ་བཞིན་གསལ་བཤད་རྒྱས་བསྡུས་འཚམས་ཤིང་གནད་དོན་ཉིང་ཁུ་ཅན་གྱི་གསལ་རྗེན་གོ་བདེའི་བཀའ་ལན་སྩལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཡིད་མགུ་བློ་དོགས་གཙང་སེལ་དུ་གྱུར།

མཐའ་མཇུག་ཏུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བི་ཏི་ནམ་ (Vietnam) སོགས་ཀྱི་དམག་འཁྲུག་ནང་མི་རེ་གཉིས་ལ་སྲོག་སྐྱོན་བྱུང་བ་ཡིན་ན། འཛམ་གླིང་གསར་ཤོག་ཁག་གིས་ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་གི་བརྗོད་བྱ་དང་བཅས་གསར་ཤོག་ཁག་ནང་གསལ་བསྒྲགས་མ་ཐོན་པ་མེད་པར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ན་ཡང༌། ང་ཚོ་བོད་ནང་ལོ་རེ་བཞིན་དཀའ་སྡུག་མྱོང་བཞིན་པའི་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་དམར་བསད་གཏོང་གི་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་གནས་ཚུལ་རྣམས་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ལ་ཇི་བཞིན་གོ་ཐོས་འབྱུང་གི་མེད་པར་བརྟེན། ང་ཚོའི་བོད་དོན་འདི་ཚང་མས་གསལ་ཤེས་ཐུབ་ཐབས་སུ་རོགས་སྐྱོར་གནང་རོགས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་བསྐྱངས།

༢༽ཐའེ་ལན་ཌར་ཐེངས་གཉིས་པའི་གཟིགས་སྐོར།

༡༩༧༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་ཀ་ལི་ཀ་ཏ་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཐའེ་ལན་རྒྱལ་ས་བྷན་ཀོག་ (Bangkok) ཏུ་ཕེབས་འབྱོར་ལ། ཐའེ་ལན་དགེ་འདུན་པའི་སྐུ་ཚབ་དང༌། ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས། ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་བཅས་ཀྱི་མི་སྣ། འཛམ་གླིང་ནང་པའི་ཆོས་གྲོགས་ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན། རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ། ཐའེ་ལན་དུ་ཡོད་པའི་བོད་པའི་དགེ་འདུན་པ་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང་སྦྲགས། ཐའེ་ལན་ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་ནས་ (Wat Benchamabopit) ཞེས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཕེབས་སྒྲིག་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས་བཞུགས་བསྐྱངས།

དགོང་དྲོ་ཐའེ་ལན་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་དང༌། རྒྱལ་པོའི་སློབ་སྟོན་པ་བློན་ཆེན་སན་ཡ་རྡརྨ་སག་ཏི་ (Sanya Dharmasakti) བཅས་མཇལ་བཅར་ཐོག་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང༌། ལྷག་པར། རྒྱ་གར་ནང་རོགས་རམ་ཞུ་འོས་གང་ཡོད་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་ཁང་ཁག་ལ་རོགས་རམ་དགོས་རིགས་འཆར་གཞི་རྗེས་འབུལ་ཞུས་འཐུས་བཀའ་ལན་སྩལ།

ཚེས་ ༢༣ ཉིན་ཐའེ་ལན་གྱི་དགོན་གནས་གཙོ་བོ་སྙན་གྲགས་ཅན་རིན་པོ་ཆེ་མར་གད་ཀྱི་ཐུབ་དབང་སྐུ་བརྙན་1བཞུགས་པའི་དགོན་གནས་སུ་གནས་གཟིགས་ཐུགས་སྨོན་ཞབས་སྐོར་བཅས་བསྐྱངས་རྗེས། ཡུལ་དེའི་བུད་མེད་རྒན་གཞོན་སུམ་ཅུ་སྐོར་མཇལ་བཅར་བཀའ་སློབ་ཞུས་པར་བསམ་སྒོམ་ཉམས་ལེན་རྒྱ་ཆེ་མ་ཐུབ་ཀྱང༌། རྒྱུན་དུ་སེམས་བཟང་པོ་དང༌། གཞན་ཕན་ཅི་ནུས་བྱ་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཞིང༌། དེ་རྗེས་ཐའེ་ལན་དགེ་འདུན་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་དང༌། མཁན་པོ་ནས་དགའ་བསུའི་གསུང་གླེང་དང༌། ཕྱག་དེབ། དགེ་འདུན་རྒྱལ་པོ་ (ཁྲི་པ་) སྐུ་གཤེགས་དེའི་དྲན་རྟེན་རྟགས་མ་བཅས་ཕུལ་ཞིང༌། དེ་ནས་ཞལ་འདོན་གནང་རྗེས་ར་ཅ་སང་ག་ཞུ་བའི་དགེ་འདུན་རྒྱལ་པོ་ཉེ་ཆར་སྐུ་གཤེགས་དེའི་གདུང་རྟེན་ལ་མེ་ཏོག་དང༌། མཇལ་དར། ཡོན་ཏན་གཞིར་གྱུར་མའི་ཐུགས་སྨོན་བསྐྱངས།

དེ་ནས་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་པར་མིའི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤ་རུས་སྐྲ་སེན་སོགས་དུ་མ་དང༌། རིགས་དྲུག་གི་འདྲ་རིས་ལྕགས་སྐུད་ལོགས་སུ་སྒྲིག་པ་ཁག་སྤྱན་ལམ་དུ་གྱུར་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བའི་དགེ་སློང་བཞི་དང༌། བཙུན་མ་གཉིས། སྐྱ་བོ་ཕོ་མོ་གསུམ་བཅས་དད་མཇལ་དུ་བཅར་ཞིང༌། དགེ་སློང་རྣམས་དང་ཆོས་སྐོར་གསུང་གླེང་ཞིབ་ལྷོད་བསྐྱངས།

ཕྱི་ཉིན་ཐའེ་གཞུང་ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་སུ་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་ཅིང༌། ཆོས་དོན་གཙོ་འཛིན་དང༌། ལས་རོགས་བཅས་གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་ཉི་ཤུ་སྐོར་ལྷན་འཛོམས་སར་ཆོས་དོན་འབྲེལ་ཡོད་ནས་ལས་དོན་སྒྲུབ་མུས་སྐོར་སྙན་སེང་གནང་སྐབས། ལས་བྱེད་ཚང་མས་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་མདུན་དུ་མཛད་སྒོ་ཆེ་ཁག་སྐབས་ཀྱི་ལུགས་བཞིན་ལས་ཞྭ་ལས་གོས་གཟབ་མཆོར་དང་སྦྲགས་བཀའ་སློབ་ཅིག་སྩལ་སྐྱོང་ཡོང་བའི་སྙན་སེང་ཞུས་དོན་བཞིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས། ངོས་ལ་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ། སྤྱིར་བཏང་ཆོས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཚུལ་ལ་རིགས་གསུམ་ཡོད། ༡ གང་ཟག་སོ་སོའི་ངོས་ནས་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་བྱེད་རྒྱུ། ༢ ཆོས་ཁྱབ་སྤེལ་ལས་དོན། ༣ ཐའེ་ལན་ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་ནས་གནང་བཞིན་པ་ལྟར་ཆོས་དོན་བྱེད་རྒྱུ་བཅས་རེད། ཁྱེད་རྣམས་ནས་ད་ཕན་ཆོས་དོན་གྱི་ལས་དོན་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་གནང་བའི་མཛད་ཕྱོགས་དང༌། གྲུབ་འབྲས་ལ་ངོས་ནས་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ད་དུང་སྔར་བཞིན་མཛད་ཕྱོགས་དང་གྲུབ་འབྲས་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་ཡོད། ང་ཚོ་ཆོས་གོས་རྣམ་གསུམ་གྱོན་པའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཚོ་དང༌། ཁྱེད་སྐྱ་བོ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ལས་དོན་འདྲ་མཚུངས་སུ་གྱུར་ཡོད་ཅེས་སྩལ་རྗེས་ལས་བསྡོམས་དང་ཕྱག་རྟགས་བཅས་འབུལ་བཞེས་མཛད་པ་དང༌། ཐའེ་གཞུང་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས།

ཐའེ་ལན་དུ་བཅའ་སྡོད་བོད་རིགས་དགེ་སློང་ཝ་ཤུལ་མཁན་སྤྲུལ་ཐུབ་བསྟན་སྐལ་བཟང་དང༌། སེར་བྱེས་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་བསྟན་རྒྱས། སེར་སྨད་གྲྭ་བསྟན་འཛིན་གྲགས་པ། རྫོང་དགའ་དངོས་གྲུབ་དཔལ་འབྱོར་བཅས་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ངོར་ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་གྱི་གསུང་ཆོས་སྩལ་ཐོག་ཁ་ནས་ཆོས་སུ་མ་བཞག་པར་ཉམས་ལེན་དགོས་ལུགས་དང༌། མ་འོངས་པར་ཡུལ་འདིར་བོད་ཀྱི་དགོན་གནས་ཤིག་འཛིན་སྐྱོང་ཐུབ་ཐབས་དང༌། རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཐེག་ཆེན་དར་སྤེལ་ཐབས་ཤེས་ཡོང་ཐབས་བྱ་འོས་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༢༥ ཉིན་ཐའེ་ལན་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་དང༌། འཛམ་གླིང་ནང་པའི་ཆོས་གྲོགས་ཚོགས་པ་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་དེ་ཕན་ཚུན་གསུང་གླེང་དང༌། ལྷག་པར་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་པར། དེ་ནི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་སྙིང་བསྡུས་ཡིན་ལུགས་དང༌། སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བས་ཆགས་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་རྩད་ནས་འཇོམས་པས་ན། རྡོ་རྗེའི་མིང་འདོགས་བྱས་ལུགས་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་དང༌། ཡང་སྟེང་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་ཞི་གནས་སྒྲུབ་མཁན་གྱི་ལུས་གནད་བཅའ་སྟངས་སོགས་འགྲེལ་བཤད་སྩལ།

དེར་སྐུ་འཁོར་ཁེ་གཙང་ལ་ཉིན་གུང་ལྗགས་སྨིན་འབུལ་བཞེས་མཛད་དེ་གྲོང་ཁྱེར་ཕྱི་རོལ་ (Wat Phra Sri Mahathat) ཞེས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་གཙང་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་ནང་དགེ་འདུན་རྒྱལ་པོའི་ཁྲི་ཚབ་གནས་བརྟན་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་ཕྱག་རྟེན་འབུལ་བཞེས་དང་ཡན་ལག་བདུན་པའི་སྒོ་ནས་ཚོགས་གསོག་ཞལ་འདོན་ཤིས་བརྗོད་བསྔོ་སྨོན་བཅས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༦ ཉིན་ (Nakorn) ཞེས་པའི་མངའ་སྡེའི་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་བཞུགས་པར་གྲགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོ་དང༌། ཉེ་འཁོར་མཚམས་ཁང་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས། (Rajaburi) ཞེས་པའི་མངའ་སྡེའི་ནང་ (Wat Khao Wang) ཞེས་པའི་ཆུ་ཁའི་དགོན་གནས་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་ཡོད་པར་ཡང་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས།

དེ་ནས་མེ་ཁོང་ (Mekong River) ཞེས་པའི་གཙང་པོའི་ཐོག་གྲུ་ཆུང་ཞིག་ནང་ཕེབས་སྐབས་གཙང་པོའི་གཡས་གཡོན་ཆུ་ཁར་གྲོང་ཁྱེར་བསྟར་ཆགས་ཚོང་ཁང་མང་བ་བཅས་ཆུ་ཁར་མི་ཚེ་སྐྱེལ་བའི་འཚོ་ཐབས་ཡ་མཚན་པ་ལྟ་བུ་གཟིགས་སྣང་བྱུང༌། (Wat Bongam) ཞེས་པའི་གྲོང་གསེབ་དགོན་པར་གནས་གཟིགས་རྗེས་བྷན་ཀོག་ཏུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར།

ཕྱི་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་གནས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གནས་བརྟན་མཁན་པོ་དང་ལྷན་དུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་མཚམས་དེ་སྔའི་སྲིད་བློན་རྙིང་པ་དེང་སྐབས་ (༡༩༧༢ལོ) ཐའེ་ལན་གྱི་དམག་སྤྱི་གཙོ་བོ་མཇལ་བཅར་ལ་ཐོག་མར་མར་མེ་སྦར་བ་དང༌། ཁོང་ནས་རྟེན་གཙོར་སྐུ་ཕྱག་ཕུལ་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་དང་གནས་བརྟན་མཁན་པོར་ཕྱག་འཚལ་ཞུས་ཏེ་གསུང་མོལ་གང་འཚམས་རྗེས་འབུལ་སྐྱེས་མཆོད་ཆས་དང༌། ན་བཟའི་རྒྱུ་ཆ་ཕུལ་བར་ཕར་ནང་མཛོད་དང་བོད་ལིའི་ཐུབ་དབང་བྱིན་ཅན་ཞིག་སྩལ། རྒྱ་གར་བ་སིག་མི་ལྔའི་ནང་ཁྱིམ་སྤྱི་ནས་ཉིན་མོའི་གསོལ་སྟོན་གྱིས་

བསྙེན་བཀུར་རྗེས་ནང་པའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་ཞིག་ནས་དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་དེ་ཕན་ཚུན་གསུང་གླེང་དང༌། འབུལ་སྐྱེས་བཀོད་སྒྲིག་གཟབ་པར་ཞུས།

ཚེས་ ༢༨ ཉིན་སྔ་དྲོ་བཞུགས་གནས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ (Chulalongkorn University) མཐོ་རིམ་སློབ་ཕྲུག་དགེ་རྒན་བཅས་བརྒྱ་སྐོར་ནས་དད་མཇལ་ཞུས་ཏེ་དགོངས་སྐོར་དྲི་བ་ཡང་ཞུས་དོན་ལྟར་བོད་ནང་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་སྔགས་དང་བཅས་པ་ཉམས་ལེན་བྱ་ཚུལ་སྐོར་དང༌། རང་ཅག་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་རྣམས་ཕྱུགས་ལས་ལྷག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་བཟང་པོའི་ཐོག་ནས་གཞན་ཕན་གང་ནུས་བསྒྲུབ་དགོས་ཚུལ་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཐའེ་ལན་རྒྱལ་པོ་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ་གང་ཅིའི་གསུང་མོལ་ཞིབ་ལྷོད་མཛད་པར་སྐབས་དེར་རྒྱལ་པོ་ཆོས་དད་ཆེ་ཞིང༌། རང་བཞིན་བཟང་པོའི་རྣམ་འགྱུར་ཆེ་བའི་གཟིགས་ཚུལ་བྱུང༌། ཐའེ་ལན་ཌའི་རྒྱལ་པོ་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་ཐུགས་སྣང་ཇི་བྱུང་རང་རྣམ་ནང་འཁོད་གསལ། ‘‘ཐའེ་ལན་ཌར་རྗེས་སུ་འགྲུལ་བསྐྱོད་བྱེད་དུས་ཡུལ་དེའི་རྒྱལ་པོས་ངོས་རང་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་མགྲོན་འབོད་གནང་སྟེ་བཅར་སྐབས (གུས་འདུད་ལ་ལན་མི་བྱེད་པའི) ལུགས་སྲོལ་དེས་ཉམས་སྣང་མ་འོས་པའི་དཀའ་ངལ་ཞིག་བཟོས་སོང༌། དེ་ནི་རྒྱལ་པོ་ (ཁྱིམ་པ་ཡིན་པ་) དེ་དང་མཇལ་དུས་འཚམས་འདྲིའི་ལག་པ་བཏང་ན་འགྲིགས་དང་མི་འགྲིགས་པའི་སྐོར་དེ་རང་རེད། སུས་ཀྱང་ཅི་བྱེད་གང་བྱེད་མི་ཤེས་པའི་སྐབས་རྒྱལ་པོ་མདུན་དུ་ཕེབས་ནས་ངོས་རང་ལ་མཛའ་བརྩེ་དང་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་ཕྱག་བཏང་གནང་བྱུང༌།’’2 ཞེས་སྩལ།

གྲོང་ཁྱེར་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཆུ་ཚོད ༡ ཙམ་རིང་ཕེབས་པའི་ས་ན་ལྡུམ་ར་ནགས་གླིང་ཆེན་པོ་ཞིག་ནང༌། ཐའེ་ཡུལ་ས་གནས་ཁག་ཏུ་བསྐྱོད་ཁོམ་མེད་པའི་ལྟ་སྐོར་བའི་ཆེད་དུ་སྒེར་གྱི་ཚོགས་པ་འགའ་ནས་ཡུལ་ནང་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་གནས་དགོན་དང༌། མཆོད་རྟེན་གྲགས་ཅན་ཁག་གི་འདྲ་གཟུགས། གྲོང་གསེབ་འདྲ་མིན་ཁག་གི་ཁང་པ་ཡོད་པ་ལྡུམ་ར་ཆེན་པོར་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས།

ཐའེ་ཡུལ་གྱི་ལྷོ་ཤར་ས་མཐའ་རྒྱ་མཚོར་ཁད་ཉེ་ཞིང༌། ཀམ་སྦོ་ཌི་ཡ་ (Cambodia) དང༌། ལའོ་སིའི་ (Laos) ས་མཚམས་ཉེ་འཁྲིས། ཡུལ་སྐད་བརྡ་རྙིང་གི་གོ་དོན་གསེར་གླིང་དུ་གྲགས་ཤིང༌། དེང་སྐབས་ཆེ་ཡར་ (Chaiya) འབོད་པ་ཡུལ་མི་ཚ་གཡོལ་དུ་འགྲོ་སའི་རི་ཁུལ་དབེན་གནས་ཤིག་ཡོད་པ་དེར་ ༡༩༦༧ ལོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་རྩིས་ཀྱང་དུས་སྟབས་མ་འགྲིགས་པས། ད་ལམ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སོལ་མུག་ (Solmuke) རི་ཁྲོད་དུ་ཞབས་བཅགས་ཀྱིས་ཁུལ་དེའི་དགེ་འདུན་པ་དང༌། སློབ་ཕྲུག་མི་མང་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང༌། ལོ་ ༡༢༠༠ གོང་ཆགས་པའི་དགོན་པ་དང༌། མཆོད་རྟེན་ལ་རབ་གནས་བྱིན་འབེབས་ཐོག དགོན་པ་དང༌། མཆོད་རྟེན་ལ་གནས་གཟིགས་ཀྱི་སོལ་མུག་རི་ཁྲོད་ཀྱི་ཆོས་རར་དགེ་འདུན་བརྒྱ་སྐོར་དང༌། མི་མང་ ༩༠༠ ཙམ་ནས་དགའ་བསུའི་ཚོགས་འདུར་གནས་ཀྱི་མཁན་པོ་བགྲེས་སོང་ཞིག་དང༌། རི་ཁྲོད་ཀྱི་གནས་བླ་མཁན་པོ་སངས་རྒྱས་ཞབས་རྣམ་གཉིས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ཡུལ་བོད་ཀྱི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ང་ཚོའི་དབེན་གནས་འདིར་ཕེབས་པར་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང་ཚུལ་གྱི་གསུང་བཤད་གནང་བར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྤྱིར་དགའ་བསུ་གནང་བ་དང༌། ལྷག་པར་དགའ་བསུ་འདི་བཞིན་སྲིད་དོན་དང༌། དཔལ་འབྱོར། ཕྱི་འབྲེལ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་གཅིག་གི་རྗེས་འཇུག་ནང་ཁུལ་དགའ་ཞེན་ཆེན་པོའི་རྣམ་འགྱུར་དང་བཅས་གནང་བ་དང༌། ས་གནས་འདི་ཡང་དབེན་གནས་ཀྱི་ཆོས་ར་བག་ཕེབས་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་བཅས་ལ་ལྷག་པར་དགྱེས་ཚོར་བྱུང་ལུགས་ཀྱི་གསུང་ལན་སྩལ། དེར་འདུས་དད་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་ལུགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་དང༌། བདུག་སྤོས། མར་མེའི་མཆོད་སྤྲིན། གསོལ་ཇ། ཆབ་མངར་སོགས་བཏུང་བའི་མཆོད་པས་མཆོད། དེ་ནས་བཞུགས་མཚེར་ཤིང་ཁང་ཉིས་ཐོག་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཏུ་ཕེབས་བཞུགས་མཛད་ཅིང༌། མཆོད་རྟེན་དང༌། ཆོས་ར་སོགས་ལ་གུས་བསུ་ཞུ་སྟངས་སོགས་རྒྱ་གར་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་ཤིན་ཏུ་ཞི་དུལ་བག་ཡོད་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་བཟང་པོ་ཡོད་པའི་གཟིགས་སྣང་བྱུང༌།

མཁན་པོ་སངས་རྒྱས་ཞབས་ཀྱིས་སྣེ་ལེན་ཞུས་ཏེ་ནགས་ཁྲོད་ཀྱི་གྲྭ་ཤག་ཁག་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང་འབྲེལ་བསིལ་གྲིབ་ཅན་གྱི་ཆོས་ར་ཆུང་ངུ་ཞིག་དང༌། རི་རྩེའི་ཆོས་རར་མཁན་པོ་སངས་རྒྱས་ཞབས་དང་ལྷན་དུ་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་སྐོར་གྱི་བཀའ་མོལ་ཞིབ་ལྷོད་མཛད། སངས་རྒྱས་ཞབས་ཞུ་བ་ཁོང་ཡུལ་འདིར་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཞིང༌། ཐེག་ཆེན་གྱི་ལྟ་བར་མོས་ཞེན་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཚོད། དེ་ནས་གཟིགས་སྐོར་འཕྲོ་སྐྱོང་གིས་ཆོས་ར་དབུས་མར་ཉིན་མོའི་ལྗགས་སྨིན་རྗེས། ཉེ་འཁྲིས་དེང་དུས་ཀྱི་ཁང་ཆེན་ཞིག་ནང་ཧིན་རྡུ་དང༌། ཡེ་ཤུ། ཁ་ཆེ། ནང་པ་སོགས་ཆོས་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔེ་རིས་མང་པོ་བྲིས་པ་ཞིག་ནང་བོད་ཀྱི་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་དང༌། ཞི་གནས་ཀྱི་དཔེ་རིས་ཀྱང་ཡོད་པ་དེ་ནང་ཡུད་ཙམ་སྐུ་ངལ་གསོ་བཞུགས་མཛད།

ཆོས་རར་དགེ་འདུན་པ་བརྒྱ་སྐོར་དང༌། མང་ཚོགས་ཆིག་སྟོང་ཙམ་ལ་ཆོས་འབྲེལ་ཞུ་མོས་ལྟར། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལས་བརྩམས་པའི་ཆོས་འབྲེལ་དང༌། བྱང་སེམས་ལྟ་བུའི་སྐོར་གསུང་བཤད་རྒྱས་ཙམ་སྩལ་ཏེ་བཞུགས་མཚེར་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས། སོལ་མུག་ (Solmuke) ཅེས་པའི་དབེན་གནས་འདི་བྷན་ཀོག་རྒྱལ་ས་ལས་བསིལ་ཞིང༌། གྲྭ་ཤག ཆོས་ར་སོགས་ཡིད་དུ་འོང་བ། ཞི་བའི་གནས་བཟང་ཉམས་དགའ་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་གཟིགས་ཚུལ་བྱུང༌།

ཚེས་ ༣༡ ཉིན་བྷན་ཀོག་བཞུགས་མཚེར་དགོན་པར་སྔ་ཐོག་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཁག་བསྐྱངས་པ་དང༌། ནང་པའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་འདུན་པའི་འཛིན་གྲྭར་གཟིགས་སྐོར་གྲུབ་རྗེས་བྷན་ཀོག་ནས་སྤྱི་ལེ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་གྱི་ཡུལ་སྐད་ཅོན་པུ་རི་ (Chonburi) ཟེར་བ་ཆུ་ཁའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གྲགས་པའི་མཚོ་ཁའི་མགྲོན་ཁང་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང༌། ས་བབས་ཀྱང་བྷན་ཀོག་ལས་མཐོ་ཞིང་བསིལ་བ། རི་ཆུང་དབེན་གནས་མང་པོ་བཅས་མཛེས་སྡུག་བག་ཕེབས་ཆ་རྐྱེན་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་བཞུགས་ཞབས་བསྐྱངས། དེར་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་པ་དང༌། དགེ་འདུན་པ། ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཁག་ནས་གུས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་གནང༌།

ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡ ཉིན་ཉེ་འཁོར་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་གནས་གཟིགས་དང་ཡན་ལག་བདུན་པ་བཅས་མཛད། སྐྱབས་ཞུས་ལྟར་ཤིང་སྣ་ཁག་གཉིས་རྩ་འཛུགས། གནས་ཀྱི་བླ་མ་ནས་གསེར་ཟངས་ཐུབ་སྐུ་ཞིག་ཕུལ། སྔོན་གསོལ་བཞིན་སློབ་ཕྲུག་ཆུང་བ་བུ་དང་བུ་མོ་ ༥༠༠ སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་ཏེ་སློབ་སྦྱོང་དང༌། སྤྱོད་ལམ་ལེགས་པོ། སེམས་རྒྱུད་བཟང་པོ་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ། མཚོ་ཁའི་བསིལ་ཁང་ཞིག་ཏུ་ཉིན་མོའི་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས་རྗེས། བསིལ་ཁང་གཟིམ་ཆུང་དུ་སྐུ་ལྷོད་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་བསྐྱངས་རྗེས་བྷན་ཀོག་ཝ་ཀྲ་བྷ་ཝན་ (Varta Bhavan) ཞེས་པར་མཁན་པོ་མཁས་གྲགས་གཉིས་ལྡན་ཞིག་ཡོད་པ་ཁོང་བྷན་ཀོག་ནས་འབོད་འགུགས་བཅར་འབྱོར་དང་ལྷན་དུ་ཞི་ལྷག་གི་ཉམས་ལེན་ལས་བརྩམས་པའི་གསུང་མོལ་ཞིབ་ལྷུག་ཏུ་བསྐྱངས་ཏེ་སང་ཉིན་བསོད་སྙོམས་སུ་ཕེབས་རྒྱུ་བཀའ་མངགས་སྩལ།

རང་རེ་བོད་དུ་སྟོན་དུས་དགེ་འདུན་ཉུང་ཤས་ཙམ་ལས་རྒྱ་ཆེའི་དགེ་འདུན་རྣམས་བསོད་སྙོམས་ལ་ཕེབས་སྲོལ་མེད་ཀྱང༌། ཐའེ་ལན་ཁུལ་དུ་དགེ་འདུན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་བསོད་སྙོམས་ཁོ་ནར་བརྟེན་པ་སྟོན་པ་ཞལ་བཞུགས་སྐབས་ཀྱི་སྲོལ་ལུགས་གནང་མུས་ལ་བརྟེན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བསོད་སྙོམས་སུ་ཕེབས་དགོངས་བརྟས་ལུགས་སྣེ་ཤན་ཐའེ་གཞུང་ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མི་སྣར་འཕྲོས་མོལ་གནང་བར་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ནང་ཟང་ཟིང་འཚང་ཁ་འདུ་འཛི་ཆེ་གཤིས། གྲོང་ཁྱེར་ཆུང་ས་ཞིག་ཏུ་ཕེབས་འཐུས་བསམ་འཆར་ཞུས་དོན་བཞིན། ཉེ་འཁོར་གྲོང་ཁྱེར་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཏུ་བསོད་སྙོམས་སུ་ཕེབས་རྒྱུར་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༧ ཐོག་སྣུམ་འཁོར་ནང་ཅུང་ཟད་ཕེབས་ཏེ་གྲོང་སྣེར་ཕེབས་ཁར། ས་གནས་དེ་ཁུལ་གྱི་གནས་བླ་མཁན་པོ་དང༌། དགེ་སློང་བཅུ་སྐོར་ཞིག་ནས་ལྷུང་བཟེད་གོ་སྒྲིག་གིས་ཕེབས་སྒུག་ཞུས་སར་སྣུམ་འཁོར་ལས་བཤོལ་མ་ཐག་ཞབས་ལྷམ་ཕུད། ཆོས་གོས་བཀླུབས། ལྷུང་བཟེད་བསྣམས། གནས་བླ་མཁན་པོས་སྣེ་དྲངས། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ལྷན་ཕེབས་དགེ་སློང་གསུམ། ཐེའ་ལན་དུ་བཅའ་བཞུགས་བོད་རིགས་དགེ་སློང་གསུམ་དང་དགེ་ཚུལ་གཅིག དེ་རྗེས་ས་གནས་དེ་གའི་དགེ་སློང་བཅུ་སྐོར་བཅས་གྲལ་བསྟར་གྱིས་དལ་བུར་གྲོང་ཁྱེར་སྲང་ལམ་དུ་ཕེབས་པའི་ཚེ། སྔོན་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ཞལ་བཞུགས་སྐབས་འདི་ལྟ་བུའི་མཛད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དད་ལྡན་མང་པོ་སྨིན་གྲོལ་གྱི་ལམ་དུ་བཀོད་པའི་ཚུལ་བསམས་ཏེ་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ཚོར་བྱུང༌།

སྲང་ལམ་གཡས་གཡོན་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་དང༌། ཚོགས་ཁང་སོ་སོའི་སྒོ་མདུན་སྟེགས་བུའི་སྟེང་བསོད་སྙོམས་སུ་འབུལ་རྒྱུའི་འབྲས་དང༌། སྔོ་ཚལ་རིགས། སྒོ་ང༌། ཤིང་ཏོག་སོགས་བཟའ་བཅའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་དངོས་གཙང་བསྒྲིགས་བཤམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཕ་མ་རྒས་འཁོགས་རིགས་དང༌། གཞོན་ནུ་ཕོ་མོ་ཅི་རིགས་ནས་དགེ་སློང་སོ་སོའི་ལྷུང་བཟེད་ནང་དད་གུས་ཆེན་པོས་རིམ་འབུལ་བྱེད་ཅིང༌། ཕ་མ་འགའ་རེས་རང་གི་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་རིགས་ལ་ཡང་འབུལ་རྫོང་ལག་ཏུ་སྤྲད་དེ་འབུལ་དུ་འཇུག

མདོར་ན། མེ་ཏོག་དང་བདུག་སྤོས། གདོང་ཕྱིས་སོགས་དངོས་པོ་ཆུང་ཙག་རིགས་ཀྱང་སྦྱིན་གཏོང་བྱུང་བ་རྣམས་དགྱེས་བཞེས་ཀྱིས་རྣམ་དཀར་དགེ་ཚོགས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་སྤྱན་དམིགས་བསྔོ་སྨོན་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས། གཙུག་ལག་ཁང་གསར་བཞེངས་བྱ་མུས་ཤིག་ཏུ་མཚམས་རྡོར་གྲགས་པའི་རྡོ་རིལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོད་པར་རི་ངོགས་སུ་གསེར་ཤོག་ཐོག་མར་སྦྱོར་བའི་རེ་འདོད་བསྐངས་པ་དང༌། བར་གསེང་ཐམས་ཅད་དུ་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ལ་འགྲུས་པར་མཛད།

ཚེས་ ༣ ཉིན་བཞུགས་མཚེར་ནས་ས་གནས་བྷན་ཀོག་གི་བྱང་ཕྱོགས་རི་ཆུང་མང་པོ་ཡོད་པ་ས་ར་སྦུ་རི་ (Saraburi) ཞེས་འབོད་པའི་སར་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞབས་རྗེས་ཡོད་པའི་མཆོད་རྟེན་དུ་གནས་གཟིགས་མཛད། དེའི་ཉེ་འཁོར་དུ་རྒྱ་མིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་བྲག་ཕུག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་བཞུགས་པར་གྲགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཆུང་ངུ་བཅས་སུ་མཆོད་མཇལ་ཐུགས་སྨོན་བསྐྱངས། མངའ་ཁུལ་གྱི་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེའི་འགོ་འཛིན་ཁག་ནས་གུས་བསུ་རྒྱ་ཆེ་དང༌། ཉིན་རྒྱབ་བྷན་ཀོག་བཞུགས་མཚེར་དུ་དགོན་པའི་མཁན་པོ་དང༌། དགེ་འདུན་བགྲེས་པ་ལྔ་བཅར་ཏེ་ྋགོང་ས་མཆོག་དགོན་གནས་འདིར་སྔ་རྗེས་བཞུགས་ཞབས་བསྐྱངས་པར་དགའ་སྤྲོ་ཆེ་ཚུལ་སྙན་སེང་དང་བཅས་གསེར་ཟངས་ཀྱི་ཐུབ་སྐུ་ཁྲུ་ཚད་མ་གཅིག་དྲན་རྟེན་དུ་འབུལ་བཞེས་མཛད།

ཕྱི་ཉིན་ཡུལ་མི་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་སློབ་ཕྲུག་སོགས་དད་མཇལ་དུ་བཅར་འཚང་ཆེ་བས་རིམ་འབྱོར་བཞིན་ཚོ་ཁག་དུམ་བུར་དབྱེ་ནས་མཇལ་ཁ་དང་བཀའ་སློབ་རིམ་པར་སྩལ་བ་དང༌། ཁུལ་དེའི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་མར་གད་ཐུབ་དབང་བཞུགས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་སོ་སོར་མཇལ་ཕྱག ཡང་མར་གད་ཐུབ་དབང་བཞུགས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོ་འབུལ་ཐོག་ཟབ་ལམ་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འཁོར་དང༌། སྤྱན་འདྲེན་ཁྲུས་གསོལ། ལྟུང་བཤགས་སྐབས་བརྐྱངས་ཕྱག་དང་བཅས་པ་མཛད་མཐར། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་དང༌། ཤིས་བརྗོད་རྒྱས་པར་བསྐྱངས།

མཛད་འཆར་ལྟར་ན། འདི་ཉིན་དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༧ ཐོག་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་ལྡི་ལིར་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་འཆར་ཡང༌། ཧོང་ཀོང་བརྒྱུད་ཡོང་མཁན་རྒྱ་གར་གྱི་གནམ་གྲུ་གནམ་གཤིས་ཞན་པས་དུས་འབྱོར་མ་ཐུབ་སྟབས། ཕྱི་ཉིན་དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ བར་ངང་བཞུགས་ཡོང་བ་ཞུས་པར། གནམ་གྲུ་གཞན་དག་ཡོད་མེད་རྩད་གཅོད་སྐབས་མཇར་མན་གྱི་གནམ་གྲུ་ལྡི་ལིར་འགྲོ་མཁན་གཅིག་འདུག་ཀྱང༌། དེར་སྐུ་ཕྱྭའི་ཉེན་སྲུང་སོགས་གང་ནས་ཀྱང་གྲ་འགྲིགས་མིན་ལ། རྒྱ་གར་རང་གི་གནམ་གྲུ་བརྒྱུད་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་ལེགས་ཞེས་རྒྱ་གར་གནམ་གྲུའི་ལས་ཁང་ནས་ཞུ་ནན་ལྟར་དེ་དོན་ཕྱི་ཉིན་བར་བཅའ་བཞུགས་མཛད། ཚེས་ ༥ ཉིན་ད་ལམ་ཐའེ་ལན་དུ་ཕེབས་བཞུགས་རིང་སྣེ་ཤན་ཞབས་ཞུ་བ་ཁག་ལ་སྐུ་དཔར་དང༌། མཛད་རྣམ་ཕྱག་དེབ། ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད། ལོ་བཅུའི་ལས་བསྡོམས་སོགས་གང་ལ་དེ་འཚམས་ཀྱི་ཕྱག་རྟགས་གསོལ་རས་སྩལ་ཏེ་དགོང་དྲོ་བྷན་ཀོག་ནས་ལྡི་ལིར་ཞབས་སོར་བདེ་ལེགས་སུ་འཁོད་སྐབས་རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་དྲུང་ཆེ་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་རྒྱས་པར་ཞུས་པ་དང༌། ཕྱི་ཉིན་ངྷ་ས་བཞུགས་སྒར་དུ་ཕྱིར་ཞབས་འཁོད།

ཐའེ་ལན་དུ་བཞུགས་རྒྱུན་རིང་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཐུགས་སྣང་ཇི་བྱུང་རང་རྣམ་ནང་འཁོད་གསལ། ‘‘ཧང་སངས་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ཡུལ་དེའི་ནང་ངོས་རང་ལ་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ལས་ཀྱང་ཚ་བ་ཆེ་བའི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པ་དང་སྟབས་ཅིག་དུག་སྦྲང་མང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ངོས་རང་གཉིད་ཁུག་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་བཟོས་བྱུང༌། ལེགས་པའི་ཆ་ནས་བཤད་ན། དགེ་སློང་བགྲེས་པ་འགའ་ཤས་དང་མཇལ་འཕྲད་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་བ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་གནས་སུ་གྱུར།

ཉི་ཧོང་ནང་ཡོད་པ་བཞིན་ང་ཚོ་ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་དབར་ཕན་ཚུན་ཐུན་མོང་གི་ཉམས་ལེན་བྱེད་སྟངས་ཐོག་ལ་བགྲོ་གླེང་བྱེད་རྒྱུ་མང་པོ་ཡོད་ཅིང༌། དེས་ང་ཚོའི་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་ཆོས་བརྒྱུད་དེ་ནང་པའི་ཆོས་ཚུལ་ཆ་ཤས་ཡོངས་སུ་ཚང་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངེས་ཤེས་རྙེད་རྒྱུར་ངོས་རང་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱུང༌།’’ ཞེས་སྩལ།

སྐུ་བཞིའི་བཀོད་པ་འཕྲུལ་གྱི་མེ་ལོང་དུ།།

འགོད་པའི་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་དབུས།།

ཞབས་སོར་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོའི་གར་རྩེན་ཏེ།།

ས་གསུམ་ཤིས་པ་གྲུབ་པའི་དགེ་ལེགས་སྩལ།།

གང་ཚེ་གང་གི་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་ཆེན་དང༌།།

བྱང་སེམས་འབྱོང་བའི་ཁུ་ནུ་བླ་མའི་དྲུང༌།།

མདོ་སྔགས་ཟབ་ཆོས་སྙན་རྒུའི་ངག་རིག་གིས།།

ཐུགས་མཚོ་བསྐྱིལ་བའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱས་པར་མཛད།།

མོས་གུས་བཻཌཱུ་དྭངས་མའི་ཐུགས་བསྐྱེད་རླབས།།

གཡོ་བའི་དགེ་ལེགས་འདབ་བརྒྱའི་ཕྲེང་བ་ཡི།།

ཚར་དུ་དངར་བའི་མཆོད་པའི་སྤྲིན་ཕུང་གིས།།

ནམ་མཁའི་ཁྱོན་ཡང་དོག་པའི་འོད་སྣང་འགྱེད།།

ཐུགས་རྗེའི་ཀྱོ་བས་དྲངས་པའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གྱིས།།

དབུལ་ཕོངས་མུ་ཏོ་བ་ཡི་ཚོགས་རྣམས་ལ།།

ཀུན་གསལ་འཁོར་ལོའི་ཁྱོན་ཡང་གཞལ་ནུས་པའི།།

སྦྱིན་པའི་མུ་ཏིག་ཟེགས་མ་འབུམ་དུ་སྤྲོས།།

1 སྐུ་བརྙན་དེ་ང་ཚོའི་ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་ཁོང་ཚོས་ཤིན་ཏུ་རྩ་ཆེར་ཞུ་བ་དང༌། བྷན་ཀོག་ལ་ཡོང་མཁན་ཚོས་དང་པོ་འབྱོར་མཇལ་དང༌། འགྲོ་ཁར་ཐོན་མཇལ་ལྟ་བུ་ངེས་ཞུ་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པ་རེད། སྐུ་བརྙན་རིན་པོ་ཆེ་དང་པོ་རྒྱ་གར་ནས་གསེར་གླིང་དུ་ཕེབས་ཤིང༌། དེ་ནས་འབར་མ་(Burma)དང༌། ཀམ་སྦོ་ཌི་ཡ་(Cambodia)བཅས་ཀྱིས་ འཁྱེར་ནས་ཚུར་གདན་མ་དྲངས་པར་ལོ་མང་འགོར་བའི་དཀའ་ངལ་བྱུང་བ་དང༌། རྗེས་སུ་བྷན་ཀོག་(Bangkok)རང་དུ་གདན་དྲངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་སྲོལ་ཡོད།

2 རང་རྣམ་‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’དབྱིན་དེབ། ཤོག་ངོས་ ༢༡༤ ནང་ གསལ།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

གསུམ་དུས་ཐེངས་བཅུ་གསུམ་པ་དང་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་གསུམ་པ།

༡༩༧༢ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡ ཉིན་སྨར་ཁམས་ཚོང་དཔོན་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ཆ་ཕྲེང་གྲྭ་ཆོས་འཛིན། གཉའ་ནང་གཞུང་རྒྱུགས་ཀ་མགོ་ཕུར་བུ་བཀྲ་ཤིས་བཅས་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར། ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཆོས་ཞུ་བ་དགེ་འདུན་ ༥༦༠ དང༌། བཙུན་མ་ ༥༦ གཙོས་སེར་སྐྱ་བསྡོམས་ ༢༢༨༠ འདུ་འཛོམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་འབྲིང་པོའི་བཀའ་ཁྲིད་ཉིན་བསྟར་ཆགས་སུ་བསྐྱངས་ཤིང༌།

ཚེས་ ༨ ཉིན་རྒྱ་གར་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁང་ཁོངས་རྒྱ་ནག་སྐོར་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་གཅིག་མཇལ་བཅར་ཐོག་འདི་ལོ་གསུམ་བཅུའི་གསུང་འཕྲིན་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་རྒྱུ་འདི་བཞིན་ཕྱིར་འཐེན་ཡོང་བ་ཞེས་ཞུ་ནན་ཅི་ཆེ་ཞུས་པར། སྤྱིར་གསུང་འཕྲིན་འདི་བཞིན་ལོ་ལྟར་གནང་མུས་ལས། འདི་ལོ་དམིགས་བསལ་འཕར་མ་མིན་པ་དང༌། ལྷག་པར་འདི་ལོ་རྣམ་ཀུན་དང་མི་འདྲ་བའི་འཇམ་པོ་བཟོས་ཡོད་པ། འདི་དག་དཀའ་སྡུག་མྱོང་མཁན་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་མགྲིན་ཚབ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་མཚམས་འཇོག་བྱས་ཚེ་བོད་མི་མང་ཚོགས་བློ་ཕམ་ཚད་མེད་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན་ཕྱིར་འཐེན་བྱ་ཐབས་མེད་པའི་གནད་དོན་གསལ་དཀྲོལ་ལྷུག་སྩལ་ཐོག་འདི་སྐོར་ཁྱེད་རང་ལ་དཀའ་ངལ་མི་འབྱུང་ཆེད་རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་སུ་འགྲེལ་བརྗོད་ཞུ་འཐུས་ཞེས་བཀའ་ལན་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་སུད་སི་གཞིས་ཆགས་ཁོངས་རྒྱལ་མཚན་རྣམ་གྲོལ་དང༌། འཕན་པོ་འབྱོར་ཁང་དཔལ་ནོར་ཐུན་མོང་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར། བློ་སྦྱོང་གླང་ཐང་ཚིགས་བརྒྱད་མའི་བཤད་ཁྲིད་མདོར་བསྡུས་དང༌། དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ་མ། དམིགས་བརྩེ་མ། གཟུངས་སྔགས་ཡིག་དྲུག་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ།

ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བཞུགས་སྒར་གངས་ཅན་སྐྱིད་གཤོངས་རྩེད་ཐང་ཆེན་མོར་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་གཞོན་བཅས་ཀྱིས་དབུས་སྤྱི་འཐུས་དང་ལས་བྱེད། ངྷ་ས་ཁུལ་རྒྱུན་གནས་སྡེ་ཁག་དང༌། མི་མང་སེར་སྐྱ། ཕྱོགས་མཐའི་འགོ་འཐུས། གསུང་ཞུ་མཇལ་བཅར་ཕྱོགས་འགྲུལ་སོགས་བོད་མི་སེར་སྐྱ་རྒན་གཞོན་བར་གསུམ་བཅས་འདུ་འཛོམས་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་མཛད་སྒོའི་དབུ་གཡབ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་རྗེས་ཚང་མ་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་ཤེས་རིག་ཟློས་གར་ཚོགས་པས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་གཏོང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་བདེ་ནང་བཀའ་བློན་ནས་རྒྱལ་དར་སྒྲེང་འཛུགས་གྲུབ་བསྟུན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་ཡོངས་ཁྱབ་གསུང་འཕྲིན3སྒྲོག་སྦྱངས་མཛད།

དེ་རྗེས་སླར་ཡང་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྙིང༌། ‘‘དེ་རིང་འདི་གར་འཛོམས་པའི་ང་རང་ཚོ་བོད་རིགས་རྒན་གཞོན། སེར་སྐྱ་མཆོག་དམན། ལས་བྱེད། དམངས་བཅས་དང༌། གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ལ་གོ་སྐབས་འདིར་ཞུ་རྒྱུར། དེ་རིང་གི་ཉིན་མོ་ནི་ང་རང་ཚོ་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ང་ཚོའི་བོད་རྒྱལ་རབས་ནང་འཕོ་འགྱུར་གྱི་གནས་ལུགས་བྱུང་བ་དེའི་རྗེས་དྲན་དུ་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ད་བར་ལོ་མང་པོ་ཞིག་སོང་ཡང་རྩ་བའི་ང་རང་ཚོའི་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་གནས་ལུགས་དེ་འགྱུར་ལྡོག་མ་ཕྱིན་པར་བསྡད་ཡོད།

དེ་རིང་ང་རང་ཚོས་དེའི་ཉིན་མོར་རྗེས་དྲན་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་རྩ་བའི་ང་རང་ཚོས་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། བསྒྲུབ་དགོས་རྒྱུའི་དོན་དག་དེ་ཡང་དྲན་པ་ཞིག་དང༌། དེ་དྲན་པའི་ཐོག་ནས་དོན་དག་དེ་དང༌། དམིགས་ཡུལ་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་སྐབས་སུ་བབས་པའི་བྱ་བ་གང་འདྲ་ཞིག་བྱེད་དགོས་བྱུང་ནའང་མཐའ་སྐྱེལ་བྱེད་རྒྱུའི་སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་ཐུབ་པ་གཅིག་དང༌། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ང་རང་ཚོ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་ཙང༌། བདེན་པའི་བདེན་མཐའ་གསལ་ཆེད་མཆོག་གསུམ་ལ་གསོལ་འདེབས་བྱེད་རྒྱུ་བཅས་རེད།

ཚང་མས་འཆར་ཅན་སྐད་ཆ་མང་པོ་བཤད་ཀྱི་ཡོད། གཙོ་ཆེ་ཤོས་ང་རང་ཚོས་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་རྩ་བ་ཐུག་ས་བོད་པའི་དོན་ལ་ཐུག་གི་ཡོད་པ་རེད། བོད་པའི་དོན་དག་ཟེར་རྒྱུ་དེ་བོད་པའི་མིའི་བསམ་བློ་རེད། བོད་མིའི་བསམ་བློའི་ནང་ལ་ད་དུང་ཡང་ཞེ་དྲག་གི་འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་མིའི་འོག་ལ་སྡོད་འདོད་མེད་པ། རྒྱ་མིའི་འོག་ལ་བསྡད་ན་ཁེ་ཕན་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་མཐོང་ནས་བོད་རིགས་རྒན་པ་ཨ་ཅང་ཅང༌། གཞོན་སྐྱེས་ཚོའི་ནང་ལ་ཡང་དཔེ་མི་སྲིད་པའི་འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད་རེད། འདི་ལོ་དང་ན་ནིང་གཉིས་བར་ལའང་བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་ཚོས་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་བཅངས་ཏེ་རྩ་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་མང་པོ་བཟོས་འདུག

གནས་ཚུལ་དེ་མངོན་གསལ་དོད་པོ་བྱུང་ཙང༌། རྒྱ་མིས་ཤེས་ནས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་མི་འགའ་ཤས་ཡོངས་གྲགས་ཁྲིམས་གཅོད་ཀྱིས་བསད་པ་དང༌། གཞོན་ནུ་དྲུག་ཅུ་སྐོར་བཙོན་བཅུག་དང༌། ངལ་རྩོལ་སྐུལ་འདེད་སོགས་དོན་དུ་གར་སོང་ཆ་མེད་ཕྱིན་པ་རེད། འདི་ཚོ་ཉེ་ཆར་གྱི་གནས་ཚུལ་རེད། བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་གཞོན་ནུ་ཚོའི་ནང་ལ་སོ་སོའི་མི་རིགས་ལ་ཤ་ཞེན་དང༌། སོ་སོའི་མི་རིགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེ་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཆེ་རུ་དང༌། བརྟན་དུ་བརྟན་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཟེར་སྐད་ཙམ་མ་ཡིན་པར་དངོས་གནས་དྲང་གནས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མངོན་རྗེན་རང་བྱུང་འདུག

དེ་བཞིན་ང་རང་ཚོ་མིའི་ལུང་པར་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་ཚོ་ཚང་མས་སེམས་ཤུགས་འཁྱེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ལྷག་པར་བྱིས་པ་གཞོན་ནུ་ཚོ་འཚར་ལོངས་བྱུང་སྟེ་ང་རང་ཚོའི་གནས་སྟངས་ག་རེ་ཡིན་པ་དང༌། རང་གི་ལུང་པ་བྲལ་ནས་མིའི་ལུང་པར་གྱར་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་ཚོ་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང་ཇི་ཙམ་གསལ་རྟོགས་བྱུང་བ་དེའི་ཚོད་ཀྱིས་སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད་ནས་དོན་སྙིང་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཚང་མའི་ནང་རང་བཞིན་གྱིས་རང་གི་མི་རིགས་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་དེ་ཇེ་རྒྱས་ཇེ་འཕེལ་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད། ང་རང་ཚོས་བདེན་པ་དག་སྐྱེལ་གྱི་རྩོད་གླེང་བྱེད་པ་འདི་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་དང་ཡང་དག་པ་ཞིག་ཡིན། ད་ཕན་ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ལྟར་ད་དུང་ཡང་སེམས་ཤུགས་མ་ཉམས་པ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།

བར་སྐབས་ལོ་གཅིག་རིང་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་

པོ་བྱུང་ཡོད། འགྱུར་བ་ཁ་ཤས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བལྟས་ན་ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་དོན་དག་ལ་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ་བསམ་པ་དང༌། ཡང་འགྱུར་བ་ཁ་ཤས་ནི་ང་ཚོའི་བདེན་མཐའ་གསལ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་ལ་ཕྱིན་ནས་སེམས་སྤོབས་རྙེད་པ་དང༌། ཡིད་ཆེས་སྐྱེ་རྒྱུའི་གནས་ཚུལ་ཡང་ཡོད་པ་རེད།

གང་ལྟར་ཡང༌། འཛམ་བུ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་འདི་ངེས་གཏན་མེད་པར་གནས་ཚུལ་མང་པོ་འགྱུར་འགྲོ་བ་དང༌། གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་ལོ་ཤས་གོང་མིའི་བསམ་བློའི་ནང་མེད་པ་དེ་འདྲ་གློ་བུར་གློ་བུར་ལ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་རེད།

གཙོ་ཆེ་ཤོས་སོ་སོའི་དོན་དག་སོ་སོ་རང་གི་ལག་པར་ཐུག་པ་རེད། འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། མཐར་གཏུགས་དུས་སོ་སོའི་དོན་དག་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་དང༌། སྙིང་སྟོབས་ལ་རག་ལུས་པ་གནས་ཚུལ་ཆེ་ཕྲ་ཆུང་གསུམ་གང་ལ་བལྟས་ན་ཡང་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་རེད། རྩ་བའི་གནས་ཚུལ་ཐུག་ས་དེ་ང་རང་ཚོའི་མི་རང་ལ་ཐུག་ཡོད།

ད་ཕན་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཆ་བཞག་ནའང༌། ང་རང་ཚོ་གཞིས་བྱེས་མི་མང་ཚང་མར་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ཙང༌། གཞི་རྩ་དེའི་དབང་གིས་ག་རེ་བྱས་ནའང་སྔ་ཕྱི་ལ་མ་ལྟོས་པར་བདེན་པའི་མཐའ་གསལ་རྒྱུར་ང་ཚོས་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཆོག གཙོ་ཆེ་ཤོས་ཚང་མས་སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད་དགོས།

སེམས་ཤུགས་གཅིག་པུས་མི་འགྲིགས་པར་ལག་ལེན་དུ་འགེལ་ཐུབ་པ་དང༌། སེམས་བཟང་པོ་དེ་སྦྱོར་བ་བཟང་པོར་བསྒྱུར་དགོས། སྦྱོར་བ་བཟང་པོ་ལ་བསྒྱུར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ང་རང་ཚོ་ནང་མཐུན་པོ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་པོ་ཞིག་བྱུང་ན་དེའི་ཚོད་ཀྱིས་གང་ས་ནས་ལས་ཀ་ཚང་མ་གྲ་འགྲིགས་པ་དང་ཡག་པ་ཡོང་གི་རེད། ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར། དམ་ཚིག་མཐུན་པོ་བྱ་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཞེ་དྲག་རེད། དམ་ཚིག་མཐུན་པོ་ཟེར་བ་དེ་ཡང་ཁ་ནས་བཤད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་དངོས་སུ་ལག་ལེན་འགེལ་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་རེད། དམ་ཚིག་མཐུན་པའི་ཆ་རྐྱེན་གཙོ་ཆེ་ཤོས་ང་རང་ཚོ་ཚང་མས་མཐུན་པོ་བྱས། ཏོག་ཙམ་མ་འགྲིགས་པ་ནི་རང་གཞན་སུ་ལའང་ཡོང་གི་རེད། དེ་ལ་བཟོད་བསྲན་བྱས། ཆེ་སར་གོང་བརྒྱབ། ཆེ་ས་ནས་མཐུན་པོ་བྱུང་ན་འགྲིགས་པ་རེད། ཆེ་སའི་དམིགས་ཡུལ་དེ་གཅིག་པ་རེད་འདུག་ན་འགྲིགས་པ་རེད། ཆུང་ཙག་འདྲ་མི་འདྲ་ཡོང་གི་འདུག་ནའང་བཟོད་སྒོམ་བྱས། ཕན་ཚུན་གུ་བཤང་བྱས་ན་འགྲིགས། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་ཚང་མས་ངང་རྒྱུད་རིང་པོ་དང༌། དལ་པོ། ཁོག་པ་ཡངས་པོ་བྱས་ན་ང་རང་ཚོའི་ཐབས་ཤེས་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་ཆ་རྐྱེན་གཅིག་དེ་རེད།’’4 ཅེས་སོགས་འཕྲལ་ཕུགས་དགེ་བའི་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་རྗེས། བཀའ་ཤག་དང༌། སྤྱི་འཐུས། བུད་མེད་ཀྱི་གསུང་བཤད་བཅས་རིམ་བཞིན་གནང༌།

དེ་ནས་བསྟན་སྲིད་རང་དབང་གི་དོན་དུ་སྐུ་སྲོག་ཤོར་བའི་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་ཚོའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་སླད་ཚང་མ་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་སྐར་མ་གཅིག་རིང་ངག་བཅད་གུས་འདུད་ཞུས། སྐུ་བཞེངས་གནང་མུར་རོལ་དབྱངས་སྙན་འཇེབས་དང་བཅས་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་གསུངས་མཇུག་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་ཕྲུ་གུ་ཚོས་ལུས་རྩལ་གཟིགས་འབུལ་དང༌། གསུམ་བཅུའི་དྲན་གླུ། གདུང་དབྱངས་སོགས་ཕུལ་ཏེ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཕྱིར་ཞབས་བསྒྱུར་ཏེ་དངོས་གཞིའི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ།

ཚེས་ ༡༣ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ངྷ་རམ་ས་ལ་གངས་ཅན་སྐྱིད་གཤོངས་རང་གཞུང་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ཡང་སྟེང་ཚོགས་ཁང་དུ་ཚོགས་གཙོ་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། སྤྱི་འཐུས། ལས་བྱེད་ཆེ་ཕྲ། ཆོས་སྒར་ཁག་གི་མཁན་པོ། རྒྱ་བལ་འབྲས་འབྲུག་ཁུལ་གནས་འཁོད་བོད་མི་སྡོད་སྒར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་འགོ་འཛིན་དང༌། མི་འཐུས། ཚོགས་པ་དང༌། སྐྱིད་སྡུག་ཁག་གི་འགོ་འཐུས་བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་ནས་ཉིན་ལྔའི་རིང་འཆར་ཅན་ལྷན་ཚོགས་འདུ་འཛོམས་གནང་སྟེ་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་གཙོ་གྱུར་ཆོས་རིག་སྲུང་སྐྱོབ་དང༌། ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང༌། དཔལ་འབྱོར་འདུ་འགོད་སོགས་སྤྱི་བྱེའི་གྲོས་གཞི་ཁག་ལ་གོ་བསྡུར་སྦྱངས་བཤད་ཟབ་ལྷུག་གནང་བཞིན་པའི་ཉིན་གཉིས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ཚོགས་དབུས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཞུགས་འཇགས་བསྐྱངས་ཏེ་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ལྷག་ཙམ་རིང་ཚོགས་འདུའི་གནད་དོན་ཁག་ལ་ཐུགས་ཞིབ་དང་བསམ་འཆར་གོ་བསྡུར་ཁག་གསན་བཞེས་ལྷོད་བཞུགས་བསྐྱངས།

གསུམ་བཅུའི་གྱེན་ལངས་དུས་ཀྱི་དྲན་གསོའི་ཐོག།

རྒྱ་གར་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་བས།།

གསུང་འཕྲིན་གདུང་སེལ་སྨན་དུ་འབྱྀན་པའི་དབྱངས།།

ཀུན་ཁྱབ་དབྱིན་ཡིག་སྩལ་བ་མི་འོས་གསོལ།།

དབྱིན་ཡིག་འཕྲིན་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་སྲིད་བཟུང་སྟེ།།

ལོ་མང་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་བསྒྲགས་པ་ལ།།

འགོག་སྡོམ་མི་འོས་དེང་ཡང་དགེ་བའི་གསུང༌།།

མི་འཇིགས་ལས་ཀྱི་བྱེད་པོར་བཀའ་མཆིད་སྩལ།།

གསུམ་དུས་གང་གསུང་དྲེགས་ལྡན་རལ་ཀློང་རྩེར།།

ཟབ་དཀྱེལ་ཟླ་བའི་མེ་ལོང་འཕོས་པའི་གཟིས།།

ཕྱོགས་ཀྱི་མུ་ཁྱུད་གསལ་བའི་ངོ་མཚར་འབུམ།།

ས་གསུམ་རྒྱན་དུ་ཆེ་བའི་དབྱངས་སུ་བརྡལ།།

ཟབ་གསུང་རྔ་གཡབ་འཛུམ་ཟེར་རྒོད་པའི་དབྱངས།།

ལེགས་བཤད་དལ་འབབ་འཁྱིལ་བའི་ཆུ་གཏེར་ལ།།

བསྟོད་བསྔགས་ཡི་གར་འཇོ་བའི་ཐིགས་ཕྲེང་གིས།།

བསོད་ནམས་གསེར་གྱི་ཕུང་པོ་ད་གདོད་སྦྲེངས།།

3 གསུང་འཕྲིན་ཆ་ཚང༌། གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

4 ‘ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན།’ ཤོག་ངོས་ ༢༣༣ ནས་ ༢༣༧ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས། ༡༩༦༠ ནས་ ༡༩༨༦

ས་བཅད་གསུམ་པ།

ཟབ་ཆོས་ཁག་གཅིག་སྩལ་ཞིང་ལྡེ་ར་ལྡོང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར།བོད་རང་དབང་བདེན་པའི་ལས་འགུལ།

༡༽གསང་འདུས་བསྐྱེད་རྫོགས་དང་དབུ་མ་རིགས་ཚོགས་དྲུག་གི་བཤད་ལུང༌།

༡༩༧༢ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་དགེ་སློང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་དང༌། གཞིས་རྩེ་ཚོགས་ཁང་པ་ཐུན་མོང་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དབང་སྩལ་རྒྱུའི་སྔོན་འགྲོ་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་བསྐྱངས། ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོ་སེར་སྐྱ་ ༣༣༠༠ སྐོར་ལ་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་བཅུ་གཅིག་ཞལ་དཔལ་མོ་ལུགས་ཀྱི་དབང་ཆེན་སྩལ།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སྔ་ལོ་རྒྱུད་གྲྭར་གསར་ཞུགས་དགེ་བཤེས་ཉི་ཤུ་སྐོར་ཡོད་པ་རྣམས་མ་འོངས་པར་རྒྱུད་པའི་འཆད་ཉན་འཛིན་སྐྱོང་གནང་མཁན་གྱི་དམིགས་སྒོ་ཡིན་གཤིས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་གལ་ཆེའི་དབང་ཁྲིད་མན་ངག་ཁག་རིམ་བཞིན་གནང་དགོས་བཀའ་མངགས་བསྐྱངས་པ་ལྟར། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ནས་གསུང་ཆོས་གང་འཚམས་ཞུས་ཟིན་ཡང༌། ད་ལམ་མཁས་གྲུབ་རྗེའི་གསུང་བསྐྱེད་རིམ་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དང༌། རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་གསུང་རྫོགས་རིམ་རིམ་ལྔ་གསལ་སྒྲོན་གཉིས་ཀྱི་བཤད་ཁྲིད་སྩལ་སྐྱབས་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་ནན་ཞུས་ལྟར། རྒྱུད་གྲྭ་སྨད་སྟོད་ཀྱི་དགེ་འདུན་བརྒྱ་དང་བདུན་ཅུ་སྐོར་ཐེ་བའི་ཁྱོན་དོན་གཉེར་ཅན་དགེ་འདུན་སུམ་བརྒྱ་སྐོར་ལ་ཚེས་ ༢༢ ནས་ཉིན་བཅུའི་རིང་བསྐྱེད་རིམ་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དང༌། རྫོགས་རིམ་རིམ་ལྔ་གསལ་སྒྲོན་གཉིས་ཀྱི་བཤད་ཁྲིད་སྩལ་ཞིང༌། ད་ལམ་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་གདུལ་བྱ་རྒྱུད་གྲྭར་གསར་ཞུགས་དགེ་བཤེས་རྣམས་ཡིན་པ་དང༌། འཆད་ཉན་འདི་ཡང་ཁྲིད་རྒྱུན་རང་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པས་དགེ་བཤེས་ཚོས་གསན་བཞེས་ལེགས་པོ་གནང་སྟེ་ཕྱིན་ཆད་དོན་གཉེར་ཅན་གཞན་དག་ལ་འཆད་སྤེལ་བྱེད་སྙམ་པའི་ཐུགས་བསྐྱེད་དགོས་ཚུལ་གསལ་འདེབས་ཀྱང་མཛད།

རྒྱུད་གྲྭ་གཉིས་དང་རྒྱུད་སྨད་སྔགས་རམ་པ་བློ་བཟང་བྱང་ཆུབ་ནས་རྒྱུ་ཡོན་སྦྱར་བའི་གཏང་རག་ཚོགས་འཁོར་ཐོག་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཆོས་སྒར་ཁག་ནས་ཕེབས་འབྱོར་གདན་གསུམ་ཆོས་ལུགས་དང་བཅས་པའི་བརྟན་བཞུགས་དང་ཆབས་ཅིག་པར་ཟབ་ལམ་བླ་མ་མཆོད་པའི་ཚོགས་འབུལ་ལ་བཀའ་འབྲེལ་གསོལ་འདེབས་མལ་ཚོམ་བུ་ཉེར་བདུན་མ་དབྱངས་དང་སྦྲགས་མཇུག་ཏུ་གསང་འདུས་ཤིས་བརྗོད་བཅས་བསྐྱངས།

ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་འབྲས་བློ་གླིང་ཤག་སྐོར་མཁན་པོ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་འདེབས་སྙན་སེང་སྔོན་ཞུས་ལྟར། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཞལ་སྔ་ནས་དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གསུང་དབུ་མ་རིགས་ཚོགས་དྲུག་ཁོངས་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རབ་བྱེད་དྲུག་པ་ཡན་ལ་བཤད་ལུང་སྩལ། རིགས་ཚོགས་དྲུག་གི་བཤད་ལུང་བོད་དུའང་དཀོན་ཙམ་ཡོད་ཚོད། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མཚན་ཞབས་གསེར་ཀོང་ཐུབ་བསྟན་སྟོབས་འབྱོར་གྱི་དྲུང་ནས་གསན་བཞེས་དང༌། མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་རྗེས་མཚོ་སྣ་དགོན་རྩེ་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་ནས་གསན། ཡང་དབུ་མ་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་མ་གཏོགས་རིགས་ཚོགས་གཞན་དག་ལྔ་མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཁུ་ནུ་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་ནས་ཀྱང་གསན་པས་ལུང་རྒྱུན་གཉིས་འདུས་ལྟ་བུ་ཡིན། མཚན་ཞབས་རིན་པོ་ཆེས་བཤད་ལུང་གནང་སྐབས་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱི་གསུང་སྟངས་ནས་བཤད་པ་གནང་ཡང༌། དེ་སྔ་རྟིང་འཁྲུན་བསྡེབས་བྱེད་དགོས་འདུག་པས། ད་ལམ་རྗེའི་གསུང་རྩ་ཤེའི་ཊིཀ་ཆེན་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་པ་གང་ཐུབ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་རྩ་ཊིག་སྦྲགས་ནས་གསུང་བཤད་སྩལ།

ད་ལམ་ཆོས་ཞུའི་ཁོངས་དོན་གཉེར་ཅན་དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་གྲྭ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་དགེ་བཤེས་ཁག་དང༌། རྣམ་གྲྭའི་མཁན་སློབ། བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་ལྔ་བཅུ་སྐོར། དོན་གཉེར་ཅན་གཞན་དག་བཅས་ཁྱོན་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་ ༡༨༠ བརྒལ་བ་ཕེབས་འབྱོར་ཁོངས་སྐྱ་བཙུན་རེ་གཉིས་ལས་བྱིངས་དགེ་འདུན་པ་ཁེ་གཙང་ཡིན་ཞིང༌། གསུང་ཆོས་ཉིན་དྲུག་སྩལ་ཡུན་རིང་སྦྱིན་བདག་ཁག་ནས་ཉིན་བཞིན་བསྙེན་བཀུར་དང་གསོལ་ཇ། བཞེས་བག སྐུ་འགྱེད་ཆད་མེད་ཟབ་འབུལ་ཐོག ཞལ་འདོན་ཐོག་མར་ཤེར་སྙིང་དང༌། གང་བློ་མ། གུང་ཐང་གསུང་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྟོད་པ་བཅས་གསུང་རྗེས་གསོལ་འདེབས་མལ་དང་གཏང་རག་མལ་རྗེས་ཡན་ལག་བདུན་པ་དང་སྦྲགས་པའི་སྨོན་ལམ་བཅས་གསུངས།

ཕྱི་ཉིན་ནས་རྩ་ཤེའི་རབ་བྱེད་བདུན་པ་ནས་ཉེར་གཉིས་བར་གསུང་བཤད་དང༌། དེ་ནས་གསུང་ཆོས་རྩ་ཤེའི་རབ་བྱེད་ཉེར་གསུམ་ནས་ལྷག་མ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ཅིང༌། ཞིབ་མོ་རྣམ་འཐག་དང༌། རྩོད་བཟློག་གཉིས་ཀྱི་གསུང་བཤད་སྐབས། ཞིབ་མོ་རྣམ་འཐག་གི་རང་འགྲེལ་བསྟན་འགྱུར་ཁོངས་བཞུགས་པ་ལས་ཚིག་སྣ་བསྡུས་པ་མཁན་པོ་གཞན་དག་གི་ཡིག་ཆའི་སྟེང་ནས་གསུང་བཤད་སྩལ་ཞིང༌། གཞན་དག་གི་ཡིག་ཆའི་ནང་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་གསལ་ཁ་མེད་པར་བཤད་པ་གནང་བས་ཚིག་ཟིན་ལ་ཡོད་མིན་མེད་མིན་སོགས་འཁོད་ཡོད་ཀྱང་ཁོང་མཁས་གྲུབ་རྣམ་དག་ཡིན་ཚོད་ཀྱིས་དོན་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་ས་དེ་ལྟར་མིན་པས་རང་རེས་རྣམ་རྟོག་བྱ་མི་རུང་གསུངས།

སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་པ་དང༌། རིག་པ་དྲུག་ཅུ་པ་གཉིས། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་བདེ་སྤྱོད་ལ་གདམས་པའི་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བའི་དབུ་ནས་ལེའུ་དང་པོ་བཅས་པའི་གསུང་བཤད་སྨིན་རྒྱས་དང༌། ས་བཅུའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བའི་མཇུུག་ཡོངས་རྫོགས་དང༌། རྒྱལ་མཆོག་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་ལྟ་ཁྲིད་དྲན་པ་བཞི་ལྡན་གྱི་མགུར་དབྱངས་དངོས་གྲུབ་ཆར་འབེབས་ཀྱི་བཤད་ཁྲིད། སླར་ཡང་རྩ་ཤེའི་དབུ་ནས་ལེའུ་དང་པོ་ཡན་ལྗགས་ཀློག་བསྐྱངས་ཏེ་ད་རེས་ཀྱི་ཆོས་མཚམས་ལེགས་པར་གྲུབ། མགུར་དབྱངས་འདིའི་བཤད་ཁྲིད་ཞུ་མཁན་མེད་ཀྱང་དགོངས་དཔྱད་ཀྱིས་ཆེད་དུ་སྩལ།

དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ‘‘ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང་བཀའ་མོལ་ཞོར་འཕྲོས་ཤིག་ལ་འདིའི་ཁྲིད་རྒྱུན་ཡོད་ལུགས་ཕེབས་པས། དེས་ན་ཅིས་ཀྱང་སྩོལ་སྨིན་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་ཞུས་ཏེ་ཁ་སྔོན་རྡོར་གདན་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་གཙང་ཁང་དུ་ཞུས་པ་ཡིན། འདི་ཚིག་ཉུང་དོན་ཟབ་སེམས་ལ་ཕན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས། ད་ལམ་མཇུག་ཏུ་དགེ་བའི་ཚུལ་དུ་འདིར་ཞུས་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་དབུ་མ་རིགས་ཚོགས་དྲུག་ཏུ་གྲགས་པའི་གཞུང་གི་ཟབ་དོན་རྒྱ་ཆེ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ངོས་རང་འདྲ་བའི་ཁ་ཐབས་ཞན་པོ་ཞིག་ནས་ཞུ་བའི་འོས་བབས་མེད་ཀྱང༌། འདིའི་ལུང་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པ་འདི་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཆེད་དང༌། རྒན་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས་བཤད་ལུང་གྱིས་ཤིག་གསུངས་པས་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པར་དམིགས་ཏེ་བློ་སྤོབས་བསྐྱེད་ནས་བཤད་ལུང་གི་གོ་ཆོད་ཙམ་ཞིག་ཞུས་པ་ཡིན་ན། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ནི་སེར་སྐྱ་ཚང་མས་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན་པ་དང༌། རིགས་ཚོགས་གཞན་ལྔ་ལྟ་བའི་སྐོར་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས་སློབ་གཉེར་མཁན་ཚོས་མ་གཏོགས་གོ་རྟོགས་དཀའ་ཙམ་ཡང༌། ཁྱེད་ཚོས་དཔེ་ཁྲིད་དང་སྦྲགས་ནས་བཤད་ལུང་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་གནང་ཐུབ་ན་གང་ལེགས་ཡོང་རྒྱུ།

སྐུ་ཞབས་བླ་ཏི་རིན་པོ་ཆེ་ནས་དབུ་མ་བཞི་བརྒྱ་པ་དང༌། དབུ་མ་རྒྱན་གྱི་བཤད་ཁྲིད་བྱ་དགོས་གསུངས་པས་རྗེས་སུ་ཞུ་རྩིས། དེ་དག་གི་བཤད་ཁྲིད་ཀྱང་ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས་དོན་གཉེར་ཆེན་པོས་ཞུས་ནས་ཐོབ་ཡོད། འགའ་རེས་ཆོས་བརྒྱུད་གཙང་མ་དགོས་ཟེར་བ་བདེན་ཡང༌། ཁྲིད་རྒྱུན་ཆད་ལ་ཁད་པར་ཐུག་དུས་དགོས་པ་གལ་ཆེར་མཐོང་ནས་ཞུས་པ་ཡིན། ཁུ་ནུ་རིན་པོ་ཆེས་བཞི་བརྒྱ་པའི་གསུང་བཤད་ཐུགས་ཐོག་རང་ནས་གནང་བ་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཞིང་དད་པ་དབང་མེད་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དམ་པ་ཡིན།’’ ཞེས་སོགས་བསྟན་པ་འབའ་ཞིག་ཐུགས་ལ་འཇགས་པའི་མཛད་པ་དང༌། ཞལ་ཏ་ངོ་མཚར་བ་དང༌། ངས་མི་ཤེས་གསུང་བཞིན་དུ་ལྟ་བའི་གནད་ལ་མྱོང་ཐོག་ནས་ཟབ་བཤད་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་མཛད་པས་མཁས་པ་ཡིད་འཕྲོག་ཅིང༌། རིགས་ཚོག་དྲུག་གི་བཤད་ལུང་སྲོག་མཐུད་པའི་བཀའ་དྲིན་རྨད་དུ་བྱུང་བ་བསྐྱངས་ཤིང༌། མཇུག་ཏུ་སྦྱིན་བདག་ཤག་སྐོར་མཁན་པོ་སོགས་ནས་རྒྱུ་ཡོན་སྦྱར་ཏེ་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འཁོར་མཛད།

ཟུར་དུ་ལ་དྭགས་རི་རྫོང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་བླ་མཆོད་གསོལ་ཚོགས་ཟབ་འབུལ་བསྐྱངས་ཏེ་ཆོས་ཞུ་བ་ཡོངས་རྫོགས་ནས་རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་ཡོངས་ཀྱི་བདག་པོ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང༌། རླབས་ཆེན་ཐུགས་བཞེད་ཟབ་མོ་མཐའ་དག་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པའི་མཚམས་སྦྱོར་གསོལ་འདེབས་ཐུགས་སྨོན་གྱི་རིམ་པ་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོའི་སྒོ་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་གནང་སོགས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྲ་རྟེན་ལེགས་འགྲིགས་བྱུང༌།

གཞན་ཡང་དགེ་བཤེས་རབ་བརྟན་སར་ལོ་གཉིས་ཙམ་ནས་ཆོས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་ཨི་ཏྲ་ལིའི་མི་རིགས་ན་གཞོན་གཉིས་ནས་གསོལ་བ་ནན་བཏབ་ལྟར། དཀྱིལ་འཁོར་སྒྲུབ་ཆོག་རྣམས་མཛད་དེ་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་སྐྱེས་པ་བཞི་དང་གྲྭ་པ་དགེ་ཚུལ་གསུམ། བཙུན་མ་རབ་བྱུང་མ་གཅིག་བཅས་མི་བརྒྱད་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དབང་གི་སྔོན་འགྲོ་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་བསྐྱངས། ད་ལམ་ཆོས་ཞུ་བ་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ཁེ་གཙང་ལ་བརྟེན་ཁོང་ཚོའི་མོས་བློ་དང་འཚམས་པའི་གསུང་བཤད་ངོ་སྤྲོད་གནད་སྨིན་བསྐྱངས།

༢༽ལྡེ་ར་ལྡོང་དམག་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་པོར་སྩལ་བའི་བཀའ་ཡིག

ལྡེ་ར་ལྡོང་དང་དམག་འགོ་དམངས་སྤྱི་ནས་གསོལ་འདེབས་རིམ་ཞུས་ཐོག་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཀྱང་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོབ་པ་ལྟར། ༡༩༧༢ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༣ ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཅག་ར་རྡ་ (Chakrata) དམག་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞབས་འཁོད་ལ་རྒྱ་གར་དམག་དཔོན་ཀལ་ནལ (Colonel) ཡན་དང༌། བོད་དམག་འགོ་ཁྲིད་ཁག་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ། དམག་སྒར་ལྷ་ཁང་དུ་གསོལ་ཇ་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་བསྟུན་ཐང་ཆེན་དུ་དམག་བྱིངས་ངོ་འཛོམས་བཞི་སྟོང་བརྒལ་བའི་རུ་སྒྲིག་གུས་འདུད་ལ་གཟིགས་ཞིབ་དང༌། ཧིན་བོད་རྒྱལ་གླུ་བཏང༌། དགའ་བསུར་དགྱེས་མཉེས་བྱུང་ལུགས་གསུང་གླེང་ཐུང་ཙམ་སྩལ་བ་དང༌། དམག་སྒར་གྱི་མཚོན་ཆ་ཁག་དང༌། གནམ་མཆོངས་རྒྱག་སྟངས་སོགས་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་ཏེ་བཞུགས་མཚེར་མགྲོན་ཁང་དུ་ཕེབས་ཞབས་འཁོད།

དགོང་དྲོ་དམག་དཔོན་མཐོ་རིམ་ཁག་ནས་སྣེ་ལེན་གསོལ་ཚིགས་སུ་གདན་ཞུས་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་གསོལ་ཚིགས་མཇུག་ཏུ་རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་ལ་མཆོད་པ་འབུལ་སྲོལ་བཞིན་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ྋགོང་ས་མཆོག་ལའང་མཆོད་པ་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་དམག་སྤྱི་ཨུ་སྦན་ (Uban) གྱིས་གསུང་བཤད་དང་སྦྲགས་ཏེ་ཕུལ།

ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོ་ཐང་ཆེན་དུ་འགོ་དམངས་བཞི་སྟོང་སྐོར་ལ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ངན་སོང་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རྗེས་གནང་གི་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་བཤད་སྐབས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་སེམས་ཅན་གཞན་ལས་ལྷག་པའི་བློ་གྲོས་ཅན་ཡིན་ལུགས་དང༌། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་གྲུབ་ཚུལ། ལས་འབྲས་སྐོར་སོགས་ངོ་སྤྲོད་མཐིལ་ཕྱིན་མཛད་རྗེས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་མའི་སྒོ་ནས་སྐྱབས་འགྲོ་སེམས་བསྐྱེད་སྨོན་ལམ་གྱི་ཚུལ་དུ་བྱ་བའི་གསུང་བཤད་གནད་སྨིན་དང་བཅས་སེམས་བསྐྱེད་མཛད།

དེ་ནས་ངན་སོང་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རྗེས་གནང་སྩལ་མཇུག དམག་སྤྱི་ཨུ་སྦན་གྱི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་ཁོང་གི་བླ་མ་ཧིན་རྡུའི་ཆོས་པ་བགྲེས་སོང་མཇལ་འཕྲད་དང་འབྲེལ། ཉིན་མོའི་གསོལ་ཚིགས་འདེགས་འབུལ་ལྷན་བཞེས་གྲུབ་བསྟུན་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་འཛིན་གྲྭ་ཁག་ལ་གཟིགས་སྐོར། ལུས་རྩལ་དང༌། ཞབས་བྲོ་འཁྲབ་སྟོན་ལ་ཐུགས་ཞིབ། གསོལ་ཇ་འབུལ་བཞེས། ཆོས་འབྲེལ་བྱམས་ཆོས་སྡེ་ལྔའི་ནང་ཚན་དབུ་མ་རྒྱན་ཁོངས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟོད་པ་དང༌། གང་བློ་མ། བློ་སྦྱོང་ཚིགས་བརྒྱད་མ་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང༌། རྒན་གཞོན་ཚང་མས་སློབ་སྦྱོང་ལ་ཧུར་བརྩོན་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༥ ཉིན་སྔ་དྲོ་མང་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་སར་དམག་སྤྱི་ཨུ་སྦན་ནས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་དང༌། བོད་དམག་འགོ་འཛིན་བྱམས་པ་སྐལ་ལྡན་དང༌། བདེ་ནང་བཀའ་བློན་དབང་རྡོར་གཉིས་ཀྱི་གསུང་མོལ་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཁྱད་ཆོས་དང་བོད་རང་དབང་སྒྲུབ་ཕྱོགས། རང་དབང་གང་འདྲ་ཞིག་སྒྲུབ་དགོས་པ་སོགས་བཀའ་སློབ་སྩལ་རྗེས། རྒྱ་གར་དམག་སྤྱི་གཉིས་སོ་སོར་ཐུབ་སྐུ་བཞུགས་པའི་དངུལ་གྱི་གའུ་རེ་དང༌། ནང་མཛོད་རེ། བོད་དམག་སྤྱིར་དམག་ཟོར་མའི་སྐུ་ཐང་གསེར་བྲིས་མ་འཕྲིན་བཅོལ་ཞལ་འདོན་དང་སྦྲགས་སྩལ།

ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ་ཞེས་ཐང་ཆེན་དུ་དམག་དམངས་

ཡོངས་དང་ལྷན་དུ་གསོལ་ཚིགས་འབུལ་བཞེས་རིང་འཁྲབ་སྟོན་གཟིགས་མོ་དང་རོལ་དབྱངས་ཀྱིས་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས། དམག་སྒར་གྱི་མཆོད་གནས་རྣམ་གྲྭ་དྲུག་གི་བཞུགས་ཡུལ་དང་ལྷ་ཁང་དུ་ཞབས་བཅགས། སྨན་ཁང་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་ཏེ་ནད་པ་ངོ་ཡོད་རྣམས་ལ་འཚམས་འདྲི་དང་ཁ་ཟས་གསོལ་རས་སྩལ། དགོང་དྲོ་དམིགས་བསལ་བཀའ་དགོངས་ལྟར། ཐང་ཆེན་དུ་མང་འདུས་ནས་ཚོགས་འཁོར་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱ་ཆེར་བཤམས་འབུལ་སར་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་བསྟུན་སྤྱི་དོན་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པར་ཚོགས་གསོག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་དགོས་ལུགས། སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེར་བོད་ཀྱི་ལྷ་སྲིན་དང༌། མཐའ་དམག་འདུལ་བའི་འཕྲིན་ལས་བཀའ་བབས་ཡོད་ལུགས་སོགས་ངོ་སྤྲོད་བསྐྱངས་ཏེ་བླ་མཆོད་ཚོགས་འབུལ་དང༌། བསམ་ལྷུན། བར་ཆད་ལམ་སེལ་གྱི་གསོལ་འདེབས། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ། ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ་བཅས་སྤྱི་སྒོས་བདེ་ཐབས་ཐུགས་སྨོན་གནད་སྨིན་བསྐྱངས།

ཕྱི་ཉིན་ཧིན་བོད་འགོ་དམག་ཡོངས་ནས་ཕེབས་སྐྱེལ་གུས་བསྟར་མེ་ཏོག་གི་ཆུན་པོ་དང་ཕྲེང་བ་རྒྱ་ཆེ་འབུལ་བཞེས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་བཞུགས་སྒར་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད། ད་ལམ་ཅག་ར་རྡ་དམག་སྒར་དུ་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་པ་དེས་འགོ་དམངས་ཡོངས་རྫོགས་དགའ་སྤྲོ་ཚད་མེད་ཐོབ་པ་མ་ཟད། ཐུན་མོང་སྣང་ངོར་ཡང་ཆོས་སྲིད་གང་ཅིའི་མཁྱེན་རླབས་དང༌། བོད་འབངས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་གཞན་འགྲན་བྲལ་བའི་བཀའ་སློབ་སྐྱབས་འཇུག་རྗེས་འཛིན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྩལ་བར་བརྟེན། བོད་མི་ཐམས་ཅད་དགའ་གུས་རྒྱལ་ཞེན་སྙིང་སྟོབས་བླ་མཐོར་འཕེལ་བའི་ངོ་མཚར་གྱི་གནས་སུ་བཀོད།

བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཉིན་ལྔའི་རིང་བཀའ་འབྲེལ་བཞུགས་

སྒར་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གུ་རུའི་སྤྱན་སྔར་གུ་རུའི་བླ་སྒྲུབ་དང་འབྲེལ་འཆར་ཅན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཚེས་བཅུའི་ཆོ་ག་ཞལ་འདོན་དེབ་གཞི་ནང་གསལ་ཐོག འབུམ་ཚོགས་ཟབ་རྒྱས་དང་སྟབས་བསྟུན་མཚོ་པདྨར་ཡང་གུ་རུའི་ཚོགས་མཆོད་ཁྲི་ཚོགས་འབུལ་ཐེབས་བཅས་སུ་ཞལ་འདེབས་ཧིན་སྒོར་ ༥༠༠༠ གསོལ་རས་སྩལ་ཞིང༌། འབུམ་ཚོགས་དབུ་འཛུགས་ཀྱི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་བར་ལམ་ཆར་ཆུ་གཏན་ནས་མ་བབས་པའི་ཐོག་འདི་ཉིན་ཐལ་ཞག་མཐུག་པོས་ཆར་ཆུ་མེད་ཁར། ཐལ་ཆར་ལྟ་བུས་ཚང་མ་བློ་བག་མི་ཕེབས་ཙམ་བྱུང་ཡང༌། ཉིན་གུང་གསོལ་ཚོགས་གྲུབ་ཁར་གློ་བུར་རླུང་འཚུབ་དྲག་པོས་ཆར་སྣེ་རླུང་འཁྲིད་ཀྱྀས་འབྲུག་སྒྲ་དྲག་པོ་དང་བཅས་དྲག་ཆར་ཆེན་པོས་ཐལ་ཆར་དམིགས་མེད་རྩ་གཏོར་གྱིས་རྩི་བཅུད་ལོ་འབྲས་དང་བཅས་པར་ཆར་ཆུས་བརླན་འགོ་ཚུགས་ཤིང༌། རྒྱལ་བའི་ཐུགས་བསྐྱེད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱིན་མཐུས་འབུམ་ཚོགས་མཆོད་འབུལ་སྐབས་རང་དུ་སྦྲང་ཆར་བབས་པའི་རྟགས་རྟེན་ཚང་མར་ཡིད་ཆེས་ངེས་རྙེད་དུ་གྱུར།

ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་དགོང་དྲོ་རྒྱ་གར་བ་ཆོས་པ་བགྲེས་སོང་སྐུ་ཞབས་ར་ཏི་ལལ་ (Ratilal Mehta) ཞུ་བ་ནས་སྙན་སེང་སྔོན་ཞུས་ལྟར། ཕོ་བྲང་ནང་བཞུགས་སྟ་གོན་དུ་བཅར་མི་ཁོངས་བཀའ་ཟུར་སྣེའུ་ཤག་དང༌། གཟིམ་ཞབས་བློ་དཔལ་རྣམ་གཉིས། བསྟན་འཛིན་དགེ་བྱེད། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་དགེ་བཤེས་རིག་འཛིན་བསྟན་པ། མཆོད་གཡོག་ཐུབ་འཇམ། སྐུ་སྲུང་ཞབས་ཞུའི་ཁོངས་བསྟན་པ་སོགས་མི་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ལ་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་དུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དབང་སྟ་གོན་དང༌། ཕྱི་ཉིན་དངོས་གཞི་བཅས་སྩལ་ཞིང༌།

ཨ་རིར་སྐུ་གཤེགས་རྒྱུད་སྨད་མཁན་ཟུར་ངག་དབང་ལེགས་ལྡན་དེ་ཉིད་ནས་དགོས་དངུལ་གང་འཚམས་དང་བཅས་བཀའ་འགྱུར་གྱི་ལུང་ཞིག་འཆད་སྤེལ་ཡོང་བའི་རེ་སྐུལ་བཞིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སྣར་ཐང་དཔར་མའི་ཐོག་བཀའ་འགྱུར་གྱི་ལུང་རྒྱུན་སེར་བྱེས་ཏྲེ་ཧོར་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་ལ་འཆད་སྤེལ་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས་སྩལ་དོན་ལྟར། ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཆོས་ཞུ་བ་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་སོགས་དགེ་འདུན་ ༡༣༠ སྐོར་དང༌། སྐྱ་བཙུན་ཕོ་མོ་ ༢༥༠ སྐོར་ནས་རྩིས་གསལ་ཞབས་རིམ་གཟུངས་བསྡུས་དང་སྔོན་འགྲོ་སྦྱོར་ཆོས་སོགས་ལེགས་གྲུབ་རྗེས་བཀའ་འགྱུར་ལྗགས་ལུང་དངོས་གཞི་དབུ་འཛུགས་བསྐྱངས།

སུད་སི་ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་གི་ཕ་ཚབ་བཀྲས་མཐོང་རག་ར་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་དར་ནས་སྙན་གསོལ་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་ལམ་ཕ་ཚབ་བུ་ཕྲུག་བཅས་གུང་གསེང་གཉེན་འཕྲད་འབྱོར་རིགས་སུ་རྗེ་རིགས་གསུམ་སྤྱི་སྒྲུབ་ཀྱི་རྗེས་གནང་དང༌། དེ་བཞིན་མགོན་པོ་ཕྱག་དྲུག་གི་རྗེས་གནང༌། ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ། བློ་སྦྱོང་ཚིགས་བརྒྱད་མ། རྒྱལ་མཆོག་བདུན་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་དབུ་མའི་ལྟ་མགུར་དྲན་པ་བཞི་ལྡན་བཅས་ཀྱི་བཤད་ལུང་སྩལ།

ཡང་སྐབས་དེ་ཤེད་དུ། བལ་ཡུལ་ནང་བོད་ནས་གསར་དུ་འབྱོར་བའི་བོད་མི་ཚོས་མཉམ་འཁྱེར་བྱས་པའི་དཔེ་ཆ་དང༌། བྲིས་ཐང་སོགས་རྩ་ཆེའི་དངོས་རིགས་རྒྱ་གར་ནང་དགོན་པ་དང༌། ཚོགས་སྡེ་ཁག་ཏུ་ཞལ་འདེབས་ཆེད་ཕྱིར་འདྲེན་བྱ་དགོས་གྱུར་པའི་རིགས་རྒྱ་གར་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་འཐུས་ཡོང་བ་ཞེས་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་པོ་མ་ཧེན་དཱ་ར་བྷིར་བྷི་ཀ་རམ་ (Mahendra Bir Bikram) མཆོག་ལ་བཀའ་ཡིག་སྩལ་དོན།

ྋ མི་རྗེ་མཆོག་ལ།

ད་རེས་ངོས་ནས་གལ་ཆེའི་གནད་དོན་རེ་ཟུང་སྐུ་ཉིད་ལ་མ་ཞུ་ཐབས་མེད་ལ་བརྟེན་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་རྩ་ཆེའི་དུས་ཚོད་ཆུད་ཟོས་བཏང་དགོས་གྱུར་པར་དགོངས་འགལ་མེད་པ་ཞུ།

སྐུ་ཉིད་ནས་ཕལ་ཆེར་མཁྱེན་ཆུབ་བཞིན། ང་ཚོས་སོ་སོའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་སླད་རྒྱ་གར་ནང་སློབ་གཉེར་ཁང་ངམ་ཚོགས་སྡེ་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་འགའ་ཤས་གསར་འཛུགས་ཞུས་ཡོད། སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་འདི་ཚོས་བོད་ནས་གསར་དུ་འབྱོར་བའི་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མི་ཚོས་མཉམ་འཁྱེར་བྱས་པའི་དཔེ་ཆ་དང༌། བྲིས་ཐང་སོགས་རྩ་ཆེའི་དངོས་རིགས་སྐབས་འཁེལ་སོ་སོར་མཁོ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌། ང་ཚོས་དེ་འདྲའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་པ་དང༌། གཞན་ཡང་སློབ་གཉེར་ཁང་སོགས་ཚོགས་སྡེ་འདྲ་མིན་དང༌། ལྷག་པར། ངོས་རང་སྒེར་གྱི་མིང་ཐོག་ཏུ་ཞལ་འདེབས་ཕུལ་མཁན་ཡང་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་བཞིན། དངོས་རིགས་འདི་དག་མཁོ་སྒྲུབ་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད།

རྩ་ཆེའི་དངོས་རིགས་འདི་ཚོ་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་མཁོ་གནད་ཆེན་པོ་ཡོད་སྟབས་དངུལ་གྱི་ཁེ་བཟང་དོན་དུ་ཚོང་སྒྱུར་དང༌། ནག་ཚོང་གི་ལམ་ནས་ཕྱིར་འདྲེན་བྱས་ཏེ་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་རྒྱུ་མེད་པ་ཆགས་མུས་ལ་བརྟེན། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་དངོས་རིགས་འདི་རྣམས་གང་ས་ནས་མཁོ་སྒྲུབ་བྱ་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་འདོན་བཞིན་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཚོའི་ཁྲོད་བོད་མི་མང་པོ་འདུ་སྡོད་བྱེད་སའི་ས་གནས་གལ་ཆེ་བ་གཅིག་ནི་བལ་ཡུལ་ཆགས་ཡོད་པ་ལྟར། རྩ་ཆེའི་དངོས་རིགས་འདི་ཚོ་བལ་ཡུལ་ས་གནས་རང་དུ་མཁོ་སྒྲུབ་བྱས་རྗེས་འགའ་ཤས་རྒྱ་གར་ནང་དུ་ཡོད་པའི་ཚོགས་སྡེ་སྒྲིག་འཛུགས་ཆེད་ནང་འདྲེན་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་སྒྲིག་བཞིན་ཡོད། སྐུ་ཉིད་ནས་དེར་མཐུན་འགྱུར་གནང་ཐབས་དང་བལ་ཡུལ་ནས་ཕྱིར་འདྲེན་བྱེད་པར་བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་དམ་བསྒྲགས་གནང་བ་ནི་དགོས་ངེས་ཤིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་དང་སྦྲགས་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་ལྟར་ནའང༌། དངོས་རིགས་འདི་དག་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིར་འདྲེན་བྱ་དོན་གཙོ་བོ་ནི། ང་ཚོའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་གནད་དོན་འབའ་ཞིག་ཡིན་པར་སོང༌། སྐུ་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ནས་ང་ཚོའི་རེ་འདུན་ལ་དམིགས་བསལ་དགོངས་བཞེས་མཐུན་འགྱུར་གནང་སྐྱོང་ཡོང་བ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཆེས་གུས་འདུད་དང་འཚམས་འདྲི་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ཞེས་སྩལ།

༣༽བོད་རང་དབང་བདེན་པའི་ལས་འགུལ་གྱི་སྔོན་འགྲོའི་ཚོགས་ཆེན།

ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དང༌། སློབ་ཕྲུག བོད་དགོན་གནས་འཛིན་རྒན་ཐུབ་བསྟན་འབྱུང་གནས་སོགས་ཀྱིས་བྷང་ལ་ངྷེ་ཤི་རང་བཙན་ཐོབ་པའི་དུས་སྐབས་སུ། རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་སོ་རན་སིང་གིས་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་ལུགས་འཛམ་གླིང་ནང་བསྒྲགས་པ་དང༌། རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་སྲིད་གཞུང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་ཁོངས་སུ་ཚུད་པ་བཅས་ཀྱི་ཐད་ཚོགས་གྲོས་གོ་བསྡུར་མང་པོ་བྱས་མཐར།

བོད་དོན་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་རྒྱ་ནག་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་ལམ་བཀའ་མོལ་མཛད་བདེའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་སྨིན་པ་དང༌། ལྷག་པར་སྐབས་དེར་བྱུང་བའི་རྒྱ་གར་དང༌། པ་ཀི་སི་ཐན་དབར་གྱི་དམག་འཁྲུག་སྐབས་རྒྱ་གར་ལ་དམག་དོན་གྱི་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ནས་བྷང་ལ་ངྷེ་ཤི་རང་བཙན་གཙང་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གསར་དུ་ཆགས་པ་དེས་ཀྱང་ང་ཚོར་སེམས་འགུལ་དང༌། མིག་དཔེ་གསར་པ་ཞིག་བྱུང་བའི་ཁར་ལྷག་པར་ད་ལམ་གྱི་དུས་འགྱུར་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་གར་མི་མང་ལ་ཤུགས་ཆེའི་སེམས་འགུལ་ཐེབས་ཏེ་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་འདོད་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་སླཻབས་ཡོད་པས། གོ་སྐབས་འདི་དག་ཆུད་ཟོས་སུ་མ་སོང་བར་རང་ཅག་བོད་མི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་ལས་འགུལ་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་ཆོད་སེམས་ཇེ་བརྟན་དུ་གྱུར། འདི་ནི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་འཕེལ་རིམ་ནང་མི་མང་རང་ཉིད་ཀྱིས་དང་དུ་བླངས་ནས་བྱུང་བའི་དམངས་སེམས་གཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་བསྒྲུབས་པའི་བོད་རང་དབང་ལས་འགུལ་ཚོགས་ཆུང་དེ་ཉིད་ཡིན་ཞིང༌། རང་གཞུང་ནས་ཚོགས་འདུ་དེ་དག་ ༡༩༧༢ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༣ ལ་ལྡི་ལིར་ཚུགས་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་ཡང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཚོགས་འདུ་དེ་དག་བཀག་འགོག་གནང་དགོས་སྙན་སེང་སྐབས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ཚོགས་འདུ་དེ་དག་ཕྲན་ནས་བསྐུལ་སློང་གིས་ཚོགས་པ་ཞིག་མིན། མི་མང་རང་འགུལ་གྱིས་ཚོགས་རྒྱུར་བརྟེན་བཀག་འགོག་བྱ་འོས་མ་མཆིས་རུང་བཀའ་ཤག་ལ་བཀའ་ཁྱབ་གནང་གི་ཡིན་ཞེས་སྩལ།

བཀའ་ཤག་ནས་ཝར་ཎའི་ལས་འགུལ་བྱེད་མཁན་ཚོ་ཆེད་འགུགས་ཀྱིས་སྤྱི་འཐུས་དང་བཅས་ཞིབ་མོལ་བྱས་དོན་མཐའ་མཇུག་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་འཐུས་མོས་མཐུན་བྱུང་དོན་ལྟར། བོད་མི་སྡོད་སྒར་ཡོད་དོ་ཅོག་ནས་འཐུས་མི་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་སྐོར་འདུས་པའི་བོད་རང་བཙན་བདེན་པའི་ལས་འགུལ་སྔོན་འགྲོའི་ཚོགས་འདུ་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཟླ་ ༧ པའི་ནང་ཉིན་བཅུའི་རིང་བསྟར་ཆགས་སུ་ཚོགས་ཏེ། སྤྱི་དོན་གྲོས་གཞི་གཞིར་བཟུང་ཚང་མས་བློ་གྲོས་ཟབ་བསྡུར་གཞུང་འབངས་རང་དབང་སླར་གསོའི་ཆ་རྐྱེན་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་ལས་དོན་ཆེ་ཕྲ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཡང༌། ལག་ལེན་དུ་འཁེལ་ཐབས་དཔལ་འབྱོར་ལ་ཐུག་པ་ཚང་མས་གསལ་རྟོགས་ཀྱིས་སྔ་འཕྲོས་རིང་དཔལ་འབྱོར་སླར་གསོའི་ཆེད་བོད་མི་མང་ནས་ཟླ་རེ་བཞིན་རྒྱལ་དོན་ཞལ་འདེབས་སྒོར་གཅིག་མ་ཆག་པ་འབུལ་རྒྱུའི་གྲོས་གཞིར་ཐག་གཅོད་གཙང་མར་ཞུས་གཏན་དང༌། བོད་དོན་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་གཙོས་འབྲེལ་ཡོད་ལ་བདེན་སྐྱབས་འབོད་སྐུལ་ཞུ་ཕྱོགས་སོགས་གྲོས་ཆོད་ཁག་བརྒྱད་ལ་མཚན་རྟགས་བཀོད་དེ་ཚོགས་འཐུས་རྣམས་སྙན་སེང་མཇལ་བཅར་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོས་ད་ལམ་གྱི་ལས་འགུལ་ཚོགས་འདུ་འདི་བཞིན་བོད་མིའི་ཉམས་མྱོང་ཤེས་ཚད་ཡར་རྒྱས་ཀྱིས་སྤྱི་དོན་ཐོག་དགེ་སྐྱོན་ཤོད་རེས་འཛེམ་ཟོན་མེད་པར་ཞུས་འབྲས་གང་ལེགས་བྱུང་ཞིང༌། ད་དུང་སེམས་ཤུགས་མཐའ་འཁྱོངས་དགོས་པ་སོགས་དགྱེས་བརྩེའི་གསུང་གི་དབུགས་དབྱུང་སྩལ།5

རྒྱལ་ཀུན་ཐུགས་རྗེའི་ཟེགས་མ་འབུམ་གྱི་དཔྱིད།།

འཕགས་མཆོག་མིག་མི་འཛུམ་པའི་དབང་གི་གཏེར།།

ས་འདིར་དགེ་ལེགས་སྩལ་བའི་འོད་སྣང་གིས།།

ཁམས་གསུམ་འགྲོ་བའི་གདུང་སེལ་སྨན་དུ་ཆེ།།

དཔལ་ལྡན་གསང་ཆེན་རྒྱུད་གྲྭའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེའི།།

ངོ་མཚར་དེ་ཚུལ་སྲུང་བའི་ཁུར་འཛིན་པ།།

ངུར་སྨྲིག་སྡེ་ལ་བསྐྱེད་རྫོགས་གསང་བའི་མཛོད།།

འཆད་ཁྲིད་ཆུ་ཤེལ་ཟླ་བའི་འདོད་འཇོ་སྩལ།།

རྟག་ཆད་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་དབུ་མའི་ལམ།།

གསལ་རྫོགས་རིགས་ཚོགས་དྲུག་གི་རོལ་མཚོ་ཡི།།

དཀའ་གནད་བཀྲལ་བའི་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་ཕྲེང་གིས།།

ཉོན་ཤེས་རྨོངས་མུན་སེལ་བའི་འཕྲིན་ལས་བརྡལ།།

དེ་ལྟར་ལྟ་བའི་གནད་ཀྱི་སྙིང་པོའི་དོན།།

ཟབ་ཞི་སྤྲོས་བྲལ་རྟེན་འབྱུང་དགའ་མ་ཡི།།

མཛེས་པའི་རྒྱན་དུ་ཆེ་བའི་དབྱིག་གི་ཆ།།

མ་ནོར་ལམ་བཟང་གསལ་བའི་བཀའ་དྲིན་ལྕི།།

5 འདིའི་སྐོར་ཞིབ་ཕྲ་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་ བའི ‘བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ།’ དེབ་ཕྲེང་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༢༡༢ ནས་ ༢༤༠ བར་གསལ། ༡༩༥༩ ནས་ ༡༩༩༠

ས་བཅད་བཞི་པ།

གསར་མཁན་གཉིས་མཇལ་བཅར་དང་ཟླ་བ་ནོར་བུར་བསྔགས་བརྗོད། ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༽གསར་འགོད་པ་ཀྲོ་ནེ་ཁ་ལེབ་ཀྲོན་དང་ཨར་ར་མ་ནུ་ཇེན་གཉིས་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༧༢ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༩ ཉིན་སྔ་དྲོ་ཡོངས་གྲགས་ཨ་རིའི་བདུན་རེའི་གསར་ཤོག་ (News Week) ཅེས་པའི་ཧོང་ཀོང་དུ་གཏན་སྡོད་གསར་འགོད་པ་ཀྲོ་ནེ་ཁ་ལེབ་ཀྲོན་ (Tony Clifton) དང༌། རྒྱ་གར་དུ་གཏན་སྡོད་ཨར་ར་མ་ནུ་ཇེན་གཉིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ཏེ་གང་ཅིའི་གསུང་གླེང་ཐོག་ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་ག་རེ་གསན་རྒྱུ་ཡོད་མེད་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། ཤེས་རིག་གསར་བརྗེའི་མཇུག་བསྡོམས་རྗེས་གུ་ཡངས་ཕྲན་བུ་ཕྱིན་ཡོད་ཀྱང༌། རྩ་བའི་གནས་ཚུལ་ཧ་ཅང་སྡུག་པོ་འདུག དཔེར་ན། རྫོང་ཁག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འགྲོ་བའི་འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་ཕྱོགས་ཕྲན་བུ་ལས་སླར་ཕྱིན་རུང༌། མི་མང་དཀྱུས་མ་ཚོར་ཆོས་དད་ཀྱི་རང་དབང་མེད་ཐོག འཚོ་བའི་དཀའ་ངལ་ཆེ་ཞིང༌། དངངས་སྐྲག་ནི་རྒྱུན་ཏུ་ཡོད་མུས་རེད། གལ་ཏེ། མི་གཅིག་གིས་དབུགས་རིང་ཙམ་བཏང་བ་ཡིན་ན། རང་སྐྱོན་ངོས་ལེན་གྱི་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་སྐབས་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་གི་ཡོད་པ་རེད།

ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་རྟེན་གནས་ཡོད་ས་ཁག་ལ་མིག་གིས་ལྟ་སྟངས་ཙམ་བྱས་ཀྱང་ལོག་སྤྱོད་པ་རེད་ཅེས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པར་མ་ཟད། རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ཚོ་གར་སོང་ཆ་མེད་དང༌། དམར་གསོད་གཏོང་གི་ཡོད་འདུག ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། རྒྱ་དམར་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་དེ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། ངའི་བསམ་པར་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད་བསམ་གྱིན་འདུག ངོ་རྒོལ་པས་ཁྲིམས་ལ་ལྟོས་མེད་ཀྱིས་ཤོག་ལྷེ་དཔར་སྐྲུན་དང༌། རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་གྱི་ཡི་གེ་སྦྱར་འགྲེམས། དེ་བཞིན་ཁོ་ཚོས་འཇབ་དམག་ཀྱང་རྒྱག་གི་ཡོད་པ་རེད། ལས་འགུལ་བྱེད་མི་དེ་ཚོ་བོད་མི་རྒན་པ་སྔ་དུས་ཀྱི་བོད་སླར་གསོ་བྱེད་འདོད་ཡོད་པ་ཤ་སྟག་མ་ཡིན་ཞིང༌། ཕར་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་དེའི་ནང་མང་ཆེ་བ་བོད་མི་ན་གཞོན་རྒྱ་ནག་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་མྱོང་མཁན་ཡིན་པ་མ་ཟད། དམར་པོའི་ལྟ་བ་ཅན་ཡང་ཡོད། ཁོ་ཚོས་མཉམ་རུབ་ཀྱིས་ཕར་རྒོལ་བྱེད་དགོས་དོན་ནི། རྒྱལ་གཅེས་སེམས་ཤུགས་ལྡན་ལ། སླར་ཡང་རང་དབང་ཅན་གྱི་བོད་ཅིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པར་བརྟེན་ནས་མཉམ་མཐུན་བྱུང་བ་རེད། ཅེས་སྩལ།

ཡང་གསར་འགོད་པས། གང་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྟངས་འདི་གའི་ཐོག་ནས་ལས་འགུལ་དེར་སེམས་ཤུགས་སྤར་གནང་མཛད་ན་འགྲིགས་ཀྱི་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། ངོས་ནས་མི་མང་ལ་དགོས་པ་དེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་ཁོ་ཚོའི་འདོད་པ་ལྟར་ཁོ་ཚོས་ག་རེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མེད་དེ་ཡང་ཁྱེད་ལ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། འོ་ན་རིམ་བཞིན་བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་མིའི་དབང་འོག་ཏུ་སྡོད་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཡིན་ན། དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ནས་མོས་མཐུན་གནང་གི་རེད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། གལ་སྲིད། ཁོ་ཚོར་འདོད་པ་དེ་འདྲ་བྱུང་ན་ངོས་ནས་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། གཞིས་ལུས་བོད་མི་མང་ས་ཡ་དྲུག་དང༌། བྱེས་འབྱོར་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ཙམ་ལས་མེད་སྟབས། གཞིས་ལུས་མི་མང་གིས་རྒྱ་མིའི་དབང་འོག་ཏུ་སྡོད་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཡིན་ཚེ་མང་མོས་ཡིན་ཙང་དེར་ང་ཚོས་བརྩི་བཀུར་ཞུ་དགོས་ཀྱི་རེད། ངོས་རང་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་ནང་གི་རྒྱ་རིགས་བྱོལ་བསྐྱོད་པ་ནང་བཞིན་འཁོར་གཡོག་མང་པོ་ཞིག་བདག་ཉར་བྱས་ཏེ། མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་མ་ཡིན་པ་མང་པོ་ཞིག་བཤད་དེ་སྡོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་བྱེད་འདོད་མེད། ང་ནི་གྲྭ་པ་ཉམ་ཆུང་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པས་ཀྱང་རྒྱལ་སྲིད་སྤང་གནང་མཛད་པ་ལྟར། གཅིག་བྱས་ན་ངོས་རང་ལ་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་མི་ཡོང་ངམ་བསམ་གྱིན་འདུག ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། སྐུ་ཉིད་ནས་བོད་འདི་རྒྱ་མིའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཏུ་ཞལ་བཞེས་གནང་ཐུབ་ཀྱི་རེད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། ངོས་ཆོས་པ་ཞིག་གི་བསམ་ཚུལ་ཐོག་ནས་བཤད་ན། མི་རིགས་ཞེས་པ་དེ་ཧ་ཅང་གནད་ཆེ་བ་ཞིག་མ་རེད་བསམ་གྱིན་འདུག ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། མཆོག་ཉིད་ནས་བཀའ་གནང་སྟངས་དེ་ཚོ་ཆོས་

པའི་གསུང་ཕྱོགས་ཤིག་རེད། བོད་ནང་སྐུ་ཉིད་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱང་ཡིན་པས་མ་འོངས་པར་སྲིད་དོན་གྱི་འགན་དབང་འདོར་བ་གནང་རྒྱུའི་ཐུགས་འདོད་ཨེ་ཡོད་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། ལས་འགུལ་མང་པོར་ཐེ་བྱུས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ན་ཡང༌། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་གཅིག་པུ་བྱེད་རྒྱུར་ཡང་བློ་མོས་ཡོད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། གང་ཉིད་ནས་གསལ་པོར་མཁྱེན་པའི་སྔོན་མའི་བོད་དེ་རིམ་བཞིན་ཡལ་འགྲོ་གི་རེད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་རྒྱུ་དེ་ནི་འགོག་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང༌། དེ་ནི་མཐའ་ཞན་གང་ཡང་མིན། མ་འོངས་པའི་བོད་དེ་ད་ལྟའི་བོད་དང་ཐ་དད་ཅིག་ཆགས་ཀྱི་རེད། འགྱུར་བ་མ་བྱུང་བར་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་སྔར་བཞིན་བརྟན་གནས་ཇི་ལྟར་ཡོང་ཐུབ། ང་ཚོས་དཀའ་སྡུག་མྱོང་དགོས་པ་འདི་ཀླད་རྙིང་མཁྲེགས་བཟུང་གིས་བསྒྱུར་བཅོས་འགོག་རྐྱེན་བྱས་པར་བརྟེན་ནས་བྱུང་ཡོད། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་འགོ་ཚུགས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛུགས་སྐྲུན་དང༌། འཛམ་གླིང་ཡུལ་ཁག་གཞན་དང་འབྲེལ་བ་བགྱིས་ཏེ་མཉམ་ཁུར་ཞིག་བླང་ཡོད་ཚེ་གཅིག་བྱས་ན་ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་འདི་དག་བཟློག་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་ཀྱི་རེད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། ད་ལྟའི་དགོངས་ཚུལ་དེ་ཚོ་གསར་པ་ཞིག་ཨེ་ཡིན་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། མ་རེད། དང་ཐོག་རྒྱ་མིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་སྐབས་ཕྲན་རང་ལོ་ ༡༦ ཏུ་སོན་ཐོག སྐབས་དེར་པོ་ཏཱ་ལའི་སློབ་ཕྲུག་ཅིག་ཡིན་སྐབས་ནས་བསམ་ཚུལ་དེ་རང་ཡོད། རིམ་པས་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང་མཐུན་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་འདོད་བྱུང༌། ཡིན་ནའང༌། རྒྱ་མིས་དེ་ལྟར་བྱེད་འདོད་མེད་པར་རྒྱ་མི་རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པ་ལྟར་བྱེད་འདོད་འདུག སྐབས་དེ་ཚོར་བསམ་ཚུལ་ཇི་འདྲ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། འདས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་ཙང༌། གལ་གནད་ཆེན་པོ་མིན། ཞེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། རྒྱ་མིས་མཆོག་ཉིད་དགུང་ན་ཆུང་བའི་གོ་སྐབས་དེ་བཟུང་བ་རེད་དགོངས་ཀྱི་འདུག་གམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། གཅིག་བྱས་ན་ཁོ་ཚོས་དེ་ལྟར་བྱས་པ་མིན་ནམ། གཅིག་བྱས་ན་རང་ཉིད་ལོ་ན་དེ་ལས་ཆེ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ཚེ་ཕན་ཐོགས་བྱུང་ཡོད་ཀྱི་རེད། འོན་ཀྱང༌། རང་ཉིད་ལོ་ན་ཇི་འདྲ་ཡིན་རུང་རྒྱ་མིའི་བཙན་འཛུལ་བཀག་འགོག་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད། གལ་ཏེ་རྒྱ་མི་བོད་དུ་འབྱོར་མེད་པ་ཡིན་ཚེ་ཀླད་རྙིང་གུ་དོག་ཅན་གྱི་མི་ཞིག་ཆགས་ཡོད་སྲིད། དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ན་སྡུག་པོ་ཞེ་དྲག་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་ཙང༌། ངས་ཁོ་ཚོར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་བརྗོད་རྒྱུ་གཅིག་ཡོད། སེམས་ཐག་བཅད་པའི་སེམས་ཤུགས་ཐོག་ཏུ་གནས་ཡོད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། མཆོག་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པར་དངོས་གནས་ཉིན་གཅིག་བོད་ནང་ཕེབས་ཐུབ་ཀྱི་རེད་དགོངས་ཀྱི་འདུག་གམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། ལོས་ཡིན། ངོས་རང་བོད་ལ་ལོག་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད། གལ་ཏེ་རེ་བ་མེད་ན་དེ་ལ་འཐབ་རྒོལ་འདི་ལྟར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད། ང་ཚོའི་རེ་བ་དེ་གང་དུ་གནས་ཡོད་ཅེ་ན། རེ་བ་བྱ་ཡུལ་བོད་མི་མང་གིས་སེམས་ཐག་བཅད་པའི་སེམས་ཤུགས་ཐོག་ཏུ་གནས་ཡོད། ང་ཚོར་རྒྱ་མིའི་བཙན་གནོན་དེ་མུ་མཐུད་གནས་པ་ཡིན་ཚེ་བོད་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉམས་མེད་དུ་གནས་ཀྱི་རེད། ཡིན་ན་ཡང༌། རྒྱ་མིས་རིམ་བཞིན་གནས་ཚུལ་གསལ་ཤེས་ཐོག བོད་མིར་སྤུན་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུར་ངས་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། ཁོ་ཚོས་ད་ལྟ་དེ་ལྟར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་ནམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། རྒྱ་བོད་དབར་རིག་གཞུང་དང༌། མི་རིགས། ཡུལ་གྱི་གནས་སྟངས། ཐ་ན་ཟས་སྤྱོད་སོགས་ཐ་དད་ཆེན་པོ་ཡོད་བཞིན་དུ་ད་དུང་ང་ཚོས་རྒྱ་མིའི་ལུགས་སྲོལ་དེ་བཞིན་དུ་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་མིའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་བོད་མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་ངོས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད་ལ། དེ་སྐོར་སྐད་ཆ་ཤོད་འདོད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁོ་ཚོས་གང་ལའང་ཡིད་ཆེས་མེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་མི་གཅིག་ལ་ཡང་དག་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་མའོ་རེད། ཡིན་ན་ཡང༌། ཁོ་ཚོས་མའོ་ཡི་མཚན་ཉིད་ལེགས་པར་རྟོགས་མེད་དེ་མའོ་ནི་སོ་ནམ་པ་དཀའ་སྡུག་མྱོང་བའི་འཐབ་འཛིང་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། མའོ་ཀླད་པ་ཡག་པོ་བསམ་བློ་ལེགས་པོ་གཏོང་ཐུབ་མཁན་ཡིན་པས་རྒྱ་ནག་མི་མང་ལ་བཅིངས་བཀྲོལ་ཐོབ་པའི་ཐོག་ཞབས་འདེགས་ཆེན་པོ་ཞུས་ཡོད། ཡིན་ཡང་མི་དེ་ཚོས་མའོ་ཡི་མིང་འཁྱེར་ཏེ་ང་ཚོའི་མི་མང་ལ་བཙན་གནོན་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། མཆོག་ཉིད་བྱེས་སུ་ཕེབས་པར་བརྟེན་སྐུ་ཉིད་རང་གི་མཛད་འགན་བཞེས་ཕྱོགས་ཐད་དགོངས་པར་འགྱུར་བ་འདྲ་བྱུང་ཨེ་ཡོད་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། འགའ་རེའི་བསམ་པར་བོད་དང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གཉིས་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་མཐོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འགན་ཁུར་མ་གནང་གོང་ནས་བོད་འདི་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། འདས་པའི་དུས་ཡུན་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་རིང་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་དང༌། བོད་ཆིག་སྒྲིལ་བྱེད་ཐུབ་པ་ལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ནུས་པས་ཕན་ཐོགས་བྱུང་ཡོད། ད་ཆ་གཅིག་བྱས་ན་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དེ་ཙམ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་མདོག་ཁ་པོ་མ་རེད། དེ་བཞིན་ངོས་རང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཐའ་མའང་ཡིན་ཤས་ཆེ། དེ་ནི་གལ་གནད་ཆེ་བ་གང་ཡང་མིན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཇི་འདྲ་བྱས་ཀྱང་རུང༌། བོད་ལ་ཁེ་ཕན་ཡོང་བ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་གལ་གནད་ཆེན་པོ་ཡིན། ཞེས་སྩལ།

༢༽ཟླ་བ་ནོར་བུའི་བསམ་ཚུལ་ལ་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་པ།

ཉེ་ལམ་དྲིལ་བསྒྲགས་ཁྱབ་ཁོངས་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་ཟླ་རེའི་གསར་དེབ་བོད་གནས་བསྐྱར་ཞིབ་ (Tibetan Review) ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ས་སྐྱ་བ་ཟླ་བ་ནོར་བུ་ནས་གླེང་བརྗོད་6ནང་ངྷ་རམ་ས་ལའི་བོད་མིའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་ཆོས་ཕྱོགས་ལ་མགོ་འཁོར་ནས་སྲིད་དོན་ཐོག་ནུས་པས་ལྡང་གི་མི་འདུག་ཅེས་པ་སོགས་སྐྱོན་བརྗོད་ཕྲན་བུ་བྲིས་པར་བོད་མི་དྲག་ཞན་ཕལ་མོ་ཆེ་ནས་ཧ་ཅང་ཁོང་ཁྲོ་ཆེན་པོས། གལ་སྲིད། དགེ་སྐྱོན་བརྗོད་འོས་ཡོད་ན་ནང་ཁུལ་དུ་མི་བརྗོད་པར། ཡོངས་ཁྱབ་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱེད་བབས་ཤིན་ཏུ་མ་འོས་གཤིས། ཟླ་བ་ནོར་བུར་དྲི་རྩད་དང་འབྲེལ་ལས་ཁུར་ནས་འཕྲལ་དུ་ཕྱིར་འཐེན་དགོས་ལུགས་སོགས་ལབ་གླེང་སྦིར་གྲགས་ཆེ་ལངས་ལ་བརྟེན། ༡༩༧༢ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་བཀའ་ཤག་དང༌། ཚོགས་གཙོ་གཉིས་ཆེད་འགུགས་ཀྱིས་ཕེབས་སྒོའི་སྙིང་པོར། ‘‘ཟླ་བ་ནོར་བུའི་བྲིས་རྩོམ་དེའི་སྐོར་ནོར་འཁྲུལ་ཡོད་ངེས་རིགས་ལ་སྐྱོན་སེལ་ངེས་པར་བྱེད་འོས་ཀྱང༌། འགོ་ཁྲིད་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་པར་འོས་མིན་ཡིན་ཞེས་བཤད་ན་གཏན་ནས་མི་འགྲིགས།

འགོ་ཁྲིད་པའི་ནུས་པས་ལྡང་གི་མི་འདུག་ཟེར་བ་ཤིན་ཏུ་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་དངོས་ཡོད་ཡིན་ཞིང༌། ང་ཚོའི་ལས་དོན་ཐོག་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་མཁན་ངེས་པར་དུ་དགོས་པ་ཡིན། ལྷག་པར། ས་སྐྱའི་ཞིང་འབྲོག་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་སློབ་སྦྱོང་ཧུར་བརྩོན་བྱས་པའི་སྦྱངས་འབྲས་ལེགས་པོ་ཐོབ་པ་ཞིག་ནས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་དོན་ལ་སེམས་ཁུར་བླངས། རང་གི་མཐོང་ཚུལ་མང་པོ་རྒྱབ་བཤད་མིན་པར་ཡོངས་གྲགས་གསལ་བརྗོད་བྱས་པ་དེ་ལ་ངོས་སྒེར་གྱི་ཆ་ནས་དགའ་བསུ་དང་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ང་ཚོར་འདི་དང་འདི་འདྲ་བའི་ལས་བྱེད་པ་དགོས་མཁོ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་འདིར་གཞོན་ནུའི་ནང་ནས་མེ་ཏོག་གི་མྱུ་གུ་གསར་དུ་སྐྱེས་ཡོང་བ་འདི་དག་ལ་མགོ་འཐོག་བརྒྱབ་ན་གཏན་ནས་མི་འགྲིགས། གལ་སྲིད། དེ་ལྟར་བྱས་ན། གཅིག་ནས་ང་ཚོས་མང་གཙོ་དང་རང་དབང་ཞེས་རྟག་ཏུ་བརྗོད་མུས་ཀྱི་རྩ་དོན་དང་འགལ་བ། གཉིས་སུ་གཞོན་ནུ་ཤེས་ཡོན་ཅན་མང་པོ་འཚར་ལོངས་ཡོང་བཞིན་པའི་ནང་གནས་ཚུལ་དེ་ཁྱབ་གདལ་ཕྱིན་ནས་ཁོང་ཚོས་སྤྱི་བསམ་གཞུང་ཞེན་གྱི་ལས་དོན་བྱ་རྒྱུར་ཕྱིར་འཐེན་བརྒྱག་རྒྱུ།

གསུམ་ནས་དབུལ་ཕོངས་བུ་ཕྲུག་སློབ་སྦྱོང་ཐོབ་ནས་སྤྱི་བསམ་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་བསྐྱེད་བྱེད་པའི་ལམ་སྒོ་འགག་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོང་ངེས་ཡིན་པས་ཟླ་བ་ནོར་བུའི་གསར་དེབ་རྩོམ་འབྲིའི་ལས་འགན་ད་མུས་རང་འཇགས་འཇོག་འོས།’’ ཞེས་འགྲེལ་བརྗོད་ཞིབ་ཏུ་མཛད་ཅིང༌། ཕྱི་ཉིན་ཟླ་ནོར་ངོ་མ་ཆེད་འགུགས་བསྐྱངས་ཏེ་བསམ་ཚུལ་ཇི་ཡོད་ཞིབ་མོལ་དང་འབྲེལ། སྤྱི་དོན་ལ་ལྷག་བསམ་བློ་སྤོབས་ཆེན་པོས་དགེ་སྐྱོན་གསལ་བརྗོད་བྱས་པར་ལེགས་སོའི་བསྔགས་བརྗོད་ཐོག ད་དུང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་དོན་ལ་སྔར་བཞིན་སེམས་ཁུར་ཆེ་བསྐྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་ལྕག་བཅས་མཛད།

༣༽སྐབས་གཉིས་པའི་ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཕུར་པའི་ལྗགས་བསྙེན་ལེགས་གྲུབ་རྗེས་འབྲེལ་སྦྱིན་སྲེག་སྨིན་འབུལ་ལ་གསུང་ཞབས་རྣམ་གྲྭ་མཁན་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་སུམ་ཅུ་སྐོར་དང༌། གནས་ཆུང་སྐུ་རྟེན་གཙོ་གྱུར་གནས་ཆུང་དང་དགའ་གདོང་ཆོག་གྲྭ་དྲུག་བཅས་ནས་བསྟན་སྲིད་ཞབས་རིམ་ཕུར་པའི་གཏོར་སྒྲུབ་བོད་ཟླ་ ༩ པའི་ཟླ་མཇུག་བར་སྨིན་སྒྲུབ་བསྐྱང་རྒྱུར། ཉིན་ལྟར་ཕུར་པའི་གཏོར་སྒྲུབ་ཚོགས་དབུར་བཞུགས་ཞབས་བཀོད་པའི་མུར།

༡༩༧༢ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་བཞུགས་སྒར་གངས་ཅན་སྐྱིད་གཤོངས་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་ཕྲེང་རིང་འཇིགས་མེད་སུན་རྩེན་དང༌། ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་བཀྲས་མཐོང་ཚེ་དབང་ཆོས་རྒྱལ་གཙོ་བཞུགས་ཀྱིས་རང་གཞུང་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ། ལས་ཁུངས་སྡེ་ཁག་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པའི་འགན་འཛིན་རྣམ་པ། སློབ་སྤྱི་ཁག་དང༌། རྒྱ་བལ་འབྲས་འབྲུག་ལ་དྭགས་བཅས་ཀྱི་ནང་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཕྲ་ཡོངས་ཀྱི་བོད་དགེ་རྣམ་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་གར་དབུས་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་དང༌། ཆེས་མཐོའི་དཔོན་རིགས་སོགས་མཁྱེན་ཡོན་དང༌། མྱོང་བས་ཕྱུག་པའི་མཁས་དབང་འཕགས་བོད་མི་སྣ་ཆེ་ཁག་དུ་མ་འདུས་པའི་བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་རྒྱས་འཛོམས་སྐབས་གཉིས་པའི་ཚོགས་འདུ་དབུ་འཛུགས་གྲལ་འཁོད་གྲུབ་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ཚོགས་དབུས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན། ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་ནས་ཚོགས་འདུའི་དམིགས་ཡུལ་དང༌། དགོས་པ། རྒྱུ་མཚན་ངོ་སྤྲོད་གནང༌།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཕེབས་སྒོའི་སྙིང་པོར། ‘‘ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར། ང་ཚོ་མིའི་རིགས་རྣམས་ཐོག་མར་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན་ཤེས་ཡོན་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར། དེ་ཐབས་ཤེས་བྱས་ཏེ་གསར་དུ་བསྒྲུབ་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། བསྒྲུབ་པའི་དགོས་དོན་ཡང་བདེ་སྐྱིད་ཅིག་བྱུང་ན་བསམ་ནས་བསྒྲུབས་པ་མ་གཏོགས། རྙོག་གྲ་འཕར་སྣོན་བཟོ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་བསྒྲུབས་པ་མིན་ལ། བྱེད་རྒྱུས་ཕོངས་ཏེ་བྱས་པའང་མ་ཡིན། མིའི་རིགས་ལ་སེམས་ཅན་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུའི་ནུས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་སྟབས། དེའི་ཁ་སྐོང་ལྟ་བུ་ཤེས་ཡོན་ཟེར་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན། དེང་སང་འཛམ་གླིང་ན་ཤེས་ཡོན་རིགས་མང་པོ་ཡོད་ལ་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད།

ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པའི་ལག་རྗེས་སུ་མིའི་རིགས་ལ་སྔོན་མེད་པའི་མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་སུ་ཕྱིན་ནས་བདེ་སྐྱིད་གསར་པ་མང་པོ་ཐོབ་ཡོད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་རྙོག་གྲ་ཡང་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ད་ཆ་ང་ཚོས་ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུའི་དུས་སྐབས་འདིར་མིག་དཔེ་ལྟ་ས་མང་པོ་ཡོད། སྔོན་ཐོན་ལུང་པ་ཚོས་ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་བཏང་ནས་མི་ཐོག་མང་པོ་ཕྱིན་པ་ཚོ་ལ་ད་དུང་མི་ལྡང་བའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཡོད་པ་གང་དང་གང་ཡོད་དམ། ང་རང་ཚོར་མཚོན་ན་བསམ་བློ་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་གཅིག་པུ་མ་གཏོགས། ཤེས་ཡོན་རིགས་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་ང་ཚོ་ཧ་ཅང་རྗེས་ལུས་ཡིན། ངོས་རང་གི་བསམ་ཚོད་ལ་ང་རང་ཚོའི་འགྲོ་སྟངས་གཅིག་པུས་མི་འགྲིགས་ལ། གཞན་དག་གི་འགྲོ་སྟངས་གཅིག་པུས་ཀྱང་མི་འགྲིགས་པ་ལྟ་བུ་རེད། གང་ལྟར་ཡང་སྙིང་ཤེས་ཡོན་སྦྱོང་བ་ནི་མིའི་རིགས་ལ་བདེ་སྐྱིད་འབྱུང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པས། ང་ཚོས་ཤེས་ཡོན་སྤྲོད་སྟངས་ཇི་འདྲ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག མི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཞིག་བཟོས་པ་གཅིག་པུས་མི་ཆོག་པར། ཡོན་ཏན་ཡོད་པའི་མི་ཁོ་རང་ལའང་བདེ་སྐྱིད་ཡོད་པ་ཞིག་དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསམ་མ་ཐུབ་རུང༌། རང་གི་རིགས་མཐུན་མིའི་རིགས་གཞན་དག་ཚང་མར་ཕན་ཐོགས་བྱེད་མཁན། ལྷག་བསམ་དཀར་པོ་འཁྱེར་མཁན་ཞིག་བཟོ་ཐུབ་ན་ཤེས་ཡོན་སྤྲད་པའི་དགོས་དོན་སྙིང་པོ་དེ་རེད།

ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་ལུང་པ་མེད་པའི་མི་ཁ་ཐབས་ཞན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཡང༌། བསམ་བློ་དེ་འདྲ་ཞིག་གཏོང་དགོས་ཀྱི་འདུག’’7ཅེས་སོགས་དགོངས་ཚུལ་ཞིབ་བརྗོད་ཐོག འདིར་ཡོད་ཚང་མ་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་ཚང་མས་དགོངས་བཞེས་ཡག་པོ་གནང་སྟེ་ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་གཏོང་སྟངས་དང་རང་དབང་སྒྲུབ་པའི་སྲིད་དོན་སྐོར་སློབ་གསོ་སྤྲོད་སྟངས། སྔར་ཡོད་རང་རེའི་ཤེས་རིག་བཟང་པོ་རྣམས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་སྟངས་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་གོ་བསྡུར་ཞིབ་ནན་དགོས་ལུགས་ལམ་སྟོན་གཞེན་སྐུལ་ཡང་མཛད།

ཕྱི་ཉིན་བཀའ་ཚོགས་ལྷན་བཅར་སར་ད་ལམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་སྤྱི་དགེ་རྒན་གང་འཚམས་འཛོམས་འབྱོར་སྐབས་འདིར་འདི་གའི་བསམ་ཚུལ་རྣམས་ཁོང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཚེ་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་བསམ་བློའི་འགོ་ཁྲིད་བྱ་བདེར་ཕན་ཐོགས་ཕྲན་བུ་ཡོང་གནས་སྙམ་ཞིང༌། དེ་ཡང་རང་བཞིན་གསུང་བཤད་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་དོགས་གཅོད་བྱ་དགོས་གང་ཡོད་དྲི་བ་བྱས་ན་དེ་དང་བསྟུན་པའི་ལན་འདེབས་བྱས་ལེགས་སྙམ་པ་དེ་དོན་བྱ་འགབ་ཆེ་མིན་བཀའ་རྩད་བསྐྱངས་པར། ཚང་མས་མགྲིན་དབྱངས་གཅིག་གྱུར་ཐོག་ནས་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་གང་ཅིར་ཕན་ཐོགས་དགེ་མཚན་ཡོང་ངེས་སྙན་སེང་ཞུས།

ཚེས་ ༢༤ ཉིན་སྔ་དྲོ་ཤེས་རིག་ཚོགས་འདུར་བཅར་འབྱོར་སློབ་སྤྱི་ཁག་དང༌། དགེ་རྒན་གཙོ་གྱུར་ངྷ་སར་གཏན་སྡོད་ལས་བྱེད་གཞོན་ནུ་དང་བཅས་པ་མི་གྲངས་ ༡༥༠ སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར་ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆུང་ཁག་དྲུག་དང༌། སྒེར་མི་ཟུར་པ་ཁག་བཅས་ནས་ད་ལྟའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དཀའ་གནད་ཁག་དང༌། ཟླ་བ་ནོར་བུའི་རྩོམ་བྲིས་སྐོར་བཅས་པར་དོགས་གཅོད་བཀའ་འདྲི་ཞུས་ཁག་ལ་བཀའ་ལན་འགྲེལ་བཤད་ལུང་རིགས་ཀྱི་རྒྱབ་རྟེན་དང་བཅས་རྒྱས་པར་སྩལ་དོན། ‘‘ཁྱེད་ཚོ་ཚོགས་འདུའི་སར་འབྱོར་བསྡད་མཁན་ཚང་མ་སློབ་གྲྭའི་ནང་ལ་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཞིག་དང༌། དེ་ཡང་སློབ་གྲྭའི་ནང་གི་གད་ཕྱིས་བྱེད་མཁན་དང༌། མ་བྱན་ལྟ་བུ་དེ་འདྲ་མིན་པར་དགེ་རྒན་ཤ་སྟག་རེད།

དགེ་རྒན་ཚོས་ག་རེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཟེར་ན། ཕྲུ་གུའི་བསམ་བློའི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། མ་གཞི་དགེ་རྒན་ཚོ་སོ་སོ་སོ་སོར་འགའ་ཤས་སུམ་རྟགས་སློབ་མཁན། འགའ་ཤས་རྒྱལ་རབས་སློབ་མཁན་གྱི་དགེ་རྒན་སོ་སོར་དམིགས་བཀར་གྱི་ཕྲུ་གུར་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུའི་ལས་འགན་ཡོད་ན་ཡང༌། རྩ་བའི་སོ་སོའི་བསམ་བློ་ག་ཚོད་ཀྱི་གནས་ཚད་མཐོ་བ་དང༌། གུ་ཡངས་པ་གཅིག་བྱུང་ན་དེའི་ཚོད་ཀྱིས་སོ་སོར་བློ་གཏོད་མཁན་ཕྲུ་གུ་ཚོར་ཞར་དང་ཞོར་ལ་ལམ་སྟོན་བྱེད་ཕྱོགས་ཡོང་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། དེ་རྒྱུ་མཚན་གཅིག་བྱས།

དེ་ནས་རྩ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་གཅིག་ནི་བར་ལམ་འཛམ་གླིང་གི་དུས་རབས་འཕོ་འགྱུར་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་དང༌། དུས་རབས་རེ་རེའི་མི་དེ་ཚོ་ཧ་ལམ་ལོ་བཅུ་གྲངས་ནང་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་གི་ཡོད་རེད། དེ་ལས་མགྱོགས་པ་ལོ་གཅིག་གཉིས་ནང་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་གི་ཡོད་རེད། དེ་འདྲའི་དུས་ཚོད་ལ་ང་རང་ཚོ་བོད་པ་ཚོ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་གི་ཡོད། འགྱུར་བ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་ལ་གནས་ཚུལ་དེ་བསམ་བློས་རྗེས་ཟིན་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དེ་ལ་གཞིགས་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བའི་ཐོག་ནས་ང་ཚོ་འཚོ་ཐབས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་མ་གཏོགས་ང་རང་ཚོར་བདེན་པ་ཡོད་པའི་དཔའ་བློ་ཁོག་གཅིག་དང༌། ལྷག་བསམ་དག་པ་གཅིག་པུས་ལྡང་གི་ཡོད་པ་མ་རེད། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་རན་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་རེད།

དཔེར་ན། ངོས་ལ་ཆ་བཞག་ན་གནས་ཚུལ་ག་ས་ག་ལ་དོ་སྣང་བྱས་ནས་བལྟས་པའི་སྐབས་བསམ་བློ་མང་པོ་ཞིག་འཁོར་གྱི་འདུག དེ་འདྲའི་བསམ་བློ་འཁོར་བའི་ནང་ཏན་ཏན་ལེགས་ཆ་ཡང་ཡོད། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་མ་མཐུན་པ་དང༌། སོ་སོའི་ཉམས་མྱོང་གིས་མ་ལྡང་པའི་སྐྱོན་ཡང་མང་པོ་ཡོད། ང་རང་ཚོ་དཔེ་ཆ་བ་ཚོས་ཤེས་གསལ་ལྟར། རྩོད་པ་རྩོད་པའི་སྐབས་ལ་ཇི་ཙམ་གྱི་མཐའ་དཔྱོད་མང་བ་དེ་ཙམ་གྱི་ངེས་པ་རྙེད་རྒྱུ་ལེགས་པ་ལྟ་བུ། དཔེར་ན། ཡིག་ཆ་མང་ཆེ་བའི་ནང་ལ། གཞན་ལུགས་དགག་པ། རང་ལུགས་བཞག་པ། རྩོད་པ་སྤོང་བ་བཤད་ཡོད། ཇི་ཙམ་དགག་བཞག་སྤོང་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་མང་བའི་ཚོད་ཀྱིས་རང་ལུགས་ལ་ངེས་པ་ཆེན་པོ་རྙེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། དེ་འདྲ་མེད་པའི་སྤམ་བཤད་ཅིག་ཡིན་ན་དེའི་ཚོད་ཙམ་མ་གཏོགས་ཡོང་གི་ཡོད་མ་རེད།

སོ་སོའི་དགེ་སྐྱོན་གྱི་ཕྱོགས་མང་པོར་བསམ་བློ་བཏང་ནས་བསམ་བློ་འདྲ་མི་འདྲ་ག་ཚོད་ཀྱི་མང་བ་འཁོར་ན་དེའི་ཚོད་ཀྱིས་ཕན་ཐོགས་ཡོང་རྒྱུ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ཕྱི་རྒྱལ་ལ་སོགས་པའི་མི་མང་པོ་ཐུག ཁོང་ཚོས་སྐད་ཆ་འདྲ་མི་འདྲ་དྲིས། དཔེར་ན། ང་ལ་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་སྐྱེ་བ་སྔོན་མ་དྲན་གྱི་འདུག་གམ་ཟེར་བ་དང༌། ཉི་མ་གཅིག་ལ་ཉམས་ལེན་ག་རེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ་ཟེར་བ། བསམ་བློ་ག་རེ་འཁོར་གྱི་འདུག་གམ་ཟེར་བ། དེ་བཞིན་རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཤི་བ་ཡིན་ན་སྐུ་ཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པ་ཡོང་གི་རེད་དམ་མ་རེད་ཟེར་བ་སོགས་དྲི་བ་མང་པོ་ཡོང་གི་འདུག ཁོ་རང་ཚོས་འཚེར་སྣང་འདྲ་བྱས་ནས་དྲིས་ཀྱི་འདུག གང་ལྟར་ཡང་སྙིང་སྐད་ཆ་འདྲ་མི་འདྲ་དྲི་དུས་དེ་གའི་གནས་ལུགས་དང་འཚམས་པའི་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་རྒྱག་གི་ཡོད།

དེ་བརྒྱབ་དུས་ཁོང་ཚོས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་བསམ་ཚུལ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ག་རེ་ཡོད་པ་དེ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཡི་གེའི་ནང་ལ་ཡང་བཀོད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། ཚུར་ཕྱོགས་ང་ཚོ་བོད་རིགས་ནང་ལ་ཆ་བཞག་ན་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་མ་རེད། ཚུར་དྲི་མཁན་མ་བྱུང་ན་ངོས་ནས་ཡས་ཡས་དྲན་གྱི་འདུག མས་མས་དྲན་གྱི་འདུག་ཅེས་ལབ་མི་ཤེས། གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་ལབ་ན། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་བསམ་བློ་བདེ་པོ་རང་མེད་པ་འདྲ། བསམ་བློའི་སྨན་ཁང་ལ་འཁྲིད་དགོས་ཀྱི་མེད་དམ་སྙམ་པ་དྲན་སྲིད་ཀྱི་རེད།

ཚོགས་འདུ་འདྲ་ཚུགས་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་པའི་སྐབས་ལ་ནི་ཁོ་རང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཤོད་རྒྱུ་རེད་མ་གཏོགས་དེ་ལྷག་བཤད་དོན་མེད། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་སོ་སོའི་བསམ་བློ་ངོ་མ་དེ་ཐོན་གྱི་ཡོད་མ་རེད། མ་ཐོན་ན་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་མ་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མར་གཞན་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་ཤེས་ཡོད་ན་འགྲིགས་པ་རེད། དེ་ནི་ཡོད་མ་རེད། ང་བོད་པ་རེད། ད་ལྟ་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་མིང་འཁྱེར་ནས་བོད་པའི་འགོ་འཁྲིད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། ངོས་སྐྱེ་བ་བླངས་པ་འདི་ཕལ་ཆེར་བོད་པའི་དོན་དག་ལ་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུ་རེད། དེས་ན། ངོས་ནས་ཤ་ཚ་ན་བོད་པར་ཤ་ཚ་གི་རེད་མ་གཏོགས་གཞན་སུ་ཞིག་ལ་ཚ། སྤྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གཉེན་དུ་ལྟ་དགོས་པ་དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསམ་དགོས་ན་ཡང༌། སྒོས་སུ་བོད་འབངས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དེ་ཚོའི་ཆེད་དུ་ངོས་སྐྱེས་པ་འདྲ་ཞིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད་ཙང༌། ངོས་ནས་ཤ་སུ་ལ་ཚ་ཟེར་ན། བོད་པ་ཚོར་ཚ་དགོས།

འོན་ཀྱང༌། ཤ་ཚ་སའི་ཡུལ་དེ་ཚོས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་བསམ་བློ་གང་ཡོད་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། གཞན་དག་ཚོས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་བསམ་བློ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། དེ་གབ་ཕྱི་གོ་ལོག་རེད། མ་རེད་དམ། དཔེར་ན། ཁྱེད་རང་ཚོ་བོད་རིགས་ནང་ནས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་བསམ་བློ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། ཆོས་ཐོག་ནས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་བསམ་བློ་གང་འདྲ་ཡོད། སྲིད་ཐོག་ནས་བསམ་བློ་གང་འདྲ་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཐོག་ལ་བསམ་བློ་གང་འདྲ་ཡོད།

མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཐོག་བསམ་བློ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་མེད་གལ་སྲིད་ཁྱེད་རང་ཚོའི་ནང་ཕྲུ་གུ་གཞོན་པ་ཞིག་གི་བསམ་བློའི་ནང་ཤེས་འདོད་ཡོད་པ་དང༌། ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ལ་རྩད་གཅོད་བྱེད་དགོས་བྱུང་ན། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཐུག་མྱོང་བའི་ཕྱི་མི་གཅིག་གིས་དྲི་བ་དྲིས་ལན་བྱས་པའི་རྩོམ་བྲིས་དབྱིན་ཇིའི་ཡི་གེ་ཞིག་ལ་བལྟས་ན་མ་གཏོགས་ཕལ་ཆེར་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད། བོད་ཡིག་ནང་ལ་སྤྱིར་བཏང་གཞིས་སྒར་ཁག་ཏུ་སྐད་ཆ་བཤད་པ་དེ་འདྲ་ཕྲན་བུ་མ་གཏོགས་གཞན་ཤེས་ཐབས་མེད་པ་རེད། གོ་ལྡོག་ནས་ཤེས་དགོས་མཁན་ཚོས་མ་ཤེས། གནས་ཚུལ་འབྲེལ་བ་དེ་ཙམ་མེད་བསྡད་མཁན་ཚོས་ཤེས་པ་དེ་འོས་པོ་དང༌། འཇུག་པོ་ཞིག་མི་འདུག ངོས་ཀྱིས་བར་ལམ་དེ་འདྲ་ཞིག་དྲན་ཡོང་གི་འདུག

དཔེར་ན། ཕྲུ་གུ་སློབ་གྲྭ་བ་གཅིག་གིས་གནས་ཚུལ་ཞིག་མཐོང་སྟེ། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་ཁ་སང་འདི་འདྲ་གསུངས་འདུག ཕྱི་རྒྱལ་ཞིག་ལ་འདི་ལྟར་གསུངས་འདུག འདི་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ་བསམས་ནས་ཁོའི་བསམ་བློར་ཤེས་འདོད་ཅིག་བྱུང་ནས་སློབ་སྤྱི་ཞིག་ཨེ་ཡིན། ཡང་ན་དགེ་རྒན་ཞིག་ལ་དེ་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་ན་ཤེས་མ་བྱུང་ཟེར་རྒྱུ་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་མང་ཆེ་བ་ཚོས་སྐབས་དེར་བསམ་བློ་དེའི་ཡོང་སའི་གཞི་རྩ་ཁོ་རང་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད། གནས་ཚུལ་འདི་གོ་ལྡོག་པའི་སྐྱོན་འདུག་བསམ་པ་དྲན་བྱུང༌། གནས་ཚུལ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་པ་དེ་ཚོའི་གྲས་ཡི་གེའི་ཐོག་བཀོད་ནས་ཕར་ཚུར་བལྟ་ཀློག་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཐབས་ཤེས་གཅིག་རེད།

ཐབས་ཤེས་དྲག་ཤོས་དང༌། ལས་སླ་ཤོས་ནི་འདི་ལྟར་མཉམ་དུ་འཛོམས་པའི་སྐབས་ལ་དྲི་བསྡུར་སྐད་ཆ་བཤད་ན། ངོས་རང་དེར་སྤམ་ཤོར་རྒྱུ་དང༌། ངོ་ཚ་རྒྱུ་གང་ཡང་མི་འདུག ངོས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་རེད། མ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཤེས་པ་རེད། སོ་སོའི་བསམ་ཚུལ་ཡོད་པ་དེ་ཐག་ཆོད་པ་ནི་ཆོད་པ་རེད། ཐག་མ་ཆོད་པ་ནི་མ་ཆོད་པ་རེད། ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་ནང་ཁུལ་རེད། འདི་ལྟར་ཐུག་འཕྲད་སྐབས་དྲི་བ་དྲིས་ལན་ལྟ་བུ་བྱས་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད་བསམ་པ་དེ་འདྲ་དྲན་པ་རེད། དེ་ཡང་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་རན་དང་མ་རན་གྱི་དགེ་སྐྱོན་འདྲ་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད། བྱས་ཙང༌། བཀའ་ཤག་དང་ཚོགས་གཙོ་གཉིས་ཡར་ཕེབས་ཏེ། སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་གི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚོ་མཉམ་དུ་གོ་བསྡུར་བྱས། དེ་ལ་དགེ་སྐྱོན་འདྲ་མི་འདྲ་གང་འདྲ་འདུག་ཞུས་པར་ཚང་མའི་དགོངས་འཆར་ལ་ཡག་པོ་འདུག་གསུང་གི་འདུག དེ་གནས་ལུགས་འགྲེལ་བཤད་ཡིན།’’8 ཞེས་སྩལ།

ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༤ ཉིན་དུས་བབས་བསྟན་སྲིད་སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ཀྱི་བདེ་ཐབས་སུ་ཆེད་དམིགས། ཕུར་པའི་ལྗགས་བསྙེན་མཇུག་ཆོ་ག་སྦྱིན་སྲེག་དང་བཅས་པ་སྔོན་དུ་མཛད་པའི་ཐོག གསུང་ཞབས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་དང༌། གནས་དགའི་ཆོག་གྲྭ་བསྙེན་སོང་ཚོགས་ཡོངས་ནས་བདུན་ཕྲག་གསུམ་རིང་ཕུར་པའི་གཏོར་སྒྲུབ་གནད་སྨིན་གནང་ཞིང༌། དབུ་འཛུགས་དྲག་སྦྱོར་སྐབས་ས་གཡོ་བ་དང༌། རླུང་དམར་དྲག་ཏུ་འཚུབས་ཤིང༌། ཆར་དྲག་ཏུ་བབས་པ་སོགས་དང༌། རྩིས་འབྲས་བཞིན་འདི་ནུབ་མཚན་མོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡།༡༥ ཐོག་ཕྱོགས་གཙང་བྱང་ཤར་ངོས་ཟོར་འཕེན་དང༌། གཏོ་བཅོས་ཁག འཕྲིན་བཅོལ་འཕར་མ། ཉེ་འཁོར་བྱ་བྲལ་བ་ཁག་ནས་འབུམ་སྒྲོག་སོགས་གནང་ཞིང༌།

ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཅོ་བརྒྱད་ཁྲི་ཆེན། ཀ་ཐོག་སྒང་སྣ་སྤྲུལ་སྐུ། ཀརྨ་པ། བླ་མ་ཀ་ལུ། བདུད་འཇོམས། དིལ་མགོ་མཁྱེན་སྤྲུལ། སྨིན་གླིང་ཁྲི་ཆེན། རྫ་རོང་འཕྲུལ་ཞིག་སོགས་རིས་མེད་བླ་ཁག་ནས་རང་རང་གི་ཆོས་སྲུང་གང་རིགས་ཀྱི་བསྙེན་སྒྲུབ་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་སྦྱོར་བསྒྲུབ་རྒྱུ་དང༌། གདན་གསུམ་སོགས་འདུས་སྡེ་ཁག་ནས་དཔུང་རིམ་ཤེར་སྙིང་འགྲོ་ཆེ་བསྒྲུབ་རྒྱུ་སོགས་ཚང་མས་དུས་མཉམ་དུ་འབད་སྒྲུབ་ཞུས་པ་སོགས་བསྟན་སྲིད་ཞབས་རིམ་རྒྱ་ཆེ་གནད་སྨིན་སྐུ་ངལ་འཛེམས་མེད་འབད་བསྒྲུབས་མཛད་པ་མ་ཟད། ཕྱི་ཉིན་དགོང་དྲོ་ཚོགས་དབུར་ཞབས་བཀོད་ཀྱིས་གཏང་རག་མཇུག་ཆོག་གི་རིམ་པ་རྣམས་སྨིན་རྒྱས་བསྐྱངས།

ལེགས་བཤད་གླུ་ཡི་ང་རོས་ཉེར་དྲངས་པའི།།

ཟབ་གསུང་ཀུན་དགེ་རིག་པའི་མུ་ཁྱུད་ཀྱིས།།

འཆིང་བའི་རབ་ཡངས་གསེར་ལྡན་ལྟོ་བ་རུ།།

བཀའ་ལན་གངྒའི་བུ་མོ་དབྱངས་སུ་རྫོགས།།

བློ་རིག་ལམ་ལ་འགྲུས་པའི་ཟླ་ནོར་གྱིས།།

སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་གོ་ཆ་བསྒོས་བཞིན་དུ།།

རང་རེའི་དབུ་ཁྲིད་ཆོས་ལ་རྩེན་ཆེ་བས།།

དོན་སྙིང་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བ་རིང་དུ་བྱས།།

ཞེས་པའི་གཏམ་ཚོགས་འཆིང་རྒྱས་བཅིངས་པ་ཡི།།

སྐྱོན་འདོན་བློ་གྲོས་གར་སྟབས་འགྱིང་པ་ལ།།

འགོག་གནོན་རལ་ཁ་བཀྱེ་བ་མི་འོས་པའི།།

བཀའ་སློབ་གསེར་གྱི་རྡོ་རྗེ་ལྕི་བོར་བཅིངས།།

མཁྱེན་རབ་བློ་གྲོས་ཡངས་པའི་གྲེ་འགྱུར་དབྱངས།།

བགྲོ་གླེང་པདྨའི་འདབ་མ་གྲོལ་བ་ཡི།།

ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཉི་གཞོན་འཆར་བའི་དབུས།།

བླང་དོར་གསུང་གི་འོད་སྣང་ཟེགས་མ་འབར།།

6 གླེང་བརྗོད་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

7 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

8 ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༡༤༨ ནས་ ༡༥༢ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ས་བཅད་ལྔ་པ།

ཟབ་ཆོས་གསན་བཞེས་དང་གནད་ཡོད་མི་སྣ་མཇལ་བཅར་སོགས།

༡༽ཟབ་ཆོས་གསན་བཞེས་དང་རྒྱལ་ཚོགས་སྐྱབས་བཅོལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་གཉིས་མཇལ་བཅར།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ ༡༩༧༢ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༥ ནས་ཉིན་གསུམ་རིང་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཐུན་མོང་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྒྲོལ་མ་ཙི་ཏ་མ་ཎིའི་རྗེས་གནང་དང༌། མགོན་པོ་ཞལ་རྣམ་འགྱུར་བཅུ་བདུན་དུ་གྲགས་པའི་རྗེས་གནང་ཁག་བཅས་གསན་བཞེས་གྲུབ་པ་དང༌། ཉིན་བཞིའི་རིང་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྒྲོལ་མ་ཙི་ཏ་མ་ཎིའི་ཐུན་མོང་བ་གཏོར་མའི་དབང་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལུས་དཀྱིལ་གྱི་དབང༌། ཤིན་ཏུ་གསང་བ་སྙིང་ཞུགས་ཀྱི་རྗེས་གནང་ཆིག་བརྒྱུད་ཅན་བཅས་དང༌། དཔལ་མགོན་སྟོབས་འཕྲོག་དབང་པོ་གདོང་བཞི་པ་རྣམ་འགྱུར་བཅུ་བདུན་གྱི་རྗེས་གནང་གྲས་ནས་ཤིན་ཏུ་གཉན་པ་དཔལ་མགོན་གདོང་བཀས་མ་དང༌། གནད་དབབ་མགོན་པོ། གསང་སྒྲུབ་མགོན་པོ་བཅས་ཀྱི་རྗེས་གནང་གསུམ་དང༌། བྲམ་ཟེ་ནག་པོ་

མངགས་གཏད་མ་གཏོགས་གཞན་རྣམས་རིམ་པར་མནོས་ཤིང༌།

ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འཇམ་མགོན་བླ་མ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་ཐུན་མོང་གི་སྣང་ངོར་གཟུགས་སྐུའི་བཀོད་པ་བསྡུ་བར་མཛད་པའི་དུས་ཚེས་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཆེན་མོར་འཁེལ་བས་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཟབ་ལམ་བླ་མ་མཆོད་པའི་ཆོ་ག་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་སྦྲགས་ཤར་གངས་རི་མ་དང༌། དཔལ་ལྡན་ས་གསུམ་མ། གསང་བདེ་འཇིགས་གསུམ་གྱི་སྨོན་ལམ་ཤིས་བརྗོད་སོགས་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་བརྒྱན་པར་མཛད་པ་དང༌། ནུབ་མོ་མར་མེ་མཆོད་པ་སྒྲིག་གཤོམ་བཀོད་མཛེས་འོད་སྣང་གིས་ཁྱབ་ཅིང༌། མི་སྐྱ་ཕོ་མོ་རྣམས་ཀྱང་མཆོད་མཇལ་ཕྱག་སྐོར་སོགས་སྒོ་གསུམ་དགེ་སྦྱོར་གྱིས་དུས་འདའ་བས་ཕྱི་མི་དག་ཀྱང་དད་སྣང་ཆེས་ཆེར་འཕེལ་བ་བྱུང༌། གཟིམ་ཆུང་དུའང་འཆར་ཅན་ཉེར་ལྔའི་ཚོགས་འབུལ་རྒྱུན་བཞིན་བསྐྱངས།

ཉིས་ཤས་རྗེས་རྒྱལ་ཚོགས་སྐྱབས་བཅོལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་ཨོ་སི་ཀྲ་ར་ལི་ཡའི་མི་རིགས་གློག་བརྙན་དཔར་འདེབས་བྱ་མཁན་སྐུ་ཞབས་ (Paul Savelieff) དང་བུད་མེད་ (Doyle Roger Revello Angelo) དང་ (Julia Drange) གཉིས་མཇལ་བཅར་ཐོག་གློག་བརྙན་སྐུ་དཔར་ཞུ་སྒྲོན་ཞུས་ཐོག་གསུང་འཕྲིན་སྩལ་དོན། ‘‘འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང་ང་ཚོ་ཚང་མར་དཀའ་སྡུག་སྣེ་མང་ཞིག་ཆགས་ཡོད། ལྷག་པར་བོད་ལ་ནི་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་དཀའ་སྡུག་བཟོད་གླགས་མེད་པ་ཞིག་བྱུང་བར་བརྟེན། ང་ཚོ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་མི་མང་ཁྱོན་ཆེས་ཐུགས་འཚབ་དང༌། བྱམས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གནང་བ་མ་ཟད། ཨོ་སི་ཀྲ་ར་ལི་ཡའི་གཞུང་དང༌། མི་མང་ནས་ཕྱོགས་མཚུངས་གནང་བར་ད་རེས་ཀྱི་གོ་སྐབས་འདི་ཐོག་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ད་དུང་བྱམས་གཟིགས་ལྡན་པའི་རོགས་རམ་མུ་མཐུད་ཡོང་བའི་རེ་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང་དཀའ་སྡུག་མྱོང་བཞིན་པ་ཚང་མར་ཡང་བྱམས་གཟིགས་ཀྱི་རོགས་རམ་ཡོང་བ་ཞེས་ངོས་ནས་རེ་འདུན་བྱེད་ཀྱི་ཡིན།’’ ཞེས་སྩལ།

༢༽སུད་སི་གཞིས་མི་ཁག་གཅིག་ལ་བཀའ་སློབ་དང་ངན་སོང་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རྗེས་གནང་སྩལ་བ།

༡༩༧༢ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་སུད་སིར་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་ཁོངས་ནས་མི་གྲངས་ཉེར་གཅིག་རྒྱ་གར་ནང་གཉེན་འཕྲད་དུ་འབྱོར་མཇལ་ལ་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘ཚང་མས་ཕྱི་ནང་གང་སར་གཤིས་སྤྱོད་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་ཕྱི་རྒྱལ་མང་ཆེ་བས་མཐོང་ཚུལ་ལ་ང་ཚོ་བོད་པ་ཚོ་གཤིས་ཀ་ཡག་པོ། སེམས་བཟང་པོ་འདུག་ཅེས་མང་པོས་བསྟོད་ར་གཏོང་གི་འདུག དེ་ཞེ་དྲག་ཡག་པོ་རེད། ཁྱོད་རང་ཚོར་ཡང་ཕན་གྱི་རེད། མི་གཅིག་ཡིན་ནའང་གྲོགས་པོ་ཆགས་ཀྱི་རེད། གཤིས་ཀ་ཡག་པོ་བྱས་ན། དེ་བརྒྱུད་ནས་ང་རང་ཚོ་བོད་མི་སྤྱི་སྒེར་ཚང་མར་ཕན་གྱི་རེད།

དེ་འདྲ་ཡིན་ཙང༌། ད་དུང་ཡིན་ནའང་ཚང་མ་མི་ཚེ་ཡ་རབས་ཐོག་ནས་བསྐྱལ་དགོས། དངོས་གནས་གཤིས་ཀ་ཡག་པོ་དང༌། ཡ་རབས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་བྱས་པ་ཡིན་ན། ཆོས་ཆོས་ཟེར་བ་གཙོ་ཆེ་ཤོས་སེམས་བཟང་པོ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་རེད། དེ་འདྲ་བྱུང་ན་ཆོས་རེད། རྩ་བ་ང་རང་ཚོ་བོད་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་རེད། ཁྱོད་རང་ཚོ་སུད་སིར་གཞིས་ཆགས་འགྲོ་རྒྱུ་དེ་དེ་གར་གཞིས་ཆགས་ལ་ཕྱིན་པ་མ་རེད།

ང་རང་ཚོ་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱི་གནས་ལ་གྱར་ཏེ་གཞིས་ཆགས་སུ་ཕྱིན་པ་མ་གཏོགས། ཡག་དྲག་ནས་ཕྱིན་པ་མ་རེད། རྩ་བའི་ང་རང་ཚོ་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་འགག་དོག་ས་ཞིག་ལ་ཐུག གཞི་རྩའི་གནས་ཚུལ་དཀའ་ངལ་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ནས་ང་རང་ཚོ་བོད་པ་ཚང་མ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་ཁ་འཐོར་དགུ་འཐོར་ཁག་པོ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་རེད། རྩ་དོན་དེ་མ་བརྗེད་པ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེད། ང་རང་ཚོའི་རྩ་དོན་བདེན་མཐའ་ཞིག་ངེས་པར་གསལ་གྱི་རེད་ལ། ཐབས་ཤེས་ཀྱང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་རེད།

གཙོ་ཆེ་ཤོས་བོད་ནང་མི་མང་རྣམས་དཔེ་མི་སྲིད་པའི་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅིང༌། ལྷག་དོན་གཞོན་ནུའི་ནང་ལྟ་སྤྱོད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཕལ་ཆེར་དམར་པོའི་ལྟ་སྤྱོད་འཁྱེར་མཁན་མང་པོ་ཞིག་གིས་རྒྱ་མིར་སྙིང་ནས་མི་དགའ་བ་བྱས། སེམས་ཤུགས་ཆེནཔོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་འདུག ང་རང་ཚོས་དངོས་གནས་རེ་བ་རྒྱག་ས་དེ་ཡང་དག་པ། རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཆགས་འདུག དེ་འདྲ་ཡིན་ཙང༌། དཔེ་མི་སྲིད་པའི་ཡག་པོ་རེད། ཚང་མ་སེམས་ཤུགས་མ་ཆག་པ་དགོས་ཀྱི་རེད།

སྤྱིར་བཏང་ང་རང་ཚོ་བོད་དང་ཐག་རིང་པོ་ཞིག་ཆགས་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ལུང་པའི་ནང་ནས་རྒྱ་གར་ནང་བོད་པ་མང་ཤོས་ཆགས་ཡོད་རེད། རྒྱ་གར་ནས་ཀྱང་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཐག་རིང་པོ་ཞིག་ཆགས་དུས། སེམས་ནང་ལ་ང་རང་ཚོ་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་སེམས་ཐག་རིང་པོ་ཞིག་ཆགས་སྲིད་པས། དེ་རིགས་མི་འབྱུང་བའི་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས། ལྷག་དོན་ཕྲུ་གུ་གཞོན་ནུ་ཚོ་ག་ལེ་ག་ལེར་འཚར་ལོངས་བྱུང་དུས་ཕ་མ་སྤུན་མཆེད་ཚོས་ག་ཚོད་ཐུབ་ཐུབ་བོད་ཡིག་དང༌། བོད་སྐད་སྦྱངས་འབྲས་ཐོན་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཏོག་ཙམ་གལ་གནད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་རེད།

དེ་བྱུང་ན་རྗེས་སུ་ཆོས་བྱེད་དང་མ་བྱེད་ཟེར་བ་དེ་སོ་སོའི་འདོད་པ་རེད་མ་གཏོགས་དེ་སུ་གཅིག་གིས་དབང་ཡོད་གཏོང་མཁན་སུ་ཡང་ཡོང་གི་མ་རེད། ཡིན་ནའང༌། ཆོས་བྱེད་རྒྱུའི་བྱེད་བློ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན། ཁོ་དེ་དུས་ཆོས་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་དེ་ཐོབ་ཐུབ་པའི་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོད། དེ་ཐོབ་རྒྱུའི་རྩ་བ་དེ་བོད་པའི་སྐད་ཡིག་མ་བརྗེད་པ་ཞིག་བྱུང་ན་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།

བོད་པའི་སྐད་ཡིག་དེ་རྩ་བ་ནས་བརྗེད་པ་ཡིན་ན། ནམ་ཞིག་ལོ་ན་ཚོད་ཆེན་པོ་སླེབས་མཚམས་མི་ཚེའི་མཇུག་ཙམ་ལ་སླེབས་དུས་ཆོས་ཀྱི་བསམ་བློ་འདྲ་པོ་འཁོར་ནའང༌། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་མ་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་འདྲེས་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། དེ་སྐབས་བློ་འགྱོད་ཅིག་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པས། དེ་རིགས་མི་འབྱུང་བའི་ཐབས་ཤེས་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།

དེ་བཞིན་ཚང་མས་སྐྱབས་འགྲོ་ལས་འབྲས་གཙོ་བོར་བྱ་རྒྱུ་རྒན་པ་ཚོས་ཏོག་ཙམ་བསམ་བློ་བཏང༌། ན་ནིང་ཐུག་མཁན་ཚོར་ཡང་སྐད་ཆ་བཤད་རྒྱུ་བྱུང༌། དེ་ག་ནང་བཞིན་ཁེ་ན་ཌར་གཞིས་ཆགས་སུ་འགྲོ་མཁན་ཚོར་ཡང་སྐད་ཆ་བྱུང༌། དེ་སྐོར་ལ་ཏོག་ཙམ་བསམ་བློ་ངེས་པར་གཏོང་དགོས་རྒྱུ་གཅིག་རེད།

ཡིན་ནའང༌། ཕྲུ་གུ་ཚོའི་ནང་སོ་སོའི་ངོས་ནས་བསམ་བློ་མ་འཁོར་ཡང༌། རྒན་པ་ཚོས་ཕྲུ་གུ་ཚོར་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་སྤྲད་དེ་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག དེ་སོ་སོའི་རང་དབང་རེད། དེ་སུ་གཅིག་གིས་བཙན་དབང་ཤོད་མཁན་ཡོད་མ་རེད། ཕ་སྤུན་ཚོས་ཕྲུ་གུ་ཚོར་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་སྤྲོད་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག

ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མ་འཆམ་པོ་བྱས། མིའི་ལུང་པར་སྐྱབས་བཅོལ་བ་བོད་པ་ཉུང་ཤས་ཤིག་མ་གཏོགས་ཡོད་མ་རེད། ཁྱོད་རང་ཚོ་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་བརྩེ་ཞེན་ལྷོད་མེད་འཆམ་པོ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེད། བརྩེ་སེམས་ཉེ་པོ་དེ་འདྲ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེད།’’ ཅེས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་རྗེས་འབྲུག་པ་ཕོ་མོ་གྲངས་ ༡༦ དད་མཇལ་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་ཞུ་མོས་ལྟར་བསྐྱངས།

ཡང་གོང་འཁོད་སུད་སི་གཞིས་ཆགས་ཁོངས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་གཉེན་འཕྲད་ཆེད་འབྱོར་ཙ་རི་བ་དབང་འདུས་ཁྱིམ་ཚང་ནས་སྙན་སེང་གསོལ་འདེབས་ཞུས་དོན་ལྟར། རྒྱ་གར་དུ་མཉམ་འབྱོར་མི་གྲངས་ཉི་ཤུ་སྐོར་ལ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ངན་སོང་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རྗེས་གནང་དང༌། ལ་དྭགས་དང༌། སྤི་ཏི་བ་སོགས་ཕྱོགས་འགྲུལ་མི་གྲངས་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་དང་མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་སྩལ།

༣༽སྡེ་དགེ་རྫོགས་ཆེན་པདྨ་རིག་འཛིན་གྱི་ཡང་སྤྲུལ་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས་པ།

སྔོན་ནས་སྙན་སེང་གསོལ་བཏབ་ལྟར་ ༡༩༧༢ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་སྡེ་དགེ་རྫོགས་ཆེན་པདྨ་རིག་འཛིན་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་འཇིགས་བྲལ་ཐེག་མཆོག་རྡོ་རྗེའི་ཡང་སྲིད་སྤྲུལ་སྐུ་དགུང་གྲངས་དགུར་སོན་པ་གཙུག་ཕུད་འབུལ་མཇལ་ལ། ཐོག་མར་སྤྲུལ་སྐུ་ནས་མལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འབུལ་ལམ་ཞུས་རྗེས་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་དང་ཡབ་ཡུམ་ངོ་འཁོར་བཅུ་མཇལ་བཅར་གྱིས་གྲལ་ལ་འཁོད། སྙན་སེང་བཀའ་འཁྲོལ་ལྟར་སྤྲུལ་སྐུ་ནས་དབུ་སྐུལ་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཞབས་བརྟན་རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བ་མ་གསུངས།

དེ་ནས་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་ཤིས་བརྗོད་བཅས་གྲུབ་བསྟུན། བྱིན་མདུད་དང༌། ནང་མཛོད་ཞུ་མོས་ལྟར་མཚན་ཤོག་ཞབས་བརྟན་སྦྲགས་མ། དམིགས་མེད་ཀུན་ཁྱབ་ཐུགས་རྗེའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གར།། དུས་མཐར་ཐུབ་བསྟན་འཛིན་ཅིང་སྤེལ་བ་ལ།། འཇིགས་བྲལ་སྨྲ་བའི་ཉི་མ་ཆོས་ཀྱི་རྗེ།། འགྱུར་མེད་ལྷུན་པོ་ལྟ་བུར་ཞབས་བརྟན་ཤོག། ཅེས་པ་སྩལ།

སྤྲུལ་སྐུས་གཏང་རག་མལ་རྟེན་གསུམ་ཕུལ། གྲལ་འཁོད་ཀྱིས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས་རིང་གསུང་མཆིད་བསྐྱངས་པར་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡབ་མཁྱེན་བརྩེ་མཛོད་པ་ཚེ་དབང་དཔལ་འབྱོར་ནས་སྐུ་ཕྲེང་གོང་མ་རྫོགས་ཆེན་པདྨ་རིག་འཛིན་རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པའི་སྐུ་དུས་ནས་བླ་སློབ་འབྲེལ་ཚུལ་དང༌། རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མས་ཀྱང་ཐུགས་རྗེ་གཟིགས་པས་བསྐྱངས་ལུགས།

ད་ཆ་རྫོགས་ཆེན་པར་མི་རྒྱུ་གང་ཐད་ནས་འཁོས་ཀ་ཞན་པས་སྤྲུལ་སྐུའི་གསན་བསམ་མཐར་ཕྱིན་མཛད་འཕྲིན་གོང་འཕེལ་ཡོང་བའི་སྐྱབས་འཇུག་རེ་ལྟོས་ཞུ་ཡུལ་གཞན་དུ་མེད་པས་ཐུགས་རྗེ་རྗེས་འཛིན་ཡོང་བ་ཞེས་སྙན་གསོལ་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་ལྟའི་ཆར་སྐུ་ཡོན་གསན་བསམ་གནང་རྒྱུ་གལ་ཆེ་བས་དེ་ལ་དོ་ཁུར་བྱ་དགོས་པ་དང༌།

སྐུ་ཡོན་ལེགས་པོ་དང༌། མཛད་སྤྱོད་བཟང་པོ་བྱུང་ན་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་པོ་ཡོང་རྒྱུ། གང་ལྟར། སྤྲུལ་སྐུའི་གསན་བསམ་མཛད་ཕྱོགས་ཇི་ལེགས་ཁྱེད་ཚོས་ཀྱང་བསམ་བློ་ཐོངས། ངོས་ནས་ཀྱང་བསམ་བློ་བཏང་སྟེ་གང་དགེའི་གོ་བསྡུར་བྱས་ན་འགྲིགས། འདི་གར་རེ་བཅོལ་ཇི་བྱས་ལྟར་ངེས་པར་དོ་ཁུར་བྱ་རྒྱུར་བློ་གཡེང་མ་དགོས་ཞེས་པའི་བཀའ་བཞེས་དབུགས་དབྱུང་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་དགོང་དྲོ་རྫོགས་ཆེན་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། མཁན་པོ་བརྩོན་འགྲུས། མཁན་པོ་ཐུབ་བསྟན། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་བཅས་ཐོན་མཇལ་ལ་གསོལ་ཇ་དང་སྦྲགས་གང་ཅིའི་བདེ་སྡུག་གནས་ཚུལ་བཀའ་རྩད་དང་འབྲེལ་བའི་གསུང་མཆིད་ཞིབ་ལྷོད་བསྐྱངས་ཐོག་གསན་བསམ་མཐར་ཕྱིན་བསྟན་འགྲོའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད་པ་ལ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་རྒྱས་དགོས།

དེའི་ཆེད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལྷ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ལ་བསྟེན་དགོས་པས། འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་བསྟོད་པ་བྱིན་རླབས་ཅན་གང་བློ་མའི་ལུང་ཞིག་བྱས་ལེགས་ཞེས། གང་བློ་མའི་ལྗགས་ལུང་དང༌། གཟུངས་སྔགས་ཨ་ར་པ་ཙའི་ལྗགས་ལུང་དང་སྦྲགས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ལྷག་གསུངས། དེ་རྗེས་ཞབས་བརྟན་ཤོ་ལོ་ཀའི་ལྗགས་ལུང་ཞུ་མོས་ལྟར་སྩལ་ཏེ་གང་བློ་མ་ཉིན་ལྟར་ཆག་མེད་གསུང་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས་དང༌། སྐུ་ཚེ་ཡུན་རིང་བཞུགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་ཞེས་ཚེ་ལྷ་རྣམ་གསུམ་གྱི་སྐུ་ཐང་ཁ་གསར་གཅིག་བཅས་སྩལ།

སྣང་སྟོང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར་བསྒྱུར་བའི་དཔྱིད།།

སྣ་ཚོགས་གདུལ་བྱའི་སྐལ་བར་ཡོང་སྨན་པའི།།

ཀུན་བཟང་ཟབ་གསུང་མདོ་སྔགས་ཆོས་ཚུལ་ཆར།།

ཐུགས་ཀྱི་བུམ་པར་བཀང་བའི་ཆོ་ག་རྫོགས།།

ཕྱི་ཡུལ་གསེར་ལྡན་དགའ་མའི་ལྟོར་ཆགས་པའི།།

འཕྲུལ་དཔར་འཕྲུལ་གྱི་བྱ་བ་འཛིན་པ་ཡིས།།

ཀུན་དགའི་འདྲེན་བྱེད་ཀུན་ཏུ་དགེ་བ་རུ།།

བརྙན་པར་སྣང་གསལ་མཛེས་པའི་གར་སྟབས་འཕྱོ།།

དེ་ཚེ་དེ་ཡིས་གང་གསུང་སྙན་པའི་གླུ།།

སྤྱི་བོར་བསྟེན་པའི་གསོལ་འདེབས་ཚངས་དབྱངས་ཀྱི།།

གྲེ་འགྱུར་དགེ་བའི་སྐལ་བཟང་ངོམ་པ་རུ།།

ངག་རིག་མཆོག་གི་དབང་པོའི་དགའ་སྟོན་སྩལ།།

རྫོགས་ཆེན་སྲོག་གི་ཀ་བ་འཛུགས་མཛད་པའི།།

ཡང་སྤྲུལ་གཙུག་ཕུད་བཞེས་པའི་དུས་སྟོན་ལྷན།།

སྔ་འགྱུར་བསྟན་པའི་གསོས་སུ་དགེ་བའི་དཔལ།།

ཐུགས་ཀྱི་ཟླ་ཤེལ་ཐིག་ལེར་བཅིངས་པར་མཛད།།

ཅེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། རྡོར་གདན་དུ་གནས་གཟིགས་མཆོད་འབུལ་དང་ཐའེ་ལན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་གཟིགས་སྐོར། ཟབ་ཆོས་ཁག་གཅིག་སྩལ་ཞིང་ཟླ་བ་ནོར་བུའི་བསམ་ཚུལ་ལ་བསྔགས་བརྗོད་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་ཞེ་གཅིག་པའོ།། །།

རླབས་འཕྲེང་ཞེ་གཉིས་པ།

སློབ་ཕྲུག་ཚོར་བཀའ་སློབ་དང་གསུང་ཆོས་ཁག་གཅིག བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་དང་རྡོར་གདན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར། མང་བཀུར་མངའ་གསོལ་གཏན་ཚིགས་ཆེན་མོ། མ་སུ་རི་དང་ས་སྐྱ་ཆོས་སྒར། མཚན་ཉིད་སློབ་གྲྭ། ཡོ་རོབ་ཁུལ་བཅས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སོགས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

སློབ་ཕྲུག་ཚོར་བཀའ་སློབ་དང་གསུང་ཆོས་ཁག་གཅིག བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་དང་རྡོར་གདན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༽ལྡི་ལི་མཐོ་རིམ་སློབ་མ་ཚོར་བཀའ་སློབ།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༣ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ལྡི་ལིའི་ཨ་ཤོ་ཀ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོ་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ཨིན་དྷར་གྷན་དིའི་ (Indira Gandhi) གཟིམ་ཤག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་གང་ཅིའི་གསུང་མོལ་ཞིབ་ལྷོད། ལྡི་ལི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་སློབ་ཕྲུག་སུམ་ཅུ་སྐོར་དང༌། ལས་བྱེད་སློབ་གཉེར་བ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་མཇལ་བཅར་ཐོག་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་དོན་ལ་ལྷག་བསམ་སེམས་ཁུར་ཆེ་བསྐྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘ལྷག་བསམ་ཟེར་བ་ཚིག་གཉིས་རེད་དེ། དོན་དག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རེད། ང་ཚོར་གལ་ཆེ་ཤོས་གང་ཡོད་དམ། ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ང་རང་ཚོ་མི་ཡིན་བསམ་པ་ཞིག་དང༌། ང་རང་ཚོ་མི་ཡིན་དུས་སྔོན་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ག་རེ་ཡིན་རུང་མིན་རུང༌། མིའི་རིགས་ཚང་མ་མིའི་རིན་ཐང་དང༌། མི་ཟེར་བ་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་བསམ་བློ་སྐྱེ་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་མིན་ནམ་བསམ་གྱི་འདུག’’ ཅེས་དང༌། ཡང༌། ‘‘དེང་སང་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་རྙོག་གྲ་མང་པོ་ཡོད། གཙོ་ཆེ་ཤོས་རྙོག་གྲ་ཡོང་ས་ག་རེའི་ཐོག་ནས་ཡོང་གི་རེད་དམ་ཟེར་ན། སོ་སོ་གཅིག་པུའི་བསམ་བློ། སོ་སོ་གཅིག་པུའྀ་ཁེ་ཕན་གྱི་དོན་ལ་མི་ལ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་མ་གཏོགས། བདེ་བ་འདོད་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པའི་ཚོར་བ་རང་ལ་ཡོད་པ་ནང་བཞིན་མི་གཞན་ལ་ཡང་ཡོད་པར་བསམས་མ་ཐུབ་པའི་ཐོག་ནས་མི་གཞན་ལ་གུས་བརྩི་བྱེད་པ་དང༌། མི་ལ་དགའ་ཞེན་བྱེད་པའི་བསམ་བློ་དེ་བརླག་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་རྙོག་གྲ་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད།

སྐབས་རེ་བསམ་བློ་གཏོང་དུས་དངོས་གནས་འཇིགས་སྣང་སླེབས་ཡོང་གི་འདུག འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་ང་ཚོས་ཡར་རྒྱས་མང་པོ་ཞིག་གཏོང་གི་ཡོད། དེ་མཚུངས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཟླ་བའི་སྟེང་ལ་འགྲོ་གི་ཡོད། དེ་ཙམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ན་ཡང༌། ཚུར་ཕྱོགས་འདིར་ང་ཚོ་སྐྱེས་ནས་མ་ཤི་བར་དུ་སྡོད་སའི་འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང་དུ་དངོས་གནས་དྲང་གནས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཤ་ཚའི་བསམ་བློ་དེ་བརླག་པ་ཡིན་ན། འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་ཧ་ལམ་མི་ཚེ་འདི་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཆགས་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་འདུག་གམ། ངོས་ཀྱིས་དེ་འདྲ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག རེད་དམ་མ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘སོ་སོ་སེམས་བཟང་པོ་མ་བྱས་པར་སེམས་ངན་པ་འཆང་ན་རང་ཉིད་སྐྱིད་པོ་ཡོང་ཐབས་མེད། དེ་ནང་བཞིན་ག་ཚོད་ཀྱི་སོ་སོ་སེམས་བཟང་པོ་ཡོད་པ་ནང་བཞིན་རོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་སྐྱིད་པ། ནང་ཚགས་བག་ཕེབས་པོ། ཆུ་ཆུ་རྐྱང་ཞིག་ལས་འཐུང་རྒྱུ་མེད་ཀྱང་ཧ་ཧ་ཧོ་ཧོ་བྱས་ནས་འཐུང་རྒྱུ་ཡོང་གི་རེད། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་མ་དགའ་བ་བྱས། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་མཐོ་གནོན་ཕྲག་དོག་གི་ཐོག་གནས་ཡོད་ན། དངོས་གནས་ཆང་དང་ཨ་རག་འདྲ་པོ་རིན་གོང་ཆེན་པོ་ཞིག་སྤྲད་དེ་ཡོད་ཀྱང་བྲོ་བ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘སེམས་བཟང་པོ་ཞིག་བྱུང་ན་སོ་སོ་ལ་ཡང་ཕན་གྱི་རེད། མི་ལ་ཡིན་ན་ཡང་ཕན་གྱི་རེད། མི་ཚེ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡོང་གི་རེད། ལྷག་བསམ་ཟེར་བ་གཅིག་དེ་རེད། དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་མཐོང་གི་འདུག དེ་ཡང་ང་ཚོ་བོད་པ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བཤད་པ་མ་ཡིན་པར། སྤྱིར་བཏང་མི་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། སོ་སོ་མིའི་གྲས་ལ་སྐྱེས་ནས་རང་ཉིད་མ་ཤི་བར་དུ་མི་དང་མཉམ་དུ་གཤིབས་རྒྱུ་ཡིན་ཙང༌། མི་དང་མཉམ་དུ་འགྲོགས་པའི་རིང་ལ་མི་ལ་བརྩི་སྟངས་དང༌། ལྟ་སྟངས་དེ་བཟང་པོ་ཞིག་བྱུང་ན་རང་ཉིད་མི་ཚེ་དེ་སྐྱིད་པོ་ཡོང་གི་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ང་རང་ཚོ་སོ་སོའི་ལུང་པ་ཁ་བྲལ་བ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་ཙམ་ཧ་ལས་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། ཁྱོད་རང་ཚོ་ཐོག་མར་སློབ་སྦྱོང་འགོ་བཙུགས་པ་ནས་བཟུང་དུས་ད་ལྟ་བར་དུ་ལོ་ ༡༣།༡༤ ཙམ་ཕྱིན་པ་རེད། ཁྱོད་རང་ཚོ་འཛིན་གྲྭ་ཚུགས་དུས་འཛིན་གྲྭ་ཚོགས། གུང་སེང་གཏོང་དུས་གུང་སེང་བཏང༌། རྩེད་མོ་རྩེ་དུས་རྩེད་མོ་རྩེ། སྐབས་རེ་ཡིག་ཚད་བཏང༌། དེ་ལྟའི་མུར་ལོ་དེ་དག་ལས་སླ་པོར་འཁྱོལ་ཕྱིན་པ་རེད་དེ། གཙོ་ཆེ་ཤོས་བོད་ནང་ལ་ཡོད་པའི་མི་རྣམས་དངོས་གནས་དྲང་གནས་སྲོག་གི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པའི་དངངས་སྐྲག་གི་འོག་ནས་ལོ་དེ་ཙམ་མི་ཚེ་བསྐྱལ་དགོས་བྱུང་ན་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད། དངོས་གནས་ཟ་འདོད་པའི་ལྟོ་ཆས་ཤིག་དང༌། འཐུང་འདོད་པའི་བཏུང་བ་ཞིག་ཁ་ལ་མ་རག་པའི་ཐོག་ལ། ད་དུང་སྲོག་གི་ཉེན་ཁ་དེ་མཇིང་པའི་སྒང་ལ་འཁུར་ནས་ལོ་མང་པོ་དེ་ཙམ་བསྐྱལ་དགོས་པ་དེ་ལས་སླ་པོ་ག་ལ་ཡོད། དེ་ཁྱོད་རང་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་རེད། ལོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རིང་དངོས་གནས་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་དེ་ཉམ་ཐག་འུ་ཐུག་ཞིག་གི་ནང་ལ་ཕྱིན་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ད་ལྟ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཐོག་ཇི་སྲིད་རྒྱ་མིའི་འོག་ང་ཚོ་བསྡད་ཕྱིན་ཆད་ང་ཚོར་བདེ་སྐྱིད་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་སྒང་ལ་སླེབས། ང་ཚོ་རྒྱ་མིའི་འོག་ཏུ་སྡོད་མ་དགོས་པ་བྱུང་ན། བདེ་སྐྱིད་ཡོད་པའི་རེ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ཙང༌། རྒྱ་མིའི་འོག་སྡོད་ཀྱི་མིན་ཞེས་སྐད་རྒྱག་རྒྱུའི་དོན་རྩ་འདི་རེད་མ་གཏོགས། རྒྱུ་མཚན་གཞན་དག་གང་ཡང་མིན། རྒྱལ་རབས་ཞེས་པ་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གལ་ཆེན་པོ་རེད་དེ། ངའི་བསམ་ཚུལ་ལ་འདས་པ་འདས་པ་རེད། དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད། ད་ལྟ་ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་རེད། ད་ལྟ་རྒྱ་མིའི་འོག་ཏུ་བསྡད་ནས་ང་ཚོར་ཁེ་ཕན་ཆེ་བ་དང༌། བདེ་སྐྱིད་མང་བ་ཡོད་ན་དེ་གའི་འོག་ཏུ་སྡོད་རྒྱུ་རེད། འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནས་ང་ཚོ་རང་བཙན་རེད་དེ། ད་ལྟ་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་དེ་སྔ་རང་བཙན་བྱས་པའི་གནས་སྐབས་ལས་བདེ་སྐྱིད་ལྷག་ཙམ་དང༌། ཁེ་ཕན་ཆེ་ཙམ་ཞིག་ད་ལྟ་རྒྱ་མིའི་འོག་ཏུ་ཡིན་ཡང་རུང༌། དེ་མིན་སུ་ཞིག་གི་འོག་ཏུ་བསྡད་ནས་ང་ཚོར་ཡོད་ན་འགྲིགས་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘འོན་ཀྱང༌། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་དེ་འདྲ་མ་ཡིན་པར་བོད་ནང་གི་མི་ཚོས་ང་ཚོར་རེ་བ་བརྒྱབ། ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཡིན་ཙང༌། དངོས་གནས་ང་རང་ཚོས་སྙིང་ལ་རུས་པ་བཅུག་ནས་འབད་རྩོལ་ཞིག་མ་བྱས་ན། ཨ་ཙི་ཐབས་རེ་སྡུག་བསམ་པ་བློ་ལ་ཤར་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེ་ལྷག་བསམ་གཉིས་པ་རེད། ཤེས་སོང་ངམ།’’9 ཞེས་འགྲོ་བ་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་དང༌། བྱེ་བྲག་བོད་པ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ལྷག་བསམ་ཆེར་བསྐྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་ཞིབ་རྒྱས་སྩལ།

དེ་ནས་སླར་ཡང‘‘ཁྱེད་རང་ཚོར་སྐད་ཆ་དྲི་རྒྱུ་ཡོད་དམ། ཁྱེད་ཚོར་ཤེས་འདོད་ཡོད་པ་འདྲ་ཡོད་ན་ངོས་ཀྱིས་གསལ་བཤད་བྱས་ཆོག’’ ཅེས་གསུངས་པར། སློབ་ཕྲུག་གཅིག་ནས། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་བོད་དོན་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ལ་དགོངས་འཆར་ཇི་ཡོད་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། ‘‘སྤྱིར་ན་གཞུང་སོ་སོ་སོ་སོའི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་ཡོད་པ་དེའི་ཐོག་ནས་འགྲོ་གི་རེད། རྡོ་དོན་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚོས་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་ཐོག་ནས་བོད་དོན་ལ་ཤ་ཚ་ཡོད་པ་དེ་ངོས་ཀྱིས་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ཚོད་ཐིག་གི་རེད།’’ ཅེས་དང༌། ཡང༌། ‘‘རྒྱ་གར་ནང་གི་ས་ཁུལ་གང་སར་རྒྱ་གར་རང་གི་ཤེས་རིག་གི་ཞག་རྩི་ཡོད་མཁན། དེ་སྔའི་གནས་ཚུལ་ཡང་ཕྲན་བུ་ཤེས་མཁན། རྒྱ་གར་རང་གི་རང་གཤིས་ཡོད་པའི་མི་གཅིག་གིས་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་མ་ཤེས་ན་དེ་ག་རེད་མ་གཏོགས། ཤེས་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་ང་ཚོ་བོད་པར་རང་བཞིན་གྱིས་དགའ་པོ་དང༌། རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ཐག་ཉེ་པོ་ཞིག་ཚང་མར་འདུག ངོས་རྒྱ་གར་ས་ཆ་ག་ས་ག་ལ་སླེབས་པ་ཡིན་ཙང་དེ་འདྲ་འདུག གལ་ཏེ་བོད་པར་ཤ་མ་ཚ་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་བོད་ཀྱི་དོན་དག་དེས་རྒྱ་གར་ལ་ཕན་གནོད་ཆེན་པོ་འབྲེལ་བསྡད་ཡོད་པའི་སྟབས་ཀྱིས་སུས་བལྟས་ཀྱང་བོད་ལ་ཡག་པོ་ཞིག་དང༌། བོད་ལ་དུས་བདེ་ཞི་འཇགས། བོད་སྲ་ཐག་ཐག་ཅིག་བྱུང་ན་བསམ་པ་ཞིག་རྒྱ་གར་བ་སུ་ལའང་ཡོད་པ་རེད་མ་གཏོགས་མེད་པ་མ་རེད།

འོན་ཀྱང༌། སེམས་ལ་དེ་འདྲ་བསམ་ཡང༌། དངོས་སུ་ལག་ལེན་ཇི་ཙམ་བཀལ་ཐུབ་མིན་ནི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་བསྟུན་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་རེད་མ་གཏོགས་སྡིག་པ་མིག་བཙུམ་བྱས་ཏེ་འགྲོ་ཐུབ་མཁན་སུ་ཞིག་ཡོང་གི་མ་རེད། དེ་འདྲའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་དང༌། གཞུང་སོ་སོའི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་དེ་རྣམས་ཤ་ཚ་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་བསམ་ཡོད་པ་གཅིག་པུས་ལྡང་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གྱི་ལས་དོན་སྒྲུབ་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཙང༌། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་པས་འགྲོ་རྒྱུ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ནམ་ཞིག་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་འགྱུར་བ་ཐེབས་པའི་དུས་སྐབས་བྱུང་སོང་ན་བོད་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་གཏོང་མཁན་དང་པོ་དེ་ལྡི་ལི་ནས་བཏང་ཡོང་གི་རེད། དེ་ངོས་ཀྱིས་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ཚོད་ཐིག་གི་ཡོད། བྱས་ཙང་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་བསྟུན་ཏེ་གསུང་བཤད་འདྲ་མིན་ཐོན་ཡོང་གི་ཡོད་པ་འདི་དག་ལ། ང་རང་ཚོས་དེ་ཙམ་གྱི་དོགས་འདྲོགས་རྣམ་རྟོག་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མཐོང་གི་མི་འདུག གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང་སློབ་ཕྲུག་གཅིག་གིས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཁྲོད་ནས་རྒྱ་གར་མི་སེར་བཟོ་མཁན་ཡོད་པར་དགོངས་ཚུལ་ཇི་ཡོད་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། ‘‘རྒྱ་གར་གྱི་མི་སེར་བྱེད་རྒྱུའི་སྐོར་དེ་ལས་སླ་པོ་རེད། ང་རང་ཚོའི་སྲིད་བྱུས་ཀྱང་དེ་ག་རེད། དཔེར་ན། བོད་རིགས་ནང་ད་ཕན་རྒྱ་གར་མི་སེར་བྱས་པ་གང་ལ་གང་འཚམས་བྱུང་ཡོད། ད་དུང་ཡིན་ཀྱང་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་པའི་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རྒྱ་གར་མི་སེར་བྱེད་མཁན་ཡོང་གི་རེད་ལ་འགྲིགས་ཀྱི་རེད། དེ་ལ་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད།

རྙོག་གྲའམ། གནད་འགག་ག་རེ་ཡོད་ཟེར་ན། དགོས་མེད་དྲིལ་བསྒྲགས་ཆེན་པོ་བྱས་ནས། བོད་པ་མང་པོའི་མཐོང་ཕྱོགས་སྐྱེ་གཞི་བཟོ་བ་དང༌། དྲིལ་བསྒྲགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་ཁྱོན་ཆེན་པོ་ཞིག་རྒྱ་གར་མི་སེར་བྱས་པ་རེད་ལབ་པ་ཡིན་ན། ང་ཚོས་བལྟས་ན་ཧ་ལས་རྒྱུ་དང༌། ཐལ་ཆ་འགྲོ་གཞི་གང་ཡང་མི་འདུག་རུང༌། བོད་ནང་ལ་གནས་ཚུལ་དེ་གོ་གི་རེད། མི་རེ་གཉིས་ཐད་ཀ་ཐད་ཀའི་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རྒྱ་གར་མི་སེར་བྱས་ན། བོད་ནང་གནས་ཚུལ་ཐད་ཀར་སླེབས་མི་ཐུབ། དེ་ལ་མངོན་གསལ་དོད་པོའི་མཐོང་སྣང་ཡོང་གི་མ་རེད། སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་རེད།

སྐྱོན་ཡོང་ས་དེ་མངོན་གསལ་དོད་པོས་རྒྱ་གར་མི་སེར་བྱས་པ་རེད་ཅེས་ལབ་ན། བོད་ནང་ཡོད་པའི་མི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཨ་ཙི་ད་ང་ཚོས་རེ་བ་རྒྱག་སའི་མི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀོ་ཐག་གློད་བྱུང༌། ག་ལེར་ག་ལེར་བདེ་སྤྱོད་བཟང་པོའི་ནོར་བུ་བཞིན་ཐོག་མར་འོད་ཆེན་པོ་བྱས། དེ་ནས་འོད་ཆུང་དུ་ཆུང་དུ་འགྲོ་གི་འདུག་བསམས་ཏེ་བློ་ཕམ་ན། ངོས་ཀྱིས་འགྲེལ་བཤད་སྔོན་དུ་བརྒྱབ་པ་ལྟར། དེ་འདྲའི་ཉམ་ཐག་ཅིང་དངངས་སྐྲག་འོག་ཏུ་སྡོད་མཁན་ལ་ང་ཚོས་གཞན་དག་བྱེད་མ་ཐུབ་ནའང༌། གཏམ་སྙན་པ་གཅིག་ལས་ཤོད་རྒྱུ་མ་བྱུང་རུང༌། དེ་སྐྱེལ་ཨེ་ཐུབ་བསམ་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་ཀྱི་རེད།

གནས་ཚུལ་འདི་འདྲའི་ཐོག་ནས་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། གཟབ་གཟབ་མ་བྱས་ན། བོད་ནང་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་སེམས་ཤུགས་ཆག་པ་དང༌། བོད་ནང་ཡོད་པའི་མི་དེ་རྣམས་བློ་ཕམ་སྐྱེ་གཞི་བྱེད་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོང་གི་རེད། འདི་བོད་རིགས་གཅིག་ཡིན་ཙང་རང་དོན་རང་གཅེས་ཀྱི་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།’’10 ཞེས་སོགས་བཀའ་ལན་སྩལ་པ་དང༌། ལྡི་ལིར་གནས་སྡོད་བོད་རིགས་མི་མང་འགོ་ལས་རྣམས་དང༌། ལ་དྭགས་བླ་མ་བློ་བཟང་བཅས་ཐུན་མོང་ནས་གློ་བུར་དུ་ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་བརྒྱུད་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་ལ་དྭགས་དྷ་རམ་ས་ལར་ (Ladhak Bodh Vihar) ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་དང༌། བོད་མི་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་ལ་མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་དང༌། མདོ་སྔགས་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡིག་དྲུག་སོ་སོའི་ཕན་ཡོན་རྒྱ་ཆེ་གོ་བདེའི་སྒོ་ནས་ཆོས་འབྲེལ་སྩལ་ཏེ་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར།

༢༽དབུ་མ་རིགས་ཚོགས་དྲུག་དང་བཞི་བརྒྱ་པའི་བཤད་ལུང༌།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༥ སྔ་དྲོ་བླ་ཏི་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གསོལ་བ་སྔོན་བཏབ་ལྟར་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་མལ་སོར་ (Mysore) མངའ་སྡེ་མོན་གྷོ་ཀྲི་ (Mundgod) འདོད་རྒུ་གླིང་བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་དུ་ཕེབས་ཞབས་འཁོད་སྐབས་བླ་སྤྲུལ་མཁན་བླ་དགེ་འདུན་དང༌། རང་ལུགས་ཀྱི་ཆས་གོས་ལྡན་པའི་མི་མང་བཅས་ཀྱིས་དད་གུས་དགའ་སྤྲོའི་ངང་ཕེབས་བསུའི་གུས་འདུད་དང༌། སློབ་ཕྲུག་ཚོས་རྔ་གླིང་གི་སྒྲ་དབྱངས་དང་བཅས་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་ས་གནས་རྒྱ་གར་བའི་ལས་བྱེད་ཁག་དང༌། དགའ་འབྲས་

ས་རྙིང་མཁན་པོ་བཅས་ནས་མཇལ་བཅར་ཞུས།

ཚེས་ ༦ ཉིན་དགའ་རྙིང་ཆོས་སྒར་དགེ་འདུན་ཚོའི་བཞུགས་ཤག་གསར་སྐྲུན་ཟིན་པའི་དྲན་གསོའི་རྡོ་ཡིག་ཞལ་འབྱེད་དང་ཕྱག་ནས་གཏོར། དེ་རྗེས་དགའ་ལྡན་ཤར་བྱང་དང༌། རྙིང་མ་བཅས་ཀྱི་ཚོགས་ཁང་སོ་སོར་ཞབས་བཅགས། སློབ་གྲྭར་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་གུས་འདུད་རུ་སྒྲིག་ལ་སྤྱན་ཞིབ་བཀའ་སློབ། འཛིན་གྲྭ་གཉིས་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང༌། དེ་ནས་འབྲས་སྤུངས་དང༌། ས་སྐྱའི་ཆོས་སྒར་གྱི་རྡོ་ཡིག་ཞལ་འབྱེད་མཛད་པ་དང་བློ་གླིང་ཆོས་རར་དབུ་མ་རིགས་ཚོགས་དྲུག་གི་བཤད་ལུང་དབུ་འཛུགས་བསྐྱངས།

དཔལ་ལྡན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་དབུ་མ་རིགས་ཚོགས་དྲུག་དང༌། འཕགས་པ་ལྷས་མཛད་པའི་དབུ་མ་བཞི་བརྒྱ་པ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དགོངས་དོན་འགྲེལ་པའི་བསྟན་བཅོས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ལུགས་དང༌། དེའི་བཤད་རྒྱུན་དགེ་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཉག་ཕྲར་གྱུར་པ། རིགས་ཚོགས་དྲུག་མཚན་ཞབས་གསེར་ཀོང་ཐུགས་སྲས་དང༌། བཞི་བརྒྱ་པ་ཁུ་ནུ་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་དྲུང་ནས་དོན་གཉེར་ཆེན་པོས་གསན་བཞེས་མཛད་ལུགས།

དེང་དུས་བོད་ལ་བསྟན་འཛིན་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེར་ཉམས་ཆག་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡང༌། ཕྱིན་ཆད་བསྟན་པ་སླར་གསོའི་རེ་དམིགས་སློབ་གཉེར་གནང་བའི་དགེ་འདུན་གང་འཚམས་འདི་ཕྱོགས་ཡོད་སྟབས་ངོས་རང་ནས་གང་ཤེས་དམིགས་ཡུལ་དེའི་ཞལ་འདེབས་ལྟ་བུར་འབུལ་ཆེད་ད་ལམ་འདིར་ཆེད་དུ་བཤད་ལུང་བྱེད་པའི་དགོངས་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ལུགས། བླ་སྤྱི་སོགས་ནས་བྱམས་ཆོས་སྡེ་ལྔའི་བཤད་ལུང་དགོས་ཚུལ་གསུངས་པ་ད་ལམ་སྟབས་མ་འགྲིགས་ཀྱང་རྗེས་སུ་འབུལ་འདུན་ཡོད་ལུགས་སོགས་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་བཤད་རྒྱ་ཆེ་དང་བཅས་དབུ་མ་རྩ་བའི་རབ་བྱེད་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གཉིས་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་སོ་ནམ་སློབ་སྦྱོང་པས་ཚོད་ལྟར་འདེབས་ལས་བྱས་པའི་ལོ་ཏོག་ཞིང་སར་གཟིགས་སྐོར་དང༌། མཐོ་ལྡིང་དགོན་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཞབས་བཅགས་ཀྱིས་ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོའི་གཟིགས་དཔེ་རྒྱ་གར་ཡི་གེའི་འཇམ་དཔལ་མཚན་བརྗོད་སོགས་ནང་རྟེན་ཁག་ལ་སྤྱན་ཞིབ་དང་བྱིན་རླབས་ཕྱག་ནས་གཏོར་གནང་མཛད། སོ་ནམ་སློབ་སྦྱོང་དང༌། ནང་ལས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་གཟིགས་སྐོར་ཐོག སློབ་གཉེར་དྲག་གྲས་ཁག་ལ་གནང་ཆ་ཕྱག་བསྟར་སྩལ། སློབ་སྦྱོང་ལས་ཀར་ཧུར་བརྩོན་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་དང༌། གཉུག་མར་གནས་པའི་དགའ་འབྲས་ས་རྙིང་སོགས་ཀྱི་ཁོངས་དགེ་འདུན་དང༌། གློ་བུར་ལྷགས་པའི་ཕྱོགས་འདུས་བཅས་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་འདུས་པར་རབ་བྱེད་གསུམ་པ་ནས་བཅུ་བདུན་བར་གསུང་བཤད་སྩལ།

ཚེས་ ༨ ཉིན་རབ་བྱེད་བཅོ་བརྒྱད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དབུ་མ་རྩ་བའི་མཇུག་འཕྲོས་ཡོངས་རྫོགས་དང༌། ཞིབ་མོ་རྣམ་འཐག་ཆ་ཚང་བཅས་པ་གསུང་བཤད་སྩལ། དེ་ཉིན་སྐུ་མཁྲིས་རྒྱས་འདྲའི་ཞེ་མེར་དང༌། ཕྲན་བུ་ཞལ་སྐྱུག སྐུ་བཤལ་བཅས་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མི་བདེ་བའི་ཚུལ་བཞེས་པ་དང༌། ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོ་ཡང་སྐུ་གསང་ཕྲན་བུ་བཤལ་མཚམས་མ་ཆོད་པར་བརྟེན་སྡོད་སྒར་གྱི་རྒྱ་གར་སྨན་པས་བརྟག་དཔྱད་ཞུས་པར་ཉེས་སྐྱོན་གང་ཡང་མེད་ཚུལ་ཞུས་པར་ཉིན་རྒྱབ་གསུང་ཆོས་རྒྱུན་བཞིན་སྩལ་ཏེ། རྩོད་བཟློག་དང༌། སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་པ། རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པ། བཞི་བརྒྱ་པའི་དབུ་ནས་རབ་བྱེད་གཉིས་བཅས་སྩལ། ཕྱི་དྲོ་སྐུ་བཤལ་གྱི་རྣམ་པ་མཚམས་ཆོད་ཐོག་སྐུ་ཁམས་དྭངས་ཤིང་དང་ག་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུའི་བདེ་ཉམས་གསལ་བར་ཕེབས།

ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བཞི་བརྒྱ་པའི་རབ་བྱེད་གསུམ་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་རབ་བྱེད་བཅུ་བཞི་པ་ཡན་སྩལ། རབ་བྱེད་ལྔ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐོར་གྱི་བཤད་པ་ལས་འཕྲོས་ཏེ་རང་རེས་ནུས་པ་ཅི་ཡོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རིན་ཐང་དང༌། ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་སེམས་འདི་ལྟ་བུ་སྐྱེད་ཐབས་ལ་འབད་དགོས། དངོས་སུ་སྐྱེ་བ་དཀའ་ཡང་སྨོན་ལམ་གྱི་ཡུལ་ཚུན་བྱས་ནས་འབད་དགོས། ད་ཕན་ལོ་གསུམ་བཞིའི་སྔོན་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐོར་ཕྲན་བུ་གོ་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐོར་ཤིན་ཏུ་རྒྱང་ཐག་རིང་པོར་མཐོང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལ་སྔས་བརྒྱབ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ཡང་ཡང་བལྟས་པས་ཕྲན་བུ་ཐག་ཉེ་རུ་ཕྱིན་སོང༌། འབད་རྩོལ་བྱས་ན་འགྱུར་བ་ཡོང་ཐག་ཆོད་རེད། ལ་ལར་རྒྱུ་འབྲས་མན་ངག་བདུན་མ་དང༌། ལ་ལར་བདག་གཞན་མཉམ་བརྗེའི་སྒོ་ནས་བསམ་ན་ཕན་ཆེ་བ་ཡོང་རྒྱུར། ངོས་ལ་ནི་བདག་གཞན་མཉམ་བརྗེ་ཕན་ཆེ་བ་བྱུང༌།

དགེ་འདུན་གྲུབ་པའི་རྣམ་ཐར་བཀླགས་པས་སྐུ་ན་སྨིན་ཆེ་བའི་སྐབས་པཎ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་རྩེ་མོས་དག་ཞིང་དུ་སྐུ་སྐྱེ་བཞེས་རྒྱུའི་གསུང་སྒྲོས་ཞུས་པར། ངེད་མ་དག་པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཅི་འགྲུབ་བྱེད་པ་ལས་དག་ཞིང་དུ་སྐྱེ་རྒྱུའི་བློ་འདོད་མེད་ཅེས་གསུངས་འདུག་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་སེམས་ལ་ཕན་པ་བྱུང༌། དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱད་ཆོས་ངོ་མཚར་ཅན་ཡིན། རང་བདེ་དོར་ནས་གཞན་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང་ལེན་བྱེད་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོང་བར་འབད་བརྩོན་ཅིས་ཀྱང་དགོས་ལུགས་སོགས་གསུང་འཕྲོས་ངོ་མཚར་ཅན་སྩལ།

ཚེས་ ༡༡ ཉིན་བཞི་བརྒྱ་པའི་རབ་བྱེད་བཅོ་ལྔ་དང་བཅུ་དྲུག་གཉིས་

ཀྱི་གསུང་ཆོས་སྩལ་མཇུག་གདན་སའི་དགེ་འདུན་ཚོས་སློབ་གཉེར་ལ་ཤུགས་སྣོན་ཐོག་སློབ་གཉེར་བྱས་པའི་དགོས་དོན་རྣམས་རང་རྒྱུད་འདུལ་ཐབས་ལ་འཁྱེར་དགོས་པའི་སྐོར་བཀའ་སློབ་ནན་ཅན་སྩལ་དོན། ‘‘ཆོས་ཟབ་མོ་སྒོ་སྐྱེལ་གྱི་ཚུལ་དུ་ཞུས་པ་རྣམས་ཆོས་བྱེད་དགེ་འདུན་ཚོས་ཕྱག་ལེན་འཁེལ་ཐུབ་པ་དང༌། དད་ལྡན་སྐོར་བ་རྒྱག་མི་ཚོར་ཡང་ཐར་པའི་ས་བོན་བསྐྲུན་ཕྱིར་སེམས་འདུལ་དགོས། བཟང་ངན་ལྟོས་གྲུབ་ཡིན་ཙང་འགྱུར་རྒྱུ་ཡོད། འཁུམས་ནས་བསྡད་ན་ཕོངས་པ་ལས་ཐར་དུ་མེད། སེམས་འདུལ་བའི་ཡང་རྩེ་བདག་ལས་གཞན་གཅེས་རེད།

ཆོས་སྒར་བཙུགས་པའང་དཔེ་ཆ་ལྟ་རྒྱུའི་དོན་དུ་ཡིན། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་དེ་ཤེས་བྱའི་སྣང་བ་ལྟ་བུ་བྱེད་པའི་སྐབས་དེར་རང་གི་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཞིག་ངེས་པར་ཤེས་དགོས། ཁ་འཕངས་ལག་ཕྱིས་སུ་མ་སོང་བར་ཐོས་དོན་རྒྱུད་ལ་སྦྱར་ནས་སེམས་འདུལ་དགོས། ཐབས་སྡུག་པོ་ག་འདྲ་བྱུང་ཡང་ལས་དང༌། འཁོར་བའི་ཕུན་ཚོགས་ཡིན་བསམ་པ་དང༌། ཇི་སྲིད་ཉོན་མོངས་མ་ཟད་བར་སྡུག་བསྔལ་དང༌། དགྲ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་འདུལ་དགོས།

ལྷག་པར། འཚར་ལོངས་བྱ་མི་གཞོན་ནུ་རྣམས་རེ་བ་རྒྱག་ཡུལ་རེད། ད་ལྟ་ནང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཤུགས་ཐོག་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ལས་དོན་ངོ་ལྐོག་མེད་པ་དང༌། ཤ་ཁྲག་གཅིག་གྱུར་ལ་མཐུན་པོ་བྱས། ལས་དོན་ཐོག་སྒམ་པོ་བྱས་ན་འཐུས་ཤོར་ཡོང་རྒྱུར་གོ་བསྡུར་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། རྒས་འཁོགས་ཚོ་ཤི་སྒུག་རྒྱག་མཁན་ལྟ་བུ་རེད། ཆོས་ཁས་ལེན་པ་ཡག་པོ་རེད། སྐྱེས་པའི་མཐའ་མ་འཆི་རྒྱུར་སོང་རྒས་ནས་འཆི་བ་ཡག་པོ་རེད།

བློ་ཆོས་སུ་འགྲོ་བའི་ཐོག་ཁ་འདོན་དགེ་སྦྱོར་གང་ཤེས་བྱས་ཏེ་རྒས་འཁོགས་རྣམས་འཆམ་པོ་བྱ་དགོས།’’ ཞེས་སྩལ་མཇུག་མདོ་ལུགས་ཀྱི་བརྟན་བཞུགས་སྤྱི་ལྟར་ལ་སྤྱན་འདྲེན་ཁྲུས་གསོལ་རྒྱས་པ་དང༌། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་གསོལ་འདེབས་དབྱངས་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུས།

དེ་ནས་མི་མང་སྤྱི་ཆོས་སུ་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་གྱི་ལྗགས་ལུང་གསུང་བཤད་སྦྲགས་མ་དང༌། སྒྲོལ་མའི་ལྗགས་ལུང་བཅས་སྩལ་འཕྲོར་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་དང༌། རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་རྗེས་སློབ་གཉེར་བྱས་པའི་དཔེ་ཆ་བ་རྣམས་ནས་རྩོད་གྲྭ་ཚུགས་པར་དམ་གཟིགས་མཛད།

ཕྱི་ཉིན་དེ་སྔ་ཞབས་ཀྱིས་མ་བཅགས་པའི་གཞིས་གྲོང་ལྔ་པ་ནས་དགུ་པ་བར་དང༌། རྒས་གསོ་ཁང༌། སྨན་ཁང་བཅས་པར་གཟིགས་སྐོར། རྒས་གསོའི་ཆུ་མཛོད་གསར་རྒྱག་ལ་དྲན་གསོའི་རྡོ་ཡིག་ཕྱག་བསྟར་གྱིས་འཛུགས་པ་བཅས་མཛད། ཉིན་རྒྱབ་གཞིས་སྒར་སེར་སྐྱ་མི་མང་སྤྱི་ནས་མཆོད་འབུལ་ཚོགས་དབུར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཟབ་ལམ་བླ་མ་མཆོད་པའི་སྒོ་ནས་ཚོགས་འཁོར་དང༌། གསོལ་ཚོགས་འདེགས་འབུལ་བཀྱེ་འགྲེམས་གནང་བའི་རིང་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་དབྱངས་བཅས་གསུངས་རྗེས་དགའ་ལྡན་པའི་སློབ་གཉེར་བ་རྣམས་ནས་རྩོད་གྲྭ་ཚུགས་པར་དམ་གཟིགས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༣ ཉིན་གཞིས་སྒར་གཉིས་པར་ཞབས་བཅགས་གཟིགས་སྐོར་དང༌། ཤར་རྩེའི་གྲྭ་ཁང་དུ་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་དང༌། ལས་སྣེ། དཔེ་ཁྲིད་དགེ་རྒན། གཞིས་སྒར་དོན་བྱེད་ངོ་ལས་སོགས་མི་གྲངས་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ལ་སྦག་ས་ནས་ཕེབས་པའི་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་དགེ་འདུན་གཞན་དག་དང་མི་འདྲ་བའི་དམིགས་བསལ་གྱིས་ལྟ་རྟོག་བྱེད་པའི་དགོས་དོན་སྙིང་པོ་སློབ་གཉེར་གཏིང་ཟབ་བྱ་རྒྱུ་དེའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་ཁུར་བརྩོན་ཆེ་བསྐྱེད་དགོས་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཀུན་སྤྱོད་གཞན་དག་གི་མིག་དཔེར་འོས་པ་ཞིག་མ་བྱུང་མཐུ་མེད་ལ་ཚུལ་མིན་བྱེད་མཁན་རིགས་སྒྲིག་དབྱུང་བྱ་ལམ་རྒྱུད་གྲྭ་ལྟ་བུ་ཞིག་བཟོས་ན་ཕན་ཐོགས་ཡོང་ངེས་ལས། སྤུས་དག་མེད་པའི་གྲངས་ཀ་མང་བས་བསྟན་པ་ལ་ཕན་པ་དཀའ་ཚུལ་སོགས་བཀའ་སློབ་སྩལ་མཇུག་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་བྷང་ག་ལོར་དུ་ཞབས་འཁོད་བཞུགས་ཞག་བསྐྱངས།

༣༽ལུགས་ཟུང་བསམ་འགྲུབ་གླིང་བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་སྦེལ་ཀོབ་ (Bylakuppe) ལུགས་ཟུང་བསམ་འགྲུབ་གླིང་གཞིས་སྒར་དུ་ཞབས་སོར་བསྐྱངས་སྐབས་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ནས་གུས་བཏུད་དང༌། དགའ་སྐྱིད་ཀྱི་ཚོར་བ་མངོན་པར་བརྟས་བཞིན་ཕེབས་བསུའི་རིམ་པ་གཟབ་པར་ཞུ་མུར་དགེ་ལུགས་མ་དགོན་འདེབས་ཡུལ་ས་གནས་དང༌། བཀྲས་ལྷུན་མ་དགོན་འདེབས་ཡུལ་སོ་སོར་ཞབས་བཅགས་ཕྱག་ནས་སྩལ་འཕྲལ་ས་གནས་ (Syndicate) དངུལ་ཁང་གིས་གདན་ཞུས་ལྟར་དངུལ་ཁང་དུ་གཟིགས་སྐོར་གྲུབ་མཚམས་གཞིས་འགོ་དོན་བྱེད་དང༌། མཁན་པོ་བླ་སྤྲུལ་རྣམས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུ་དང་འབྲེལ་གཟིམ་ཆུང་དུ་སྐུ་ངལ་ལྷོད་བཞུགས་མཛད།

ཚེས་ ༡༥ ཉིན་བཀའ་བརྒྱུད་ཐུབ་བསྟན་བྱང་ཆུབ་གླིང་དང༌། སྐུ་ཕྱྭའི་ཞབས་བརྟན་ཆེད་གསར་བཞེངས་མཆོད་རྟེན་བཅས་ལ་ཞབས་བཅགས་གཟིགས་ཞིབ་ཕྱག་ནས་སྩལ་ཐོག་གཞོན་ནུའི་རྒྱུན་ལས་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་སྒོ་འབྱེད་དང༌། རྩེད་ཐང་དུ་གཞོན་ནུ་ངོ་ཡོད་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར། ལས་ཞོར་སློབ་སྦྱོང་བ་ཚོ་བཅས་ལ་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ། སེ་རའི་ཆོས་སྒར་དུ་གྲྭ་ཤག་གསར་རྒྱག་ཟིན་པ་དང༌། འདུ་ཁང་གསར་རྒྱག་ཞུ་ཡུལ་བཅས་སུ་གཟིགས་སྐོར་དང་ཕྱག་ནས་བཅས་སྩལ།

འདུ་ཁང་རྙིང་པར་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ལམ་སྒྲོན་གྱི་བཤད་ལུང་ཆོས་འབྲེལ་ཐོག ཚང་མས་སློབ་གཉེར་དང༌། ཀུན་སྤྱོད་གཉིས་བཟང་ཡོང་བའི་བཀའ་སློབ་དང༌། སེར་སྐྱ་མི་མང་དྲུག་སྟོང་སྐོར་འདུས་འཛོམས་ལ་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་དང༌། གནས་ཆུང་འཕྲིན་བསྐུལ། མ་ཎི་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་ཆོས་འབྲེལ་བཀའ་སློབ་ཕེབས་གསལ། ‘‘ང་རང་ཚོའི་གཞིས་ཆགས་འདི་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་ལ། འགོ་སྟོད་འདིར་སླེབས་མ་ཐག་གི་སྐབས་ལ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་བྱུང་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོས་དཀའ་ངལ་ཁྱད་བསད་བྱས། ངོས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་ཡང་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད། དཀའ་ལས་རྒྱོབ་ཅིག རྗེས་སུ་ཅིག་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་རེ་སྐུལ་ཞུས་པ་བཞིན། ཁྱེད་རང་ཚོས་ཀྱང་ཁ་ལ་ཉན་པོས་ཧུར་ཐག་བྱས་ཏེ་ད་ཆ་གནས་སྟངས་ཡག་ཐག་ཆོད་ཆགས་འདུག་དངོས་གནས་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཚང་མས་ལོ་མང་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་པའི་ལག་རྗེས་རེད།

དེ་བཞིན་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚོ་ཡིན་ན་ཡང་ལོ་མང་སྦྲེལ་ཏེ་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་ཡོད། ལས་ཀའི་འགོ་འཁྲིད་མཁན་དེ་མི་མང་པོ་ཞིག་གི་འདོད་པ་བསྟུན་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ཙང༌། གཅིག་གི་འདོད་པ་གཅིག་གིས་མི་འདོད་པར་ཡག་དང་ཉེས་ཟེར་ནས་རྣ་བར་ན་ཟུག་སྐྱེ་བའི་སྐད་ཆ་རྟག་ཏུ་ཐོས་དགོས་པ་དེ་འདྲའི་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་རེད། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་མི་མང་པོའི་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། གཉིས་ནས་ང་ཚོ་མིའི་ལུང་པར་གྱར་ཏེ་བདེ་སྡུག་ལྟ་རྟོག་ཚང་མ་མི་ལ་རེ་ནས་བྱེད་དགོས་པ་མ་གཏོགས། སོ་སོས་ལམ་སང་བྱེད་ཆོག་ཆོག་ཡོད་པ་མ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་སྙུགས་སྲིང་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་དེ་ལོ་མང་གཞུང་དང་མི་མང་གི་ཞབས་འདེགས་ཧུར་ཐག་ཞུས་པ་རེད། དེ་བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་གི་ནང་ལ་ཟ་རྒྱུ་འཐུང་རྒྱུ་གཅིག་པོས་མི་འགྲིགས་པར། ཤེས་རིག་གི་འཚོ་བ་ཡོད་དགོས། ཟ་རྒྱུ་འཐུང་རྒྱུའི་འཚོ་བ་ཡང་དགོས་ལ། བག་ཕེབས་པོའི་གནས་ཡིད་དུ་འོང་བའི་འཚོ་བ་ཡང་དགོས་ཀྱི་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་ཞར་དང་ཞོར་ལ་སོ་སོའི་ནང་ཁྱིམ་གྱི་འགྲམ་ལ་མེ་ཏོག་འདྲ་བཙུགས། འགའ་ཤས་ནས་ཕྲན་བུ་བཙུགས་འདུག་པ་དེ་ཚོ་ཡག་པོ་རེད། མེ་ཏོག་དང༌། ཤིང་སྣས་མཚོན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་དགོས། ཟ་རྒྱུ་འཐུང་རྒྱུ་གཅིག་པོའི་དོན་དུ་མིན་པར་ལྟ་སྣང་ལ་བབས་ཆགས་པོ། འདྲ་ཆགས་པོ། ལྡུམ་རའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་ཆགས་ཐུབ་ན། དེ་ཡང་མིའི་འཚོ་བ་ལ་དགོས་པ་ཞིག་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ཤེས་ཡོན་གྱི་རིགས་གཅིག་ལ་ང་ཚོའི་བོད་གཞས། བོད་པའི་གླུ་གར་གྱི་རིགས། དགའ་དགའ་སྐྱིད་སྐྱིད་ལྷོད་ལྷོད་ཡོད་པའི་སྐབས་ལ། ཡ་རབས་ཀྱི་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་བག་ཕེབས་པོའི་རྐང་བྲོ་གླུ་གཞས་ཟེར་བ་དེ་ཚོའི་གྲས་ཀྱང༌། མིའི་འཚོ་བའི་ནང་ལ་དགོས་མཁོ་ཡོད། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་སོ་སོ་སོ་སོའི་ཡུལ་གཞས། སྒོར་གཞས་སོགས་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་གྲས་འཕེལ་རྒྱས་དང༌། དར་སོ་ཆེན་པོ་བྱུང་ན་ཡག་པོ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ཆང་ཚོད་མེད་ར་བཟི་བཟི་འཐུང་བ་དང༌། ཤོ་སྦག་རྒྱན་ཆེན་པོ་བཙུགས་ཏེ་གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཚོ་མ་རབས་རེད། དེ་ཚོ་ལ་དགེ་མཚན་མེད། ཡ་རབས་དང་བག་ཕེབས་པོའི་ཐོག་ནས་སྣང་བ་སྐྱིད་པོ་གང་ཡང་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད། ཆོས་པ་དངོས་གནས་དྲང་གནས་སྒོ་གསུམ་ཆོས་ལ་སྒྲིལ་མཁན་ཞིག་གི་གནས་ཚུལ་ཐ་དད་རེད། ང་རང་ཚོ་བོད་མི་མང་ཆེ་བ་དེ་འདྲའི་ཚེ་བློས་བཏང་གི་ཆོས་ཤིག་ཀྱང་མི་ཡོང༌། ཡིན་ཡང་འཇིག་རྟེན་མི་ཆོས་ཡ་རབས་དང་མཐུན་པའི་འཚོ་བ་བཟང་པོའི་མི་ཚེ་སྐྱེལ་སྟངས་ཤིག་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེད།’’11 ཅེས་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༦ ཉིན་སེ་ར་བྱེས་སྨད་མཁན་པོ་གཉིས་དང༌། དགེ་ལུགས་སྤྱི་འཐུས་གསུམ་བཅས་ཆེད་འབོད་བསྐྱངས་ཏེ། དགེ་ལུགས་མ་དགོན་ཨར་ལས་རྒྱ་ཆེ་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་ལ་བསམ་གཞིགས་ངེས་བརྟག་བྱ་དགོས། བསྟན་པ་བཤད་སྒྲུབ་སློབ་གཉེར་གྱིས་འཛིན་དགོས་པ་ལས་ཁང་པས་འཛིན་ཐབས་མེད་གཤིས་སློབ་གཉེར་བྱ་ཡུལ་གདན་གསུམ་དགེ་འདུན་ཟུར་ཡོད་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་དགེ་རྒན་དང༌། སློབ་གཉེར་བ་སོགས་ལ་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་སྤྲོད་ཐུབ་ན་བསྟན་དོན་ལ་ཕན་རླབས་ཆེ་ཚུལ་སྩལ་ཏེ་ཧོན་སུར་ (Hunsur) རབ་རྒྱས་གླིང་བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཁང་ཆགས་ཡུལ་དང༌། རྫོང་དགའ་ཆོས་སྡེའི་གྲྭ་ཁང་ཆགས་ཡུལ་སོ་སོར་ཞབས་བཅགས་ཕྱག་ནས་སྩལ། སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ལ་ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན་དང༌། མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་གྲུབ་བསྟུན། རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། རོགས་ཚོགས་ཁག་ནས་རོགས་རམ་མཐུན་འགྱུར་གང་ཆེ་གནང་བར་དགྱེས་མཉེས་ཀྱི་གསུང་བཤད་དང་འབྲེལ་བོད་ནང་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་དཀའ་སྦྱོང་ཆེན་པོའི་ངང་གནས་ཡོད་ཀྱང༌། སེམས་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོས་རང་རེར་རེ་བཅོལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས་དེ་རྩིས་བོད་མི་ཚང་མས་སྤྱི་དོན་གྱི་དམིགས་ཡུལ་ཡིད་བཅངས་ཧུར་བརྩོན་དགོས་སྐོར་སོགས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༧ སྔ་དྲོ་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་གི་འདུ་ཁང་དུ་དུས་འབྲེལ་གསོ་སྦྱོང་མཛད་པ་དང་སྦྲགས། རྒྱུད་གྲྭ་འདི་ཚེ་འདིར་ཟུང་འཇུག་མངོན་དུ་བྱེད་མཁན་གྱི་ཆོས་གྲྭ་ཡིན་གཤིས་ཚང་མས་སློབ་གཉེར་དང༌། སྒྲིག་ལམ་ཀུུན་སྤྱོད་ཚུལ་མཐུན་དགོས་པ། དགེ་འདུན་པ་རྣམས་འཕྲལ་སེལ་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་དང༌། གཞི་རྩ་བསྟན་པ་རྒྱས་པའི་དམིགས་ཡུལ་དང་མ་བྲལ་བ་དགོས་སྐོར་སོགས་སྩལ་རྗེས་བྷང་ག་ལོར་དུ་ཕེབས་ཞབས་བསྐྱངས་ཏེ། མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་དང༌། སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་དང་རོགས་བཅས་མཇལ་བཅར་ལ་མལ་སོར་ (Mysore) ས་གནས་གཞུང་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བར་གཞིས་ཆགས་ས་ཆ་རྒྱ་ཆེ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་དང༌། ད་དུང་བོད་མིར་འགོ་འདོན་རོགས་རམ་གང་དྲག་ཡོང་བའི་གསུང་གླེང་མཛད།

ཕྱི་ཉིན་ཨ་རུ་བྷན་དྷུའི་མ་དར་ (Aurobindo Mother) ཞེས་པའི་མི་སྙན་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཉེ་དུས་བྱུང་བ་དེའི་རྗེས་འབྲང་སློབ་མ་ཧཕ་རན་སིའི་ (France) བུད་མེད་བགྲེས་མོ་ཀུན་གྱིས་ཨ་མ་ཞུ་བ། རྗེས་འབྲང་པ་ཚོས་བླ་མའམ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་གུས་བཀུར་ཞུ་ཡུལ་ཁོང་དང་མཇལ་འཕྲད་མཛད་ཅིང༌། བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ཐུབ་པའི་རེ་སྨོན་ཡོད་ལུགས་སོགས་ཞུས། དེ་ནས་ཨ་རུ་བྷན་དྷུའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོང་ཁྱེར་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་བཞིན་པའི་ལས་གཞི་ཁག་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་ཤིང༌། དེང་དུས་དཔེ་གསར་ཅན་གྱི་ཁང་པ་སྣ་ཚོགས་ཨར་ལས་བྱེད་བཞིན་པ་དང༌། སློབ་ཕྲུག་གི་རྩེད་ཐང༌། ཆུ་རྩེད་ཁང་སོགས་ལ་ཡང་ཐུགས་ཞིབ་བསྐྱངས། ཁུལ་དེར་བོད་ཕྲུག་ཉི་ཤུ་རྩ་གྲངས་ཤིག་ཡོད་པ་ཁོང་ཚོའི་གནས་ཁང་དུ་ཞབས་བཀོད་གསུང་གླེང་བཀའ་སློབ་སྩལ།

༤༽ཨོ་རི་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནས་གཟིགས།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་པོན་ཀྲ་ཅ་རི་ (Pondicherry) ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་མངའ་སྡེ་ཨོ་རི་སའི་རྒྱལ་ས་བྷུ་བྷ་ནེ་ཤ་ཝར་ (Bhubaneswar) དུ་མངའ་སྡེའི་ནང་སྲིད་དྲུང་ཆེ་དང༌། ས་གནས་དོན་བྱེད་པ། གསར་འགོད་གཙོ་འཛིན། ནང་པའི་དགེ་འདུན། འབྲེལ་ཡོད་དཔོན་རིགས་ཁག་ནས་གུས་བསུ་གཟེངས་ཐོན་དང་བཅས་ཕེབས་བཞུགས་བསྐྱངས།

ཁན་ཊ་གྷི་རི་ (Khandagiri) དང༌། ཨུ་ཊི་གྷི་རི་ (Udayagiri) ཞེས་པའི་ནང་པའི་གནས་མཆོག་བྲག་ཕུག་ཁག་ལ་ཞབས་བཅགས་གནས་གཟིགས་མཛད་པར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་དང༌། འཇེན་ (Jain) གྱི་སྒོམ་ཆེན་བཞུགས་པའི་བྲག་ཕུག་ཁག ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་དང༌། ཀ་ལིང་ཀའི་རྒྱལ་པོ་དམག་འཁྲུག་བྱས་པའི་ས་གནས་ཡིན་པ་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མང་པོ་དང༌། མཆོད་རྟེན་ཁག་གཉིས་ཡོད་པ་གཅིག་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་རྡོ་དཀར་ལས་བཞེངས་པ་མཉམ་གཞག་ཕྱག་རྒྱ་ཅན་ཞིག་དང༌། གཞན་དེར་རྡོ་ནག་གི་འཇེན་གྱི་སྟོན་པ་བཞེངས་སྐུ་གཅེར་བུ་ཞིག བྲག་ཕུག་ཁག་གི་རྡོ་བརྐོས་དང༌། སྔ་དུས་ཀྱི་ཡི་གེ་སོགས་ལོ་གྲངས་ཉིས་སྟོང་བརྒལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཅན་མང་པོར་གནས་གཟིགས་བསྐྱངས།

གཞན་ཡང་རི་ཆུང་རྩེར་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཀྱི་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ་དང༌། རྒྱལ་པོ་ཀ་ལིང་ཀའི་དུས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན། ཉེ་དུས་ཉི་ཧོང་བླ་མ་ཕུ་ཇི་ (Fujii, Nittatsu) ནས་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་དང་ལྷ་ཁང༌། ཚུར་ལམ་མི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་དགུ་སོང་བའི་ལིང་གྷ་ར་ཛ་ (Lingaraj) ཞེས་པའི་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་ཆེན་མོ་ཞིག་ལ་གཟིགས་སྐོར་མཛད།

དེར་སྣེ་ཤན་གནས་བཤད་པ་རྒྱུས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་ཁོང་དང་གླེང་མོལ་ཞོར་འཕྲོས་སུ་ཉེ་འཁོར་གྲོང་གསེབ་ཆུང་ངུ་ཞིག་ན་ཆེས་སྔ་དུས་ནས་ནང་པ་ཡིན་པའི་ཡུལ་མི་སྐྱེ་བོ་ཚོ་ཁག་གཉིས་ལ་མི་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་སྐོར་ཡོད་པ་དང༌། དེ་མིན་མངའ་སྡེ་འདིའི་ནང་ནང་པ་གཞན་དག་གཏན་ནས་མེད་ལུགས་སྙན་སེང་ཞུས་པ་ལྟར་གྲོང་གསེབ་དེ་གཉིས་སུ་ཆེད་མངགས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པར། གྲོང་གསེབ་ཆུང་ངུ་ནའུ་པ་ནར་ (Nuapatna) ལྷ་ཁང་ཤིན་ཏུ་ཆུང་ངུ་ཞིག་ནང་འབར་མའི་སྲིད་བློན་ཨུ་ནུས་ (U Nu) གནང་བའི་གསེར་ཟངས་ཐུབ་དབང་ཁྲུ་ཕྱེད་གཉིས་ཙམ་ཞིག་དང༌། མ་ནི་ཝན་དྷ་ (Maniabandha) ཞེས་པར་རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཚོགས་ནས་ཕུལ་བའི་རྡོ་དཀར་གྱི་ཐུབ་དབང་ཁྲུ་གཉིས་ཙམ་ཞིག་དང༌། དེའི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་ལྷ་མོ་ཕྱག་བཞི་པ་གཅིག་བཅས་སུ་སྤྱན་ཞིབ་བསྐྱངས།

ཨོ་རི་ས་ (Orissa) འདི་བཞིན་བོད་ཀྱི་ཕྱག་དཔེའི་ནང་ (ཨོ་ཌི་བི་ཤ) ཞེས་པ་དེ་ཡིན་པས་གནའ་དུས་ཡུལ་མི་ཐམས་ཅད་ཐེག་ཆེན་གསང་སྔགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་འདུག་ཀྱང༌། ཧིན་རྡུ་དང༌། ཆོས་ལུགས་གཞན་དག་རིམ་དར་གྱིས་ད་ཆ་གྲོང་གསེབ་འདི་གཉིས་ཀྱི་མི་གྲངས་ཆིག་ཁྲི་སྐོར་འདི་རང་མ་གཏོགས་ནང་པ་གཏན་ནས་མེད་སྟབས་དེ་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཆེད་མངགས་ཞབས་བཅགས་ཀྱིས་མི་མང་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར་བོད་མི་ཚོས་ (ཨོ་ཌི་བི་ཤ་) ཞེས་པའི་ས་གནས་འདི་ནས་བྱུང་བའི་སྔ་དུས་ཀྱི་གྲུབ་ཆེན་ཚོར་དད་གུས་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་སྟབས། ས་གནས་འདིར་ཆེད་ཕེབས་ཐུབ་པར་དགྱེས་མཉེས་བྱུང་ལུགས་དང༌། ཁྱེད་རང་ནང་པ་ཚོས་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་དོན་སེམས་བཟང་པོ་དགོས་ལུགས། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བའི་གནས་སྟངས་ལ་སོང་རྒྱ་ཆེའི་རོགས་རམ་མི་ཐུབ་ཀྱང༌། རོགས་གང་ཐུབ་བྱ་རྒྱུའི་ཐུགས་འདོད་ཡོད་ལུགས་སྩལ།

མི་དེ་ཚོ་ལག་ཤེས་རས་འཐག་བཟོ་ཚོང་གི་འཚོ་ཐབས་བྱེད་པ་ལས། ས་ཞིང་གཏན་ནས་མེད་ཚོད་ལ། ཁོང་ཚོའི་ཆོས་དད་སྔ་དུས་ནས་ད་བར་མི་རབས་མང་པོར་རྒྱུན་འཇགས་བྱུང་ཚུལ་ཞུས། ཁོང་ཚོའི་འཚོ་ཐབས་ཕྲན་བུ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་རོགས་རམ་ཕྲན་བུ་བྱེད་འདོད་བྱུང་ཡང༌། དངུལ་རྐྱང་སྤྲད་ན་སྤྱི་ཟོམ་ཁུངས་སྟོང་ཕྱིན་དོགས་ལ་བརྟེན། འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ཤིང་སྣ་གང་འཚམས་འཛུགས་སམ། ཡང་ན་ས་ཆ་ཕྲན་བུ་བོགས་ལེན་གྱིས་ཐོན་སྐྱེད་བྱས་པ་ཇི་ལེགས་བསམ་གཞིགས་འཆར་འགོད་འབུལ་གཏོང་དགོས་ལུགས་ས་ཁུལ་དེ་གའི་འཐུས་མི་བགྲེས་སོང་ཞིག་ཡོད་པ་ཁོང་དང༌། མངའ་སྡེའི་ནང་སྲིད་དྲུང་ཆེ་བཅས་ལ་ཞིབ་མངགས་ཐོག དེ་རྗེས་སྐུལ་ལྕག་ཡི་གེ་སྔ་རྗེས་སོང་ཡང༌། ལན་གསལ་གང་ཡང་མ་བྱུང་བས་རོགས་རམ་མ་ཐུབ་པར་ལུས།

༥༽ཕུན་ཚོགས་གླིང་བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་བྷུ་བྷ་ནེ་ཤ་ཝར་ (Bhubaneshwar) ནས་ཅན་རྡ་ར་གྷི་རི་ (Chandragiri) བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཕུན་ཚོགས་གླིང་དུ་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་པ་དང༌། གཞིས་སྒར་གྱི་སྨན་ཁང་ཆུང་ངུ་སྔོན་ཡོད་རྒྱ་བསྐྱེད་གསར་བསྐྲུན་སྒོ་འབྱེད་དང༌། ཆུ་མཛོད་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང་སྦྲགས་ཤིང་འབྲས་སྡོང་པོ་ཞིག་གསར་འཛུགས། སྡོད་སྒར་གསུམ་པའི་ལྷ་ཁང་དང༌། བདུད་འདུལ་མཆོད་རྟེན་ལ་བྱིན་རླབས་ཕྱག་ནས། སློབ་གྲྭ་དང༌། འཕྲུལ་ཆས་བཟོ་ཁང༌། རུམ་འཐག་བཟོ་ཁང༌། དོས་ཁང་གསར་པ། རྩམ་འཐག་འཕྲུལ་ཆས། མཉམ་ལས་ཚོང་ཁང་བཅས་སུ་གཟིགས་སྐོར། སྡོད་སྒར་ལྔ་པའི་ལྷ་ཁང་གསར་པ་རྒྱག་ཡུལ་གྱི་ས་གནས་ལ་ཕྱག་ནས། སྡོད་སྒར་གཉིས་པའི་མཉམ་ལས་ཁང་དང༌། ལྷ་ཁང་བཅས་ལ་ཞབས་བཅགས་བཅས་རིམ་བཞིན་བསྐྱངས་ཤིང༌། ལྷ་ཁང་དེར་རྙིང་མའི་སྔགས་པ་ནང་ཆེན་བླ་མ་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་གི་གནས་ཡིག་དང༌། གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་ཡོད་པའི་ཕྱག་དཔེ་ཞིག་ཕུལ།

ཚེས་ ༢༥ ཉིན་གཞིས་སྒར་དང་པོའི་ལྷ་ཁང་ལ་ཞབས་བཅགས་དང༌། ཆུ་མཛོད་ནས་འཁྲིད་པའི་འཐོར་ཆུས་དགུན་འདེབས་ཚོད་ལྟའི་ལོ་ཏོག་ཁག་ལ་སྤྱན་ཞིབ་རྗེས། ཆོས་ཞུ་བ་མང་ཚོགས་སུམ་སྟོང་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར། ‘‘མིའི་རིགས་ལ་སྲོག་ཆགས་གཞན་ལས་ཤུགས་ཆེ་བའི་བསམ་བློ་གཏོང་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་དུས་ཆོས་ཟེར་བ་དེ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་གི་གྲས། གང་ལྟར་ཡང་སྙིང་བདེ་བ་སྒྲུབ་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་གཅིག་རེད།

བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་མི་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་གང་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ་ཟེར་ན། བཟའ་རྒྱུའི་ལྟོ་ཆས་དང༌། གྱོན་རྒྱུའི་གྱོན་ཆས། འཐུང་རྒྱུའི་ཇ་ཆང་ལ་སོགས་པ་ནི། ཕྱིའི་ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་འཕྲལ་སེལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་དང༌། ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་འཕྲལ་སེལ་གྱི་བདེ་བ་སྒྲུབ་པ་གཅིག་ཡིན་ཞིང༌། དེ་འདྲའི་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་དང༌། བདེ་བ་སྒྲུབ་པ་དེས་མི་ཆོག་པར། ང་རང་ཚོ་སེམས་ཅན་ཟེར་མཁན་འདིར་བསམ་བློ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ཙང༌། བསམ་བློས་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་དང༌། བདེ་བ་སྒྲུབ་ཐུབ་ཅིང༌། བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་ཡག་པོ་མ་བྱུང་ན། ཕྱིའི་ལྟོ་གོས་འགྲིགས་ན་ཡང༌། བདེ་སྐྱིད་མེད་མཁན་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་མཁས་པ་དང༌། ཡག་པོ་བྱུང་ན་ཕྱིའི་ལྟོ་གོས་ཐོག་ལ་དཀའ་ངལ་ཕྲན་བུ་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་ལྟའི་བཟོད་གླགས་མི་ཐུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་མི་ཡོང༌།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ང་རང་ཚོ་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བའི་དོན་ལ་ཆོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། མི་འདོད་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་རེད། བདེ་བ་སྒྲུབ་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་ཟབ་ཤོས་དང༌། གཏིང་རིང་ཤོས། བསམ་བློར་བཟོ་བཅོས་བྱེད་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་དེ་ལ་ཆོས་ཟེར་བ་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘མདོ་སྔགས་ཟུང་འབྲེལ་ཆོས་གཅིག་གྱུར་ལ་དུས་སྔ་ཕྱི་དང༌། སྟོན་མཁན་རྣམ་པ་འདྲ་མིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས། གཙོ་ཆེ་ཤོས་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བཞི་དར་ཡོད། ང་རང་ཚོ་སོ་སོ་སོ་སོས་སེམས་ལ་བཟོ་བཅོས་བརྒྱབ་ནས་ཆོས་ཤིག་བྱས་ན་ཚོང་བརྒྱབ་པ་ནང་བཞིན་རེད། ཚོང་པ་མ་རྩ་ཆེན་པོ་ཡོད་མཁན་རྣམས་མ་རྩ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་དཔག་པས་ཚོང་གཅིག་རྒྱག་གི་རེད། མ་རྩ་འབྲིང་པོ་ཙམ་མམ། མ་རྩ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་མ་གཏོགས་མེད་ན་ཡང་དཔག་ཚོད་ཀྱིས་ཚོང་འཁོས་ཐབས་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད།

དེ་བཞིན་དུ་ང་རང་ཚོས་ཆོས་བྱས་ནས་སེམས་ལ་བཟོ་བཅོས་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་མང་པོ་ཡོད་མཁན་ཡིན་ན། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བསམ་བློ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཏང་ནས་སེམས་ལ་བཟོ་བཅོས་བྱེད་ཐབས་ཡོད། ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་བསམ་བློ་ཕུ་ཐག་རིང་པོ་དང༌། བསམ་བློ་རྒྱ་ཆེན་པོ་གཏོང་མི་ཐུབ་མཁན་ཡིན་ན། དེ་ལ་དཔག་པའི་ཁུ་འདུས་པོའི་ཐོག་ནས་སེམས་ལ་བཟོ་བཅོས་རྒྱག་ལུགས་ཤིག་ཡོད།

གང་ལྟར་མཁས་པ་ཡིན་ནའང་འདྲ། དེ་ཙམ་གྱིས་མི་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང་རེད། རྡོ་དོན་ཡང་སྙིང་ཚང་མའི་ལས་འགན་ནི་སེམས་འདུལ་རྒྱུ་འདི་རང་རེད།’’12 ཅེས་སོགས་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་བཤད་གནད་འཁེལ་དང་འབྲེལ་བསམ་ལྷུན་དང༌། བར་ཆད་ལམ་སེལ། སྒྲོལ་མ། མ་ཎི་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ།

དེ་རྗེས་གཞིས་སྒར་གྱི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྙིང༌། ‘‘ང་རང་ཚོར་ལྟོ་ཆས་བཟའ་རྒྱུ་འཐུང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲིགས་པར། བསམ་བློ་ཕྱུག་པོ་བཟོ་དགོས། དེ་ལ་རིམ་པ་གཉིས་འདུག རྒན་པ་ཚོའི་བསམ་བློ་ཕྱུག་པོ་བཟོ་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་གཅིག་དང༌། གཞོན་པ་ཚོའི་བསམ་བློ་ཕྱུག་པོ་བཟོ་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་གཅིག་རེད། གཞོན་པ་ཚོའི་བསམ་བློ་ཕྱུག་པོ་བཟོ་བའི་ཐབས་ཤེས་ནི། སློབ་གྲྭ་ཁག་བཙུགས་པ་འདི་རྣམས་ཡིན།

འདི་དག་མ་འོངས་པའི་མི་ཚེའི་མདུན་ལམ་བཟང་པོ་གཅིག་ཡོང་ཐབས་དྲག་ཤོས་དེ་ཡིན། རྒྱ་གར་ནང་ལ་ཐོག་མར་ང་ཚོའི་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་པའི་སྐབས་ལ་སྐུ་ཞབས་ནེ་ཧ་རུ་ (Nehru) བཞུགས་ཡོད། བོད་ཕྲུག་ཚོར་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ལ། བོད་པའི་དྲི་མ་དེ་ཡང་མ་བརླག་པ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟར། དོན་སྙིང་བོད་པའི་ཤེས་ཡོན་དང༌། དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཆབས་ཅིག་ཡོང་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་ལ་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཟུར་དུ་བཙུགས་ན་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་བཀའ་མོལ་བྱུང༌།

མཐའ་མ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་དགོངས་བཞེས་གནང༌། རྩ་བའི་འགྲོ་སོང་རྣམས་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་འགན་ལེན་གནང་སྟེ། རྒྱ་གར་ནང་ལ་སློབ་གྲྭ་ཁག་རྣམས་བཙུགས་པ་རེད། བོད་ཕྲུག་ཚོར་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་མ་བརླག་པ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ཙང༌། བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ལོགས་སུ་བཙུགས་ནས་བོད་པའི་སྐད་ཡིག་ཆ་ཚང་བསླབ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང༌། ཆོས་དགེ་འདྲ་བཙུགས་པའི་དགོས་དོན་དེ་ལྟར་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘རྒན་པ་ཚོའི་ཤེས་ཡོན་སྐོར་ལ། དུས་རྒྱུན་དུ་སློབ་གྲྭ་ལ་ཕྱིན། འཛིན་གྲྭ་ཚུགས་པ་ལྟ་བུ་བྱ་དགོས་པ་མིན་ཡང༌། རྒྱུན་དུ་རང་གིས་དོ་སྣང་བྱས། ཚགས་པར་འདྲ་ཐབས་ཤེས་བྱས། ཚགས་པར་འདྲ་ཀློག་བཅུག སོ་སོས་དོ་སྣང་བྱས་ནས་ཉན། གཞན་དག་མེད་ན་ཆོས་ཚན་འདྲ་ཡིན་ནའང་ཕྲན་བུ་ཕྲན་བུ་ཀློག ཤེས་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ན་རང་བཞིན་གྱིས་བསམ་བློའི་གནས་ཚད་མཐོ་རུ་ཕྱིན། ཤེས་རྒྱ་མཐོང་རྒྱ་མང་དུ་ཕྱིན་ཏེ་ཕན་ཚོད་ཅིག་ཕན་གྱི་རེད།’’ ཅེས་དང༌། ཡང༌། ‘‘སློབ་གྲྭ་འགྲིམས་པའི་ཤེས་ཡོན་མིན་ན་ཡང༌། རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་དོ་སྣང་བྱེད་པ་དེ་ནི་ང་རང་ཚོ་མིའི་མི་ཚེའི་ནང་ལ་གལ་ཆེ་ཤོས་གཅིག་རེད། འདི་ལ་ཚང་མས་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ཡུལ་པ་ཚོས་མཐོང་ཚུལ་ཡག་པོ་ཡོང་བ་དང༌། ཡུལ་པ་ཚོ་དགའ་པོ་ཡོང་བ། ང་རང་ཚོར་ཁ་ལྟ་དུས་ག་ཚོད་ཐུབ་ཐུབ་ཀྱིས་རོགས་རམ་བྱས་པ་ཡིན་ན་འཕྲལ་སེལ་ཕར་ཕྱོགས་ཀྱང་མི་རང་ཡིན་ཙང་ཕར་ཕྱོགས་ལའང་ཕན། དེ་བརྒྱུད་ནས་ང་རང་ཚོ་འདིར་གཞིས་ཆགས་སུ་ཡོད་མུས་ཚོ་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཆད་ཡུན་རིང་པོའི་ཆ་ནས་དཀའ་ངལ་མེད་པ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། རིམ་པས་རྒྱ་བསྐྱེད་ཕྲན་བུ་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་འདྲ་བྱུང་བ་ཡིན་ནའང༌། དེའི་མཐུན་རྐྱེན་གཙོ་ཆེ་ཤོས་ཡུལ་པའི་བསམ་ཚུལ་ལ་བསྟུན་དགོས་ཡོད་ཙང་དེ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག འདི་ལ་ཁྱེད་རང་ཚོས་གཟབ་གཟབ་བྱོས། ཡུལ་པ་ཚོ་དང་འབྲེལ་ལམ་བཟང་པོ་ཡོང་ཐབས་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ཁ་སང་དེ་རིང་ལྷ་ཁང་དང༌། དགོན་པ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཕྱིན་པ་ཡིན། རྩ་བ་ང་རང་ཚོ་བོད་པ་རྣམས་ཆོས་དད་ཆེན་པོ་ཡིན་ཙང༌། ཚང་མས་དཀོན་མཆོག་མཆོད་པའི་ཡུལ་ཟེར་ནས། དགེ་འདུན་འདྲ་བཙུགས། ལྷ་ཁང་འདྲ་བཟོ་རྒྱུར་ཚང་མས་དགའ་པོ་བྱེད་པ་རེད། ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད།

ཡིན་ན་ཡང་དེ་དང་ཆབས་ཅིག་དེང་སང་གི་དུས་ཚོད་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་གི་ཡོད་པས། དེ་སྔ་བོད་ལ་ཡོད་པ་དང་ཁྱོན་ནས་འདྲ་གི་མ་རེད། ཕྱིན་ཆད་བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་གཞི་ནས་འཚར་ལོངས་ཡོང་མཁན་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་དེ་ནི་དེ་སྔའི་བོད་པ་རྒན་པ་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་དང་ཕྲན་བུ་མི་འདྲ་བ་ཆགས་མདོག་ཁ་པོ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རང་ལ་སྤ྄ུས་དག་པོ་བྱེད་ལུགས་འགྲོ་སྟངས་ཤིག་ཡོད། སྔགས་པ་གོས་དཀར་གྱི་སྡེ་ཡིན་ན་དེ་ག་དེ་གའི་ལུགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་ཤིག་ཡོད་པ་ལྟར། དངོས་གནས་དྲང་གནས་སྤུས་དག་པོ་ཞིག་ཡོང་བ་བྱ་དགོས།’’13 ཞེས་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་མང་ཚོགས་ནས་མཆོད་འབུལ་ཚོགས་དབུར་གདན་ཞུས་ལྟར། ཟབ་ལམ་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འཁོར་དང་སྦྲགས། བསམ་ལྷུན། བར་ཆད་ལམ་སེལ། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ། གནས་ཆུང་འཕྲིན་བསྐུལ་བཅས་གསུངས་ཏེ་སྤྱི་བྱེར་དགེ་བའི་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་སྨིན་བསྐྱངས་རྗེས། གཞིས་སྒར་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་བྷུ་བྷ་ནེ་ཤ་ཝར་ལ་ཕེབས་ཞབས་བཀོད།

ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཨོ་རི་ས་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ལས་ཐོག་མཇལ་འཕྲད་མཛད་དེ་མངའ་སྡེ་འདི་ནས་བོད་མིར་གཞིས་ཆགས་ས་ཆ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་དང༌། ད་དུང་བོད་མི་གང་འཚམས་ལ་ས་སྐལ་མ་ཐོབ་པར་ལུས་བསྡད་ཚོར་ས་སྣོན་ཕྲན་བུ་གནང་ཐབས་བྱུང་ན་ཕན་ཐོགས་ཆེ་ཚུལ་བཀའ་མོལ་མཛད་པར་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་ཞུ་འཐུས་ཞུས། དེ་ནས་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་ཀ་ཏར་ (Cuttack) བཅའ་བཞུགས་མཛད།

༦༽གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་འབྲས་ལྗོངས་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་ཡུམ་མདོ་མཁར་བའི་སྲས་མོ་དང༌། ཁོང་གི་སྲས་མོ་ལྷ་མཛེས། མཁྱེན་བརྩེའི་གསང་ཡུམ་བཅས་དད་མཇལ་དང༌། ཀ་ཏར་བཅའ་སྡོད་བོད་མི་སུམ་ཅུ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ། པ་ཀྲ་ནར་འཇེའི་པིའི་ན་ར་ཡན་ (J.P Narayan) དང་ཉིན་མོའི་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་ཐོག་གང་ཅིའི་གསུང་མོལ་ཞིབ་ལྷུག་ཏུ་བསྐྱངས་པ་དང་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་བཀོད།

དེར་ཚོགས་གཙོ་ཚེ་དབང་འཕྲིན་ལས་ཅན་མཇལ་བཅར་གྱིས་ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་ཀུར་ཊ་ཝལ་ཌེམ་ (Kurt Weldheim) མཆོག་ལྡི་ལིར་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ནས་འབུལ་རྒྱུའི་སྙན་ཞུ་དང་དེའི་ནང་དོན་སྙིང་པོ།

བོད་མི་རྣམས་ནི་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་ཞིང༌། བོད་མིའི་ཤེས་རིག་གོམས་སྲོལ་དང་བཅས་པ་རྩ་མེད་དུ་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁའི་གནས་སུ་ལྷུང་ཡོད་པར་བརྟེན། ད་ཕན་བོད་མི་ཚོས་རྒྱལ་སྤྱིར་ཞུ་འབོད་རིམ་ཅན་དུ་ཞུས་དང་ཞུ་བཞིན་པ་མ་ཟད། དྲུང་ཆེ་མཆོག་ཨེ་ཤ་ཡའི་ནང་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་དུས་སུ་ཡང་ང་ཚོས་བསྐྱར་དུ་དྲན་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ།

འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་དེ་ནི་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཡོད་པའི་འཐུས་མིའི་ཡུལ་ཁག་གཅིག་པུ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་འཛམ་གླིང་གི་ཁྱོན་ལ་ཁྲིམས་དང༌། ཞི་བདེ་གཅེས་སྲུང་གནང་རྒྱུ་དེ་རང་ཡིན་པས་བསྒྲུབ་བྱ་དེ་དག་གཙོ་བོར་བཞག་པའི་ཐོག་ནས་བོད་དོན་སྐོར་ཞུ་བརྒྱུད་རིམ་པར་གནང་ཚུལ།

སྐུ་ཉིད་ནི་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་ཡིན་པར་བརྟེན་འཛམ་གླིང་ནང་ཞི་བདེ་དང༌། བདེ་འཇགས། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་བཅས་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་དེ་དག་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་སེང་ཞུ་རྒྱུའི་འགན་ཁུར་ཡོད་སྐོར།

བོད་འདི་འཛམ་གླིང་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་དང༌། བོད་མི་རྣམས་འགྲོ་བ་མིའི་ཁོངས་གཏོགས་ཤིག་ཡིན་ཚེ་ཧ་ཅང་གི་ཛ་དྲག་ཆེ་བའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གལ་ཆེ་དེ་དག་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་རང་བཞིན་སྣང་མེད་དུ་བསྐྱུར་འཇོག་ཐུབ་ཐབས་མེད་པར་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲིམས་གཞིའི་ཁོངས་གཏོགས་ཤིག་ལ་སོང་བཙན་གནོན་འོག་ཚུད་པའི་བོད་མི་ཚོར་ཁྲིམས་མཐུན་ཡོང་ཐབས་གནང་རྒྱུ་ནི་རྒྱལ་ཚོགས་རང་གི་ཐུགས་འགན་ཞིག་ལ་བརྟེན། འདི་ཐོག་དགོངས་བཞེས་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་དང༌།

མཐའ་བསྡོམས། དྲུང་ཆེ་མཆོག་ནས་ཕྱག་བསྟར་འཕྲལ་མར་ཡོང་

བའི་རྩ་དོན།

༡༽རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་གནོན་འོག་ཚུད་པའི་གཞིས་ལུས་བོད་མི་མང་རྣམས་ཀྱི་བཟོད་དཀའི་སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་པ་རྣམས་མཚམས་འཇོག་འཕྲལ་མར་ཡོང་བ་ཞིག་དང༌།

༢༽བོད་དོན་ཐོག་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་གྲོས་ཆོད་རིམ་ཅན་སྣོལ་འཇོག་གནང་བ་རྣམས་དངོས་སུ་ཕྱག་བསྟར་ཡོང་བ་དང༌། དེ་དག་ལ་རྒྱ་དམར་ནས་སྲུང་འཛིན་བརྩི་བཀུར་ཡོང་བ།

༣༽༡༩༦༡ ལོར་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ནས་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་བོད་མི་ཚོར་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་དབང་དགོས་ཞེས་འཁོད་པའི་གྲོས་ཆོད་གཞི་བཟུང་བོད་ནང་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་འཕྲལ་དུ་ཡོང་ཐབས་སོགས་ཞུ་རྩིས་དགོངས་སྐོར་སྙན་སེང་གནང་ཞིང༌། དེ་རྗེས་རྡོར་གདན་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོར་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་ཏེ། གཙང་ཁང་ནང་ཤེར་སྙིང་དང༌། ཡན་ལག་བདུན་པ་གསུངས་ཏེ་བྱིན་རླབས་ཕྱག་ནས་གཏོར་གནང་མཛད།

ཚེས་ ༣༠ ཉིན་འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་ཟུར་མོ་ཨ་ཤེ་དབྱངས་སྐྱིད་ནས་གསོལ་བཏབ་ལྟར་སེར་སྐྱ་མི་མང་སུམ་སྟོང་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ངན་སོང་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རྗེས་གནང་དང༌། ཚེ་སྦྱིན་སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོའི་ཚེ་དབང༌། ཏྲེ་ཧོར་དཀར་མཛེས་པད་མ་ཡེ་ཤེས་ནས་གསོལ་བཏབ་ལྟར་མ་ཎིའི་བཟླས་ལུང་བཅས་སྩལ་ཏེ་གནས་མཆོག་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་དམ་ཆོས་བདུད་རྩིའི་གྲུ་ཆར་འབེབས་པར་མཛད་པས་དད་འདུས་སྐྱེ་འགྲོའི་རེ་འདོད་ཡོངས་སུ་བསྐངས་ཏེ་དགའ་མགུའི་དཔལ་ཡོན་ཐོབ་པར་གྱུར།

ཚེས་ ༣༡ ཉིན་བསྟན་སྲིད་བདེ་ཐབས་སུ་ཆེད་དམིགས་ཞབས་རིམ་

འཕར་སྒྲུབ་བསྐྱངས་རྒྱུར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་དགའ་ཁྲི་གླིང་རིན་པོ་ཆེ། མཚན་ཞབས་གསེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་ནས་ཞལ་འདོན་ཚོགས་དབུར་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་འཆར་ཅན་བསྟར་ཆགས་སུ་བཞུགས་ཞབས་བསྐྱངས་ཁར། ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་ནས་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་སྤྱན་སྔར་སྣ་ལྔའི་མཆོད་སྤྲིན་སྟོང་ཚར་སྤྲོ་འབུལ་ཚོགས་དབུར་ཡང་བཞུགས་ཞབས་བཀོད་དེ། བླ་མ་མཆོད་པའི་ཆོ་ག་མཆོད་ཕྲེང་རྒྱས་སྤྲོས་དང་འབྲེལ་རྒྱ་ཆེའི་ཚོགས་འཁོར་བསྒྲིགས་གཤོམ་དང༌། བཟང་སྤྱོད་སྨོན་ལམ་སོགས་བསྟན་འགྲོར་དགེ་བའི་ཐུགས་སྨོན་བསྐྱངས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ་སྔ་ལོ་ཁུ་ནུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེའི་མདུན་ནས་དབུ་མ་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བཤད་ཁྲིད་འཕྲོ་ཅན་ཡང་གསན་བཞེས་མཇུག་སྐྱོང་མཛད། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་བོད་དགོན་འདུ་ཁང་དུ་སྟོང་མཆོད་འབུལ་བཤམས་གནང་བའི་ཚོགས་དབུར་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་དེ་མཆོད་འབུལ་ཞལ་འདོན་བླ་མཆོད་རྒྱུན་བཞིན་གསུངས། རྡོར་གདན་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་གཙང་ཁང་ཐུབ་དབང་གི་སྤྱན་སྔར་ཡོངས་འཛིན་དགའ་ཁྲི་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་མཆོད་པའི་ཆོ་ག་རྒྱས་པའི་ཐོག་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བྱང་སྡོམ་ནོད་བཞེས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༣ ཉིན་རྡོར་གདན་བོད་དགོན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གྲྭ་མང་ཚང་འཛོམས་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་སྩལ་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། ‘‘རྡོར་གདན་འདི་བཞིན་གནས་རྩ་ཆེ་ཡིན་པའི་དབང་གིས་མཇལ་མཁན་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཞོར་དུ་འདི་ག་བོད་དགོན་ལའང་ཡོང་སྟེ་མཆོད་འབུལ་བསྙེན་བཀུར་ཞུ་མཁན་མང་པོ་ཡོད་སྟབས་འདི་གལ་གནད་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད།

དེས་ན། འདི་ག་དགོན་གྱི་སྒྲིག་གྲྭ་རྒན་གཞོན་ཚང་མས་ལོ་འདིའི་ནང་འཇིགས་བྱེད་དཔའ་གཅིག་གི་ལས་རུང་བསྙེན་པ་ཚད་ལྡན་ཞིག་དང༌། དམིགས་བརྩེ་མ་བཞི་སྐོར་འབུམ་རེ་བཅས་ངེས་པར་དུ་གཏོང་དགོས། དེ་ནི་རང་ལ་ལྟོས་ན་ཡང༌། ཆོས་སྒྲུབ་པའི་བར་ཆད་སེལ་བ་དང༌། ཆོས་ལམ་དུ་ལྷོངས་པ། ཚེ་མཐར་ཕྱིན་པ་སོགས་ཕན་རྒྱུ་མ་ཟད། གཞན་ལ་ལྟོས་ན་ཡང༌། གཞན་དག་གི་མཆོད་འབུལ་བསྙེན་བཀུར་རིམ་གྲོ་བསྒྲུབ་དགོས་ཁག་ལ་རང་ཉིད་ཇི་ཙམ་རྒྱུད་དག་པ་དང༌། ནུས་པ་ཆེ་བའི་ཚོད་ཀྱིས་གཞན་ལ་ཕན་ཆེ་བ་ཡོང་རྒྱུ། དེ་མིན་གཞན་གྱི་དཀོར་ཟས་སྤྱོད་རྒྱུ་ལས་སླ་པོ་མིན་པས་དཀོར་སྦྱོང་ལའང་ཕན་ཆེ།

དགོན་གནས་འདི་མི་རིགས་མང་པོ་འདུ་ས་བོད་ཀྱི་གྲྭ་པའི་སྤུས་ཚད་སྟོན་མཁན་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཚང་མས་སྤྱོད་ལམ་ལེགས་པར་བྱ་དགོས། གཙོ་བོ་ནི་ལམ་བསླབ་པ་གསུམ་གྱིས་རྒྱུད་དུལ་བ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ད་ཕན་འདི་གའི་དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་གང་ཅིར་ཡར་རྒྱས་གང་ལེགས་ཕྱིན་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཡོད་ཅིང༌། ད་དུང་ཕྱིའི་ཀུན་སྤྱོད་དང༌། ནང་གི་ཉམས་ལེན་གང་ཅི་ནས་ཡར་རྒྱས་ཡོང་བའི་འབད་རྩོལ་བྱ་དགོས། བསྐང་གསོ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་གཏོར་མ་རྒྱུ་སྤུས་དག་ལ་ཆུང་ཆུང་མིན་པ་བཤམ་དགོས། དེ་ནས་བདག་བསྐྱེད་སོགས་འདོན་པའི་རིགས་ཀྱང་དལ་བུས་དམིགས་རྣམ་སྐྱོང་བ་དང་བཅས་བཏོན་ན་ལེགས་པོ་ཡོང་རྒྱུ།’’ ཞེས་ནང་དགེའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཏེ་རྡོར་གདན་ནས་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལའི་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཞབས་བདེ་བར་བཀོད།

རྣམ་དཔྱོད་འདབ་བརྒྱའི་འཛུམ་རིས་གསལ་བ་ཡི།།

བློ་གསར་ཀུན་དགའི་ལྗོན་བཟང་བསྟར་བའི་རྩེར།།

བླང་དོར་ཁུ་བྱུག་སྔོན་མོའི་མགྲིན་སྒྲའི་གླུ།།

དབྱངས་སྙན་མ་ལ་ཡ་ཡི་དྲི་བསུང་འཐུལ།།

དཔལ་གྱི་འབྲས་བུས་དད་པའི་ལེགས་གདམས་དབྱངས།།

དཔྱིད་ཀྱི་ཕོ་ཉའི་གདངས་སྙན་འཚེར་བ་ལ།།

དགའ་བདེའི་འཛུམ་ཕྲེང་ལྷུག་པར་གྲོལ་བའི་ངང༌།།

མོས་གུས་བསུང་ཞིམ་འཐུལ་བའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱས།།

མཐའ་བྲལ་དབུ་མའི་ལམ་མཆོག་གསལ་མཛད་པའི།།

ཀླུ་སྒྲུབ་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོའི་དགོངས་པའི་གནད།།

བཀྲལ་བའི་རིགས་ཚོགས་དྲུག་གི་བཤད་པའི་ཁྲིད།།

སྩལ་བའི་ཀུན་དགའ་རྒྱས་པའི་དཔྱིད་དུ་ཤར།།

འཁོར་འདས་སྤྲོས་ཀུན་ཞི་བའི་སྒྱུ་མ་བཞིན།།

བདེན་པའི་ཚུགས་ཐུབ་བྲལ་བ་དངོས་པོའི་གཤིས།།

ཟག་བྲལ་བདེ་བ་མཆོག་གི་མེ་ལོང་ལ།།

འཆར་བའི་ངོ་མཚར་མཛེས་པ་མཁས་རྣམས་གླེང༌།།

9 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༥༣ ནས་ ༡༦༣ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

10 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༥༣ ནས་ ༡༧༡ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

11 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་གྲངས་ ༣༨༡ ནས་ ༣༨༨ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

12 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༣༨༩ ནས་ ༤༠༢ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

13 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༤༠༣ ནས་ ༤༢༢ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

མང་བཀུར་མངའ་གསོལ་གཏན་ཚིགས་ཆེན་མོ་དང་གསུམ་དུས་ཐེངས་བཅུ་བཞི་པ།

༡༽བོད་མི་སྤྱི་མགྲིན་ནས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བདག་པོར་སླར་ཡང་མང་བཀུར་མངའ་གསོལ་གཏན་ཚིགས་ཆེན་མོ།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༦ ཉིན་བོད་ཆུ་གླང་དགུང་གསར་བཞད་པའི་རྒྱས་སྟོན་ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་གསོལ་མཆོད་འདོན་ཆོག་འཆར་ཅན་ཐོག་འདི་ལོ་བཀའ་རྩོམ་ཆེད་སྩལ་བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་གི་འཕྲིན་བཅོལ་དམ་ལྡན་མྱུར་བསྐུལ་མ་དང་ཁྲུས་གསོལ་རྒྱས་པ་བཅས་བསྐྱངས། ཆོས་སྲུང་ཁག་གི་མཆོད་གཏོར་འདི་རིགས་ཁྲལ་མངོན་སླ་བཅོས་ལྟ་བུས་སྤུས་ཞན་གཏོས་ཆུང་བྱ་རྒྱུ་འགབ་མིན་ལ་བརྟེན། གཏོར་མ་དང་ཚོགས་འཁོར། བཟའ་བཅའ་བཏུང་བའི་བྱེ་བྲག་མཆོད་པ་རྣམས་འབོར་ཆེ་སྤུས་དག་གོ་སྒྲིག་བྱས་ལེགས་བཀའ་མངགས་སྩལ་ཕེབས་ལྟར་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞེས་སྤྲོ་དཀར་སྤྲོ་མཐོ་བརྩེགས་མི་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་གཉིས་དང༌། བཟའ་བཅའ་དང་བཏུང་བའི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འཁོར་རྒྱ་ཆེ་ཁག་མང་འབུལ་གཤོམ་བསྟར་བསྒྲིགས་བཅས་ཀྱི་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱས་པར་སྤྲོས།

ཕྱི་ཉིན་བོད་རྒྱལ་ལོ་ཉིས་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་འཁོར་བའི་དུས་སྟོན་དང་བསྟུན་བོད་ལྗོངས་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེ་ཐུན་མོང་ནས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར། སྔ་དྲོ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་གཙུག་ལག་ཁང་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། བཀའ་བློན་ཚེ་དབང་རྟ་མགྲིན་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ། མཚན་ཞབས་གསེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྣམ་གྲྭ་མཁན་སློབ་འདུས་དམངས་གཙོས། དྷ་སར་གཉུག་མར་གནས་པའི་བླ་སྤྲུལ་དགེ་འདུན་བཅས་ནས་ཚེ་དཔག་མེད་འཆི་མེད་ལྷ་ལྔའི་གསུང་ཆོག་དང་འབྲེལ་མཁའ་འགྲོ་བསུ་བཟློག་གི་བརྟན་བཞུགས་ཞལ་འདོན་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་ཚུགས་ཏེ། རྣམ་གྲྭ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གསོལ་འདེབས་མལ་འབྲུ་ཚོམ་འཐོར་འབུལ་དང༌། སྟན་དཀར་རྡོ་རྗེ་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་བསྟུན། བོད་ལྗོངས་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེ་སྤྱི་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བརྟན་པ་དང༌། རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་ཡོངས་ཀྱི་མངའ་བདག་ཏུ་མང་བཀུར་མངའ་གསོལ་གཟེངས་བསྟོད་ཞུ་རྒྱུར་བོད་འབངས་ཐུགས་རྗེ་བསྐུལ་བའི་གསོལ་འདེབས་ཞུ་ཡིག་གཏན་ཚིགས་ཆེན་མོ་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་ཀུན་གླེང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་ནས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་པའི་སྙིང་དོན།

གུས་འབངས་བོད་ལྗོངས་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་སེར་སྐྱ་མི་མང་སྤྱི་མགྲིན་ནས་སོར་བཅུའི་འདབ་མ་སྤྱི་བོར་བཀོད་དེ་ཕྱག་བཅས་གསོལ་བ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འདེབས་སྙིང༌། བརྩེ་ཆེན་ཐུགས་རྗེའི་རང་གཟུགས་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་མཐའ་ཀླས་འགྲོ་བའི་མོས་ངོར་འཚམས་པའི་གང་འདུལ་འཕྲིན་ལས་མཐའ་དག་ནི་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་ཚུལ། བོད་རྗེ་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་པའི་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་སོགས་རྒྱལ་བློན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང༌། འབྲོམ་སྟོན་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས། ས་སྐྱ་ཀུན་དགའ་སྙིང་པོ་སོགས་རིས་མེད་པཎ་གྲུབ་དུ་མའི་རྣམ་རོལ་དུ་བྱོན་ནས་བོད་འབངས་རྗེས་སུ་བཟུང་བ། ལྷག་པར་སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་གར་གྱི་རྣམ་རོལ་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་ན་རིམ་དུ་བྱོན་ནས་བོད་འབངས་འཕྲལ་ཡུན་ཕན་བདེར་སྦྱོར་བར་མཛད་ཚུལ། ཁྱད་པར་དུ་ྋསྐྱབས་མགོན་གང་ཉིད་ནི། སྐུ་གོང་མས་ཇི་ལྟར་བཀའ་སྩལ་བའི་དུས་ཀྱི་གཉན་འཕྲང་འདི་ཁོ་ནར་དགོངས་ཏེ། མ་སྔ་མ་ཕྱིས་པའི་ཚུལ་དུ་སྐུའི་སྲིད་པ་བཟུང་ཞིང༌། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མཛད་པ་ལས་རྒྱལ་བའི་གདན་ཁྲིར་རྩོད་མེད་དུ་བྱོན། གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོར་གསན་བསམ་མཛད་བཞིན་པའི་མུར། རྒྱ་དམར་གྱིས་ཆབ་མདོ་བར་བཙན་འཛུལ་ཟིན་རྗེས། ཟུངས་ཟད་ཀྱི་ནད་པ་ལྟ་བུའི་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འགན་དབང་ཞུམ་མེད་བདག་གིར་བཞེས་པ།

ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཚུལ་ཡང༌། བཤད་རྒྱུན་སྐྱོང་བ་ཙམ་དང༌། གསུང་རབ་ཀྱི་ཚིག་དོན་བརྡ་སྤྲོད་ཐུབ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཤེས་མི་མཛད་པར། དོན་དེ་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚོད་དང་མཐུན་པར་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་བགྲོད་ལུགས་རྣམས་རིགས་པ་ཡང་དག་གི་ལམ་ནས་དྲངས་ཏེ་མཐོང་ཆོས་ཀྱི་མྱོང་བ་ལ་གཏུགས་པའི་ངེས་པ་རྙེད་ཐབས། དེ་དག་ཀྱང་རང་རང་བློ་ནུས་དང་བསྟུན་ནས་ཉམས་ལེན་དུ་འཁྱེར་ལུགས་སོགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ངོ་སྤྲོད་མཛུབ་སྟོན་གསལ་རྗེན་གནང་བ། ྋམགོན་པོ་གང་གིས་མཁའ་མཉམ་ཡིད་ཅན་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་བོད་གངས་ཅན་པ་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཕུལ་བྱུང་ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའི་ནུས་སྟོབས་བླ་ནས་བླ་མཐོར་འཕེལ་ཞིང༌། སྐུ་ཚེ་མཛད་འཕྲིན་ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སླད་དང༌།

བདག་ཅག་རྣམས་ནས་གང་གི་བཀའ་དྲིན་གྱི་ཆ་ཕྲ་མོ་ཙམ་གསབ་

ཅིང་བསམ་པ་དང་ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང༌། སྙིང་གི་རེ་འདོད་དམ་པ་བོད་རང་དབང་གྀ་བདེན་མཐའ་མྱུར་གསལ། བོད་འབངས་ཆོས་འབྱོར་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དགའ་སྟོན་ལ་སྤྱོད་ཅིང༌། ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་བར་འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གང་ཉིད་ཀྱིས་འབྲལ་མེད་མཉེས་ཤིང་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་སོགས་དང༌།

གུས་འབངས་རྣམས་ནས་ཀྱང་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་དགོངས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར། ཁུར་བབས་ཞུ་བྱ་མཐའ་དག་རྒྱལ་གཅེས་ལྷག་བསམ་གཙིགས་འཛིན་བླང་དོར་འཛོལ་མེད་ཚུལ་བཞིན་ཞུ་ཆོག་པ་སོགས་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཆེན་མོ14སྙན་སེང་སྒྲོག་སྦྱངས་ཞུས། ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་པས་གཏན་ཚིགས་ཆེན་མོ་དང༌། བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་ཕྱག་མཚན་གསེར་འཁོར་ཕུལ། དེ་རྗེས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན། སྐུའི་ཚེ་རྫས་ཁག ན་བཟའ་ཉེར་སྤྱོད། རྟགས་བརྒྱད། སྣ་བདུན་སོགས་ཞལ་འདོན་དང་བསྟུན་ནས་རྣམ་གྲྭ་མཁན་པོས་རིམ་བཞིན་ཕུལ།

རྫས་བརྒྱད་མཐུན་འགྱུར་གྲུབ་པ་དང༌། བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དང༌། ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་པ། གདན་སའི་མཁན་འཐུས་བཅས་སོ་སོ་ནས་རྟེན་གསུམ་རེ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་རྗེས། སྤྱི་འཐུས་ཡན་ནས་མཇལ་དར་རེ་དང་འབུལ་དངོས་རྣམས་སྤྱན་ལམ་བསྟར། རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་སོགས་ཞལ་འདོན་མུ་མཐུད་འཕྲོ་བསྐྱངས་དང༌། སྐུ་ཡོན་ཕུལ། གཏང་རག་མལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་ཚོགས་གཞོན་ནས་ཕུལ། ཞལ་འདོན་འཕྲོ་སྐྱོང་གིས་ཤིས་བརྗོད་སྐབས་བཀའ་བློན་གསུམ་དང༌། ཚོགས་གཙོ་གཉིས། གདན་འཐུས་གཅིག་བཅས་པར་ཕྱག་སྲུང་དང་ཨ་ཤེ་རེ་བཅས་སྩལ། ཤིས་བརྗོད་གྲུབ་བསྟུན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དམིགས་བསལ་གྱིས་འཕགས་བསྟོད་དབུ་བསྐུལ་གྱིས་ཐུགས་སྨོན་ཤུགས་དྲག་བསྐྱངས།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་བོད་འབངས་སྐྱོང་བའི་ལྷ་སྐལ་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོར་སྐུ་ཕྱག་ཉི་ཤུ་སྐོར་ཕུལ་ཞིང་བོད་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེས་ཕུལ་བའི་ཕྱག་མཚན་གསེར་འཁོར་དང༌། ནང་མཛོད་རྒྱས་པའི་མདངས་ལྡན་གཉིས་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོར་ཕུལ་ཏེ་སྐྱེ་རྒུ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་བོད་གངས་ཅན་པའི་སེམས་ཅན་ཉམ་ཐག་གདུང་བ་དྲག་པོས་གཟིར་བ་རྣམས་གནས་སྐབས་རང་དབང་ཆོས་འབྱོར་བདེ་དགའི་དཔལ་ལ་སྤྱོད་པ་དང༌། མཐར་ཐུག་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ལ་མྱུར་དུ་རེག་པའི་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་སྨིན་མཛད་རྗེས་ཕོ་བྲང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཕྱི་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་རྣམ་གྲྭ་གསུང་བཟང་བ་བརྒྱད་གྲྭ་བཅས་ནས་འཆར་ཅན་ཚེས་གསུམ་ལྷ་མོའི་དུས་གཏོར་གཟབ་གསོལ་གྱིས་གསུང་ཆོག་རྣམས་གཟིམ་ཆུང་དུ་རྒྱུན་བཞིན་བསྐྱངས་ཤིང༌། ལོ་གསར་སྐབས་གྲྭ་བཙུན་བཞི་ལ་བར་མ་རབ་བྱུང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་དགེ་ཚུལ་གྱི་བསླབ་སྡོམ་སྩལ།

༢༽གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་བཅུ་བཞི་པ་སྲུང་བརྩི།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་བཅུ་བཞི་པ་དང༌། བོད་རྒྱལ་ལོ་ཉིས་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་འཁོར་བའི་དུས་ཆེན་ཆབས་ཅིག་ཏུ་བསྐྱང་རྒྱུར། སྔ་དྲོ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གངས་ཅན་སྐྱིད་གཤོངས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་གཉིས་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ་དང༌། ཤེས་རིག་ཟློས་གར་བ་སོགས་ཀྱིས་རུ་སྒྲིག་གུས་འདུད་བཅས་ཞུས་ཏེ་དབུ་གུར་དུ་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་པ་དང༌། བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན་ནས་མཛད་རིམ་སྙན་སྒྲོན་གནང༌། ཚང་མ་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་ཤེས་རིག་ཟློས་གར་བས་རོལ་དབྱངས་དང་བཅས་རྒྱལ་གླུ་གཏོང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་བདེ་ནང་བཀའ་བློན་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེས་རྒྱལ་དར་སྒྲེང་འཛུགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༢༡༠༠ འཁོར་བ་དང༌། གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཆབས་ཅིག་གི་གསུང་འཕྲིན་སྩལ་སྙིང༌། ‘‘སྐབས་དོན་ད་ལྟའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ནི། རྒྱ་གཞུང་ནས་བོད་ནང་བོད་མི་རྣམས་མངའ་བདག་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་འོག་ནས་བཅིངས་བཀྲོལ་ཐོབ་སྟེ་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་ཡུལ་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་ལུགས་དང༌། བོད་ནང་ཡར་རྒྱས་འཛུགས་སྐྲུན་སྔར་མ་གྲགས་བྱུང་བས་བོད་མི་རྣམས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བར་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད་ལུགས་སོགས་མིང་ཚིག་སྙན་པོའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་བཞིན།

བོད་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་སྐྱིད་བོད་མིའི་འདོད་པ་ཁེངས་ངེས་ཤིག་དངོས་འབྲེལ་ཡོད་ན། ངེད་ཅག་གཞིས་བྱེས་བོད་མིའི་དགོས་དོན་དེ་ག་ཡིན་པས། བསྒྲུབ་བྱ་བདེ་སྐྱིད་ལག་ཏུ་ཡོད་ན་སྒྲུབ་བྱེད་ཐབས་དང་རྣམ་པ་ལ་རྩོད་གླེང་རྒྱག་དོན་ཅི་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘དེ་ནས་སྔར་ཕན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱལ་རབས་དང༌། ད་ལྟའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཡང༌། བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ད་ལྟའི་འདི་མུར་སྡུག་སྒོམ་བརྒྱབ་སྟེ་སྡོད་ཐབས་གཏན་ནས་མེད་ལ། འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་འགྱུར་ལྡོག་སོང་དང་འགྲོ་བཞིན་པ་ལྟར། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་པ་དག་ཀྱང་བླུན་པོ་རང་ཤེད་ཅན་གྱི་སྡིག་པ་མིག་བཙུམས་ལྟ་བུའི་བརླང་སྤྱོད་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་རིག་སྟེ་དྲང་འབྲེལ་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་བསམ་སྦྱོར་ཉན་ཤེས་གོ་ཤེས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་རེ་བ་མཆིས་ཤིང༌། རྡོ་དོན་འོས་ཤིང་སྒྲུབ་ཏུ་རུང་བའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རང་དབང་བདེན་འབྲས་ཀྱི་ཉི་མ་འཆར་ངེས་ཡིན།

དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཀུན་ནས་ལྷག་བསམ་བློ་སེམས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ནས་ཡུལ་དུས་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ཏེ་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཚོགས་ཚུལ་བཞིན་བསྒྲུབ་དགོས་པ་ནི་གནད་ཀྱི་དོན་པོ་ཡིན།’’15 ཞེས་སྩལ་འཕྲལ། བཀའ་ཤག་དང་ཚོགས་གཙོ། བུད་མེད་སྤྱི་འཐུས། བུ་ཕྲུག་སྤྱི་འཐུས་བཅས་ནས་རིམ་བཞིན་གཏམ་བཤད་གནང་མཇུག་ཞབས་བྲོ་ཁག་དང་ལུས་རྩལ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། བོད་མི་གཞིས་སྒར་ཁག་གི་ཐོན་སྐྱེད་འགྲེམས་སྟོན་སྒོ་འབྱེད་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་ཏེ་ཕྱིར་ཕོ་བྲང་དུ་ཕེབས་ཞབས་བཀོད།

དེ་ཡང་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཉིན་གྱི་གསུང་འཕྲིན་དང་བཀའ་སློབ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གསེར་ཡིག་གི་འབྲི་བར་སྤོབས་པའི་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་འཛམ་གླིང་མི་མང་ལ་གསེང་མཐོར་བསྒྲགས་པའི་འཕྲལ་ཕུགས་དགེ་བའི་ལམ་སྟོན་གཅིག་ཉིད་ལ་བརྟེན། ཕྱོགས་འདུས་གསར་མཁན་རྣམས་ཀྱང་བུང་བ་མེ་ཏོག་ལ་འཁོར་བའི་དཔེ་ལྟར་བཞུགས་སྒར་དུ་ཆེད་བཅར་བཀའ་འདྲི་དགོངས་སྐོར་མང་དག་ཞུས་པའི་ཁྲོད། གསུམ་བཅུ་དུས་དྲན་དང་འབྲེལ་བའི་བཀའ་འདྲི་བཀའ་ལན་སྩལ་བ་ཁག་གཅིག་ཆེད་འགོད་ཞུས་པ་གཤམ་གསལ།

གསར་འགོད་པས། གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་འདི་བོད་མི་རྣམས་ལ་གནད་འགག་ག་འདྲ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། འདི་ནི་བོད་མིའི་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ཉིན་མོ་ཡིན་ལ། དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ནས་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་དབང་སྒེར་ལངས་ཀྱི་རྗེས་དྲན་ཉིན་མོ་ཞིག་ལ་བརྩིས་ཏེ་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། རྒྱ་ནག་གི་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་དམར་པོའི་རིང་ལུགས་ཁྱབ་བརྡལ་ཕྱིན་ནས་མི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་གཅིག་འདས་རྗེས་སྐུ་ཉིད་བཙན་བྱོལ་དུ་བྲོས་བྱོལ་ལ་ཕེབས་པ་རེད། དུས་སྐབས་དེའི་རིང་རྒྱ་ནག་གི་མ་རུང་ཁོག་བཅུག་འོག་སྐུ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་ལྡང་ངེས་བྱུང་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ༡༩༥༥ ལོ་མཇུག་ཙམ་ལ་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ནས་ཡར་ལངས་བྱུང་བ་རེད། ངོས་ནས་དེའི་སྐོར‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང’ནང་རྒྱས་པ་བྱས་ནས་བཀོད་ཡོད། གསལ་པོ་ག་རེ་ཆགས་པ་རེད་ཅེ་ན། ངོས་རང་བོད་དུ་བསྡད་པའི་རིང་ལ་ངོས་ནས་བོད་མི་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་ལས་ཀ་ཞིག་སྒྲུབ་ཐུབ་མེད་པ་རེད། ང་ཚོ་རྒྱ་མི་དང་མཉམ་དུ་ལོ་དགུ་རིང་མཉམ་སྡོད་བྱས་པ་དང༌། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་གནས་ཚུལ་སྡུག་པོ་མི་ཡོང་བའི་རེ་བ་བརྒྱབ་པ་དང་ཆབས་ཅིག བོད་ལ་ཕན་པ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད་བསམ་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང༌། གནས་ཚུལ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་མིན་པ་རིམ་གྱིས་གསལ་པོ་ཆགས་པར་བརྟེན། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་དགོས་ཐུག་པ་རེད། དངོས་བདེན་བྱས་ན་ང་ཚོ་བོད་ལུང་པ་བཞག་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཡོང་རྒྱུའི་འདོད་བབ་མེད།

འོན་ཀྱང༌། ང་ཚོ་བོད་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཡོང་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། དེར་གནས་སྐབས་གཞུང་ཞིག་འཛུགས་དགོས་བྱུང་ཡོད། དུས་སྐབས་དེའི་རིང་ལའང་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་གྲོས་མོལ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་རེ་བ་བཟུང་ཡོད་ནའང་གནས་སྟངས་དེ་བྱུང་མེད། ངོས་ནས་བསམས་ན་ངོས་རང་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ལྷ་ས་ནས་ཐོན་པ་དང༌། ཚེས་ ༡༩ དང་ཚེས་ ༢༠ སྔ་དྲོར་རྒྱ་དམར་གྱིས་ནོར་བུ་གླིང་གར་མེ་སྒྱོགས་ཀྱིས་གཏོར་རྒོལ་བྱས་ཡོད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། སྐུ་ཉིད་ལྷ་ས་ནས་མ་ཐོན་གོང་དེར་རྒྱ་དམར་གྱིས་སྐུ་ཕྱྭར་བདོ་བའི་ལས་ངན་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཡིད་ཆེས་གནང་གི་ཡོད་དམ་ ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ཐོག་མར་ནོར་བུ་གླིང་གར་འབར་མདེལ་འཕངས་སོང༌། འདི་ནི་ངོས་རང་ལྷ་ས་ནས་མ་ཐོན་གོང་གི་ངེད་ཀྱི་སྡོད་གནས་ཡིན། ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༤ དང་ཚེས་ ༡༥ གང་རུང་ཞིག་ལ་ང་ཕོད་ནས་ངོས་རང་ནོར་གླིང་གི་ཕྱོགས་གང་དུ་བསྡད་ཡོད་མེད་ས་ཁྲ་ཞིག་བཟོས་ཏེ་བསྐུར་དགོས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་བཏང་བྱུང༌། དེ་ནི་བཟང་ངན་གང་ཡིན་ཤོད་ཚོད་ཁག་པོ་རེད། ཕྱི་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༡ ཙམ་ལ་པོ་ཏ་ལར་སྒྱོགས་མདེལ་འཕངས་ཡོང་བ་རེད། ངོས་རང་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཙམ་ལ་པོ་ཏ་ལ་ནས་གསང་སྟབས་ཀྱིས་བྲོས་པ་ཡིན། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་པོ་ཏ་ལར་སྒྱོགས་མདེལ་འཕངས་པ་རེད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། རྒྱ་དམར་གྱི་ངོས་ནས་སྐུ་ཉིད་ལྷ་ས་ནས་རྡོག་ཐོན་ཟིན་ཡོད་པ་ཤེས་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། སྐབས་དེར་ཁོང་ཚོས་ཤེས་ཡོད་པ་མ་རེད། ལོ་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་ངོས་རང་ལྷ་ས་ནས་བྲོས་བྱོལ་ཕྱིན་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་སྐབས་དེར་ཁོང་ཚོས་ཤེས་མེད་པ་གསལ་པོ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌། རྒྱ་དམར་གྱིས་ནོར་བུ་གླིང་གར་སྒྱོགས་མདེལ་འཕངས་པའི་རྗེས་སུ་ངོས་རང་མི་རོའི་ཁྲོད་ནས་ཡོད་མེད་གྲྭ་པ་མགོ་རིལ་གང་ཡོད་ལ་གདོང་པ་ཆུས་བཀྲུས་ནས་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་འདུག གནས་ཚུལ་འདི་ནི་རྒྱ་དམར་གྱིས་མེ་སྒྱོགས་བརྒྱབ་པ་དེའི་དགོང་མོ་དེ་རེད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། གལ་སྲིད་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་རྒྱུའི་འདོད་རྔམ་དེ་ཤེས་ཡོད་ན། བོད་པའི་ངོས་ནས་འཛམ་གླིང་ནང་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཡོད་མཁན་ཚོར་འབྲེལ་བ་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་ནམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ༡༩༥༠ ནང་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་སྙན་སྐུལ་ཞུས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་བོད་པའི་སྐུ་ཚབ་ཨ་རི་དང༌། དབྱིན་ཡུལ། བལ་ཡུལ། རྒྱ་གར་བཅས་སུ་བཏང་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། སྐུ་ཚབ་རྣམས་ལྡི་ལི་བར་འབྱོར་དུས་ཁོང་ཚོ་ཡོང་མི་དགོས་གསུངས་པ་རེད། གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ནས་རྒྱ་དམར་གྱི་ལག་པ་གང་བཞག་རང་དབང་བྱུང་ཡོད། དེ་ནས་ང་ཚོས་ཕྱི་ལོག་ལ་སྙན་སྐུལ་ཞུ་ཐུབ་མེད་པ་མ་ཟད། གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ལ་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་མིང་རྟགས་འགོད་བཅུགས་ཏེ། བོད་མི་རྣམས་དགའ་སྤྲོའི་ངང་མེས་རྒྱལ་དང་ཆིག་སྒྲིལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྐོར་འཁྱོག་བརྗོད་བྱས་ཡོད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། ཨ་རིས་དམར་པོའི་རིང་ལུགས་ལ་རྒོལ་རྡུང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། སྐབས་དེར་ཨ་རིས་བེ་ཏི་ནམ་ལ་དམག་དཔུང་བཏང་ཡོད་པས། བོད་དོན་ཐོག་ཨ་རིའི་ཕྱོགས་ནས་རོགས་སྐྱོར་ཐོབ་རྒྱུའི་ཐུགས་འདོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། བོད་དང་ཨ་རི་གཉིས་ས་བབས་ཆགས་ཚུལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཡིན། ཨ་རིས་མཚོ་དམག་གི་དྲག་ཤུགས་སྤྱོད་པ་ལས་ས་དམག་གི་དྲག་ཤུགས་སྤྱོད་ཀྱི་མེད། ཁོང་ཚོས་མཁའ་ཐོག་གཅིག་པུ་ནས་རོགས་པ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། སྐུ་ཉིད་ལ་མཁའ་དམག་ལྟེ་གནས་མེད་པ་རེད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། གལ་སྲིད་མི་སུ་ཞིག་ནས་དམག་དོན་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་འདོད་ཡོད་ཚེ་ང་ཚོས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད། འོན་ཀྱང་ཡིད་གཟབ་ངང་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་ན། བོད་ཀྱི་ས་བབས་ཆགས་ཚུལ་ཐད་ནས་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད། གལ་སྲིད་ ༡༩༡༢ ནས་ ༡༩༤༩ བར་བོད་ནང་ཙམ་མ་ཟད། ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚོའི་རོགས་རམ་བརྒྱུད་ནས་ཀྱང་ང་ཚོས་དམག་དོན་སྒྲིག་འཛུགས་བཙུགས་ཡོད་ཚེ་ཞེ་དྲག་ཡག་པོ་བྱུང་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་ནོར་འཁྲུལ་བྱས་པ་རེད། དེར་མ་ཟད། ༡༩༤༧ ལོར་རྒྱ་གར་རང་བཙན་ཐོབ་ཙམ་རེད། སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་སྟོབས་ཤུགས་ཆེན་པོ་གང་ཡང་མིན། སྐབས་དེར་དབྱིན་གཞུང་རྒྱ་གར་ནང་ཡོད་པའམ་རྒྱ་གར་གྱི་རང་བཙན་སྔ་ཙམ་ཞིག་ནས་ཐོབ་ཡོད་ཚེ་གནས་སྟངས་ཅུང་ཟད་མ་འདྲ་བ་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། སྐུ་ཉིད་བྲོས་བྱོལ་མ་ཕེབས་གོང་རྒྱ་གར་དུ་འཚམས་གཟིགས་གནང་སྐབས་སྐུ་ཞབས་ནེ་རུ་མཆོག་ལ་བོད་ནང་གི་དཀའ་ངལ་སྐོར་སྙན་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་ཡོད་དམ། གལ་སྲིད་བྱུང་ཡོད་ཚེ་ཁོང་གིས་བཀའ་ལན་གང་གནང་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ཞུས་པ་ཡིན། ངོས་ནས་ནེ་རུ་མཆོག་ལ་གནས་ཚུལ་ཆ་ཚང་ཞུས་པ་ཡིན། ཁོང་གིས་ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ཡིད་གཟབ་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ངོས་རང་བོད་ལ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་ན་ལེགས་སྐོར་གསུངས་བྱུང༌། དེ་ནི་ཁོང་གི་ལམ་སྟོན་རེད་ལ། ངོས་ཀྱི་བསམ་པར་ཁོང་གིས་གསུངས་པ་དེ་འགྲིགས་འདུག་སྙམ། ཞེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། རྒྱ་དམར་གྱིས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་བཏང་སྟེ་སྐུ་ཉིད་སྐུ་ན་ཆུང་བའི་དུས་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་ཁེ་ཕན་བསྒྲུབས་པ་རེད། སྐུ་ཉིད་ཆེན་པོ་ཆགས་སྐབས་ཕར་ལན་སློག་པ་བྱུང་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དེས་ཁྱད་པར་འགྲོ་གི་རེད་བསམ་པ་གང་ཡང་ཚོར་གྱི་མི་འདུག ངོས་ནས་དེ་འདྲ་བསམ་མྱོང་མེད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། ཉེ་ཆར་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གསར་འགོད་པ་ཞིག་གི་བཅར་འདྲི་དང་ལེན་གནང་སྐབས་སྐུ་ཉིད་ནས་མ་འོངས་པར་ཆོས་ཕྱོགས་ཁོ་ནའི་དབུ་ཁྲིད་ཙམ་གནང་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་གསུངས་འདུག གནས་ཚུལ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་མི་ནང་ཁུལ་གྱི་མཐུན་ལམ་རྡོག་རྩ་ཆིག་སྒྲིལ་ལ་གནོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དགོངས་བཞེས་གནང་གི་མེད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ངོས་ནས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཙམ་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ཕུགས་ལ་བོད་མི་མང་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བ་ཡོད་ཀྱི་རེད་སྙམ། ཆབ་སྲིད་ནི་སྐབས་འཕྲལ་ཙམ་གྱི་དགོས་མཁོ་རེད། རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ནི་ཧ་ཅང་གཏིང་ཟབ་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། ངོས་ནས་དེ་ཚོའི་ཐོག་བོད་མི་རིགས་ལ་ཞབས་ཞུ་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་དགོས་མཁོ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོང་གི་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད། ཆབ་སྲིད་དང་གནད་དོན་གཞན་གྱི་ཐོག་ལ་འགན་ཁུར་བྱེད་མཁན་བོད་མི་གཞོན་སྐྱེས་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད། ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ཐོག་ནས་ངས་བོད་མི་རིགས་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱེད་རྒྱུ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་སྤུས་དག་པོ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད།

ལོ་རབས་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་ལ་བོད་མི་ཚོས་སེམས་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་རྒྱུ་གཞི་རྩའི་མི་ཚེའི་ནང་གལ་ཆེ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ་འབད་འབུངས་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ངོས་ནས་ཀྱང་རང་གི་ནུས་ཤུགས་ཡོད་ཚད་འདིའི་ཐོག་གཏོང་འདོད་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། དེའི་དོན་དེ་ངོས་ནས་བོད་དོན་བློས་གཏོང་བྱེད་རྒྱུའི་དོན་མིན་ཡང་དོན་དག་གཞན་དེ་གལ་ཆེན་པོ་དང་གནད་དོན་གཏིང་ཟབ་པོ་ཡིན་པ་རེད། དེ་བཞིན་ཚུར་ཕྱོགས་དེ་ཡང་དཀའ་ལས་ཁག་པོ་རེད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། སྐུ་ཉིད་བོད་རྒྱ་ཆེ་མི་མང་གི་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་སྲུང་མཁན་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་སྟབས། གལ་སྲིད་སྐུ་ཉིད་ནས་ཆབ་སྲིད་འགན་དབང་མཚམས་འཇོག་གནང་ཚེ་བོད་ཀྱི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཐེབས་ཀྱི་མ་རེད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ད་ལྟའི་ཆར་ལ་དེ་སྐོར་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་མེད། འདི་ནི་མ་འོངས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པ་རེད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། དངོས་ཡོད་ཀྱི་ཆ་ནས་གྲུབ་འབྲས་མ་བྱུང་ཡང་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་ཅུང་བཟང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་མངོན་གྱི་ཡོད། གསུམ་དུས་ཀྱི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོ་སྲུང་བརྩི་ཞུ་སྒོ་འདིས་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་འབྲེལ་ལམ་ལ་དོ་ཕོག་འགྲོ་བའི་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་ཀྱི་མེད་པ་རེད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་འདི་བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བ་རྐྱང་རྐྱང་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། འདིས་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་འབྲེལ་ལམ་ལ་ཕན་གནོད་གང་ཡང་སྤྲོད་ཀྱི་མེད། ངོས་ནས་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་འབྲེལ་ལམ་བཟང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་ན་གནས་ཚུལ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། འདིས་བོད་དོན་ལའང་ཕན་གྱི་རེད་བསམ་བཞིན་ཡོད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། བོད་རང་བཙན་གྱི་ཆེད་དུ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ངོས་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་གང་བྱས་ལ་སྐུ་ཉིད་ནས་ཐུགས་ཡིད་ཚིམས་ཀྱི་འདུག་གམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། འདིའི་ཐད་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྲིད་ཇུས་ནི་བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་བོད་རང་བཙན་གཙང་མ་ཞིག་ཡོང་བར་འཐབ་རྩོད་བྱེད་མུས་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་རེད། བོད་དོན་ཐད་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་སེམས་ཁུར་གནང་གི་ཡོད་པ་མ་ཟད། གལ་ཏེ་བོད་རང་བཙན་བསྐྱར་གསོ་བྱུང་ཚེ་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་དགའ་བསུ་གནང་ངེས་རེད། འོན་ཀྱང༌། ད་ལྟའི་ཆར་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གྱི་ཐོག་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་དེ་ཙམ་ལས་གནང་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་དང༌། ཁས་ལེན་སྟོང་པ་བྱེད་རྒྱུའི་གནད་འགག་གཟིགས་ཀྱི་མེད་པ་རེད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། གལ་སྲིད་ཕྱི་ལོགས་ནས་དམག་རོགས་མ་བྱུང་ཚེ་བོད་མི་ཚོས་འཇབ་དམག་ཐོག་ནས་རྒྱ་མིར་ཕར་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཙམ་ནུས་པ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ལས་ཐོན་མི་སྲིད། དེ་སྔར་ཤར་སྦན་གལ་ (East Bengal) ནང་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་མུག་ཏི་སྦ་ཧི་ནིས་ (Mukti Bahini) རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་ལྟར་མ་འོངས་པར་བོད་མི་འཇབ་དམག་ཐོག་ལ་དམག་རོགས་སྟོབས་ཤུགས་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས་རྒྱུའི་ཐུགས་རེ་གནང་གི་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། བོད་ནང་འཇབ་དམག་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུ་འཐབ་འཛིང་བྱེད་རྒྱུ་ཞེ་དྲག་ཁག་པོ་རེད། དེ་ནི་ལག་ལེན་བསྟར་དཀའ་བའི་གནས་སྟངས་ཤིག་དང་ཕལ་ཆེར་དེ་འདྲ་ཡོང་མི་སྲིད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད། ང་ཚོས་འཐབ་འཛིང་བྱེད་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་གཅིག་པུ་ནི་ལུགས་མཐུན་གྱི་འཐབ་རྒོལ་བྱ་རྒྱུའམ་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་རྒོལ་ལན་སློག་རྒྱུ་དེ་ཡིན། དེ་ནི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་ཀྱང་རེད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་དེ་མུ་མཐུད་ནས་ལག་ལེན་བསྟར་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་ཉིན་ཞིག་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ངེས་ཤེས་རྙེད་དེ་བོད་ནང་གནས་སྟངས་གསར་པ་ཞིག་མངོན་ཐུབ་ཀྱི་རེད། ངོས་ནས་དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། སྐུ་ཉིད་ནས་བོད་ནང་ལུགས་མཐུན་གྱི་རྒོལ་ལན་གནང་རྒྱུའམ་གྷན་དྷི་མཆོག་གི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ལ་མོས་མཐུན་གནང་གི་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ངོས་ནས་འདི་ཉིད་ལག་ལེན་ངོ་མའི་ཐོག་ནས་འགྲོ་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་བསམ་བཞིན་ཡོད། གྷན་དྷི་མཆོག་གིས་རྒྱ་གར་ནང་ཕྱག་ལེན་དེ་ལྟར་བསྟར་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང༌། གནས་སྟངས་ཆ་ནས་བོད་དང་ཧ་ཅང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་མ་ཟད། བི་ཏི་ནམ་གྱི་གནས་སྟངས་ལ་ཡང་འདྲ་ས་མེད་པ་རེད། གང་ལྟར་ཡང་ང་ཚོ་བོད་ནི་ཧ་ཅང་སྟོབས་ཆུང་དང་ང་ཚོར་བཙན་གནོན་བྱེད་མཁན་དེ་ཧ་ཅང་སྟོབས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། ཉེ་ཆར་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་ཤེས་ཡོན་པའི་ཁྲོད་ནས་འགའ་ཤས་ཤིག་གིས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྲིད་ཇུས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། བོད་གནས་བསྐྱར་ཞིབ་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ཟླ་བ་ནོར་བུས་ ༡༩༧༢ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ པའི་བོད་གནས་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་འདོན་ཐེངས་དེའི་ནང་ལྡི་ལི་ནས་ཚོར་སྣང་ཡོད་པའི་ནོར་འཁྲུལ་ལ་ངོས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད་ཅེས་པའི་འགོ་བརྗོད་ཅན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་ཡོད། དེར་བརྟེན། འདིས་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་པའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་གི་སྲིད་ཇུས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་མེད་པ་རེད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། འདི་ནི་ང་ཚོ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་ལ། ཁོང་རང་མི་སྒེར་གྱི་ལྟ་ཚུལ་བཤད་པ་ཙམ་རེད། ལྷག་དོན་ཉེ་ཆར་རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་སོ་ཝ་རན་སིང་ (Swaran Singh) གི་གཏམ་བཤད་ལ་བོད་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་ཚོར་བ་རྣོ་པོས་སྐྱོན་འཛུགས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ང་ཚོས་བསམ་བློ་ཇི་ཙམ་བཏང་ཡང་ཁོང་གི་བསམ་ཚུལ་ལ་མོས་མཐུན་དང་འགན་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད། ངོས་ནས་གོང་དུ་བརྗོད་ཟིན་པ་ལྟར་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་ཇུས་ནི་གསར་པ་ཅང་མ་རེད། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ངོས་ནས་བོད་རང་བཙན་ཐད་ཐུགས་ཁུར་གནང་གི་ཡོད་ལ། དེ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཁོང་ཚོས་གང་ཡང་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་རེད།

བྷང་ལ་དྷེ་ཤིའི་གནད་དོན་ཐད་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་ངོས་ནས་ག་རེ་གནང་སོང༌། བཙན་བྱོལ་ནང་ཡོད་པའི་བྷང་ལ་དྷེ་ཤིའི་གཞུང་ལ་འགོ་སྟོད་ཚོགས་པ་འདྲ་མིན་ནས་སྐད་ཤུགས་བརྒྱབ་པ་རེད། རྒྱ་གར་གྱི་ངོས་ནས་གང་ཡང་བྱས་མེད། འོན་ཀྱང་དུས་ཚོད་སྨིན་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་ངོས་ནས་གང་ཐུབ་བྱས་པ་རེད་ལ། དམག་མི་བཏང་ནས་རོགས་སྐྱོར་ཡང་བྱས་པ་རེད། འདི་ནི་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་རེད། དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་ལ་གནས་སྟངས་དེ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ཚེ་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་བོད་ཐོག་ཏན་ཏན་རོགས་པ་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། བཙན་བྱོལ་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མིའི་གཞུང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་ངེས་རེད། ད་ལྟའི་ཆ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་ངོས་ནས་གང་ཡང་གནང་ཐབས་མེད་པ་རེད། ཅི་སྟེ་བོད་ལ་རང་བཙན་བྱུང་བའི་ཉིན་མོ་དེར་ལྡི་ལི་ནས་དགའ་བསུ་ཨང་དང་པོ་ཞུ་ངེས་རེད། ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། འདི་ལོ་གསུམ་དུས་ཀྱི་རྗེས་དྲན་འདི་དང་སྟབས་བསྟུན་ནས་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་བོད་མི་རྣམས་ལ་བཀའ་སློབ་དང་ལམ་སྟོན་ཅི་ཞིག་གནང་རྒྱུ་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། བོད་མི་རྣམས་སེམས་ཤུགས་ནམ་ཡང་ཆག་རྒྱུ་མེད། རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་ང་ཚོ་ལ་བདེན་པ་ཡོད་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་ནི་དངོས་ཡོད་ཐོག་ནས་བཤད་ན་རྒྱ་ནག་གི་བཙན་གནོན་འོག་བོད་མི་རྣམས་ལ་ཁེ་ཕན་གང་ཡང་ཐོབ་ཀྱི་མེད། ང་ཚོའི་འཐབ་རྩོད་ནི་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་དང༌། དྲང་བདེན། རིན་ཐང་ཡོད་པ་བཅས་ཡིན་པས་བོད་མི་རྣམས་ག་དུས་ཡིན་ནའང་སེམས་ཤུགས་ཆག་རྒྱུ་མེད། ཅེས་སྩལ།

དགོང་དྲོ་རྒྱ་གར་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱིས་ཟླ་ཤས་སྔོན་ནས་གསོལ་འདེབས་སྙན་སེང་ཇི་ཞུས་ལྟར། རྒྱ་གར་བ་ནང་པར་གསར་དུ་ཞུགས་མཁན་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སྡོམ་དང༌། རྩ་བཞི་ཆང་བཅས་བསླབ་པ་ལྔའི་སྡོམ་པ་སྩལ་སླད། ཕོ་བྲང་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་ཕྱི་ཉིན་ལྡི་ལི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཛད་སྒོའི་ཐང་ཆེན་སྡིངས་ཆའི་སྟེང་ཚར་དུ་དངར་བའི་ཕེབས་བསུ་དང་བཅས་ཆིབས་ཞབས་འཁོད་བསྟུན་རྟེན་གཙོ་ཐུབ་དབང་ལ་སྙན་ཤལ་ནང་མཛོད། ཐུབ་དབང་དང༌། ཌོག་ཀྲར་ཨམ་བྷེ་ཀར་ (Dr. Ambedkar) བྲིས་སྐུ་གཉིས་སོ་སོར་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་རེ་སྒྲོན་འབུལ། ལ་དྭགས་བླ་མ་བློ་བཟང་ནས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་དང༌། རྒྱ་གར་ཡུལ་ཁག་ནང་པའི་ཚོ་ཁག་སོ་སོའི་སྤྱི་འཐུས་བཅོ་ལྔ་ཙམ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་འབུལ་བཞེས་བཅས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྒྱ་གར་དགེ་སློང་ནས་གསུང་བཤད་གནང༌།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྐྱེ་རྒུའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ཞིང༌། བདེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་མཆོག་དམ་པའི་ཆོས་ཡིན་ལུགས་ལས་བརྩམས་པའི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་བཞེད་པའི་གནད་དམ་པ་སེམས་རྒྱུད་འདུལ་དགོས་པ་དང༌། འདུལ་ཐབས་དཀའ་གནད་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེའི་བཀའ་སློབ་དང་སྦྲགས་རྒྱ་གར་བ་ནང་པར་ཞུགས་མཁན་ངོ་འཛོམས་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་ཙམ་ལ་སྐྱབས་སྡོམ་དང༌། བསླབ་པ་ལྔའི་སྡོམ་པ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཐོག་ནས་འབོག་ཆོག་མཛད་དེ། འདི་ཕྱི་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་འབྲལ་མེད་རྗེས་འཛིན་གྱི་སྐྱབས་སྨོན་ཤུགས་དྲག་དང་བཅས་ཇི་སྲིད་ཚེའི་འདུ་བྱེད་མ་སྟོང་གི་བར་དེ་སྲིད་དུ། ནང་པའི་བསྟན་ལ་བཅོས་མིན་སྙིང་ནས་མོས་གུས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཞུ་རྒྱུའི་དམ་བཅའ་འབུལ་བཞེས་དང་འབྲེལ་སྐལ་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་བོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྒྱུད་དམ་ཆོས་བདུད་རྩིའི་རང་བཞིན་གྱིས་བརླན་པ་སོགས་སྨིན་གྲོལ་གྱི་ལམ་བཟང་དུ་འགོད་པར་མཛད།

དགེ་སློང་ཞིག་ནས་ད་ཆ་སྐྱབས་གསུམ་མ་གཏོགས། སྐྱབས་གཞན་མི་བསྟེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཤད་གནང༌། རོལ་ཆ་བཏང༌། སྐུ་ཞབས་བ་ཀུ་ལ་ནས་མཆོག་གསུམ་སྐྱབས་སུ་བཟུང་ནས་རྒྱུ་འབྲས་ལག་ལེན་དགོས་པའི་གསུང་མོལ་དང༌། གཙོ་བཞུགས་ཀམ་སྦོ་ཌི་ཡའི་ (Cambodia) དགེ་སློང་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་གསུང་བཤད། ཞལ་འདོན་ཐུགས་སྨོན་བཅས་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ་མཇུག་བཞུགས་སྒར་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས་ཏེ་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོར་འབུམ་ཚོགས་དང་འབྲེལ་བའི་བསྐང་འཕྲིན་ཉིན་གསུམ་འཕར་ཚུགས་ཀྱི་རྟིང་མའི་ཚོགས་དབུར་བཞུགས་འབྲེལ་དད་ལྡན་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་ལ་མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་སྩལ།

ཆུ་གླང་དགུང་གསར་དགྱེས་སྟོན་བཞད་པའི་ཉིན།།

སྲོལ་བཟང་ཤིས་པའི་བདེ་ལེགས་འོ་མའི་མཚོར།།

བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་དགྱེས་པའི་མཆོད་བསྙེན་འབུམ།།

སྤྲོས་པའི་རྒྱུ་སྐར་བདག་པོའི་མཚར་སྡུག་ངོམ།།

གང་ལ་མཆོད་གཏོར་ཆོས་སྤྲིན་བསྟར་བའི་དཔྱིད།།

གྱ་ཚོམ་ལས་ཀྱི་བསེར་བུས་མ་བསྐྱོད་པར།།

གཟབ་འཕྱོར་པད་ཚལ་རྒྱས་པའི་སྣང་བྱེད་འོད།།

ཀུན་ཏུ་འཕྲོ་བའི་འདུ་ལོང་གཡོ་བར་བརྩོན།།

ཞེས་སོགས་གདམས་པའི་སྐྱེ་བ་ལྔ་པའི་དབྱངས།།

ཟབ་གསུང་ཉ་ལྕིབས་ཁོག་ནས་བླངས་པའི་གླུ།།

དགེ་ལེགས་བྱེ་བ་འཛུམ་པའི་དགའ་སྟོན་དུ།།

དབྱངས་སྙན་ཡིད་ལ་རབ་དགའི་དཔལ་ཡོན་ཐོབ།།

ཆོལ་གསུམ་མི་ཕྱེད་གུས་པའི་སོར་བཅུའི་དབྱིག།

སྤྱི་བོར་བཀོད་དེ་གཏན་ཚིགས་གསེར་འཁོར་གྱི།།

རྩིབས་སྟོང་འབར་བ་ཕྱག་རྒྱར་བཀོད་དང་ལྷན།།

མགོན་ཁྱེད་མང་བཀུར་རྒྱལ་ཐབས་འཛིན་པར་གསོལ།།

14 གཏན་ཚིགས་ཆེན་མོ་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

15 གསུང་འཕྲིན་ཆ་ཚང༌། གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

ས་བཅད་གསུམ་པ།

ཆུ་སྒང་དང་གློའི་དང་དམག་འགོ་འཐུས། ལས་བསྡོམས་ཚོགས་བཅར་བ་རྣམས་མཇལ་བཅར།

༡༽ཆུ་སྒང་རྒྱུན་ལས་ཁག་གཉིས་དང༌། གློའི་དང་དམག་འགོ་འཐུས་བཅས་ལ་བླང་དོར་བཀའ་སློབ།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེ་དང༌། ཚོགས་གཞོན་འཇིགས་མེད་ལྷུན་གྲུབ། བཀྲས་མཐོང་ཚེ་དབང་ཆོས་རྒྱལ། རི་ཁ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་བཅས་བཅར་ཏེ། ད་ཕན་ལོ་ཤས་རིང་ཆུ་སྒང་ནང་ཁུལ་རྩོད་གླེང་ཡོད་མུས་འཁྲུན་ཐག་གཙང་ཆོད་བྱུང་མེད་པའི་ཐོག ད་ལམ་རང་གཞུང་ལོ་འཁོར་ལས་བསྡོམས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་འཐུས་མི་བཅར་ཕྱོགས་སྐོར་ཆུ་སྒང་རྒྱུན་ལས་ཁག་གཉིས་དང༌། གློའི་དང་དམག་འགོ་འཐུས་བཅས་ནས་ཕན་ཚུན་འཐེན་འཁྱེར་ཞུ་རྙོག་མང་དག་བྱུང་ལུགས་སྙན་སེང་ཞུས་པར། བཀའ་བློན་བཞི་དང༌། ཚོགས་གཙོ་གཉིས། སྤྱི་འཐུས་ཡོངས་རྫོགས། ཆུ་སྒང་ཕྱོགས་ཁག་གཉིས་ཀྱི་མི་སྣ་ལྔ་རེ་དང༌། གློའི་སྤྱི་འཐུས་གཉིས་བཅས་མི་སུམ་ཅུ་སྐོར་གཟིམ་ཆུང་མཇལ་འཕྲད་ཁང་དུ་ཆེད་འགུགས་ཚང་འཛོམས་སར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ཁྱེད་ཚོ་ནང་ཁུལ་གླེང་རྙོག་འབྱུང་གཞིའི་རྩ་བ་དེ་རིང་ངོ་འཛོམས་འདིའི་ཐོག་གསལ་པོར་བརྗོད་རེས་བྱས་ན་མཐའ་དོན་ཕུགས་ཐག་ཆོད་པ་གཙང་མ་ཞིག་ཡོང་གནས། རྩ་བའི་བོད་མི་རིགས་ལ་ཤ་ཞེན་སེམས་ཁུར་ཡོད་པ་དང༌། སྐྱོན་དང་ལེགས་ཆ་ཡོད་པ་ཕྱོགས་ཚང་མ་གཅིག་གྱུར་ལ་བརྟེན། ད་ཕན་ལས་དོན་ལ་དཀར་ས་ནག་འདེད་དགོས་པ་མེད་ལུགས། ཕྱིན་ཆད་ཚང་མ་མཐུན་ལམ་གསར་པའི་ཐོག་འགྲོ་ཐུབ་པའི་བསམ་ཤེས་དགོས་གལ་ཆེ་ཚུལ། རྒྱ་དམར་དང་ཨ་རི་ཡང་འགྲིགས་སར་བོད་མི་ཉུང་ཤས་ནང་ཁུལ་འཐེན་འཁྱེར་བྱེད་དགོས་པ་མེད་ལུགས།

རྩ་དོན་ཐོག་སོ་སོའི་བསམ་ཚུལ་གསལ་བརྗོད་བྱ་དགོས་པ་སོགས་བཀའ་སློབ་སྤྱི་ཕེབས་ལྟར། ཕྱོགས་གསུམ་ག་ནས་རང་རང་སོ་སོའི་བསམ་ཚུལ་དང་ལྟ་ཚུལ་བདེ་སྡུག་གནས་ལུགས་གང་ཡོད་འདོད་བློ་ཚིམས་པའི་སྙན་སེང་ཞུས་པ་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་གསན་བཞེས་གྲུབ་མཚམས་སུ། མགོན་པོ་གང་གིས། ‘‘ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་ཁྱེད་རང་ཚོ་ནང་ཁུལ་མཐུན་མིན་དང༌། ཚོགས་འདུར་འཐུས་མི་ཡོང་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་རྟག་པར་རྙོག་གྲ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ད་ལམ་མི་ཚང་མ་འཛོམས་སྐབས་སུ་སྐད་ཆ་བྱས་ན་འགྲིགས་མི་ཡོང་ངམ་བསམ་བྱུང༌།

དེ་རྗེས་གློ་ནས་ཡོང་བ་གཉིས་ཀྱིས་རྙོག་གྲ་བཤད་པ་རེད། དེ་ལ་རྙོག་གྲ་སྣོན་མ་བཟོ་མ་དགོས་པར་ད་ལྟ་སྐད་ཆ་བྱེད་རྒྱུར་བསྡད་པ་དེ་གནས་སྐབས་ཚོགས་འདུར་ཡོང་མ་དགོས་པ་བྱས། སྐད་ཆ་དེ་རིང་འགྲིགས་ན་སང་ཉིན་ཚོགས་འདུར་ཡོང་ཆོག་པ་དང༌། སྐད་ཆ་སང་ཉིན་འགྲིགས་ན་གནངས་ཉིན་ཚོགས་འདུར་ཡོང་ཆོག་པ་བྱས་ན་བསམ་བྱུང༌། ཁ་སང་གི་གནས་ལུགས་འདི་འདྲ་ཡིན།

དེ་མཇུག་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཕན་ཚུན་ཁྲོག་ཐེབས་པ་འདྲ། ད་ཁྱེད་རང་

ཚོ་ནང་ཁུལ་མཐུན་མིན་སྐོར་ལ་གནས་ཚུལ་ཞུ་རྒྱུ་གང་ཡང་མི་འདུག ཁ་སང་

ངོས་ཀྱིས་ལབ་རྒྱུ་དེ་འཕྲལ་སེལ་ལེ་འགྲིགས་ཤིག་བྱས་ཏེ་སྔོན་ལ་ཚོགས་འདུའི་སྐོར་ལྷིང་འཇགས་བཅུག དེ་ནས་གཞི་རྩ་ཕན་ཚུན་གཏུགས་ཏེ་སྐད་ཆ་ཞིབ་ཞིབ་མོལ་མོལ་བྱས་ན། སྐད་ཆ་ཤོད་རྒྱུ་ཡོང་གི་རེད་ལ་འགྲིགས་ཀྱི་རེད་བསམ་པ་བྱུང་ཡང་སྔོན་ལ་བཟོ་ལྟ་ཁྱད་མཚར་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། དེའི་སྐོར་ལ་གནད་འགག་གང་ཡང་མི་འདུག ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཕྱོགས་སྐོར་ལའང་གནད་འགག་མི་འདུག

ད་ཆ་རྩ་བའི་དོན་དག་སྐོར་ལ་སྐད་ཆ་བཤད་ན་ཡག་པོ་མིན་ནམ་སྙམ། རྩ་བ་ནི་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་རེད། གནས་ཚུལ་འདི་དག་དེ་རིང་ཁ་སང་གི་གནས་ཚུལ་མིན་པར་ལོ་གཅིག་གཉིས་ཕྱིན་པའི་ན་ཚ་རྙིང་པ་ཞིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད། གཞི་རྩ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་བདེན་པ་བདེན་འབྲེལ་ཡོད་ཤས་ཆེ། དེ་མཚུངས་ནོར་འཁྲུལ་ཡང་ཡོད་པ་རེད།

གང་ཡིན་ཟེར་ན། ངོས་ནས་བར་ལམ་མཐོང་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ན། རྩ་བ་ནི་ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་སོ་སོའི་ལུང་པ་དང་མི་རིགས་ལ་ཤ་ཞེན་ཡོད་པ། རྒྱ་མིས་བོད་ནང་གནས་ཚུལ་ཐབས་སྡུག་བྱས་པ་དེ་ལ་སེམས་ནང་ན་ཚ་ཡོད་མཁན་ཡིན་པ་ཚང་མ་གཅིག་པ་རེད། དེ་ནི་རྩ་དོན་ཡིན་པས་གཞི་རྩ་དེ་ལ་ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་བསམ་ཚུལ་གཅིག་གྱུར་རེད།

དེ་རིང་འདི་གར་འཛོམས་པ་ཚང་མ་ངོས་ཀྱི་ངོ་ཤེས་པ་ཤ་སྟག་རེད། བར་ལམ་སྐད་ཆ་ལྷགས་པའི་སྐོར་ལ་ང་ཚོ་ཐུག་ནས་བཤད་རེས་བཏང་ན། ག་རེ་ཡིན་ཡང་འགྲིགས་ཀྱི་རེད་བསམ་པ་འདུག དེ་རིང་འདི་གར་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་བཀའ་ཤག་དང༌། དེ་བཞིན་སྤྱི་འཐུས། ཕན་ཚུན་སྐད་ཆ་ཤོད་རེས་ཡོད་མཁན་ཁྱེད་རང་ཚོ་བཅས་ང་ཚོ་འདི་གར་སྒོར་སྒོར་བྱས་ཏེ་འཛོམས་པའི་སར་ཁྱེད་རང་ཚོ་སོ་སོར་ཤོད་རྒྱུ་གང་ཡོད་རྣམས་ཚིག་གི་ལོ་མ་རྒྱས་བཤད་མ་དགོས་པར་རྩ་བའི་ན་ཚ་ག་ནས་གཏོང་གི་འདུག་པ་དེ་གསལ་པོ་བྱས་ཏེ་བཤད་དགོས།

ང་ཚོའི་ངོས་ནས་མ་འགྲིགས་པ་དང༌། བཀའ་ཤག་གི་ལས་ཀ་བྱེད་སྟངས་མ་འགྲིགས་པ། གཞན་སུ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་མ་འགྲིགས་པ་ཡོད་ནའང༌། དེ་གསལ་པོ་བྱས་ཏེ་བཤད་དགོས། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་མ་འགྲིགས་པ་དང་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་འདུག་ན་ནི་ང་ཚོ་ཚང་མས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་བ་མ་གཏོགས། སྒེར་ཕན་ཚུན་དགའ་མིན་དགའ་མདོག་གི་ལས་ཀ་བྱེད་དགོས་དོན་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མེད།

དེར་བརྟེན། ལས་དོན་ཐོག་ལ་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་ནོར་འཁྲུལ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་ན་ནི་སུའི་ཕྱོགས་ནས་ནོར་ཡོད་ནའང་དེ་ལ་དགོངས་དག་ཞུ་རྒྱུ་རེད། ཡང་དེ་འདྲའི་ནོར་འཁྲུལ་མེད་ན་ནི་ཕན་ཚུན་གཡའ་སེལ་གང་བྱེད་དགོས་ཀྱང་བྱས་ན་འགྲིགས། གང་ལྟར། ཡང་ཡང་འགྲིགས་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ཡག་པོ་རེད་བསམས་ཀྱི་འདུག གཞི་ནས་ད་ལམ་ཚོགས་འདུའི་མི་འགྲོའི་སྐོར་ལ་ཁྱེད་རང་ཚོ་འཐེན་འཁྱེར་ཕྲན་བུ་བྱུང་བ་རེད། ང་ཚོས་དམངས་གཙོའི་ལམ་དུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་སྟབས་ངོས་གཅིག་ནས་ཡག་པོ་འདུག་སྟེ། ངོས་གཅིག་ནས་གནད་དོན་དེ་བྱབ་ཆུང་གཅིག་ལ་ཐུག་པ་རེད།

རྩ་བའི་མདུད་པ་དེ་ཞིག་ན་གཞན་དག་རང་ཞིར་འགྲོ་རྒྱུར་བརྟེན། ང་རང་ཚོ་གཅིག་ཐུག་སྟེ་རྩ་བའི་སྐད་ཆ་ལྷགས་སའི་གནད་དོན་གང་ཡིན་སྦྱངས་བཤད་བྱས་ན་གཅིག་བྱས་ན་ཐབས་ལམ་རྙེད་མདོག་ཁ་པོ་རེད། ཐབས་ལམ་ཡོད་པ་གཅིག་དང༌། བསྒྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་འདུག་ན་ནི་བསྒྲུབ་རྒྱུ་རེད། བསྒྲུབ་མ་ཐུབ་པ་གཅིག་འདུག་ན་ནི་བྱ་ཐབས་མེད་པ་རེད། ད་སོ་སོ་སོ་སོར་ཤོད་རྒྱུ་གང་ཡོད་ཀྱང་ཤོད་དགོས། ཤོད་པ་དེ་ཡང་དྲང་པོ་དྲང་བཞག་ཤོད་དགོས་པ་ལས། ཧམ་པ་སུ་ཆེ་བྱས་ཏེ་བཤད་ན་མི་འགྲིགས།

རྩ་བའི་དོན་དག་སོ་སོ་སོ་སོའི་སེམས་ནང་ན་ཚ་གང་དང་གང་ཡོད་པ་དེ་དྲང་པོ་བཤད། གསལ་པོ་བཤད། དེ་འདྲ་བྱས་ན་ཡག་པོ་མིན་ནམ་བསམས་བྱུང༌། ཤེས་སོང་ངམ། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མས་ཆོས་ཁས་ལེན་གྱི་རེད། འདི་ཕྱི་ཁས་ལེན་གྱི་རེད། བླ་མ་དཀོན་མཆོག་ཁས་ལེན་གྱི་རེད། དེས་ན། ལས་རྒྱུ་འབྲས་དང་འདི་ཕྱི་དཔང་འཕེར་ཐོག་ནས་ག་རེ་ཤོད་རྒྱུ་ཡོད་ནའང་བཤད་ཆོག’’ ཅེས་སྩལ་ཞིང༌། (དེ་རྗེས་ཕྱོགས་སོ་སོ་ནས་རང་རང་གི་ལྟ་ཚུལ་མཐོང་ཚུལ་རྣམས་རིམ་བཞིན་ཞུས། གློའི་ངག་ཕྲུག་ནས། བཀའ་ཤག་གིས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཞུ་དགོས་ཞེས་བདག་སྤྲོད་མ་གནང་ཚུལ་ཞུས་པའི་མཚམས་སུ།)

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ‘‘རང་གིས་སྐད་ཆ་ཕྲན་བུ་མགོ་མ་འཚོས་པའི་གནས་ཚུལ་རེད། དེ་སྐོར་བཀའ་ཤག་ལ་ལེ་ཁག་མེད། རྙོག་གྲ་འདི་བཀའ་ཤག་གཅིག་པུས་ཐག་ཆོད་ཐུབ་པ་ཞིག་མ་རེད། འདི་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་ལ་བསྟུན་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཆགས་ཡོད། ངའི་བསམ་ཚུལ་ལ་རྒན་ཡེ་ཤེས་དྷ་རམ་ས་ལར་ལས་ཀ་ཞིག་སྤྲད་དེ་བཞག་རྒྱུ་དང༌། གནས་སྐབས་ཡར་གློ་ལ་སློག ཡ་གའི་ལས་ཀ་རྣམས་མཇུག་བསྡོགས། དེ་ནས་མར་ཡང་བསྐྱར་ཡོང་རྒྱུ་བྱས། ང་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་འདི་རེད།

འོན་ཀྱང༌། ཡེ་ཤེས་ཡར་གློ་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་དེ་ལྡི་ལི་ནས་བཀག་པ་རེད། མཐའ་མ་ཡང་ཤོར་བ་རེད། དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་སྟེ་གནད་འགག་གཅིག་རྒྱ་གར་ལ་ཐུག་ཡོད་སྟབས། དེ་སྐོར་ལྡི་ལིར་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ལ་ཤོད་ཅེས་ལབ་དགོས་དོན་དེ་རེད།

ཁྱེད་རང་ཚོའི་སྤྱི་མ་སྦོམ་གྱི་སྐད་ཆ་རྒྱ་གར་གཞུང་ཟེར་བ་དེ་ཡང་མ་

རེད། འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ལ་སྐད་ཆ་བྱས་ནས་ཁ་དན་ཚིག་ལ་གནས་པ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་མ་གཏོགས། བཀའ་ཤག་གཅིག་པུས་སྟངས་འཛིན་བྱ་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད། བཀའ་ཤག་ནས་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐུབ་པ་དང༌། ཐབས་ཤེས་སྤྲོད་ཐུབ་ཐབས་ཡོད་བཞིན་དུ་མིག་ན་ལག་བཟོས་ཆེད་མངགས་བྱས་ནས་ཕྱིན་ཆད་རྙོག་གྲ་སློང་རྒྱུའི་དོན་དག་ལ་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་གར་ལས་ཁུངས་ལ་ཞུས་པ་དེ་འདྲ་མ་རེད། འདིའི་ཡོང་རྐྱེན་དེ་འདྲ་རེད།

ཡང༌། རྒྱུ་མཚན་འདི་འཁྱེར་ནས་བཀའ་ཤག་ལ་ཡིད་ཆེས་བརླག་གཞི་བྱས་ན། དེ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་མ་མཐུན་པ་རེད། གསལ་པོ་བྱས་ནས་ལབ་ན་མ་གཏོགས་འདི་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་རེད།’’ ཅེས་སྩལ། (དེ་རྗེས་གཞན་དག་ནས་སོ་སོའི་བསམ་ཚུལ་མུ་མཐུད་སྙན་སེང་ཞུས།)

སླར་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ‘‘གསལ་བཤད་བྱེད་རེས་ཡག་པོ་བྱུང་སོང༌། ངའི་མཐོང་ཚུལ་བྱས་ན། བར་ལམ་རྙོག་གྲ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། ཚང་མ་ཚུར་འཛོམས་ཏེ་ཞིབ་མོལ་བྱས་ན་འགྲིགས་འགྲོ་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག དཔེར་ན། རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ལ་མཚོན་ན། ངོས་ཀྱི་སྤུན་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་དག་སྐྱེལ་བྱས་པ་མིན་ཡང༌། ཉམས་མྱོང་གིས་མ་ལྡང་པའི་དབང་གིས་ལས་དོན་ཐོག་དགེ་སྐྱོན་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། སྐབས་རེ་ངོས་བློ་ཕམ་དགོས་པ། བཀའ་ཤག་བློ་ཕམ་དགོས་པ་ཐེངས་མང་པོ་བྱས་ཡོད།

ཡང་དེ་དང་ཆབས་ཅིག་རྒྱལ་དོན་གྱིས་མ་གཏོགས་བཀའ་ཤག་སོགས་གཞན་དག་སུས་ཀྱང་བྱེད་མ་ཐུབ་པའི་ལས་ཀ་ཡང་མང་པོ་བྱས་ཡོད། བྱས་རྗེས་བཞག་ཡོད། ལས་ཀར་ནོར་འཁྲུལ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་རྩ་བའི་ལྷག་བསམ་ཡོད་པ་ཚོད་ཐིག་གི་ཡོད།

ལྷ་མོ་ཚེ་རིང་དེ་ཙམ་ཞིབ་རྒྱུས་མེད་ཀྱང་ཐེངས་འགའ་ཤས་ཐུག་ཡོད།

ཁྱེད་རང་ཚོས་རྒྱ་མི་རེད་ཟེར་བ་དེ་ཡང་ནོར་འཁྲུལ་རེད། ཁོ་ཨ་མདོ་ཡིན་ཐག་ཆོད་རེད། དེ་བཞིན་རྒན་ཡེ་ཤེས་ལ་མཚོན་ན། ཐེངས་འགའ་ཤས་ཐུག་ཡོད། མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བློས་འགེལ་སའི་མི་ཞིག་རེད། ཐོག་མའི་སྐབས་སུ་རང་གི་ཁེ་ཕན་བློས་བཏང་ཐོག་ནས་ལོ་མང་རིང་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་སྟེ་བྱས་རྗེས་ཡོད་པའི་མི་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། སྐྱོན་མེད་པའི་མི་མ་རེད། བར་ལམ་དངུལ་མང་པོ་བར་ལག་བོར་ཟེགས་བཏང༌། རང་གི་དགའ་མིན་མི་རེ་ཟུང་ལྐོག་གསོད་ཀྱང་བྱས་མེད་པའི་ངེས་པ་མི་འདུག

དེ་བཞིན་དུ་སྙན་གྲགས། བྲའུ་དཔོན། རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་ཁྱེད་རང་ཚོས་སྤྱི་འཐུས་བྱས་སྟབས། ངོས་ནས་ངོ་ཤེས་ཀྱི་རེད། བློས་མ་འཁེལ་བའི་མི་མ་རེད། ད་ཆ་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་འདས་ཟིན་པ་རེད། དེ་གོང་ང་རྒྱ་ནག་ནས་ཡར་ཡོང་དུས་སྡེ་དགེ་ཡེ་ལུང་བྱ་རྒོད་ཚང་ལ་ཞག་གཅིག་བསྡད་པ་ཡིན། ཕྱི་ལ་རྒྱ་མིའི་དམག་མིས་སྲུང་བྱ་ཡོད། སང་ཉིན་དེ་ནས་ཐོན་ཁར་བྱ་རྒོད་ཚང་ངེད་སར་ཡོང་ནས་ད་ཆ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བའི་རང་བཙན་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ལས་འགུལ་བྱ་རྒྱུ་བྱུང་ན་ཞེས་བསམ་ཚུལ་བརྗོད་བྱུང༌།

རྒྱ་མི་ཐོག་མར་འབྱོར་སྐབས་ཁོང་ཚོས་མགོ་བདེ་དྲན་འཕྲུལ་བྱས་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ཆ་བསམ་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ཡག་པོ་རེད་བསམས་ནས་ང་ཡང་དགའ་པོ་བྱུང༌། རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་ཁོང་ཚོའི་གཡོག་པོ་ཡིན་པ་རེད། སྤྱི་འཐུས་འཁྱུར་བའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་དོན་དང་མ་འགྲིགས་པའི་སྐད་ཆ་ཡོང་སྐབས། ང་བོད་པ་མ་གཏོགས་རྒྱ་མི་བྱེད་འདོད་རྩ་བ་ནས་མེད་ཟེར་གི་འདུག དེ་རྩ་དོན་རེད། བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་གོ་བརྗེས་རྒྱག་མཁན་ཞིག་མ་རེད།

དེ་བཞིན་ངག་ཕྲུག་དང༌། སྐལ་བཟང་ཆོས་འཛིན་ལ་ཆ་བཞག་ན།

མ་ཎི་བགྲང་མཁན་ཞིག་རེད། ངག་ཕྲུག་ནས་ཉན་ཤེས་གོ་ཤེས་མ་བྱས་པར་

ཨུ་ཚུགས་ཚ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཕྲན་བུ་ཕྲན་བུའི་འདོད་པ་ཁེངས་མིན་བྱུང་བ་ལ་བཟོད་སྒོམ་མ་བྱས་པར། གཞན་སེམས་ལ་གནོད་ཚབས་གང་ཆེའི་སྐད་ཆ་ཤོད་རེས་བྱས་སྟབས། དེའི་ཚོད་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་རྣམ་འགྱུར་སྡུག་ཏུ་ཕྱིན་ཏེ་མཐའ་མར་བརྐྱང་བསྐུམ་མ་ཤེས་པ་བྱུང་བ་མ་གཏོགས། དྲང་འབྲེལ་ཞིག་བཤད་ན་མི་འགྲིགས་པའི་རྩ་དོན་གང་ཡང་མི་འདུག་བསམ་གྱི་འདུག

དེ་འདྲ་མིན་པར་ཉོན་མོངས་ལ་གོ་སྐབས་སྤྲད། ཆགས་སྡང་ལ་བདེན་ཁ་སྦྱིན་ན། རང་གཞན་ཚང་མ་མ་སྐྱིད་པ་ཞིག་ལས་ཡོང་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། གྱོང་ཉོན་མོངས་ལ་བསྐུར་ནས་བཟོད་བསྲན་བྱས། ཕམ་ཁ་འཁུར་རེས་བྱས་ན་ཕྱོགས་ཚང་མར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད་མ་གཏོགས། ཕྱོགས་གཅིག་དཀར་པོ་དཀར་རྐྱང་དང༌། གཅིག་ནག་པོ་ནག་རྐྱང་རེད་ཅེས་ཐག་གཅོད་ག་འདྲ་བྱས་ནས་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད།

ཡེ་ཤེས་སྐོར་གྱི་རྙོག་གྲ་ལོ་མང་པོའི་སྔོན་ནས་བྱུང་ཡོད་ནའང༌། ང་ཚོར་ཁྲིམས་སར་གཏུགས་ནས་ཐག་གཅོད་བྱ་ཡུལ་མེད། ཁ་ནས་དགེ་སྐྱོན་བཤད་དེ་ཐབས་ཤེས་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད། བར་སྐབས་བབ་བརླིང་བརྟན་གསུམ་སུས་བྱས་ཡོད་ཟེར་ན། བཀའ་ཤག་ནས་བྱས་ཡོད། དེ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཕྱོགས་ཚང་མའི་མཐོང་ཚུལ་ངན་པ་བྱུང་བ་དེ་རེད།

སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ནས་བཀའ་ཤག་ནས་འོས་འཚམས་ཀྱི་བཀའ་དཔྱད་བཏང་བ་ལ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་སྐྱོན་དུ་བལྟས་ནས་བརྩི་བཀུར་ཇི་བཞིན་བྱས་མ་སོང༌། རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང་མི་འགའ་ཤས་ནག་པོ་རེད་ཅེས་དམར་གསོད་བཏང་ན། བོད་རང་བཙན་ལ་ག་རེ་ཕན་གྱི་རེད། སྤྱི་དོན་ལ་ག་རེ་ཕན་པ་འདུག བསམ་བློ་ཐོངས་དང༌། རང་གི་ཁེ་ཕན་གཞི་རྩར་བཞག་ནས་དེང་སང་རྒྱ་ནག་དང་ཨ་རི་མཐུན་ལམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་རེད།

དཔེར་ན། བྲའུ་དཔོན་དང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་དེ་སྔ་དགྲ་གཤེད་ཡིན་ནའང༌། རྒྱ་མི་བོད་དུ་འབྱོར་རྗེས་གྲོགས་པོ་བྱས་པ་མ་རེད་དམ། དེ་རླབས་ཆེན་གྱི་བསམ་བློ་རེད། སྙན་གྲགས་ཁྱེད་རང་ཚོས་སྐད་ཆ་མ་འགྲིགས་ན་ཚོགས་འདུར་ཡོང་གི་མིན་ཞེས་སྡིགས་ར་བསྐུལ་བ་རེད། དེ་བྱབ་ཆུང་རེད། ཚོགས་འདུར་མ་ཡོང་ན་ཡང་མ་ཡོང༌། ང་ཚོར་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མི་འདུག རྩ་དོན་སྙིང་པོ་ང་ཚོ་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་དེ་རེད།

ངོས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་བྱས་ན། ད་ལྟ་ཕན་གྱི་སྐད་ཆ་སྙིང་པོ་མེད་པ་དེ་ཚོ་ཕར་བཞག ཕྱིན་ཆད་ཚང་མ་འཆམ་པོ་དང་འགྲིགས་པོ་ཞིག་བྱས་ན་ཡག་པོ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག’’ ཅེས་སྩལ། (དེ་རྗེས་གཞན་དག་ནས་རྒྱུ་རྐྱེན་སྙན་སེང་ཞུས།)

མཐའ་བསྡོམས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ‘‘ད་ལྟ་ངོས་ཀྱིས་ཕན་པ་ཞིག་བྱུང་ན་བསམས་ནས་ཞུས་པ་རེད། ང་རང་ཚོ་རང་གཞན་སུ་ཡིན་ནའང་སེམས་བག་ཕེབས་པོ་དང༌། སྐྱིད་པ་ཞིག་བྱུང་ན་དོ་བདག་སོ་སོ་སྐྱིད་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། བལྟས་སྡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ནའང་སེམས་བག་ཕེབས་པོ་ཡོང་གི་རེད། རྩ་བའི་རྩ་དོན་རང་ནས་འགྲིགས་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ངོས་ནས་འདི་འདྲ་ལབ་ཀྱི་མ་རེད། ངས་ནི་ཁྱོན་ནས་བྱབ་མེད་པ་ཞིག་མཐོང་གི་འདུག ངོས་ནས་བསམ་བློ་འདི་འདྲ་ཞིག་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད་དེ། མི་སོ་སོ་སོ་སོའི་བསམ་བློ་རྩ་ཆེ་གི་རེད། སོ་སོའི་བསམ་བློའི་ནང་མ་མོས་པ་ཞིག་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད། མོས་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ནི་ངོས་ཀྱི་བསམ་བློ་ནང་བཞིན་བྱས་ན་ངས་རེ་བ་བརྒྱབ་པ་ནང་བཞིན་ཡག་པོ་བྱུང་བ་རེད།

ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མས་སྔོན་ཆད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེ་ཁག་ཁག་རེད། ད་ཕྱིན་ཆད་ལས་ཀ་བྱེད་སྟངས་སོགས་ལ་ཚང་མས་བསམ་བློ་ཡག་པོ་བཏང་ན་ལེགས། ཡང་བློ་ལ་མ་ཤོང་བ་འདྲ་པོ་དང་མ་འཚམས་པ་འདྲ་པོ་འདུག་ན་ནི། ངས་ལབ་ནས་ཕན་མ་ཐོགས་པ་རེད། ངའི་ངོས་ནས་ནི་དེ་ལ་ཁྱད་པར་ཁྱོན་ནས་རང་མི་འདུག འདི་འདྲ་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད། ད་ལྟ་ཡིན་ནའང་ཡོང་གི་རེད་ལ། མ་འོངས་པ་ལ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཡོང་གི་རེད།

ངའི་མི་ཚེའི་རིང་ལ་རྙོག་གྲ་དེ་བས་མང་བ་ཡོང་རྒྱུར་བློས་བཏང་ཚར་བ་ཡིན། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང༌།། སྨན་དང་དགོན་པའི་ཤིང་བཞིན་དུ།། རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས།། རང་དགར་དགག་མེད་སྤྱད་བྱར་ཤོག། ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། ངའི་ངོས་ནས་ནི་བསྔོས་ཚར་བ་ཡིན། འོ་ཁྱད་པར་ཁྱོན་ནས་རང་མི་འདུག

ད་རྡོ་དོན་ཡང་སྙིང༌། ལས་ཀ་ཕུ་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག་དང༌། དོན་ཐོག་འཁྱོལ་བ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། ད་དུང་ཁྱེད་རང་ཚོས་མོས་མ་མོས་འདྲ་པོ་འདུག་ན། ད་ལྟ་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་བསྡད་ཡོད་སྟབས། འུ་ཐུག་ན་ཚོགས་འདུར་མང་མོས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུ་རེད། དེ་མིན་བྱེད་ཐབས་གང་ཡང་མི་འདུག མང་མོས་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་བྱས་ན། ཁ་ཤས་བློ་ཕམ་གྱི་རེད་དེ། ཐབས་ཤེས་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་མ་རེད་དམ། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས།’’16 ཞེས་དཀའ་གནད་རྩ་དོན་རེ་རེའི་ཐོག་ངོ་སྤྲོད་གསལ་རྗེན་གྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ་རྗེས་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། མདོ་སྟོད་སྤྱི་འཐུས་འཇུ་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་རྣམ་རྒྱལ་གཉིས་ནས། སྐུའི་མདུན་འདིར་སྐད་ཆ་མང་པོ་བཤད་རྒྱུ་དགོས་པ་མ་ཆེ་བས། བཀའ་སློབ་ཕེབས་དགོངས་ཚང་མས་སྙིང་བཅངས་ཐོག སྐད་ཆ་བྱ་འོས་རིམ་པས་བྱས་འཐུས་ཞུས།

དེ་ནས་བཀའ་ཤག་དང༌། ཚོགས་གཙོ། སྤྱི་འཐུས་རྣམས་ནས་ཕྱོགས་གསུམ་གར་གསུང་མོལ་གནང་བའི་སྙིང་པོར། ད་ཕྱིན་ཕྱོགས་ཚང་མས་སྔར་ཕན་གྱི་རྩོད་གླེང་ཁག་རྙོག་མ་གཏིང་སློང་མི་བྱེད་པར་མཚམས་འཇོག་རྒྱུ་དང༌། ད་ལམ་ཚོགས་འདུར་མི་འགྲོ་གཏོང་ཕྱོགས་བཀའ་ཤག་གི་བཀའ་དགོངས་ལྟར་བྱ་རྒྱུ། ཕྱིན་ཆད་ཆུ་སྒང་ནང་ཁུལ་གླེང་རྙོག་མེད་པར་མཐུན་འགྲིགས་ཡོང་ཐབས་མདོ་སྟོད་སྤྱི་འཐུས་ནས་ཁུར་འགན་རྐང་ལེན་གྱིས་འཕྲོས་མོལ་འཕྲལ་དུ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ལ་ཕན་ཚུན་ཚང་མས་ཁས་ལེན་ཞུས་ཏེ་འཁྲུན་ཐག་ལེགས་ཆོད་བྱུང༌།

ཚེས་ ༡༨ ཉིན་བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༥ འཁེལ་བས་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ། མཚན་ཞབས་གསེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀའ་ཤག སྤྱི་འཐུས་ཀྱིས་དབུས་བཞུགས་སྒར་ཁུལ་གཏན་སྡོད་སྔགས་བཙུན། རྒྱ་བལ་འབྲས་འབྲུག་ལ་དྭགས་སོགས་བོད་མི་སྡོད་སྒར་ཁག་ནས་འགོ་འཐུས་དང༌། མི་མང་བཅར་འབྱོར་བཅས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་ཆོས་འབྲེལ་དང༌། རག་ཤ་ཆུང་བདག་ནས་གསོལ་བཏབ་ལྟར་སྤྱན་རས་གཟིགས་ངན་སོང་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རྗེས་གནང་བཅས་སྩལ་བ་དང་སྦྲགས། རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་བཏུལ་ཏེ་སེམས་བཟང་པོ་བྱ་དགོས་པ་དང༌། བཟང་པོའི་མཐར་ཐུག་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྦྱོང་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་བཤད་ཟབ་རྒྱས་དང༌། བོད་ཀྱི་ལྷ་སྐལ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་གསོལ་འདེབས་བྱ་རྒྱུ་བོད་སྤྱི་དོན་དང༌། རང་སེམས་བཟང་དུ་འགྲོ་བར་ཕན་ནུས་ཆེ་ལུགས་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྨིན་ཐོག་མ་ཎི་སྟོང་རྩ་གཅིག་མང་ཚོགས་དང་ལྷན་དུ་གསུངས།

ཉེ་ཆར་དུས་བསྟུན་དགོངས་གཞི་དགོས་པ་བླ་མེད་ཀྱིས་བཀའ་རྩོམ་ཆེད་སྩལ་བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་གི་འཕྲིན་བསྐུལ་དམ་ལྡན་མྱུར་བསྐུལ་མའི་ལྗགས་ལུང་སྩལ་ཐོག་དེའི་དགོས་པ་དགེ་མཚན་བཀའ་སློབ་དང་འབྲེལ་བར་ཉིན་རེར་མ་ཎི་ཆག་མེད་དང༌། གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོའི་བཀའི་ལུང་དོན་བཞིན་སེར་སྐྱ་རྒན་གཞོན་ཡོངས་རྫོགས་དམ་གཙང་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་བློས་ཐུབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཕྲིན་བསྐུལ་འདི་ཚང་མས་ཉིན་ལྟར་ཆག་མེད་བཏོན་ན་དགོས་ཕན་ཁྱད་གནད་ཡོད་ལུགས་སོགས་བཀའ་སློབ་སྩལ།

རྒྱུད་སྟོད་མཁན་བླ་ནས་གསོལ་བཏབ་བཞིན། གསང་འདུས་རྩ་རྒྱུད་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་ཡན་གྱི་ལྗགས་ལུང་དང༌། ཚེ་དབང་སྒྲོལ་མས་ཞུས་ངོར་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གཟུངས་རིང༌། མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང༌། མ་ཎིའི་ཕན་ཡོན། བླ་མེད་ལུགས་ཀྱི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལྟར་ན་མ་ཎིར་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་སྐུ་གསུམ་སྦྱོང་ཚུལ་དང༌། སྒྱུ་འོད་ཟུང་འཇུག་གི་ཟབ་གནད་འདུས་ཚུལ་བཅས་གསུང་བཤད་དང་སྦྲགས་མ་ཎི་བརྒྱ་རྩ་གཅིག་མཉམ་གསུངས་མཛད། རྒྱུད་གྲྭ་གསར་ཞུགས་རྣམས་ནས་བློ་ཐག་གཙང་བཅད་ཀྱིས་རྒྱུད་གྲྭའི་འདོན་ཆོག་ལག་ལེན་དང༌། སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་ཚུལ་མཐུན་ཉམས་ལེན་བྱས་ན་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཡོད་ཡིན་ལུགས་བཀའ་སློབ་དང༌། མཇུག་ཏུ་གསང་འདུས་སྨོན་ལམ་གསུངས། རྒྱུད་གྲྭ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱིས་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་སྩལ།

༢༽ཐེངས་བཞི་པའི་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་ཞུགས་པ་རྣམས་མཇལ་བཅར་དང་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་སྐོར་བཀའ་བསྡུར།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ཚོགས་གཙོ་གཉིས་ནས་ལོ་འཁོར་ལས་བསྡོམས་ཐེངས་བཞི་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་ཐག་གཅོད་གནང་བའི་གྲོས་ཆོད་ཟུར་རྒྱན་བཅས་མཇུག་བསྡོམས་ལེགས་ཟིན་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས་ཤིང༌། དེ་དག་གི་ནང་གསེས་ཚོགས་འདུ་བ་རྣམས་མགྲིན་དབྱངས་གཅིག་གྱུར་ཐོག་ནས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་འོས་བསྡུ་བྱ་སྟངས་སྐོར་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང་ནས་འོས་གྲངས་མང་ཐོན་གཞིར་བཟུང་འོས་གཞི་དང་སྦྲགས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་དཔྱད་ཀྱིས་བསྐོ་གཞག་ཡོང་བའི་འཆར་གཞི་འབུལ་ལམ་ཞུས་པར་ཕྱག་རྟགས་སྤྱི་སྩོལ་ཡོང་བ་ཞེས་བོད་སྤྱིའི་འཕྲལ་ཕུགས་ཁེ་ཕན་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་མང་པོའི་ཐོག་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུར་ཚང་མས་སྤྱི་མོས་གྲོས་ཆོད་ཟུར་རྒྱན་ཡི་གེ་སོགས་སྙན་སེང་དང་སྤྱན་ལམ་བསྟར་འབུལ་ཞུས།

ཕྱི་ཉིན་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་དུ་ད་ལམ་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པའི་ལས་བྱེད་དང༌། ཕྱོགས་མཐའི་སྡོད་སྒར་ཁག་གི་སྤྱི་འཐུས་སོགས་མི་གྲངས་ ༢༡༨ མཇལ་བཅར་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་ནས་བོད་དོན་ཐོག་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་འདིས་འགྲིགས་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་མཐོང་གི་ཡོད་པའི་རྟགས་མཚན་གསལ་པོ་རེད། དེར་བརྟེན་རིམ་པས་བཟོ་ལྟ་ཞིག་ཆགས་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ། གཞི་རྩ་ད་ལྟ་རེ་བ་ཙམ་མ་གཏོགས། མཐའ་གཅིག་ཏུ་གཏན་འཁེལ་ནས་བརྗོད་མི་ཐུབ། ལོ་ཤས་གོང་གི་བདེན་པ་ལ་སྔས་བཅོལ་ཏེ་རིམ་པས་རིམ་པས་མཐའ་གསལ་གྱི་རེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་མིན་པར། གཅིག་བྱས་ན་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཐོག་ལ་འགྲོ་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད་པའི་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་འདི་ང་ཚོར་གཉན་པོ་དང༌། འགངས་ཆེན་པོར་བརྟེན། ཚང་མས་ཡིད་གཟབ་དང༌། རྡོག་ལ་འགྲིལ་པོ་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌། ཡང༌། ‘‘ང་རང་ཚོས་རྟག་པར་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་ཅེས་ཤོད་མུས་ལྟར། དེ་ཡོང་ཐབས་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་ཐབས་ཤེས་གཙོ་བོ་ནི། ཚང་མས་བཟོད་བསྲན་དང༌། ཁོག་པ་ཡངས་པོ། ཡིད་གཟབ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད།

གྲོས་ཆོད་ཟུར་རྒྱན་ཡི་གེའི་ནང་དུ། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་ཡིད་ཆེས་བློས་འགེལ་ཤུགས་ཆེ་བྱས་པ་དེ་མ་གཞི་ཁྱེད་ཚོས་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་རེད་མ་གཏོགས། ཁ་ནས་གང་ཐོན་འདྲ་པོ་མ་རེད། དེ་སྐོར་ཁ་སང་ཚོགས་གཙོ་གཉིས་ནས་གནས་ལུགས་འགྲེལ་བཤད་ཞིབ་ཕྲ་བྱུང༌། ངོས་རང་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་བྱས་ན། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཚང་མས་ངོས་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱས་པ་དེ་ཡག་པོ་རེད་དེ། ཉེ་ཆར་ཟླ་བ་ནོར་བུའི་སྐོར་ལ་གནས་ཚུལ་ལྷགས་སྐབས་སུ། ངོས་ཀྱིས་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པ་ལྟར། ང་ཚོས་ཅི་མཛད་ལེགས་མཐོང་ཟེར་བ་དེ་ཡག་པོ་མ་རེད། མི་གཅིག་ལ་ཡིད་ཆེས་བློས་འགེལ་བྱས་ཏེ། མཛུབ་མོ་གར་བསྟན་ལ་ཤར་ཟེར་བ་ལྟ་བུའི་ཡིད་ཆེས་བྱས་དྲགས་ན་ཡང་ཡག་པོ་མིན། ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་མི་ཡིན་སྟབས་ལེགས་ཉེས་དཔྱོད་པའི་བློ་གྲོས་ཟེར་བ་དེ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་གཞི་རེད། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་མངགས་རེད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་གའི་ཐོག་ནས་བརྒྱ་ཁ་གཅིག་ཆོད་མིན་པར། བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་མཐིལ་ཕྱིན་བྱས་ཏེ། རང་རང་སོ་སོའི་བསམ་ཚུལ་གང་ཡོད་དགེ་སྐྱོན་ཟོལ་མེད་ཤོད་ཐུབ་པ་བྱས་ན་ཡག་པོ་རེད་མ་གཏོགས། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དད་པ་དག་སྣང་དེ་དང༌། ལག་ལེན་དུ་འགེལ་རྒྱུའི་གནས་ཚུལ་གཉིས་མཉམ་བསྲེས་བྱས་ན་ཡག་པོ་མེད། ཁ་སང་ལབ་རྒྱུ་བྱུང་བ་ལྟར། དད་པ་དག་སྣང་གཅིག་པུས་ཆོག་གི་ཡོད་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤེས་གཉེན་གྱི་མཚན་ཉིད་རིམ་པ་མང་པོ་གསུང་དགོས་དོན་མེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘སྤྱི་དོན་དང་སྤྱི་དོན་ཞེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་དེ། དོན་

ངོ་མ་སོ་སོའི་སྐབས་བབས་ལས་དོན་ལ་ངོ་ལྐོག་མེད་པ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད་ཅེས་ལབ་རྒྱུ་བྱུང༌། དེ་གལ་ཆེན་པོ་མཐོང་གི་འདུག ང་ཚོ་འཛོམས་སྐབས་སྐད་ཆ་སྟོང་པ་སྦར་མོ་གང་བཤད། སོ་སོར་སྐབས་བབས་ཁུར་འཁྲིའི་ལས་ཀར་ཕར་གཡོལ་ཚུར་གཡོལ་དང༌། ངོ་ལྐོག་བྱས་ན་ནོར་འཁྲུལ་དང་མགོ་སྐོར་རེད། མིའི་མདུན་ལ་གང་བྱུང་མང་པོ་བཤད་ནས་དགོས་པ་མེད། སོ་སོའི་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་ཞིག་བྱས། དེ་ཡང་ཁ་ནས་བཤད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། སྦྱོར་བ་ལག་ལེན་སྤུས་དག་ཅིག་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌། ཡང༌། ‘‘ངོས་རང་ཕྱི་རྒྱལ་བ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཐུག་གི་ཡོད་སྟབས། ཁོ་ཚོ་ཕལ་ཆེ་བས་བོད་མི་ཚོ་སེམས་བག་ཕེབས་པོ་དང༌། ཞི་དུལ། ལྷོད་ལྷོད། གཤིས་ཀ་དལ་པོ། ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་འདུག འདི་འདྲ་མི་མང་པོ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱིས་བརྗོད་དུས། གཞི་ནས་དོ་སྣང་ཡོང་གི་འདུག དེ་འདྲའི་གཤིས་ཀ་དེ་དངོས་གནས་རྩ་བ་ཆེན་པོ་རེད། རང་བཞིན་གྱི་སོས་དལ་པོ་དང༌། ངང་རྒྱུད་འཇམ་པོ། བག་ཕེབས་པོ་ཡོད་པ་དེ་དངོས་གནས་རྩ་བ་ཆེན་པོ་རེད། འདིས་ཆུ་ཚོད་ཉེར་བཞིའི་ནང་ང་ཚོར་ཕན་གྱི་ཡོད། དེ་དངོས་གནས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་དགེ་མཚན་དང༌། ཁེ་བཟང་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན། དེ་འདྲའི་གོམས་གཤིས་དང་སྤྱོད་ལམ། གཤིས་ཀ་དེ་ང་ཚོས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་འོས། དེ་ལ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་གམ། གཤིས་ཀ་ཞེས་མིང་གང་བཏགས་རུང༌། རྡོ་དོན་དེ་ལྟའི་གོམས་གཤིས་དེ་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན། སློབ་གྲྭ་རིག་གནས་རབ་འབྱམས་པ་དང་སློབ་དཔོན་རབ་འབྱམས་པ་ཐོན་ཡང༌། དེ་འདྲའི་གོམས་གཤིས་ཀྱི་དྲི་མ་སློབ་གྲྭའི་ནང་ནས་སློབ་རྒྱུ་ཡོད་མེད་མི་ཤེས།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘དེ་འདྲའི་གོམས་གཤིས་བཟང་པོ་རྣམས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། མུ་མཐུད་འཇགས་ཐབས་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་དོན་གལ་ཆེ་བས། ཤེས་རིག་གི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཙམ་དུ་མ་ཟད། བོད་མི་ཚང་མས་ཁུར་ལེན་བྱེད་འོས། དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐད་ཆ་དང༌། བོད་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྐད་ཆ་གང་ཡང་མིན། སྤྱིར་བཏང་མིའི་རིགས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་ཆ་ནས་འདི་གལ་ཆེན་པོར་མཐོང་གི་འདུག ཕྱིའི་ཤེས་བྱ་ཡོན་ཏན་ག་ཚོད་ཡོད་ཀྱང་ནང་གི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བ་འདི་བརླག་ན་ཕངས་པོ་ཡིན།

ངོས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཤོད་མུས་བཞིན། ཡོན་ཏན་སློབ་སྦྱོང་དང༌། ཐབས་ཤེས་སྣ་མང་བྱེད་པ་འདི་རྣམས་བདེ་སྐྱིད་དོན་དུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། བདེ་སྐྱིད་དེ་བརླག་ན་སློབ་སྦྱོང་དང་ལས་ཀས་གོ་མི་ཆོད་ཅིང༌། ཕན་ཐོགས་མེད་པར་གྱུར། བདེ་སྐྱིད་དེ་རྩ་བའི་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་སྟབས་དེ་མ་བརླག་པར་འཛིན་ཉར་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ང་ཚོ་བོད་པ་ཡིན་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་བོད་པའི་གཤིས་ལུགས་འཛིན་དགོས་ཞེས་ཟེར་བ་མིན་པར་མི་ལ་གཤིས་ཀ་འདིས་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པས་གཤིས་ཀ་འདི་འཛིན་དགོས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།’’17 ཅེས་སྩལ་བ་དང༌། ཨ་རི་ནས་མཇལ་ཕྱག་ཏུ་ཆེད་བཅར་སོག་པོ་ཛན་ཀྲར་ཟེར་བའི་རྒན་པོ་ཞིག་དད་མཇལ་ཐོག་སྐྱབས་སྡོམ་ཞུ་མོས་ལྟར། སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་བཅས་སྩལ།

ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༥ ཉིན་བཀའ་བློན་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། དབང་འདུད་རྡོ་རྗེ། ཚེ་དབང་རྟ་མགྲིན་གསུམ་དང༌། བཀའ་ཟུར་སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ་བཅས་གཟིམ་ཆུང་དུ་ལྷན་རྒྱས་བསྐྱངས་ཐོག གསར་མཁན་འཇོར་ཇི་སྤི་ཀྲར་ (George Peterson) ཟེར་བ་ནས་བོད་དོན་སྐོར་རྩོམ་བྲིས་ཤིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱ་རྩིས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་སྐོར་དགེ་སྐྱོན་མཆིས་མིན་དང༌། (ཧོང་ཀོང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཉམས་ཞིབ་ཅེས་པའི་གསར་ཤོག་ཏུ་ ༡༩༧༣ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་ལམ་ཐག་རིང་པོའི་བོད་ཅེས་པའི་འགོ་བརྗོད་འཁོད་པ་ཞིག)

གཞན་ཡང་དེང་སྐབས་རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་མཐུན་འབྲེལ་སྐྱར་འཛུགས་བྱ་ཉེར་བརྟེན། བོད་དོན་སྐོར་ཐབས་ཤེས་གནང་ཕྱོགས་ཇི་དགེ་བཅས་ཀྱི་བཀའ་བསྡུར་བསྐྱངས་ཤིང༌། དེ་རྗེས་བཀའ་བློན་ལྷན་རྒྱས་དང༌། སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་བཅས་ཆེད་འབོད་བསྐྱངས་འཛོམས་སུ། དེང་སྐབས་རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་ལམ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེ་ཁར། ལྷག་པར་རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་མཐུན་འབྲེལ་བཟང་པོ་ཡོང་བཟོ་དོད་པོ་བཅས་ལ་བརྟེན། བོད་དོན་སྐོར་འདི་མུར་ཡུན་འགྱངས་མི་འབྱུང་བའི་ཐབས་ཤེས་ལམ་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་བྱེད་གལ་ལ་རྒྱ་དམར་རང་ལ་འབྲེལ་གཏུགས་འཕྲོས་མོལ་བྱས་པ་ཡིན་ཚེ། ཕ་རོལ་པོའི་མཐོང་ཚུལ་བཟང་པོ་ཡོང་བའི་ཤོད་སྟངས་དང༌། རང་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ལྷ་རབ་རང་བཙན། དེ་མིན་རང་སྐྱོང་གི་གནས་སྟངས་ཇི་འདྲ་ཞིག་དགོས་མིན་སྐོར་ཞིབ་བསྡུར་ཐོག་ནས། སྣེའུ་ཤག སྟག་ལྷ། སྐུ་དྲུང་བཅས་ནས་ཟིན་བྲིས་ཤིག་འགོད་སྒྲིག་ཐོག རིམ་བཞིན་བཀའ་ཤག་དང་བཅས་ནས་བསྐྱར་ཞིབ་གོ་བསྡུར་བྱ་དགོས་བཀའ་མངགས་ཕེབས་ཤིང༌། རྩ་དོན་སྐོར་དགོངས་ཚུལ་བཀའ་བསྡུར་ལམ་རོབ་བསྐྱངས།

ཡང་སྐབས་དེར། ཡོ་སྒོ་ས་ལ་ཝི་ཡ་ (Yugoslavia) སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ (Marshal Josip Broz Tito) མཆོག་ལ་མ་ཁེ་སི་ (Karl Marx) ཡི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དང༌། ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་གཉིས་ལ་མཐུན་པའི་ཆ་མང་པོ་ཡོད་པའི་སྐོར་བཀའ་ཡིག་གཅིག་ཀྱང་སྩལ་དོན།

ྋ མི་རྗེ་མཆོག་ལ།

ལོ་མང་སྔོན་ནས་མ་ཁེ་སི་ཡིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སྐོར་ལ་ཐོག་མའི་

འགྲེལ་བཤད་རྒྱབ་སྟངས་དེ་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་ཕྱོགས་མཐུན་པའི་ཆ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་ངོས་རང་ལ་དོ་སྣང་བྱུང༌། ང་ཚོའི་བོད་ཀྱི་ས་ཁྱོན་ནི་མི་འབོར་གྱི་གྲངས་ཚད་དང་བསྡུར་ན་ཧ་ཅང་ཆེ་ཞིང༌། རང་བྱུང་གཏེར་གྱི་ཐོན་ཁུངས་བཟང་བ། དེང་དུས་འཕྲུལ་ཆས་བཟོ་ལས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཞན་པ། སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྟངས་འཛིན་ཞན་པ་སོགས་གནས་སྟངས་གང་གི་ཆ་ནས་མ་འོངས་པར་བོད་དེ་རང་དབང་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་དེ་ཕལ་ཆེར་འོས་འཚམས་རན་ཤོས་ཤིག་ཆགས་རྒྱུ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

མདོར་ན། ས་ཁྱོན་ཆེ་ལ་མི་འབོར་ཉུང་བའི་སྟབས་ཀྱིས་འཛུགས་སྐྲུན་དང་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ཚད་གཞི་མྱུར་པོ་འགྲོ་གལ་ཆེ་བར་སྣང་བ་དང༌། ལྷག་པར། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་དང་མཉམ་དུ་དབུས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་གཞུང་ཞིག་དགོས་རྒྱུ་འོས་ཤིང་འཚམས་པ་ཞིག་ལ་བརྟེན། ངོས་རང་ལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་ཐོག་ནས་གཞུང་ཞིག་བྱུང་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་བའི་བསམ་བློ་དེ་སྔ་ནས་ཡོད། དེ་འདྲའི་གནད་དོན་གཞིར་བཞག་ཐོག་བོད་པའི་གཞོན་སྐྱེས་ཚོས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་སློབ་སྦྱོང་གཅིག་པུའི་དོན་དུ་མ་ཡིན་པར་ཉམས་མྱོང་རང་ཐོག་ཏུ་འཁེལ་སླད་ལོ་མང་སྔོན་ནས་གོ་སྐབས་ཤིག་ལ་རེ་བ་བྱས་པ་ཡིན།

༡༩༦༥ ལོར་ངོས་རང་སྲིད་བློན་དམ་པ་ལལ་བྷ་དུར་ཤཱསྟྲི (Lal Bahadur Shastri) མཆོག་གི་སྐུ་ཕུང་ཞུགས་འབུལ་སྐབས་སུ་ཆེད་ཕེབས་ཡོ་སྒོ་ས་ལ་ཝི་ཡའི་སྐུ་ཚབ་ལ་ངོས་ནས་བོད་པའི་སློབ་ཕྲུག་ཡུལ་དེར་གཏོང་འདུན་ཡོད་སྐོར་ཞུས་པར། ཁོང་ནས་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོས་ཕྱིར་འཁོར་གྲུབ་རྗེས་འབྲེལ་ཡོད་ལ་སྙན་སེང་ཞུ་འཐུས་ཞེས་ཞལ་བཞེས་གནང་སོང་ཞིང༌། འོན་ཀྱང༌། དེར་ད་ལྟ་བར་དོན་འབྲས་སོན་མིན་ལ་བརྟེན། ད་རེས་ཞུ་དོན་གཙོ་བོ། དེ་གའི་ཡུལ་དུ་བོད་ཕྲུག་འགའ་ཤས་སློབ་སྦྱོང་ཆེད་གཏོང་ལེན་ཆོག་པ་ཞེས་རེ་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ངོས་རང་དེ་ཕྱོགས་སུ་གང་ཅིར་ཡིད་སྨོན་དོ་སྣང་ཞིག་རང་བཞིན་སླེབས་པ་ལྟར། སྐུ་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་ལ་བབས་ཚེ་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་མ་ཟད། ལས་འཆར་འདི་རིགས་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་ཐོག་ཕན་རླབས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ལྟར། སྐུ་ཉིད་ནས་དགོངས་བཞེས་གནང་བའི་རེ་འབྲས་བཀའ་བཟང་ངང་སྒུག་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཆེས་གུས་འདུད་དང་འཚམས་འདྲི་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ཞེས་སྩལ།

གཞན་དོན་གཟུགས་སུ་བྱས་པའི་མི་མཐུན་བློ།།

ཆུ་སྒང་ནང་སྡེ་འཁོན་པའི་དྲེགས་ལྡན་ཚོགས།།

སྤོབས་པའི་ལུས་སྟོབས་རྒྱས་པའི་དོ་རའི་འཁར།།

བཅིལ་བའི་ཟབ་གསུང་བཀའ་ཡི་འཆིང་རྒྱ་གྲོལ།།

ཀུན་རྨོངས་མུན་པས་སྙིང་ཁ་ཟུམ་པ་ལ།།

བརྩེ་བའི་བདེན་དོན་སྣ་ཞགས་རིང་པོ་ཡིས།།

གོམ་སྟབས་བསྒྱུར་བའི་མཆོག་གི་གླང་པོའི་འགྲོས།།

བརྗིད་ཆགས་འགྱིང་པའི་ཀུན་དགེའི་གཟི་བྱིན་འབར།།

ལས་བསྡོམས་ཚོགས་ཞུགས་པདྨའི་དོ་ར་རུ།།

གར་སྟབས་བསྒྱུར་བའི་མི་སྡེ་བུང་བའི་ཚོགས།།

ལྷག་བསམ་གཤོག་རླབས་འདབ་ཕྲེང་གཡོ་བའི་ངོགས།།

བགྲོ་གླེང་སྙན་པའི་གླུ་གར་ཅིར་ཡང་འཁྲོལ།།

སྐྱེ་བོ་རྐང་དྲུག་འདི་དག་ཐབས་མཁས་ཀྱི།།

རྨད་བྱུང་སྦྲང་རྩི་མངར་མོས་ཉེར་བཀུག་སྟེ།།

བག་ཡོད་པདྨའི་ཚལ་ལ་རྩེན་པ་རུ།།

ཟབ་གསུང་དྲི་ངད་ལྡང་བའི་དགེ་ལེགས་སྩལ།།

16 ‘སྤྱི་འཐུས་དང་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ། པོད་དང་པོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༠༦ ནས་ ༡༡༤ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

17 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སྤྱི་འཐུས་དང་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༡༥ ནས་ ༡༢༦ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ས་བཅད་བཞི་པ།

མ་སུ་རིར་ཕེབས་བཞུད་དང་གུ་རུའི་སྣང་བརྙན་ལ་རབ་གནས།

༡༽མ་སུ་རི་བུ་ཕྲུག་ཁྱྀམ་སྡེ་དང་ས་སྐྱ་ཆོས་སྒར་བཅས་སུ་ཕེབས་བཞུད།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་མ་སུ་རི་བུ་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་ཚུགས་ནས་ལོ་བཅུ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་ཐོག་གདན་ཞུས་ལྟར་བཞུགས་སྒར་ནས་ཕེབས་ཐོན་མཛད་ཅིང༌། ཕྱི་ཉིན་ལྡེ་ར་ལྡོང་ (Dehradun) དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞབས་འཁོད་སྐབས་ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཤེས་རིག་བཀའ་བློན། བུ་ཁྱིམ་འགན་དྲུང་ཕྲེང་རིང་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ། ས་གནས་བདེ་དོན་བཀྲས་ཁང་ཐུབ་བསྟན་བསམ་མཆོག གཞན་ཡང་ས་ཁུལ་རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས་མང་པོ་བཅས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་འབུལ་བཞེས་དང༌། དེ་ནས་མ་སུ་རིའི་སློབ་གྲྭར་ཕེབས་བཞུད་སྐབས་སློབ་ཁྱིམ་གཉིས་ཀྱི་སློབ་ཕྲུག་དང་རྒྱ་ཆེ་མང་ཚོགས་བཅས་བསྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་བསང་དུད་དུང་རྒྱ་སོགས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང་འབྲེལ་སློབ་གྲྭའི་འཛིན་ཁང་གི་དབུ་གཡབ་འོག་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་ནས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་དང༌། འབྱུང་འགྱུར་ཆོས་སྲིད་ཞི་དྲག་གང་ཅིའི་ཐོག་ཞབས་ཞུ་ཇི་དགོས་སློབ་ཐོན་ཁོངས་ནས་འཇོན་ཚད་གོ་འཕེར་ཡོང་རྒྱུས་མཚོན་སློབ་སྦྱོང་གི་གྲུབ་འབྲས་ཁག་སྙན་སྒྲོན། དབུས་བོད་སློབ་འཛིན་སྐྱོང་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་ཀྲ་ཀོར་གྱིས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་དང་ཁྱབ་ཁོངས་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་སྙན་སྒྲོན་བཅས་རིམ་ཞུས་མཇུག ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དགྱེས་འཛུམ་ངང་ལོ་ངོ་བཞི་ཙམ་རིང་འདིར་ཞབས་འཁོད་ཐུབ་མེད་ཀྱང༌། ད་ལམ་ལྷན་འཛོམས་ཐུབ་པར་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་སྐོར་སོགས་གསུང་གིས་དབུགས་དབྱུང་མཛད།

བུ་ཁྱིམ་ཚུགས་ནས་ལོ་བཅུ་འཁོར་བའི་ཚོགས་འདུར་ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་ཕྱི་ནང་སྐུ་མགྲོན་རྣམས་དབུ་གུར་འོག་གྲལ་རིམ་ཕེབས་འབྱོར་གྲུབ་འཕྲལྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་སྐུ་བཞེངས་ཐོག་ཧིན་བོད་རྒྱལ་གླུ་འབུལ་གཏོང་དང་འབྲེལ་ལྷོད་བཞུགས་མཛད།

བུ་ཁྱིམ་འགན་དྲུང་ཕྲེང་རིང་རིན་སྒྲོལ་ནས་བུ་ཁྱིམ་དབུ་བརྙེས་པའི་མཛད་སྒོའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཞབས་ཀྱི་པདྨོ་ལྷམ་མེར་བཀོད་ཐུབ་པ་ནི་བཀའ་དྲིན་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པ་ཞིག་བྱུང་སྐོར་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་དང་ཆབས་ཅིག་བུ་ཁྱིམ་ཁག་གི་མཐུན་རྐྱེན་འདུ་འགོད་བྱེད་རྒྱུས་མཚོན་གནས་སྟངས་ཡར་ཐོན་གྲུབ་འབྲས་དངོས་ཡོད་རྣམས་གནས་བསྡུས་སྙན་སྒྲོན་དང༌། བུ་ཕྲུག་སྤྱི་འཐུས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དབུ་ཁྲིད་འོག་བུ་ཁྱིམ་དབུ་འཛིན་ཕྲེང་རིང་རིན་སྒྲོལ་ལགས་དང་དགེ་ལས་ཚང་མས་མ་བུ་དངོས་གནས་ལྟར་ཤ་ཚས་རྟག་སྐྱོང་གནང་སྐོར། ང་ཚོ་བུ་ཕྲུག་ཚང་མས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བཀའ་དྲིན་བསམ་ཤེས་ཀྱིས་དམིགས་ཡུལ་དོན་འཁེལ་ཐོག་ྋགོང་ས་དོན་གྱི་བདག་པོས་ཅི་གསུང་བཀའ་བཞིན་འཛེམ་ཟོན་མེད་པར་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་སྙན་སེང་བཅས་ཞུས།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་འདི་ཕྱི་འཕྲལ་ཡུན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་མཐའ་ན་འགྲོ་སྡོད་ཚུན་རང་ཅག་བོད་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་དང་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལ་གཟེངས་བསྟོད་དང་མ་འོངས་པར་དེ་དག་ཉམས་བརླག་མེད་པར་གོང་མཐོར་གཏོང་རྒྱུས་མཚོན་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་རྗེས། རྟེན་འབྲེལ་དགྱེས་སྤྲོའི་སླད་དུ་བྲོ་དང༌། ཆོལ་གསུམ་ཞབས་གཞས། བཀྲ་ཤིས་ཞོལ་པ་བཅས་འཁྲབ་སྟོན་གཟིགས་འབུལ་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས་ཤིང༌། ཕྱི་དྲོ་སློབ་གྲྭའི་ཚོམས་ཆེན་དུ་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ནས་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་མཛད་རྣམ་འཁྲབ་སྟོན་ལ་གཟིགས་ཞིབ་བསྐྱངས།

གཞན་ཡང་སྤོས་རྒྱ་རོལ་མོ་དང་བཅས་སློབ་གྲྭའི་འཛིན་ཁང་གི་བར་ཐོག་ཏུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་མ་སུ་རིའི་བུ་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་དགེ་སློབ་རྣམས་དང༌། ཁུལ་དེར་བཅའ་སྡོད་མི་མང་བཅས་ནས་གསུང་ཆོས་གསོལ་འདེབས་སྔོན་ཞུས་ལྟར་སྤྱན་རས་གཟིགས་ངན་སོང་ཀུན་གྲོལ་དང༌། སྒྲོལ་མ་སེང་ལྡེང་ནགས་ཀྱི་སྒྲོལ་མ། བཀའ་གདམས་པའི་བརྒྱུད་པ་བཅས་ཀྱི་རྗེས་གནང་དང༌། བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་གི་འཕྲིན་བསྐུལ་དམ་ལྡན་མྱུར་བསྐུལ་མའི་ལྗགས་ལུང་བཅས་བསྐྱང་རྒྱུར། སྒྲུབ་ཆོག་དག་གྲུབ་འཕྲལ་རྗེས་གནང་གཉིས་དང༌། ལྗགས་ལུང་བཅས་ཆོས་ཞུ་བ་བཞི་སྟོང་བརྒལ་བར་སྲིད་པ་གསུམ་ན་གཞལ་དུ་མེད་པའི་དབང་དང་བྱིན་རླབས་ཟབ་མོ་སྩལ་ཏེ་ཐར་པའི་ས་བོན་བསྐྲུན།

དགོང་དྲོ་འཛིན་གྲྭ་དགུ་པ་ཡན་གྱི་སློབ་ཕྲུག་རྒན་གྲས་དང༌། སློབ་ཁྱིམ་ལས་བྱེད་བཅས་ཚང་འཛོམས་སར་ྋགོང་ས་མཆོག་སླར་ཡང་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ། ཕ་བུ་ལྷན་འཛོམས་ལྟ་བུའི་དགྱེས་པའི་འཛུམ་དང་བཅས་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་སོ་སོའི་རང་ངོས་དྲི་བ་ཞུ་རུ་བཅུག་པ་རྣམས་ལ་བཀའ་ལན་འོས་འཚམས་སྩལ་ཏེ་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་གསལ་རྗེན་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་དང༌། དེ་རྗེས་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་སློབ་སྦྱོང་གི་བར་གསེང་དུ་རི་མོ་སློབ་སྦྱོང་བྱ་ཡུལ་ལྷ་བྲིས་འཛིན་གྲྭ་དང༌། ཚན་རིག་གི་འཛིན་གྲྭ་ཁག་གསུམ་བཅས་པར་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་རྗེས། གངས་ཅན་རི་རྩེར (ཏཱ་ལ་རི་རྩེ་) དར་མཚོན་སྣ་ལྔའི་ལྡ་ལྡིའི་ཕྲེང་བ་མང་པོ་གསར་འཛུགས་དང༌། སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་མང་པོ་འདུས་པའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐོག རྣམ་དག་ཆོས་སྐུ་མ་དང༌། རྟེན་ཁྲུས་དང་ཡུལ་ཁྲུས། རབ་གནས། བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་གི་འཕྲིན་བསྐུལ་བཅས་གནད་སྨིན་བསྐྱངས།

གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བོད་ཕྲུག་ལྔ་ནས་སྐྲ་ཕུད་འབུལ་བཞེས་དང་མ་སུ་རིའི་མེ་ཏོག་ལྡུམ་རར་གཟིགས་ཞིབ་སྐུ་གསེང་ཁྱུག་ཙམ་མཛད་དེ། མར་ཞོར་ར་ཇི་སྤུར་དུ་བུད་མེད་ཚོགས་པའི་ལས་གྲྭར་གཟིགས་སྐོར་དང༌། ས་སྐྱའི་ཆོས་སྒར་དུ་གདན་ཞུས་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་ཉིད་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེས་མལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་དང༌། བདག་ཁྲི་མཆོག་ནས་ཆོས་འབྲེལ་སྙན་སེང་གནང་བ་ལྟར་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ལ་འཕགས་པ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ་དང༌། བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་གི་འཕྲིན་བསྐུལ་དམ་ལྡན་མྱུར་བསྐུལ་མ། མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་བཅས་སྩལ།

བཀའ་མངགས་ལྟར། གཞུང་གནས་ནས་རྒྱུ་ཡོན་སྦྱར་གཏོང་གནང་སྟེ་མགོན་པོ་གུར་ཞལ་གཉིས་ཀྱི་བསྐང་བཤགས་ཚོགས་འཁོར་བཅས་བསྐྱང་རྒྱུའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཕེབས་བཞུགས་ཐོག བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་ས་སྐྱའི་བླ་གྲྭ་དགེ་འདུན་ཧྲག་བསྡུས་སུམ་ཅུ་སྐོར་བཅས་ནས་འཕྲིན་བསྐུལ་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་རྒྱས་དང༌། གཙུག་ལག་ཁང་སྟེང་ཤོད་རྣམས་སུ་གཟིགས་སྐོར་ཞབས་བཅགས་དང་འབྲེལ། གཟིམ་ཆུང་དུ་ཐུགས་ལྷོད་དགྱེས་བཞུགས་ངང་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེར་ཆོས་ཕྱོགས་སྐོར་གསུང་གླེང་མང་ཙམ་མཛད་དེ་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཞབས་བསྐྱངས།

༢༽གུ་རུ་སྣང་སྲིད་ཟིལ་གནོན་གྱི་སྣང་བརྙན་ལ་རབ་གནས་དང་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྟེན་གཙོ་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་གུ་རུ་སྣང་སྲིད་ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐུ་བརྙན་དམ་ཚིག་སེམས་དཔར་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་ཆོས་སྒོ་ནས་རབ་གནས་དགེ་ལེགས་ཆར་འབེབས་རྒྱས་པ་ཞིག་གནང་སླད། གཏེར་ཆེན་ཨོ་རྒྱན་འཇིགས་མེད་རབ་གསལ་ཟླ་བའམ་དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་འབོད་འགུགས་བཅར་འབྱོར་དང་ཆབས་ཅིག རྫོང་གསར་མཁྱེན་བརྩེའི་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། མཆོག་གླིང་གདུང་སྲས་སྤྲུལ་སྐུ་བཅས་ལྷན་མཇལ་དུ་བཅར། དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་དབུ་བཞུགས་ཆོག་གྲྭ་བཅུ་དྲུག་ནས་རབ་གནས་ཆོ་ག་དགེ་ལེགས་རྒྱ་མཚོའི་ཆར་འབེབས་མཐོང་བ་བརྒྱུད་པའི་ཕྱག་བཞེས་མ་ཉམས་པར་ཟབ་རྒྱས་ཉིན་གསུམ་གནང་བའི་མཐའ་བསྡོམས་ཀྱི་ཞལ་འདོན་དང༌། སྦྱིན་སྲེག་བཅས་ཀྱི་ཚོགས་དབུར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐུགས་ཞིབ་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༧ ཉིན་དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་གཏེར་སྟོན་ཨོ་རྒྱན་མཆོག་གྱུར་གླིང་པའི་ཟབ་གཏེར་ཐུགས་སྒྲུབ་བར་ཆད་ཀུན་སེལ་འཕྲིན་ལས་སྙིང་པོའི་སྒོ་ནས་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་བསྟར་འབུལ་ཞུས་འཐུས་གསོལ་བཏབ་ལྟར། གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ (དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་དང་རྫོང་གསར་མཁྱེན་བརྩེའི་སྤྲུལ་སྐུ།) ནས་སྤོས་སྣེས་ཕེབས་བསུ་དང་བཅས་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་ཐོག་མཁྱེན་བརྩེ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་ནས་སྔོན་འགྲོའི་གསོལ་འདེབས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ། ཆོག་གྲྭས་ཐུགས་སྒྲུབ་སྙིང་པོ་དབུ་འཛུགས་ཀྱིས་ཚེ་འགུགས། དབང་བཀུར། རྒྱས་འདེབས་སོགས་རིམ་གྲུབ་མཚམས། མཁྱེན་བརྩེ་སྐུ་བགྲེས་ནས་དངོས་གཞིའི་མལ་དང༌། རྟེན་གསུམ། རྫས་རྟགས་སོགས་རིམ་འབུལ་གཏང་རག་ཚོགས་འཁོར་ཟབ་གསུང་བཅས་ཀྱི་རྗེས་སུ་གདུང་སྲས་ཨོ་རྒྱན་སྟོབས་རྒྱལ་གྱིས་གཏང་རག་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང༌། མཆོག་གླིང་གཏེར་བྱོན་སྨོན་ལམ་ཕྱོགས་བཅུ་དུས་བཞི་མ་དང༌། བོད་ཡུལ་བདེ་སྨོན། བཀྲ་ཤིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཅས་གསུངས་ཏེ་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་གྱི་མཛད་རིམ་རྣམས་གྲུབ་རྗེས། དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་དང༌། རྫོང་གསར་མཁྱེན་སྤྲུལ། མཆོག་གླིང་གདུང་སྲས། ཆོག་གྲྭ་བཅུ་གསུམ་བཅས་གཟིམ་ཆུང་དུ་མཇལ་ཁར་བཅར་མཚམས་དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་དང་གང་ཅིའི་གསུང་མོལ་ཞིབ་ལྷོད་བསྐྱངས།

དེ་རྗེས་གྷི་རི་སི་དང་ (Greece) ། སུའེ་ཌེན། (Sweden) ཌན་མག (Denmark) ཧཕིན་ལན་ཌ། (Finland) བཅས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གཅིག་མཉམ་འབྲེལ་བོད་དོན་ཚོགས་པའི་དབུ་འཛིན་མཚན་ཁུར་གནང་བཞིན་པ་ཌན་མག་རྒྱལ་སྲས་སྤི་ཀྲར་ (Prince Peter) སྔོན་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་མ་སུ་རིར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཀྱང༌། ད་ལམ་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཏེ་བོད་སྐད་ཐོག་ནས་བཀའ་མོལ་ཞིབ་ལྷོད་དང༌། ཁོང་ནི་བོད་ནང་ཕེབས་བཞུགས་གནང་མྱོང་བ་མ་ཟད། བོད་མིའི་སྐོར་ཐུགས་སྣང་དང་འབྲེལ་ལམ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། གོང་གསལ་མཉམ་འབྲེལ་བོད་དོན་ཚོགས་པ་དེས་རོགས་རམ་གནང་སྟེ་བོད་ཕྲུག་མང་པོར་གོང་གསལ་ཡུལ་ཁག་ནང་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་ཐོབ་ཡོད།

ཕྱི་ཉིན་མཛད་བརྒྱའི་སྐུ་ཐང་གོང་གཤམ་སྒྲོན་ཟིན་ལྟར། སོ་བདུན་དགུང་སྐེག་གི་ཞབས་རིམ་དུ་གསར་བཞེངས་སྒྲོལ་དཀར་ཉིན་ཐང་དགུང་གྲངས་ལ་གོང་གཤམ་སྒྲོན་ཕྱོགས་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར། སྒྲོལ་དཀར་ཉིན་ཐང་རྣམས་ངོས་རང་གི་རིམ་གྲོར་བཞེངས་པ་ལྟར་གཟིམ་ཆུང་དུ་རྒྱུན་འགྲེམས་བྱ་རྩིས་ལ་ཞལ་གྲངས་ཀྱང་ད་ཡོད་ཐོག་འཕར་བཞེངས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་གྲུབ་པའི་དགུང་གྲངས་ལྟ་བུ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་ལྔ་བཞེངས། སོ་སོར་གོང་གཤམ་མ་ཡིན་པར་སྦྲེལ་ཐང་སྟེང་འཛར་ཅན་བཟོས་ལེགས། ཁང་པའི་ཞེང་དཀྱུས་ལ་ཆ་བསྐོར་གྱིས་བཅུ་སྐོར་ལྟ་བུ་རེ་ཡུག་སྦྲེལ་བཟོས་ན་ལེགས་ཞེས་ཕེབས།

གཞན་ཡང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་སྔ་ལོ་ཁུ་ནུ་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས་བསྟན་འགྱུར་ལྗགས་ལུང་གསན་མུས་བཞིན་འཕྲོས་རྣམས་ ༡༩༧༣ ཟླ་ ༥ ་ཚེས་ ༥ ཉིན་ནས་དབུ་འཛུགས་བསྐྱངས་ཏེ་ཐུགས་གསེང་ནམ་ཡོད་ལ་གསན་བཞེས་ཀྱིས་ཚེས་ ༢༨ ཉིན་མཇུག་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་མཛད། བསྟན་འགྱུར་ཁོངས་ནས་ལུང་རྒྱུན་ཡོད་པ་པོད་གྲངས་ཉི་ཤུ་སྐོར་ལས་མེད་ཀྱང༌། དེ་དག་གི་ལུང་རྒྱུན་ཡང་ཆེས་ཉག་ཕྲར་བརྟེན་ཕྱིན་ཆད་ལུང་རྒྱུན་ཉམས་མེད་མུ་མཐུད་འཆད་སྤེལ་ཐུབ་པའི་ཆེད། འབྲས་སྤུངས་ནང་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། གྲྭ་སྒོམ་སྤྲུལ་སྐུ། དགའ་ལྡན་ཐེ་བོ་སྤྲུལ་སྐུ་བཅས་ནས་ད་ལམ་དགེ་བཤེས་རིག་འཛིན་བསྟན་པའི་དྲུང་ནས་ཆ་ཚང་ཞུ་ནོད་དགོས་པའི་བཀའ་སྐུལ་མཛད་དོན་ལྟར་གསེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་བཞི་ནས་བསྟན་འགྱུར་ལུང་རྒྱུན་གང་ཡོད་ཞུས་ཐོབ་བྱུང༌།

ཉིན་ཤས་རྗེས་སྐུ་ཞབས་ཧན་རིའི་ཧ་རར་ (Heinrich Harrer) ཞུ་བ་འཛམ་གླིང་དམག་འཁྲུག་གཉིས་པའི་སྐབས་ལྡེ་ར་ལྡོང་དབྱིན་ཇིའི་བཙོན་ཁང་ནས་བྲོས་བྱོལ་གྱིས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་འབྱོར་ཏེ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་ཐོག་མར་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་མྱོང་བ་དང༌། བོད་ནང་ལོ་མང་བསྡད་པས་བོད་ཀྱི་སྐོར་ (བོད་ནང་ལོ་བདུན་) ཞེས་པའི་དེབ་ཅིག་རྩོམ་བསྒྲིགས་བྱས་ཡོད་པ་ཁོང་ད་ལམ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆེད་མཇལ་དུ་བཅར་བར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། ‘‘རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཆེན་པོ་འདི་དག་རང་ཡུལ་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་གང་ཅིའི་རོགས་རམ་རྒྱ་ཆེ་གནང་བར་རྟག་ཏུ་བཀའ་དྲིན་དྲན་གསོ་ཞུ་གི་ཡོད།’’ ཅེས་གསུངས།

ཡང་སྐབས་དེར་ཡིག་ཚང་ཚོམས་ཆེན་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག གསང་སྟོན་པ་རྣམ་གྲྭ་མཁན་རི་པོ་ཆེ་དང༌། དུས་གོ་བ་རྣམ་གྲྭ་སློབ་དཔོན་ར་སྟོད་ཆུ་དབར་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་ཁ་སྐོང་ལས་གྲྭ་བཅུ་ཚོགས་ཀྱི་དབུས་སུ་དགེ་ཚུལ་བཅུ་གཉིས་དང༌། ཧཕ་རན་སིའི་མི་གཅིག སུད་སིའི་མི་གཅིག་བཅས་བསྒྲུབ་བྱ་བཅུ་བཞིར་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དགེ་སློང་གི་བསླབ་སྡོམ་འབོག་ཆོག་ཀྱང་སྩལ།

རྨད་བྱུང་རྣམ་དཔྱོད་རྒྱས་པའི་གཞོན་ནུའི་ཚོགས།།

བཅུ་ཕྲག་བགྲང་བྱར་རྩེན་པའི་དུས་སྟོན་དུ།།

གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་བསིལ་ལྡན་གངས་རིའི་སྤོར།།

རྟག་ཏུ་འཛེགས་མཁས་རྣམ་དཔྱོད་མདུན་དུ་བརྡར།།

མ་སྨད་ལེགས་ཚོགས་དཔལ་གྱི་ལུས་སྟོབས་རྒྱས།།

ཕྱི་ནང་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་སྦར་ཁྱིམ་གཡོ།།

མཁས་བཙུན་ལྷུན་ཆགས་རི་བོར་འགྱིང་བཞིན་དུ།།

མི་འཇིགས་དཔའ་བ་གདོང་ལྔའི་དབང་པོའི་ཁྱུ།།

རིག་པའི་ཆུ་འཛིན་གྲུ་ཆར་རྟག་འཇོ་བས།།

ལེགས་ཚོགས་སྐྱེད་ཚལ་རྒྱས་པའི་བློ་གསལ་ཚོགས།།

རབ་ཡངས་བློ་ཡི་འཛིན་མའི་ཁྱོན་ཀུན་ཏུ།།

རིན་ཆེན་ནོར་གྱི་མྱུ་གུ་མཛེས་པར་ཐོབ།།

དཔལ་གྱི་སྲོག་འཛིན་གངས་ལྗོངས་འགྲོ་བའི་མགོན།།

དྲེགས་ལྡན་ཡོངས་ཀྱི་རལ་པའི་རྩེ་གནོན་པའི།།

ཞབས་སེན་འོད་དཀར་རེག་པའི་དགེ་ལེགས་ཀྱིས།།

དོན་གཉིས་ཨུལ་ཕྲེང་བས་དགའ་སྟོན་སྩལ།།

ས་བཅད་ལྔ་པ།

འཇིགས་བྱེད་དཔའ་བོ་གཅིག་པའི་དབང་ཆེན་དང་བསྐྱེད་རྫོགས་ཀྱི་བཀའ་ཁྲིད།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ནས་དཔའ་གཅིག་བསྐྱེད་རྫོགས་བཀའ་ཁྲིད་སྩལ་སྨིན་ཡོང་བའི་སྙན་སེང་གསོལ་བཏབ་སྔོན་སོང་ཐོག ཕྱི་རྒྱལ་བ་འགའ་ཞིག་ནས་ཀྱང་བླ་མེད་ཀྱི་དབང་སྐུར་གསོལ་འདེབས་ཞུ་ནན་བཅས་ལ་བརྟེན། དགོང་དྲོ་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་ཚོམས་ཆེན་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་དཔའ་བོ་གཅིག་པའི་དབང་ཆེན་སྔོན་འགྲོ་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་བསྐྱངས།

ད་ལམ་བཀའ་དབང་ཉུང་བསྡུས་ཤིག་སྩལ་བཞེད་ཀྱང་ཞུ་འཚང་ཆེ་བས་སྟ་གོན་ལ་སེར་སྐྱ་ ༣༥༠ སྐོར་བཅར་འཛོམས་བྱུང་བར། ‘‘ད་རེས་དབང་ཞུར་མི་མང་ཙམ་སླེབས་འདུག སྤྱིར་གསང་སྔགས་དང༌། ལྷག་པར་བླ་མེད་ཀྱི་དབང་འདི་རིགས་མ་ཞུས་གོང་བསམ་ཞིབ་ནན་ཏན་གྱིས་རང་གི་རྒྱུད་ཚོད་ལ་ཞིབ་བརྟག་བྱ་དགོས།

སློབ་མའི་མཚན་ཉིད་ནས་བཤད་པ་ལྟར། སོ་སོར་དབང་གི་སྣོད་རུང་དུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་གང་འཚམས་ཤིག་མ་ཚང་ཕྱིན། ཆོས་དད་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲིགས། དམའ་མཐར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང༌། སྟོང་ཉིད་ལ་མྱོང་བ་སྣེ་ཟིན་ཙམ་ཡོད་ན་རབ། དེ་མིན་དེ་གཉིས་སྔགས་ཀྱི་སྔོན་འགྲོ་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བར་ཤེས་ཏེ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཡིད་ཆེས་དོན་གཉེར་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་དང༌། དེའི་ཐོག་ཐུན་དྲུག་དང༌། བདག་བསྐྱེད་རྒྱས་པ་རྒྱུན་འདོན། དམ་བཅའ་མིན་ཡང་ལས་རུང་ཞིག་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་དེ་དག་སྒྲུབ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་ན། སང་ཉིན་དབང་དངོས་གཞིར་ཡོང་ན་འགྲིགས། དེ་མིན་དེ་རིང་སྟ་གོན་ལ་ཞུགས་ནས་སང་ཉིན་མ་ཡོང་ན་ལེགས། མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་བར་དབང་གྲལ་དུ་བསྡད་ན་རང་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ངེས་པ་མེད་ཁར། ལྷོང་འདྲ་ཡང་འབྱུང་སྲིད། བླ་སློབ་གཉིས་ཀའི་ཚེ་དང་ཉམས་ལེན་ལའང་གནོད་དོགས་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ལ་བསམ་གཞིགས་ཀྱིས་ལག་ལེན་ཚུལ་བཞིན་བྱ་དགོས།’’ ཞེས་སྩལ།

དཔའ་གཅིག་གི་བཀའ་དབང་དངོས་གཞི་ཡོངས་རྫོགས་ཕྱག་ལེན་ཞིབ་རྒྱས་སུ་སྩལ་སྐབས། དབང་ཞུར་མི་གྲངས་ཉི་ཤུ་སྐོར་བཅར་མེད་པར་བརྟེན། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ‘‘ཁ་སང་ཡོད་པའི་མི་འགའ་ཤས་དེ་རིང་སླེབས་མེད་པ་འདྲ། ཁ་ལ་ཉན་པོ་བྱས་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་ལེགས། རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཡོད། ཁོང་ཚོ་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་འཇམ་དཔལ་ཞི་ཁྲོས་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་སྨོན་ལམ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་རིང་འདིར་སླེབས་པ་རྣམས་བཏང་འགྲོ་བཞག་སྡོད་འཕེར་བ་ཤ་སྟག་ཡིན་ཟེར་བ་རེད། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཚང་མས་ལག་ལེན་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘ད་རེས་དབང་ཁྲིད་བྱེད་པ་འདི་དང༌། དེ་རིང་ནས་བཟུང་དགོང་ལྟར་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་འབུལ་རེ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེའི་ཞབས་བརྟན་ཆེད་ཡིན་པས་ཚང་མས་ཐུགས་སྨོན་གཟབ་གཟབ་གནང་དགོས།’’ ཞེས་སྩལ་ཏེ་རྒྱལ་མཆོག་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་འབུལ་མཛད།

ཚེས་ ༢༥ དགོང་དྲོ་དཔའ་གཅིག་བསྐྱེད་རྫོགས་བཀའ་ཁྲིད་ཚུགས་ཏེ་བླ་བརྒྱུད་གསོལ་འདེབས་བར་ལྗགས་བཤད་སྩལ། བླ་མའི་མཚན་ཉིད་གསུང་བཤད་ལྷ་དང་བླ་མས་གནང་བའམ། མ་བཀག་པ་ཞེས་པའི་སྐོར་ལས་འཕྲོས་ཏེ། སྤྱིར་བླ་མ་རྣམས་རང་གི་ཡོན་ཏན་སྦས་ཏེ་ང་ལ་ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་ཁེངས་སྐྱུང་མཛད་པ་ལེགས་ཀྱང༌། གང་ཟག་རིགས་འགའ་ཞིག་ལ་ཕན་གནོད་ཅིར་འགྱུར་མི་ཤེས། འདིར་ཚང་མ་དད་པ་ཡོད་མཁན་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་དད་པའི་གྲོགས་སུ་འགྲོ་རེས་ཕྲན་བུ་ཞུས་ན། སྐབས་ཤིག་རྨི་ལམ་དུ་ཁམས་མོ་རས་གོས་ནག་པོ་གྱོན་པ་ཞིག་ལས་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་ཁྲིད་ནོད། གཉིད་སད་པའི་ཚེ་ཁ་ནས། སྒོ་གཅིག་པ་ནི་དབྱེ་བར་བྱ། ཞེས་འདོན་གྱི་འདུག་ཅེས་དང༌། སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་མནལ་ལམ་དུ་ཡང་ཡང་མཇལ་བར་དགྱེས་མཉེས་གནང་ཚུལ། སྐབས་ཤིག་སྟོང་ཉིད་སྒོམ་གྱི་ཡོད་ཅེས་ཞུས། ཐེམ་སྐས་བཅུ་གསུམ་མ་ཉིན་ལྔའི་རིང་བལྟས་པར་ནུབ་རེ་བཞིན་སྲིད་སྐྱོང་རིན་པོ་ཆེ་མཇལ་བ་རྨིས། སྲིད་སྐྱོང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྟོང་ཉིད་ངེས་པར་རྟོགས་ཡོད་ཚོད། འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལུགས་སོགས་བཀའ་སྩལ། དབང་གི་མཇུག་ཏུ་ཉིན་ཤས་རིང་དགོང་དྲོ་འཇིགས་བྱེད་ཚོགས་འཁོར་དང༌། དྲུག་ཅུ་མའི་གཏོར་འབུལ་མཛད།

ཕྱི་ཉིན་ནས་སྔོན་འགྲོ་མཆོད་གཏོར་བྱིན་རླབས་བྱ་ཚུལ་སྐོར་དང་རྡོར་སེམས་སྒོམ་བཟླས། ཆོས་སྐུའི་ལམ་འཁྱེར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང༌། དེ་ནས་སྲུང་འཁོར། གཞལ་ཡས་ཁང་བསྐྱེད་པ། བར་དོ་ལོངས་སྐུའི་ལམ་འཁྱེར་དང༌། སྐྱེ་བ་སྤྲུལ་སྐུའི་ལམ་འཁྱེར། ཕྱི་ནང་གསང་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་མཆོད་ཚུལ། བསྐྱེད་རིམ་ཕྲ་རགས་སྒྲུབ་ཚུལ། དག་པ་དྲན་པ་དང༌། བསྐྱེད་རིམ་ཕྲ་རགས་སྒོམ་ཚུལ་གྱི་གསུང་བཤད་ལས་འཕྲོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ཡོང་བ་ལས་སླ་པོ་ག་ལ་ཡིན།

སྔར་མཁས་གྲུབ་ནོར་བཟང་རྒྱ་མཚོ་སྐུ་ཚེ་དེར་མཆོག་འགྲུབ་པར་བཤད་པ་ཁོང་སློབ་གཉེར་ཟིན་ནས་རི་ལ་བྱོན་ནས་བཞུགས་པའི་དུས་ཡུན་ལོ་བཞི་བཅུ་སོང་འདུག ཁོང་མཁས་པ་དང་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ། བླ་མ་བཟང་པོ་བཅས་མཐུན་རྐྱེན་དེ་ལྟ་བུ་འཛོམས་ཀྱང་དུས་ཡུན་དེ་ཙམ་འབད་བརྩོན་གནང་ཡོད་ན། རང་རེས་མི་ཚེ་བཞི་བཅུ་ཙམ་འབད་དགོས་ཀྱང་འོས་པ་ཡིན། གསལ་སྣང་འདོན་སྐབས་ངོས་ལ་ནི་མིག་ཕྱེ་ན་གསལ་སྣང་ལེགས་པ་དང༌། མིག་ཤེས་ཡོད་མེད་ལས་ཀྱང་ཡོད་ན་ལེགས་པ་འདུག དབང་ཤེས་དང༌། ཡིད་ཤེས་ལ་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་ངེས་རེད། ལ་ལར་མིག་བཙུམས་པ་ལེགས་པ་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་བྱས་ན་འགྲིགས། གསལ་སྣང་ལས་ང་རྒྱལ་གཙོ་ཆེ་བས་གསལ་སྣང་འདོན་པ་དེ་ག་ང་རྒྱལ་བརྟན་པོ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན།

རང་རེ་ལྟ་བུ་ལམ་གོང་མ་རྣམས་ཚགས་སུ་མ་ཚུད་པར་དེ་ལྟར་ཡོང་བ་ཁག་པོ་ཡིན་ཀྱང་འབད་བརྩོན་བྱ་རྒྱུ་འདི་ག་མ་གཏོགས་ཐབས་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པས་འབད་དགོས། ང་ཚོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང༌། སྟོང་ཉིད་སྐོར་དང༌། བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཚུལ་སོགས་ཀྱང་སྒོམ་དགོས་པས་ལྷ་སྐུའི་ང་རྒྱལ་གསལ་སྣང་ཚད་ལོངས་ཡོང་བ་ཁག་པོ་ཡིན། དཔེར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་སྐོར་ལ་ཟླ་ཤས་བསམ་བློ་བཏང་ན། སྟོང་ཉིད་སྐོར་ཕྲན་བུ་ཐག་རིང་དུ་འགྲོ་བ་ལྟ་བུ། ཡང་སྟོང་ཉིད་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན་བྱང་སེམས་ཀྱི་རིགས་ཕྲན་བུ་ཞིག་འགྲོ་བ་འདི་ཚགས་སུ་མ་ཚུད་པའི་རྟགས་ཡིན། ཞེས་སོགས་ཐུགས་མྱོང་ཐོག་ནས་མཛུབ་ཁྲིད་དང༌། རང་རེས་འཆད་ཉན་བྱེད་པ་འདི་དག་ཉམས་སུ་ལེན་རྒྱུའི་ཆེད་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཚང་མས་རང་ནུས་ཅི་ཡོད་བཏོན་ནས་ཉམས་ལེན་ལ་འབད་བརྩོན་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་ཕེབས།

འཛད་མེད་ཆོས་ཀྱི་འཕྱང་འཕྲུལ་གཡོ་བའི་ཚུལ།།

ཉམས་འགྱུར་སྟོང་གི་འཇོ་སྒེག་རོལ་པ་ལས།།

འཇིགས་མཛད་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་དབང་བཞིའི་ལམ།།

སྐལ་ལྡན་སློབ་མའི་ཚོགས་རྣམས་ཚིམས་པར་མཛད།།

བདེ་སྟོང་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཁོ་ལག་རྫོགས་པའི་ལྗོན།།

སྣོད་ལྡན་གྲིབ་བསིལ་མངོན་དགའི་སྟོན་མོ་ལ།།

འབྱམས་པའི་འཕྲིན་ལས་ཡལ་འདབ་འོད་རིས་ཀྱིས།།

བདེ་ལེགས་བྱེ་བའི་དཔལ་ཡོན་ཤར་བ་རྨད།།

ཟུང་འཇུག་མངོན་དགའ་དཔྱིད་དུ་འཆར་བའི་ཀློང༌།།

བདེ་སྟོང་ཐུགས་ཀྱི་དགེ་ལེགས་འཛུམ་པ་ཡི།།

ཟབ་གསུང་མགྲིན་པའི་རྫ་རྔའི་སྙན་འགྱུར་འབུམ།།

འཁྲོལ་བའི་ངོ་མཚར་འཛིན་པའི་དཔལ་དུ་ཤར།།

བདེ་སྟོང་སྒྱུ་མའི་གཤིས་ལས་ཟློས་པའི་གར།།

ཁྲོ་ཆགས་བརྗིད་པའི་འཇོ་སྒེག་ཡོངས་རྫོགས་པའི།།

འཇིགས་མཛད་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་དེ་ཡི།།

བྱིན་བརྒྱ་ཆུ་ཤེལ་དག་པའི་ཐིག་ལེ་འཛུམ།།

ས་བཅད་དྲུག་པ།

མཚན་ཉིད་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་དང་བོད་མི་ཁག་གཅིག་ལ་བཀའ་སློབ། ཡོ་རོབ་ཁུལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༽མཚན་ཉིད་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ།

སྤྱིར་དེང་དུས་ཆོས་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་དཀོན་ཞིང༌། ལྷག་པར་མཚན་ཉིད་རིགས་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞུང་ཆེན་པོའི་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པའི་དུས་ཚོད་འདིར་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་གཞི་རིམ་འཛིན་གྲྭ་བཅུ་གཅིག་ཐོན་ཟིན་དང༌། ཐོན་ཉེའི་རིས་མེད་གྲྭ་རིགས་ཁོངས་སུ་རིགས་ལམ་སློབ་གཉེར་བྱ་འདོད་མཁན་འགའ་ཤས་ཡོད་པ་ཁོང་ཚོ་གཞི་རྩའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་ལམ་ཟིན་ཐོག གཞུང་ཆེན་པོའི་སློབ་གཉེར་ལེགས་པོ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་ན་མ་འོངས་པར་རང་གཞན་ཚང་མར་ཕན་ཐོགས་དགེ་མཚན་ཡོང་རྒྱུར། རྩ་བའི་སློབ་སྦྱོང་བྱ་ཡུལ་གཞིས་ཆགས་ཆོས་སྒར་ཁག་ལ་འོས་ངེས་ཀྱང༌། ཆོས་སྒར་ཁག་ད་ལྟ་ཨར་ལས་ལྷིང་འཇགས་མ་ཟིན་པས་དེའི་བར་ཁོང་ཚོའི་དུས་ཚོད་ཆུད་ཟོས་དང༌། བསམ་བློར་འགྱུར་རྐྱེན་འབྱུང་དོགས་ལ་བརྟེན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་རིགས་ལམ་སློབ་གཉེར་བྱ་རྒྱུར་བློ་མོས་ཡོད་རིགས་དྷ་རམ་ས་ལར་འབོད་འགུགས་བསྐྱངས་པར་བོད་རིགས་གྲྭ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་དང༌། དེའི་ཐོག་སུད་སིའི་གྲྭ་གཅིག ཨ་རིའི་གྲྭ་གཅིག ཌན་མག་གཞོན་ནུ་གཅིག་བཅས་མི་གྲངས་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་བྱུང་བར་ ༡༩༧༣ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་དགུང་གྲངས་སོ་བརྒྱད་དུ་ཕེབས་པའི་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་དང་སྟབས་བསྟུན་འབྲས་བློ་གླིང་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་བཞུགས་སྒར་དུ་མཚན་ཉིད་འཛིན་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུའི་དགེ་རྒན་དུ་ཆེད་འབོད་བསྐྱངས་པ་དང་སྦྲགས་འཛིན་གྲྭ་འཛུགས་སྟངས་སྐོར་གྱི་འཆར་གཞི་སྤྱན་བསྟར་བསམ་ཚུལ་སྙན་སེང་སྔོན་ཞུས་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་རིགས་ལམ་སློབ་གྲྭ་དབུ་འཛུགས་མཛད་ཅིང༌། ཆོས་དགེ་བློ་གླིང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ། བྱིངས་ནས་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ་བར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ་ཏེ་གྲལ་ལ་འཁོད།

སྙན་སེང་གསོལ་འདེབས་སྔོན་ཞུས་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་དབུ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཞན་དོན་ཕྱིར།། ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད།། ཅེས་པའི་བར་བཤད་ལུང་སྩལ་སྨིན་ཐོག དེང་སྐབས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་སྔགས་དང་བཅས་པ་ཆ་ཚང་བའི་དམ་པའི་ཆོས་བོད་སྐད་དུ་མ་གཏོགས་མེད་པ་དང༌། དེ་དག་གི་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་བགྲོད་ཚུལ་ལ་འགལ་འདུ་སྤངས་ཏེ་གང་ཟག་གཅིག་གིས་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་དཔྱིས་ཕྱིན་ཤེས་ཐུབ་པའི་ཐབས་ལམ་བཟང་ཤོས་རིགས་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་པས། ཁྱེད་ཚོས་སློབ་གཉེར་ལེགས་པོ་བྱས་ཏེ་རབ་ལ་ཚེ་དང་སྒྲུབ་པ་སྙོམས་པའི་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། དེ་མིན་རང་གིས་གང་ཤེས་གཞན་ལ་སློབ་སྤེལ་རྒྱ་ཆེ་ཐུབ་པ་ཞིག་སེམས་བསྐྱེད་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ལྔ་པའི་གསུང་དག་སྣང་རྒྱ་ཅན་མའི་ཁོངས་རྟ་མགྲིན་ཁམས་གསུམ་ཟིལ་གནོན་གཙོ་འཁོར་གྱི་ལྗགས་བསྙེན་བཅད་རྒྱར་བཞུགས་ཤིང་ཉིན་ལྟར་སྔ་དགོང་གཉིས་ཀ་ལྗགས་ཐུན་མཛད། ད་ལམ་སྦྱིན་སྲེག་གི་ཞལ་འདོན་དང༌། རྫས་སོགས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ལུགས་སུ་མཛད་དེ་བཅུ་ཆའི་སྦྱིན་སྲེག་ཡོངས་རྫོགས་དང་མཇུག་ཆོག་ཞལ་འདོན་བཅས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་མཛད།

༢༽སུད་སི་དང་ཉི་ཧོང་ནས་གཉེན་འཕྲད་དུ་འབྱོར་བ་ཁག་གཅིག་ལ་བཀའ་སློབ།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་སུད་སི་བོད་ཁྱིམ་ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་གི་སློབ་ཕྲུག་ཚོ་ཁག་གཅིག་དང་རག་རའི་བཟའ་ཟླ་སྒྲོལ་མ་བཅས་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་དུ། ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་བཅར་སྐབས་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘རྩ་བའི་ལྷག་བསམ་དང༌། སེམས་ཤུགས། མི་རིགས་ཀྱི་ཤ་ཞེན་མ་བརླག་པ་དགོས། དེ་བརླག་པ་ཡིན་ན་བོད་མིའི་ནང་བསྡད་ཀྱང་དགོས་པ་མ་ཚང་བ་རེད། རྡོ་དོན་རན་པ་གཅིག སོ་སོས་དེ་ངས་བྱེད་ཐུབ། ངས་བྱེད་བསམ་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་རེད། སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་པ་དེ། ངས་བལྟས་ན་མི་ལ་ལག་པ་སྤྲད་པའམ། ལག་ཆ་སྤྲད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད། རྩ་བའི་བྱེད་མཁན་སོ་སོའི་གཤིས་ཀ་དང་བསྟུན་དགོས། རང་རྒྱུད་ཀྱི་གཤིས་ཀ་དེ་དང་རན་པོ་མ་བྱུང་ན་སློབ་སྦྱོང་བཟང་པོ་ག་ཚོད་ཡོད་ཀྱང་ལག་ལེན་ཇི་བཞིན་མ་འཁེལ་བ་ཡོང་གི་འདུག སྲིད་དོན་ལས་ཀ་ཞིག་ཡིན་ཡང་སོ་སོའི་གཤིས་ཀ་དང་རན་པོ་དགོས་ཀྱི་འདུག’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ད་ལྟ་ཕན་བོད་ནང་ལ་སྐྱེས་པའི་ཕྲུ་གུ་དེ་རྣམས་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་འགྲོ་སོང་ནར་གཏོང་གནང་སྟེ་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་ཡོད་ཀྱང༌། ཕྱིན་ཆད་བོད་པའི་ཕྲུ་གུ་ཡོད་ཚད་ཀྱི་འགན་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་འཁུར་མི་ཐུབ་ལ། ང་ཚོས་ཞུ་ཡང་མི་ཤེས། ཕ་མ་སོ་སོས་ཀྱང་ཁུར་ཕྲན་བུ་བླངས། རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་རོགས་རམ་འདྲ་ཞུས། ང་ཚོས་ཀྱང་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་ཞིག་རེད། གང་ལྟར་བོད་པའི་ཕྲུ་གུར་བོད་པའི་དྲི་མ་ཞིག་སྡོད་དགོས་ཀྱི་འདུག་ན། ངེས་པར་དུ་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་འཛུགས་དགོས། དེ་འདྲ་ཡིན་སྟབས་ད་ལྟ་ང་ཚོའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་བོད་པའི་ཡི་གེ་དང༌། རྒྱལ་རབས། ཆོས་འབྱུང༌། གྲུབ་མཐའ་བཅས་བོད་དགེའི་ཐོག་ནས་བསླབ་པ་མ་གཏོགས་ས་བཅད་གཞན་དག་ཚང་མ་རྒྱ་གར་དགེ་རྒན་ཞེ་གཅིག་རེད། ཕྱིན་ཆད་སློབ་གྲྭ་སོ་སོའི་ནང་གི་སློབ་ཚན་ཐམས་ཅད་སོ་སོའི་མིས་སྤྲོད་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད། སོ་སོའི་མིས་བྱས་པ་ཡིན་ན་སྐད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བརྡ་འཕྲོད་པ་དང༌། ཤ་ཚ་ཡོད་པའི་སྟབས་ཀྱིས་གང་བྱས་ཀྱང་སྟབས་བདེ་ཞིང༌། ཕན་ཆེ་བ། མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ལས་ཀ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་ཞིག་གཞིས་ཆགས་ནང་སོ་ནམ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀ་དེ་ཚོ་རེད། གཞིས་ཆགས་ཟེར་དུས་མཐོང་ཆུང་བྱེད་མི་འོས། གཞིས་ཆགས་འདི་དག་ལས་ཀ་གཞན་དག་བྱེད་སྤོབས་བྲལ་ཏེ་གང་ཡང་མ་ཤེས་པའི་སྟབས་ཀྱིས་སོ་ནམ་གྱི་ལས་ཀ་འཇོར་བ་དང་སྦྱར་མ་ལག་པར་འཁྱེར་བཅུག་པ་མ་རེད། ད་ལྟའི་ང་ཚོའི་གཞིས་མི་འདི་ཚོ་དེ་སྔ་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་མ་ཐོབ་པའི་ཤེས་ཚད་དམའ་པོའི་རིམ་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་དེ་ལ་དཔག་པའི་གཞིས་ཆགས་ཤིག་མ་བྱས་རང་བྱས་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་རེད། རྩ་བ་ང་ཚོའི་གཞིས་ཆགས་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་དེ། བོད་པའི་སྡེ་ཁག་གཅིག བོད་པའི་འཚོ་ཁག་གཅིག་མཉམ་སྡོད་ཐུབ་པའི་ཕྱིར་བཙུགས་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘གཞིས་ཆགས་དེ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག གཞིས་ཆགས་ཁག་ནང་སྐྱིད་སྡུག་འཚོ་ཁག་འཚོ་ཁག་བྱས་བསྡད། ཁ་འཐོར་དེ་ཚོ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཆུང་ཁག་ནང་དང༌། ས་གནས་གང་སར་ལས་ཀ་བྱེད་རྒྱུ་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་རེད། རྩ་བ་དེ་བརླག་ན་ད་ལྟའི་མི་ཐོག་འདི་ཚོ་བོད་པའི་དྲི་མ་ཡོད་མཁན་ཞིག་བྱུང་ན་ཡང༌། མི་ཐོག་རྗེས་མ་དེ་ཚོ་ཁག་པོ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་ཙང་གཤིས་ཀ་བཟང་པོ་དེ་དག་གོམས་འདྲིས་ཡོང་ཆེད་གཞིས་ཆགས་ཁག་རྣམས་བསམ་བློ་དེ་འདྲ་ཞིག་བཏང་ནས་བཙུགས་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘བསླབ་ནས་མ་ཤེས་མཁན། ཀླད་མེད་སྒྱིད་ངན་གྱི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ན་བཟོ་ཐབས་གང་ཡང་མེད། ང་ཚོ་དེ་འདྲ་མ་རེད། སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཐོབ་པའི་སྐབས་དང༌། གཞིས་ཆགས་ལྟ་བུར་གྲུབ་འབྲས་གང་ལེགས་ཐོན་ཡོད། དེ་ཚོར་ལམ་སྟོན་བྱེད་མཁན་ཡོད། དེ་མིན་འཚོ་བ་རང་འཚོར་སྡོད་མཁན་སུ་གཅིག་གིས་རོགས་རམ་དང༌། ལམ་སྟོན་བྱེད་མཁན་མེད་པ་ཚོ་ཡང༌། ཚོང་འདྲ་བརྒྱབ། ད་དུང་རྒྱ་གར་བའི་དོས་འཁུར་པ་འདྲ་གླས། གཡོག་པོ་འདྲ་བསྐུལ། དཔེ་མི་སྲིད་པའི་གྱོང་པོ་དང༌། གྲུང་པོ་ཧ་ལས་པ་ཞིག་རེད། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་ཡིན་ཡང་གཞིས་ཆགས་ཁག་ནང་རྒྱ་གར་ཡུལ་མི་མི་གླས་བྱེད་ཀྱི་འདུག ཁ་ཤས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་བའི་ས་ནས་བུ་ལོན་བླངས་ཏེ་མ་སྤྲད་པར་མཚན་ཤས་ཀྱང་ཕྲན་བུ་བྱེད་ཀྱི་འདུག གང་ལྟར་ལྟོ་གོས་འཚོལ་སྟངས་མཁས་པོ་དང་གྱོང་པོ་འདུག’’18 ཅེས་སྩལ།

དེ་རྗེས་སྐབས་བཞི་པའི་ལས་བྱེད་སློབ་སྦྱོང་ཐོན་མི་རྣམས་མཇལ་ཁ་བཅར་བར་ཁུངས་སོ་སོའི་མིང་དང༌། སློབ་སྦྱོང་ཇི་བྱས་སོགས་བཀའ་རྩད་བསྐྱངས་མཐར། ཁྱེད་ཚོ་གཞུང་གི་ཞབས་ཞུའི་དམིགས་ཡུལ་ཞིག་བཟུང་སྟེ་སློབ་སྦྱོང་དོན་གཉེར་གྱིས་ད་ཆ་ལས་དོན་ཐོག་གསར་ཞུགས་བྱས་ཤིང༌། ལས་བྱེད་ཟེར་དུས་མི་མང་གི་མགོ་གནོན་མཁན་དཔོན་དུ་བསྐོས་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞིང༌། ལས་ཀའི་སྣེ་ཁྲིད། ཁུར་འགན་རྐང་ལེན་དཀའ་ལས་རྒྱག་མཁན་ཞིག་རེད།

ལས་དོན་གྲ་འགྲིགས་པོའི་རིགས་བྱེད་དུས་ངོ་སོ་དང༌། དཀའ་རྙོག་ཅིག་འཕྲད་ན་སྒྱིད་ལུག་ཡལ་ཡོལ་མ་ཡིན་པར་བཟོད་བསྲན་ཞེ་རུས་ཆེན་པོས་སོ་སོའི་བགོ་སྐལ་ལས་དོན་བློ་གྲོས་ཀྱི་ནུས་རྩལ་གང་ཡོད་བཏོན་ཏེ་རང་འགན་ཧྲ་ཐག་ཐག་དགོས་གལ་སོགས་ལས་བྱེད་པའི་འགན་ཁུར་སྤང་བླང་བྱེད་ཕྱོགས་ཤན་འབྱེད་བཀའ་སློབ་སྩལ།

གཞན་ཡང༌། སྐབས་དེར་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས་དཔལ་མགོན་ཞལ་རྣམ་འགྱུར་བཅུ་བདུན་གྱི་གྲས་ནས་ཤིན་ཏུ་གཉན་པ་བརྩེགས་ཞལ་མ་དང༌། གནད་དབབ་མགོན་པོ། གསང་སྒྲུབ་མགོན་པོ་བཅས་གསུམ་དང༌། མཇུག་ཏུ་བྲམ་ཟེ་ནག་པོ་མངགས་གཏད་ཀྱི་རྗེས་གནང་བཅས་གསན་བཞེས་མཛད།

ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་རྒྱ་གར་ནས་ཉི་ཧོང་ཨོ་སི་ཀ་ (OISCA-International) ཚོགས་པས་རོགས་རམ་བྱས་ཏེ་སོ་ནམ་ལག་ཤེས་སོགས་སློབ་སྦྱོང་དུ་བཏང་བའི་བོད་རིགས་ན་གཞོན་དགུ་དང༌། བུ་མོ་གསུམ་ཕྱིར་འཁོར་འབྱོར་མཇལ་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སློབ་སྦྱོང་ཇི་བྱས་སོགས་རེ་རེ་བཞིན་བཀའ་རྩད་བསྐྱངས་པར་བུ་མོ་གསུམ་གྱིས་རས་འཐག་དང་འཚེམ་ལས་སློབ་སྦྱོང༌། བུ་རྣམས་ཀྱིས་རླངས་འཁོར་བཤིགས་བསྒྲིགས་དང༌། ཡིག་པར་འཕྲུལ་འཁོར་སློབ་སྦྱོང༌། གལ་ཆེ་ཤོས་ས་རིས་བརྟག་དཔྱད་དང༌། ཤིང་འབྲས་འཛུགས་སྟངས་སོགས་རང་རང་གི་སློབ་སྦྱོང་ཇི་བྱས་སྐོར་དང༌། རང་ཚོ་མཉམ་དུ་སློབ་སྦྱོང་དང༌། ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་སོགས་སྤྱིར་བཏང་མི་མང་མང་ཆེ་བའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས། ཕུགས་བསམ་རིང་ཐུང༌། ལྟ་བ་བཟུང་སྟངས་སོགས་མཐོང་སྣང་འཆར་སྒོ་ཇི་བྱུང་བཅས་སྙན་སེང་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་དགྱེས་མཉེས་ངང་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་བསྐྱངས་དོན། ‘‘ཁྱོད་རང་ཚོས་ཉི་ཧོང་མི་རིགས་ཚོས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་དོན་ཐོག་གཅིག་སྒྲིལ་ནུས་འབུངས་བྱེད་སྟངས་མཐོང་ཚུལ་དོ་སྣང་བྱུང་བ་ལྟར་ལེགས་ཆ་མིག་ལྟོས་ཕྱིན་ཆད་རང་ཐོག་ལག་ལེན་བསྟར་འོས་དང༌། ཁྱོད་རང་ཚོ་རན་པ་འཚམས་པའི་གང་ཐུབ་ཀྱི་ལས་ཀ་རེ་བྱས་ན་འགྲིགས་ཤིང༌། ལྷ་སར་དེ་སྔ་ང་ཚོ་ངོ་ཤེས་པའི་རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་ཨ་མདོ་དང༌། འབའ་པ་འགའ་ཤས་ཡོད། ཁོང་ཚོ་ལས་བྱེད་ནས་ཕུད། རྒྱ་ནག་ཏུ་འཁྲིད་དེ་མཐོང་ཐོས་མི་འདུག དེ་རྟགས་གསལ་པོ་ཞིག་རེད། ཁོང་ཚོ་སྒེར་གྱི་ལྟ་བའི་ཆ་ནས་གུང་ཁྲན་དམར་པོ་ཡིན་ནའང༌། ལུང་པའི་ཤ་ཞེན་ལྷག་བསམ་འཁྱེར་སྟངས་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་ཞིག་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘མི་རིགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཞིག་འཁྱེར་ན་གུ་དོག་རིང་ལུགས་ཟེར་བས་མཚོན་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་དེ་རྣམས་ལ་མིའི་མཐོང་དང་ཆ་འཇོག་མ་བརྩིས་པར་བཙན་དབང་ཐུབ་ཚོད་ཚད་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་བཤད་ཡོང་དུས་བློ་ལོག་སྟེ་ཏང་ལ་ངོ་ལོག་བསམ་འཆར་འདྲ་བཤད་སྟབས། ལྷ་ས་རང་ལ་སྡོད་མཁན་ངོས་ཀྱིས་ངོ་ཤེས་པའི་གུང་ཁྲན་ཡིན་པ། ཨ་མདོ་དང༌། འབའ་པ་ཕལ་ཆེར་བཞི་བཅུ་ལྔ་བཅུ་ཞིག་མེད་དམ། ཁོང་ཚོ་ཧ་ལམ་གཅིག་ཀྱང་མཐོང་རྒྱུ་མེད་པ་ཆགས་སོང༌།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘དེ་སྔ་ཆོས་དད་ཡོད་མཁན་རྒན་པ་ཚོ་མ་གཏོགས་གཞོན་སྐྱེས་ཚང་མ་རྒྱ་མིར་དགའ་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། བཙོན་པ་རྒན་པ་དེ་རྣམས་རྫོགས་དུས་བཙོན་ཁང་སྒོ་རྒྱག་རྒྱུ་མ་གཏོགས། བཙོན་པ་གསར་པ་ཡོང་དོན་མེད་ཀྱང༌། དེ་སྔའི་བཙོན་པ་རྒན་པ་དེ་རྣམས་རྫོགས་པའི་ཚབ་ལ་བཙོན་པ་གསར་པ་སླེབས་ཡོད་པ་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོ་ཞེ་དྲག་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘བོད་ནང་ཡོད་པའི་དམར་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཤ་ཞེན་འཁྱེར་ནས་ནུས་ཤུགས་རྒྱག་གི་ཡོད་པ་ཡིན་ཙང༌། ཕྱིན་ཆད་རང་རེའི་གནས་ཚུལ་འགྱུར་བ་ཕྱིན་པའི་མཚམས་ལ་ང་ཚོས་བོད་ནང་ཡོད་མཁན་དེ་རིང་ཁ་སང་དཀའ་ལས་རྒྱག་མཁན་བོད་པ་གཞཽན་ནུ་དམར་པོའི་ལྟ་བ་འཛིན་མཁན་ཡིན་ཡང་དེ་རྣམས་ལ་ང་ཚོས་རྒྱབ་སྐྱོར་གཙང་མ་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀ་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བྱས་ཏེ་མཉམ་འབྲེལ་བྱ་རྒྱུ།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘གང་ལྟར་ང་ཚོས་མི་རིགས་ཤིག་གི་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་ཡིན་སྟབས། ང་ཚོས་ཆོས་གཅིག་པུ་བྱས་ནས་གླགས་འཁེལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། སོ་སོའི་སྒེར་གྱི་ཐོག་ནས་ཆོས་འདྲ་བྱས། སྤྱོད་པ་གང་ཡག་ཐོག་ནས་མི་ཚེ་བསྐྱལ་རྒྱུ་རེད། རྒྱལ་ཁབ་དང༌། ལུང་པའི་དོན་དུ་སླེབས་དུས། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུལ་བ་དང༌། མདོ། དེ་ཚོའི་ནང་ལ་དཔལ་འབྱོར་ལོངས་སྤྱོད་གསོག་འཇོག་སྐོར། ལུང་པ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཕྱོགས་སྐོར། བཟོ་གྲྭ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་སྟངས་སྐོར་སོགས་གང་ཡང་གསུངས་མེད། མི་རིགས་གཅིག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་དེང་སང་འཛམ་གླིང་ནང་སྲིད་དོན། སྲིད་བྱུས་གང་ཟེར་ཡང༌། དེ་འདྲ་ཞིག་ལ་མ་བསྟུན་པར་ཐབས་ཤེས་ཡོད་པ་མ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘བོད་དང་བོད་ཆེན་པོ་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་དེ། བོད་ཟེར་སྐབས་དབུས་གཙང་ཡན་ཆོད་དང༌། བོད་ཆེན་པོ་ཟེར་སྐབས་ཁམས་དང༌། ཨ་མདོ་བསྒྲིལ་བ་བཅས་ཡིན་ཚོད་རེད། བར་སྐབས་གནས་སྟངས་དེ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་བ་རེད་དེ་བོད་མི་དེ་རྣམས་གཅིག་གྱུར་ཡིན་སྟངས་དེ་འདྲ་རེད། བར་ལམ་ཚང་མར་སྡུག་པོ་མཉམ་དུ་བྱུང་བ་རེད། ཚང་མས་དཀའ་ངལ་དང་འབད་བརྩོན་མཉམ་རུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཡིན་ཙང༌། དཀའ་ངལ་དེ་སེལ་སྐབས་མཐའ་མ་དེ་མཉམ་དུ་སྡོད་ཐུབ་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེད།’’ ཅེས་སོགས་སྩལ།

༣༽ཡོ་རོབ་ཁུལ་དུ་གཟིགས་སྐོར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐོག་མ་བསྐྱངས་པ།

ཨི་ཏྲ་ལི།

སུད་སི་ཁུལ་གཞིས་ཆགས་སུ་གནས་འཁོད་བོད་མི་རྣམས་དང༌། ཡོ་རོབ་ཁུལ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཁག བོད་དོན་ཚོགས་ཁག་བཅས་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར། ༡༩༧༣ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ནས་ལྡི་ལིར་སྐུ་ཞབས་བ་ཀུ་ལ་ནས་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་གོས་ཐང་གསར་བཞེངས་ལ་རབ་གནས་སྩལ་ཆེད་གདན་ཞུས་ལྟར་ལ་དྭགས་དྷ་རམ་ས་ལར་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་ཕྱག་ནས་སྩལ།

དེ་ནས་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་ཨི་ཏྲ་ལིའི་ (Italy) རྒྱལ་ས་རོམ་ (Rome) གནམ་ཐང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་པོབ་ (Pope) ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་དོན་གཙོ་འཛིན་བླ་མ་ (S.Pignedoli) ཞུ་བ་དང༌། རང་གཞུང་སུད་སི་དོན་གཅོད་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན། ཨི་ཏྲ་ལིར་བཅའ་བཞུགས་རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་པ་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་དང༌། གནམ་ཐང་དུ་ཆེས་མཐོའི་མི་སྣ་ཕེབས་བསུ་ཞུ་ཡུལ་ཁང་དུ་ཞབས་བཅགས་ཀྱིས་གསར་འགོད་པ་ཚོར་ད་ལམ་ཡོ་རོབ་ཁུལ་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་པའི་དགོངས་བཞེད་ཇི་ཡིན་སྐོར་གསུང་མོལ་མདོར་བསྡུས་སྩལ། ཨི་ཏྲ་ལི་གཞུང་གིས་ཐུགས་ཁུར་ལེགས་གནང་དང་བཅས་བཞུགས་མཚེར་ཡེ་ཤུའི་དགོན་གནས་དངོས་གཙང་ (Convento Di San Salemo) ཞེས་པར་བཞུགས་ཞབས་བསྐྱངས།

ཕྱི་ཉིན་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སྙན་གྲགས་ཡོད་པའི་ཡེ་ཤུའི་གནས་དགོན་གྲགས་ཅན་ཁག་ལ་གཟིགས་སྐོར། ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་པོབ་དང་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་སྐྱིད་འདུ་འགོད་ཆེད་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཕྱག་ལེན་སྐྱོང་སྟངས་དང༌། འཛམ་གླིང་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་ཁག་དབར་འབྲེལ་ལམ་དམ་ཟབ་ལེགས་གཏོང་གནང་ཐབས། གཞི་རྩའི་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་གསུང་གླེང་བཅས་བསྐྱངས། ད་ལམ་མཛད་སྒོའི་ཐོག་བླ་ཆེན་པོབ་ནས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་ཡིག་ཐོག་གནང་བའི་ནང་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ (ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ) ཞེས་མཚན་འབོད་གནང་བ་དེ་བཞིན་རོ་མན་ཁེ་ཐོ་ལིག་གི་ (Roman Catholic) རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་བླ་ཆེན་པོབ་ནས་ཆོས་ལུགས་གཞན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་ལ་དེ་ལྟའི་མཚན་འབོད་གནང་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་དང་པོ་ཡིན་པ་དང༌། ཕན་ཚུན་གཟིགས་མཐོང་དགྱེས་མཇལ་ནང་ལྷུག་ངང་ཕྱག་རྟགས་འབུལ་བཞེས་དང་སྦྲགས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གཟིགས་ཚུལ་དགོངས་འཆར་དོན་ཚན་གསུམ་ཞུས་པའི་ནང༌།

དང་པོར། དེང་དུས་བཟོ་ལས་ཡར་རྒྱས་ཚད་མཐོར་ཕྱིན་པའི་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་མི་མང་པོ་ཞིག་ནས་ཞི་བདེ་དང་ཞི་བདེ་ཞེས་གཏམ་བརྗོད་དང་འབད་རྩོལ་ཅི་རིགས་ཤིག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང༌། དངོས་དོན་དུ་ཞི་བདེ་འདོད་ཁེངས་ཤིག་འབྱུང་མ་ཐུབ་པའི་ཐོག ད་དུང་དཀའ་ངལ་ཅི་ཆེར་གནས། འདི་དག་གི་རྩ་བ་མི་རྣམས་ནས་རང་ཉིད་གཅིག་པུའི་ཁེ་ཕན་ཁོ་ནར་ཞེན་པས་ལན། དེས་ན་ཞི་བདེ་དོན་གཉེར་བྱེད་མཁན་རྣམས་ནས་ཤར་ནུབ་དང༌། ཚོས་མདོག་གི་དབྱེ་བ་མ་ཕྱེ་བར་མིའི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ལ་ལྟ་རྟོག་གཅིག་གྱུར་དུ་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ཞི་བདེར་ཕན་ཐུབ། དེ་ཡོང་བ་ཡང་ཐོག་མར་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་ཆགས་སྡང་སྤངས་ནས་སྤྱི་སྙོམས་ཞི་བདེའི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་འཛིན་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཕན་ངེས་དགོངས་ལུགས།

གཉིས་པར། རང་ཅག་རིས་མེད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཁག་འདི་དག་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་གསུམ་ཀུན་སྤྱོད་བཟང་པོར་བསྒྱུར་བའི་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པར་བརྟེན། ཆོས་ལུགས་ཁག་རྣམས་ཕན་ཚུན་འཐེན་འཁྱེར་མེད་པར་ཆིག་སྒྲིལ་མཛའ་མཐུན་དམ་གཙང་གི་སྟེང་ནས་དེང་དུས་ཛ་དྲག་ཆེན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཞབས་འདེགས་རྒྱ་ཆེ་ཙམ་བསྒྲུབ་ཐུབ་པའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་འོས་ལུགས།

གསུམ་པར། ད་ལྟའི་བཟོ་འཕྲུལ་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལ་གཞིགས་ན། མ་འོངས་པར་ཧ་ཅང་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཞིང༌། མིའི་སྤྱི་ཚོགས་འདི་ནང་ཞི་བདེ་བརྟན་གནས་ཡོང་བའི་དོན་དུ་འཚར་ལོངས་བྱེད་བཞིན་པའི་གཞོན་ནུ་རྣམས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བཟང་པོ་སྤྲོད་རྒྱུར་དོ་སྣང་བྱེད་གལ་ཆེ་བར་མངོན་ལུགས་བཅས་དགོངས་འཆར་སྩལ་བར་པོབ་མཆོག་ནས་ཀྱང་དགོངས་བབས་ཐུགས་སྣང་མོས་མཐུན་གཙང་མ་གནང༌།

བླ་ཆེན་ཁོང་ལ་གནང་སྐྱེས་སུ་ཡོ་རོབ་ཁུལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་རྒྱས་ཡོང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ཁྱད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་བདག་པོ་ཐུབ་དབང་གོས་གྲུབ་ཇོ་བོའི་སྣང་བརྙན་གཡུ་ཕྲ་ཅན་གྱི་གོས་ཐང་སྤུས་ལེགས་གཅིག་དང༌། ལེགས་བཤད་བློ་གསར་མིག་འབྱེད་མཚན་ཡིག་ཅན། ཆོས་སྐོར་བཀའ་རྩོམ་དེབ་ཆུང་དྲུག་བཅས་སྩལ།

བླ་ཆེན་ཁོང་ནས་ཕྱག་རྟགས་སུ་དངུལ་གྱི་གཞོང་པ་གཅིག་དང༌། དངུལ་ཕོར་གཅིག ཁོ་རང་ཨེ་ཤ་ཡར་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་སྐོར་བྲིས་པའི་དེབ་གཅིག གཞུང་འབྲེལ་ཡིག་ཆ་བཅས་འབུལ་བཞེས་དང༌། ད་ལམ་སྣེ་ལེན་ཞུ་མཁན་ཡེ་ཤུའི་གཞུང་གི་ཕྱི་འབྲེལ་གཙོ་འཛིན་ (S.Pignedoli) ནས་ཁོང་རང་གི་ལས་ཤག་ཏུ་དགུང་ཚིགས་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་གཤོམ་སྒྲིག་འབུལ་དང༌། དེ་རྗེས་བི་ཀྲི་ཀན་ (Vatican) གདན་སའི་གཟུགས་མཐོང་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་གི་གསར་འགོད་པས་དྲི་བར་བཀའ་ལན་དང༌། བཞུགས་མཚེར་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གི་གསར་འགོད་པ་ཚོར་སྲིད་དོན་དང་འབྲེལ་མེད་དྲིས་ལན་གསུང་གླེང་བཅས་མཛད།

དགོང་དྲོར་བི་ཀྲི་ཀན་གདན་སའི་གསོལ་ཇའི་སྣེ་ལེན་སར་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་ཁག་དང༌། མཐོ་རིམ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ཆེས་མཐོའི་མི་སྣ། གཞན་ཡང་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་སྣ་བཅས་འདུ་འཛོམས་མཇལ་འཕྲད་དང༌། ཨི་ཏྲ་ལིར་བཅའ་བཞུགས་རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་པས་དགོང་མོའི་གསོལ་ཚིགས་སུ་གདན་ཞུས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐོག་ཨི་ཏྲ་ལི་གཞུང་གི་ཕྱི་འབྲེལ་དྲུང་ཆེ་དང༌། བོད་དོན་ཐོག་དོ་སྣང་ཡོད་པའི་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་ལྷན་བཅར་གསོལ་སྟོན་འདེགས་འབུལ་བཅས་ཨི་ཏྲ་ལིའི་གཟིགས་སྐོར་ལེགས་པར་གྲུབ།

སུད་སི།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡ ཉིན་ཨི་ཏྲ་ལིའི་རྒྱལ་ས་རོམ་ནས་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་སུད་སིའི་ (Switzerland) གྲོང་ཁྱེར་འཇི་ནི་ཝར་ (Geneva) གནམ་ཐང་དུ་རྒྱལ་ཚོགས་ཁྲིམས་དཔོན་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་ཟུར་པ་ཌོག་ཀྲར་ཇི་ཨེབ་ལ་ལིབ་ (Dr.J.F.Lalive) དང༌། དོན་གཅོད་ཕ་ལྷ་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་བཅས་བཞུགས་མཚེར་དུ་ཕེབས་ཞབས་འཁོད། འདི་ཉིན་སྐུ་ཞབས་ (Fernand Oitramare) ནས་དགུང་ཚིགས་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས་ཐོག་ཡེ་ཤུ་དང༌། ནང་པ་སོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཐོག་མཁས་དབང་སྙན་གྲགས་ཅན་དུ་མ་ལྷན་འཛོམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཕན་ཚུན་བྱམས་བརྩེ་དང༌། རོགས་རེས་བྱས་ཏེ་བདེ་སྐྱིད་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་ཚུལ་དང༌། ལྷན་བཅར་སོ་སོའི་དགོངས་ཚུལ་བཅས་གསུང་མོལ་བཀའ་བསྡུར་བསྐྱངས། གསོལ་སྟོན་སྦྱིན་བདག་ལ་ཕྱག་རྟགས་སྐུ་དཔར་དང༌། བློ་གསར་མིག་འབྱེད་མཚན་ཡིག་ཅན་ཕྱག་དེབ་ཅིག་བཅས་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་འཇི་ནི་ཝའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཐའ་འཁོར་དང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཁག་ལ་གཟིགས་སྐོར། ཁྲིམས་དཔོན་ཌོག་ཀྲར་ལ་ལིབ་ནས་ཉིན་མོའི་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་རྗེས་སྐུ་མགྲོན་ཁོངས་འཇི་ནི་ཝར་ཡོད་པའི་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཁག་དང༌། འཛམ་གླིང་ཁྲིམས་དོན་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ་བཅས་ཀྱིས་གཙོས་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་མཁས་པ་མི་སྣ་བཅུ་སྐོར་དང་ལྷན་དུ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་དང༌། ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་དབར་དང༌། ཆོས་ལུགས་ཡོད་མེད་དབར་སོགས་མཐུན་འབྲེལ་ཕན་གྲོགས་བྱ་ཐབས་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་ཞིབ་ལྷུག་བསྐྱངས།

ཕེབས་ལམ་དུ་དཔེ་མཛོད་ཁང་ཆུང་ངུ་སྤུས་ལེགས་ཤིག་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་པར་དེའི་ནང་ལག་བྲིས་ཡིག་རྙིང་ཁག་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་མཛད། འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་བཙན་བྱོལ་རོགས་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན་རྒྱལ་སྲས་ཨ་ཀ་ཁན་ (Aga Khan) ནས་རང་ཤག་ཏུ་དགོང་དྲོའི་གསོལ་སྟོན་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་དེ། རྣམ་གཉིས་སྐུ་རྐྱང་དུ་ལྷན་བཞུགས་གང་ཅིའི་གསུང་མོལ་ཞིབ་ལྷུག་དང༌། ཕྱག་རྟེན་དུ་མཛད་བརྒྱའི་སྐུ་ཐང་བྲིས་རྙིང་གཅིག་དང༌། བརྒྱད་སྟོང་དཔར་བཤུས་དེབ་གཅིག བློ་གསར་མིག་འབྱེད་དབྱིན་དེབ་བཅས་སྩལ། གསོལ་མགྲོན་སྐབས་སྐུ་བཅར་བྱིངས་དང༌། རྒྱལ་ཚོགས་བཙན་བྱོལ་རོགས་སྐྱོབ་ཚོགས་པའི་དཔོན་རིགས་ཁག ཌོག་ཀྲར་ལ་ལིབ་བཅས་ནས་གསོལ་སྟོན་ལྷན་བཞེས་བསྐྱངས།

ཌོག་ཀྲར་ལ་ལིབ་ནི་བོད་དོན་སྐོར་གྱི་སློབ་སྟོན་པ་དང༌། ད་ལམ་འཇི་ནི་ཝར་ཕེབས་སྒྲིག་གི་འགན་ཁུར་བར་བརྟེན་ཕྱག་རྟགས་གནས་བཅུའི་སྐུ་ཐང་དང༌། དངུལ་གྱི་ཕུད་དམ་ཚ་གསེར་མ་བཅས་སྩལ། གོ་སྒྲིག་སྔོན་ཞུས་ལྟར་རོ་ལེག་སི་ཆུ་ཚོད་ (Rolex Watch) བཟོ་གྲྭར་གཟིགས་སྐོར་གྲུབ་འཕྲལ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ཚོགས་མི་རིགས་ཉམ་ཐག་ལ་རོགས་རམ་གནང་མཁན་འཛམ་གླིང་ལྷ་ཁང་ཚོགས་པ་ནས་ཉིན་མོའི་གསོལ་སྟོན་ཞིག་འབུལ་བཞེས་སར་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་དང༌། རྒྱུན་ལས་རྣམ་པ། གཞན་ཡང་ཆོས་ཕྱོགས་འདྲ་མིན་དབར་གྲོས་མོལ་ཞུ་མི་དམིགས་བསལ་ཆེད་འཛུགས་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་དྲག་མི་སྣ་འགའ་བཅས་མཉམ་དུ་བགྲོ་གླེང་བསྐྱངས།

ཆོས་ཚོགས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གསོལ་སྟོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་པར་དགའ་གུས་ཆེ་བསྟོད་རྒྱ་ཆེ་ཞུས་པ་དང༌། འཇི་ནི་ཝ་ནས་ཛུ་རིག་ (Zuric) གནམ་ཐང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ཕེབས་བསུར་སུད་སི་རྒྱ་གྲམ་དམར་པོ་དང་སུད་སི་བོད་མི། བོད་ཚོགས་སོགས་བོད་རིགས་ཡོད་དོ་ཅོག་སྡེབས་འཛོམས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང་བཅས་སུད་སི་རང་གཞུང་དོན་གཅོད་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས་ཞབས་བཀོད།

ཚེས་ ༤ ཉིན་ (Villa St. Charles Hall Meggen) ཞེས་པའི་ཚོགས་ཁང་དུ་སུད་སི་རྒྱ་གྲམ་དམར་པོའི་གཙོ་འཛིན་དང༌། དྲུང་ཆེ། སུད་སི་བོད་གྲོགས་ཚོགས་པ། ཁྲོག་གྷན་ (Trogon) བྱིས་པའི་གྲོང་གསེབ། སྒེར་ཁྱིམ་བུ་ཚབ་ཉར་མཁན་ཁག་གི་འཐུས་མི་སོགས་ལྷན་དུ་བཞུགས་མོལ་ལྷན་ཚོགས་བསྐྱངས་ཏེ་རོགས་ཚོགས་ཁག་ནས་ལས་འགུལ་སྐྱོང་ཕྱོགས་དང༌། སུད་སིར་གནས་འཁོད་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བའི་ྋགོང་ས་མཆོག་སུད་སིར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་པར་དགའ་བསུའི་གཏམ་བཤད་དང་འབྲེལ་ད་ཕན་བོད་མིར་རོགས་རམ་བྱས་པའི་ལས་དོན་ཁག་སོགས་རིམ་བཞིན་སྙན་སེང་དང༌། ཕྱིན་ཆད་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་ཕན་ཚུན་བཀའ་བསྡུར་ཞིབ་ལྷུག་ཏུ་གནང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་གསུང་བཤད་དང་འབྲེལ་རོགས་ཚོགས་ནས་བོད་མི་ཚོར་རོགས་ཕན་གང་ཡོང་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་མཛད།

སུད་སི་བོད་དོན་རོགས་ཚོགས་ནས་ཧར་ལིང་ཀྲོང་ (Harlington) མགྲོན་ཁང་དུ་ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་གསོལ་སྟོན་འབུལ་གཤོམ་དང༌། སླར་ཡང་ (Villa St. Charles Hall Meggen) ཚོགས་ཁང་དུ་ཡུལ་ནང་རོལ་ཆ་མཁས་པས་རོལ་དབྱངས་གཟིགས་འབུལ་དང༌། ཨ་མདོ་སྐུ་འབུམ་དགོན་པའི་འཆམ་གྱི་གློག་བརྙན་ཞིག་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་ཏེ་གློག་བརྙན་དེའི་སྤྱིན་ཤོག་འཁོར་ཐག་ཀྱང་དད་འབུལ་དང༌། ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་གྱི་རྣམ་གཞག་དུས་བཞིའི་འགྱུར་འགྲོས་སོགས་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་གཟིགས་འབུལ་བཅས་རིམ་བཞིན་སྤྱན་ལྟར་ཞུས་པར་ཐུགས་ཞིབ་རྗེས་ཡུལ་དེའི་ནང་གི་མི་དྲག་ (Mr. Von Shulthess) བཟའ་ཚོ་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་ཁོང་ཚོའི་ཁྱིམ་དུ་བཞུགས་ཞག་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༥ ཉིན་ཛུ་རིག་མཐོ་རིམ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭར་གཟིགས་སྐོར་སྐབས་སློབ་གྲྭའི་སྤྱི་ཁྱབ་དང༌། མངའ་སྡེའི་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་གཉིས་ནས་དགའ་བསུའི་སྣེ་ལེན་དང་ཆབས་ཅིག་མཐོ་རིམ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཆེད་མཁས་དགེ་རྒན་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་བོད་དང་ནང་ཆོས་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཆེད་མཁས་འགའ་ཞིག་འདུ་འཛོམས་སར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གསུང་གླེང་བཀའ་མོལ་མཛད་ཕྱོགས་སུ་དགའ་དད་ཀུན་ཡིད་འཕྲོག་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར།

སློབ་གྲྭ་དེའི་ཁོངས་བོད་ཀྱི་དངོས་རྙིང་སྤུས་དག་ཁྱོན་ཆེ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དུ་གཟིགས་སྐོར་དང༌། ཕྱི་དྲོ་ཨམ་རི་ས་ཝིལ་ (Amriswil) ཞེས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་གསར་འཛུགས་གནང་མཁན་ཌོག་ཀྲར་ལ་རེ་སིག་ (Larese) དང༌། ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན། (Bishop) གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་བཅས་དབུ་བཞུགས་དང༌། ཁྲོག་གྷན་བྱིས་པའི་གྲོང་སྡེ་འཛུགས་མཁན་ཌོག་ཀྲར་ཀོ་ཏི་སོགས་མཁས་པ་ཁག ཡུལ་མི་ཆིག་སྟོང་སྐོར་བཅས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་འདུ་འཛོམས་སར། ཁོང་ཚོས་བོད་མི་རིགས་ལ་བསྔགས་བརྗོད་དང༌། བརྩེ་ཞེན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་བའི་གསུང་གླེང་ཁག་གི་དབར་ཡུལ་གྱི་རོལ་དབྱངས་དང༌། ཁྲོག་གྷན་བོད་ཕྲུག་ཚོའི་གླུ་དབྱངས་སོགས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་དཀའ་ངལ་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་སུ་སུད་སིའི་མི་མང་ནས་ཤ་ཚའི་རོགས་རམ་དང༌། བསྟོད་བསྔགས་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་བ་དང་སྦྲགས། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་མཛའ་གྲོགས་གཞན་ཕན་གྱི་སྤྱོད་བཟང་འཛིན་འོས་པ་སོགས་གསུང་གླེང་དང༌། ཐུགས་སྨོན་ཤིས་བརྗོད་བཅས་མཛད་རྗེས། ཆུ་ཁའི་སྤྲོ་ཁང་ཞིག་ཏུ་མི་དྲག་བརྒྱ་སྐོར་དང་ལྷན་དུ་དགོང་མོའི་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས་སར་ཕན་ཚུན་གསུང་མོལ་མཛད་པས་དགོངས་བཞེས་དང་མཛད་བཟང་གིས་གཞན་གྱི་བློ་ཡིད་དབང་མེད་དུ་འཕྲོག་སྟེ་ཚང་མ་དགའ་འགུ་དང་སེམས་འགུལ་ཆེ་ཐེབས་རྣམ་འགྱུར་གསལ་རྗེན་དུ་གྱུར། འདི་ཉིན་སུད་སིའི་རྒྱལ་ས་བོྷན་ (Bern) ནས་སྲིད་གཞུང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འཚམས་འདྲི་གུས་འདུད་ཀྱིས་ཏར་འཕྲིན་ཞིག་ཀྱང་ཕུལ་འབྱོར་བྱུང༌།

ཧོ་ལན་དང་འབེལ་འཇམ།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༧ ཉིན་ཛུ་རིག་ནས་ཧོ་ལན་ཌ་ (Holland) གནམ་ཐང་དུ་ཞབས་སོར་བསྐྱངས་སྐབས་ཧོ་ལན་མི་རིགས་བརྟག་ཞིབ་ཚོགས་གཙོ་དང༌། ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན། བོད་དོན་ཚོགས་གཙོ་སོགས་དང༌། རང་རིགས་སློབ་ཕྲུག་བཅས་ནས་གུས་བསུ་སྣེ་ལེན་བཅས་བཞུགས་སྒྲིག་ཞུ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཞབས་བཀོད།

ཧོ་ལན་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་གི་ཚོམས་ཆེན་དུ་གདན་ཞུ་བྱེད་པོའི་ཚོགས་ཁག་གི་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་དང༌། ཤེས་ཡོན་ཅན་སོགས་མི་གྲངས་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་འདུ་འཛོམས་སར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་མཉམ་མེད་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དྲི་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་སྐོར་གསུང་བཤད་སྩལ།

ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཌོག་ཀྲར་ཧི་ཝལ་ (Dr Ven Den Heuvel) དང༌། འཛམ་གླིང་ཆོས་རིགས་འདྲ་མིན་དང༌། ལྟ་བའི་སྐོར་གྱི་མཁས་པ་མི་གྲངས་བཅུ་གཉིས་དང་ལྷན་དུ་དེང་དུས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཁག་སེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་གང་དགེའི་སྐོར་བཀའ་བསྡུར། ཡེ་ཤུའི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ཆེན་གཉིས་དང་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང་དང་ཧོ་ལན་ཌིའི་ནང་གཟིགས་སྐོར་གདན་ཞུ་གྲ་སྒྲིག་ཞུ་མི་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ།

ཧོ་ལན་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་སྲས་ (Prince Bernhard) མཇལ་འཕྲད་ཐོག ཁོང་ནས་ལོ་ཤས་སྔོན་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་དོན་དུ་ཞལ་འདེབས་རོགས་རམ་ཁྱོན་ཆེ་འབོད་སྐུལ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་དང་འབྲེལ་ཕྱག་རྟགས་སྒྲོལ་མ་ཕོངས་པ་ཀུན་སྒྲོལ་གྱི་སྐུ་ཐང་སྩལ།

རླུང་འཕྲིན་འཕྲུལ་ཆས་བཟོ་གྲྭ་ཞིག་ལ་ཞབས་བཅགས་གཟིགས་སྐོར་མཛད་དེ་འབེལ་འཇམ་ (Belgium) རྒྱལ་ས་བྷར་སིལ་ (Brussels) གནམ་ཐང་མགྲོན་ཁང་ཆེས་མཐོའི་མི་སྣ་ཁག་བཞུགས་ཡུལ་དུ་བླ་མ་རིན་ཆེན་མཁས་གྲུབ་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ། ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་ (South Vietnam) གྱི་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཁག་ནས་དགའ་སྤྲོའི་ཕེབས་བསུ་དང་བཅས་ཞབས་སོར་བཀོད། ཧོ་ལན་དང༌། འབེལ་འཇམ་ཁུལ་གཉིས་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་རིང་བཅའ་སྡོད་བོད་རིགས་སློབ་ཕྲུག་ཚོ་མཇལ་བཅར་ལ་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཨར་ལན་ཌ།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༩ ཉིན་འབེལ་འཇམ་ནས་ཨར་ལན་ཌ་ (Ireland) རྒྱལ་སར་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་སྐབས་ཨར་ལན་ཌ་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་དོན་སྤྱི་ཁྱབ་ནས་དགའ་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང་འབྲེལ་རང་དབང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་དུ་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྣེ་ལེན་ཞུས་པ་དང༌། མགྲོན་ཁང་ (Shelbourne Hotel) དུ་ཕེབས་བཞུགས་བསྐྱངས།

ཕྱི་ཉིན་ཨར་ལན་ཌའི་རོ་མན་ཁེ་ཐོ་ལིག་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་ཌོག་ཀྲར་རེ་ཡན་ (Dr.R.Ryan) དང༌། པོ་ཅ་ནན་ (Dr.Buchanan) གཉིས་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་གསུང་གླེང་དང༌། ཨར་ལན་ཌ་སྲིད་འཛིན་ཨར་སི་ཀན་ (Mr.Erskine) དང༌། སྲིད་བློན་བཅས་ལ་དགྱེས་མཇལ་གསུང་གླེང་ཐོག་ཕྱག་རྟགས་སུ་སྐུ་ཐང་རེ་སྩལ་ཏེ་ཨར་ལན་ཌ་སྲིད་གཞུང་ནས་ད་ཕན་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་ཞུ་བརྒྱུད་བདེན་རྒྱབ་ཤུགས་ཆེ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་དང༌། སླད་ཀྱང་སྔར་བཞིན་གཟུར་གནས་བདེན་སྐྱོར་འགྱུར་མེད་ཀྱི་རོགས་རམ་ཡོང་བའི་ཞུ་སྐུལ་མཛད།

ཨར་ལན་ཌ་གཞུང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཆེ་བསྟོད་དགུང་ཚིགས་འདེགས་འབུལ་གྱི་སྣེ་ལེན་ཨར་ལན་ཌ་ཁྲིམས་དོན་བློན་ཆེན་གྱིས་ཞུས་ཤིང༌། སྐབས་དེར་ཁྲིམས་དཔོན་ཆེན་མོ་དང༌། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་སོགས་ལྷན་བཅར་དང༌། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་ཨ་ཀིན་ (Aiken) ཕྱི་འབྲེལ་བློན་ཆེན་གྱི་མཛད་འགན་བཞེས་སྐབས་བོད་དོན་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་སྐུལ་སྔ་རྗེས་གསུམ་ཀར་ཕྱི་བློན་ནས་དྲང་བདེན་གསུང་བཤད་ཤུགས་ཆེས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དགྱེས་མཉེས་ཟུར་མཇལ་གསུང་མོལ་དང་འབྲེལ་ལེགས་གསོལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་རྟེན་དུ་མཛད་བརྒྱའི་སྐུ་ཐང་ཆེ་ལེགས་གཅིག་སྩལ།

ནོར་ཝེ།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ཨར་ལན་ཌ་ནས་ནོར་ཝེའི་ (Norway) རྒྱལ་སའི་གནམ་ཐང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ནོར་ཝེ་བོད་དོན་རོགས་ཚོགས་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ། ནོར་ཝེ་སྐྱབས་བཅོལ་ཚོགས་པ་བཅས་ཀྱི་དབུ་འཛིན་ཁག གཞན་སློབ་སྦྱོང་དུ་སྡོད་མུས་བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོ་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང་བཅས་བཞུགས་ཡུལ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཞབས་བསྐྱངས།

ཕྱི་ཉིན་ནོར་ཝེ་གཟུགས་མཐོང་བརྙན་འཕྲིན་གྱི་གསར་འགོད་པ་དང༌། དམིགས་བསལ་གསར་འགོད་པའི་འཐུས་མི་ཚོ་ཁག་གཅིག་བཅས་མཇལ་བཅར་དོགས་འདྲི་ཞུས་ཁག་ལ་བཀའ་ལན་སྩལ། མཚོ་ཁའི་མགྲོན་ཁང་ཞིག་ཏུ་ནོར་ཝེ་སྐྱོབ་གསོའི་ལས་ཁང་དང༌། ནོར་ཝེ་བོད་གྲོགས་ཚོགས་པ་ཐུན་མོང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གུས་བཀུར་ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་ཉིན་དགུང་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས་སར་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་བླ་ཆེན་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ། རྒྱལ་ས་ཨོ་སོ་ལོའི་ (Oslo) གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་གཞོན་པ། ནོར་ཝེ་བོད་དོན་རོགས་ཚོགས་ཀྱི་མི་སྣ་གནད་ཡོད་དང༌། མཁས་དབང་སུམ་ཅུ་སྐོར་བཅས་ལྷན་མཇལ་དང༌། གསོལ་སྟོན་གྲུབ་རྗེས་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་སྙན་གྲགས་ཡོད་པའི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དེ་སྔ་འཕྲུལ་ཆས་གྲུ་གཟིངས་མ་དར་གོང་ནོར་ཝེའི་མི་རིགས་འགའ་ཤས་ནས་ལོ་གསུམ་རིང་རྒྱ་མཚོའི་ནང་འགྲུལ་བཞུད་བྱས་པའི་གྲུ་གཟིངས་དང༌། དེའི་ནང་དངོས་ཆས་ཁག ལོ་རྒྱུས་དཔར་རིས་སོགས་དང༌། སྔ་དུས་མི་ལོ་ ༧༠༠ གོང་ནོར་ཝེའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྡོད་ཁང་དང་ལྷ་ཁང་སོགས་ཤིང་གི་ཁང་རྙིང་འགའ་ཤས་ལ་ཞབས་བཅགས་གཟིགས་སྐོར། ནོར་ཝེ་བོད་གྲོགས་ཚོགས་གཙོ་ནས་སྣེ་ལེན་གསོལ་ཇའི་སར། བོད་ཕྲུག་ནོར་ཝེའི་ནང་སློབ་སྦྱོང་དུ་ལེན་མཁན་གྱི་སྦྱིན་བདག་ཁག་ངོ་སྤྲོད་དང་སྦྲགས་ལོ་རྒྱུས་སྙན་སེང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་མིར་ཕན་གྲོགས་གནང་མཁན་ནོར་ཝེའི་མི་མང་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་བཅས་རིམ་ཅན་དུ་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ནོར་ཝེ་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་པས་གདན་ཞུས་ལྟར་གཟིགས་སྐོར་སྐབས་བོད་ཀྱི་རྟེན་མཆོད་དངོས་རིགས་སྤྱན་བསྟར་ཞུས་པར་དེར་བཀའ་བསྟན་ཆ་ཚང་ཡོད་ཚོད་ལ། བསྟན་འགྱུར་སྡེ་དགེ་དཔར་མ་སྤུས་དག་གཅིག་དང༌། བོད་ཡིག་ཤོག་ཧྲིལ་བྱིས་པའི་དག་ཡིག་དང༌། གཞན་ཡང་བོད་ཀྱི་རྟེན་མཆོད་དངོས་རིགས་ཁག་སྤྱན་བསྟར་ཞུས་པ་ལྟར་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོས་གཟིགས་ཞིབ་དང༌། ས་གནས་ཝིལ་ཟེར་བའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་ཨོ་ལབ་བྷེ་རན་ཌིས་གསོལ་སྟོན་དུ་གདན་ཞུས་ཆིབས་བསྒྱུར། མགྲོན་ཁོངས་སུ་ཡེ་ཤུའི་མཁས་པ་དང༌། གཞན་ཡང་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་གི་དབུ་ཁྲིད་མི་སྣ་ཁག་བཅས་བཅར་ཕེབས་དང་ལྷན་དུ་གང་ཅིའི་གསུང་མོལ་བསྐྱངས།

དེ་རྗེས་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་མཁས་པ་དང༌། ཆེས་མཐོའི་མི་སྣ། ན་གཞོན་ཆོས་དད་ཅན་སོགས་མི་གྲངས་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ཇི་ལྟར་བྱ་ཚུལ་སྐོར་གྱི་འགྲེལ་བཤད་སྩལ།

ད་ལམ་ནོར་ཝེར་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་གནམ་ཐང་དུ་གལ་ཆེའི་མི་སྣ་བཞུགས་ཡུལ་མགྲོན་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་དང༌། ནོར་ཝེའི་རྒྱལ་པོ་མཇལ་འཕྲད་ཞུ་འཆར་བཅས་པར་རྒྱ་དམར་གཞུང་ཚབ་ནས་འགོག་རྐྱེན་དགག་ཆ་ཆེད་བཟོ་བྱས་སྟབས། རྒྱལ་པོ་མཇལ་འཕྲད་མ་བྱུང་ཡང་ནོར་ཝེ་ནས་ཕྱིར་ཞབས་བསྐྱངས་སྐབས་གནམ་ཐང་དུ་རྒྱལ་པོ་སྐུ་སྒེར་གྱི་གཟིམ་ཆུང་ཞིག་ཏུ་གདན་ཞུས་མཇལ་འཕྲད་ལྷོད་བཞུགས་མཛད།

ཕྱི་ཉིན་ནོར་ཝེར་བཅའ་བཞུགས་རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་ཁང་ནས་གསོལ་སྟོན་འདེགས་འབུལ་གདན་ཞུས་སུ་ནོར་ཝེ་ཆེས་མཐོའི་མི་སྣ་ཁག་ཀྱང་ལྷན་བཅར་གསོལ་ཚིགས་གྲུབ་བསྟུན། རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་དང༌། ནོར་ཝེ་སྐྱབས་བཅོལ་ཚོགས་པའི་སྤྱི་ཁྱབ། བོད་དོན་ཚོགས་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་སོགས་དང༌། ནོར་ཝེར་བཅའ་སྡོད་བོད་མི་བཅས་ནས་གནམ་ཐང་དུ་ཕེབས་སྐྱེལ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།

སུའེ་ཌེན།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ནོར་ཝེ་ནས་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་སུའེ་ཌེན་སི་ཀྲོག་ཧོམ་ (Sweden, Stockholm) གནམ་ཐང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ (I.M) ཚོགས་གཙོ་ལྕམ་ (Britta Holmstrom) དང་རོགས་ཚོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཁག མི་སྣ་ཁག་བཅས་ནས་སྣེ་ལེན་ཞུས་ཤིང༌། གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་ཁག་ནས་བཅར་འདྲི་ཞུས་པར་གསུང་མོལ་མཛད་དེ་ (Sigtuna) ཞེས་པ་ཡེ་ཤུའི་སློབ་གྲྭར་གཟིགས་སྐོར། སུའེ་ཌེན་བོད་དོན་ཚོགས་པས་གསོལ་སྟོན་སྒྲིག་གཤོམ་འབུལ་བཞེས་སར་ཆོས་དད་ཡོད་མེད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མི་སྣ་བདུན་ཅུ་སྐོར་བཅར་འཛོམས་དང༌། ཆོས་དང་ཤེས་རིག་གཙོ་གྱུར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ལྷན་ཚོགས་བསྐྱངས།

དེ་ནས་སི་ཀྲོག་ཧོམ་ (Stockholm) གྲོང་ཁྱེར་ནང་མི་ལོ་ ༥༠༠ གོང་མཚོ་ནང་དུ་ནུབ་པའི་གྲུ་ཆེན་ཞིག་ཉེ་དུས་རྙེད་ཐོན་བྱུང་བའི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དང༌། ཨེ་ཤ་ཡའི་ཡུལ་ཁག་གི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ཞིག་ནང༌། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་མཆོད་ཁང་རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་བརྙན་བྲིས་ཐང་ཞིག་བཞུགས་པ་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང༌། ནང་པའི་ཆོས་བྱེད་ལྔ་བཅུ་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སུ་བཀའ་སློབ་སྙིང་བསྡུས་དང་སྦྲགས་ལྷན་དུ་དབྱིན་སྐད་ཐོག་ནས་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་སོ་བདུན་མ་དང༌། གླང་ཐང་ཚིགས་བརྒྱད་མའི་ཐུགས་སྨོན་མཛད།

(Skansen) ཞེས་པའི་མགྲོན་ཁང་དུ་ཡུལ་ནང་ཁྲིམས་དཔོན་གྲགས་ཅན་ (Mr.M.Sjostrom) ནས་སྣེ་ལེན་གསོལ་སྟོན་འབུལ་གཤོམ་སར་མཁས་པ་དང༌། ནང་པ། འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་བདུན་བཅུ་སྐོར་ལྷན་འཛོམས་ཀྱིས་གསོལ་ཚིགས་གྲུབ་མཚམས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང༌། མི་མང་གི་བདེ་སྐྱིད་འབྱུང་ཐབས། ཆོས་སྐོར་སོགས་དོགས་འདྲི་ཞུས་ཁག་ལ་བཀའ་ལན་སྩལ།

ཁྲིམས་དཔོན་དང༌། སུའེ་ཌེན་དགེ་སློང་ཞིག་བཅས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་དབུ་ཁྲིད་འགྲན་བྲལ་ཡིན་ལུགས་བསྔགས་བརྗོད་རྒྱ་ཆེའི་གསུང་བཤད་གནང༌། བཞུགས་གནས་སུ་སུའེ་ཌེན་གྱི་གསར་གནས་ཁག་གཅིག་དང༌། གཟུགས་མཐོང་བརྙན་འཕྲིན་ལས་བྱེད། ཁུལ་དེའི་ཆོས་པ་དང༌། མཁས་པ་གཙོ་དྲག སློབ་ཕྲུག་རྒན་གྲས། མི་སྣ་གཞན་དག་བཅས་མི་གྲངས་བརྒྱ་ལྷག་འདུ་འཛོམས་སུ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་སྔགས་དང་བཅས་པའི་འགྲོ་ལུགས་སྐོར་དང༌། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་གྱི་བགྲོད་ལུགས། དེའི་ཕན་ཡོན། དེང་སྐབས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་ཐབས་ཚུལ་སོགས་འགྲེལ་བརྗོད་གསལ་བཤད་སྩལ་བས་ཚང་མ་དགའ་གུས་ཀྱི་གནས་སུ་བཀོད།

ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ (Sigtuna) ནས་ (Uppsala) ཞེས་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་དེར་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་ཨར་ཀེ་བི་ཤོབ་ (Archie Bishop Olov Sunday) དང༌། ཁོང་གི་ཕྱི་འབྲེལ་དྲུང་ཆེ་བཅས་ནས་དགའ་བསུ་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཏེ་ཡུལ་དེའི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་ཆེན་མོར་གདན་ཞུས་གནས་གཟིགས་ཐུགས་སྨོན་དང༌། བླ་ཆེན་གྱི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་གསོལ་ཇ་འབུལ་འདེགས་སྣེ་ལེན་དང་ཆབས་སྦྲགས་སུ་མཁས་པ་ཁག་གཅིག་དང་ལྷན་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར་ལ་བགྲོ་གླེང་མཛད།

དེ་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་ཁང་ནས་གསོལ་སྟོན་འབུལ་གཤོམ་མགྲོན་འབོད་སར་སུའེ་ཌེན་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་མཆེད་གཙོས་ཆེས་མཐོའི་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་ཉི་ཤུ་སྐོར་འདུས་པའི་ཁྲོད་རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་ནས་རྒྱ་གར་ཡུལ་དུ་ད་ཕན་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་སྐུ་མགྲོན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཕེབས་ཡོད་པའི་དབུས་སུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་འདི་ལྟ་བུ་བྱུང་མ་མྱོང་བ་དང༌། ཁོང་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད། མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷི་སོགས་ཀྱི་མཛད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཆགས་སྡང་རྨོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བར་ཀུན་ལ་བྱམས་བརྩེའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་པས་ད་ལམ་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་ནང་ཕེབས་པ་ཙམ་གྱིས་གཞན་ཕན་དཔེ་སྟོན་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་བྱུང་ལུགས་སོགས་ཡིད་འཁུལ་བའི་ཆེ་བསྟོད་གུས་བཀུར་བསྔགས་བརྗོད་རྒྱ་ཆེའི་གསུང་གླེང་གནང༌།

སུའེ་ཌེན་ལྷོ་ཕྱོགས (Jonkoping) དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་མངའ་སྡེ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་གཙོ་གྱུར་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་ནས་ཕེབས་བསུའི་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་དང་སྦྲགས། བཟོ་ལས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དུ་གཟིགས་སྐོར་དང་བཅས་སི་ཀྲ་རན་ཌིར་ (Strand) ཞེས་པའི་དབེན་གནས་སུ་ཞབས་འཁོད་བཅའ་བཞུགས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༦ ཉིན་རོགས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་འགས་དམིགས་བསལ་གདན་ཞུས་དང་འབྲེལ་མི་གྲངས་སུམ་ཅུ་སྐོར་དང་ལྷན་སྤྱི་བྱེའི་གསུང་མོལ་དགོངས་འཆར་བརྗེ་བསྡུར་དང༌། (I.M) ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན་ལྕམ་སྐུ་ (Britta Holmstrom) གྱིས་སྒེར་ཤག་ཏུ་སྣེ་ལེན་གསོལ་ཇའི་མགྲོན་འབོད་ཞུས་པའི་སར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་པར་བསྔགས་བརྗོད་ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་གསུང་གླེང་དང་སྦྲགས། བོད་ཕྲུག་ན་གཞོན་ཚོར་རོགས་རམ་ཆེད་སུའེ་ཌེན་གྱི་སྒོར་ཁྲི་གཅིག་འབུལ་ལམ་ཞུས།

དེ་མཚུངས་སུའེ་ཌེན་བོད་གྲོགས་ཚོགས་པ་ནས་རྒྱ་གར་ནང་ས་ཆ་ཨེ་ཀར་ (Acre) ཕྱེད་དང་གསུམ་འབུལ་རྒྱུའི་ཡི་གེ་ཕུལ། གྲོང་ཁྱེར་ནང་གི་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་ཆེན་མོ་མི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པ་ཐོག་ཚད་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བ་ས་འོག་ཏུ་ཡང་འོག་ཁང་རྒྱ་ཆེ་ཅན། གཙང་ཁང་དབུས་མའི་མཐོངས་ཡངས་སུ་ཡེ་ཤུའི་བྲིས་སྐུ་ཚོན་ཁྲ་སྤུས་ལྡན་དང༌། སྐུ་བརྙན་མང་པོ་ཡོད་པ་བཅས་ལྷ་ཁང་བྱིན་ཆགས་ཞིག་ཡོད་པར་གཟིགས་སྐོར་གྲུབ་རྗེས། ཡེ་ཤུའི་རོལ་ཆའི་ཚོ་ཁག་གཅིག་ནས་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས།

ཕྱི་ཉིན་སུའེ་ཌེན་རོགས་ཚོགས་དང་བོད་དོན་ཚོགས་པ་གཉིས་ནས་གོ་སྒྲིག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་མི་གྲངས་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་དེང་དུས་ཚན་རིག་བཟོ་ལས་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་ཆེ་བ་དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ནང་བསམ་བློའི་ཡར་རྒྱས་ཀྱང་དགོས་མཁོ་ཆེ་ཚུལ་དང༌། དེ་ཡང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཚུལ་ནས་ཕན་ཐོགས་ཆེ་ཚུལ་གྱི་གསུང་བཤད་སྩལ།

དེ་རྗེས་བུ་བཅོལ་ཁང་དང༌། རྒས་གསོ་ཁང་བཅས་ལ་ཞབས་བཅགས་གཟིགས་སྐོར་དང༌། (I.M) ཚོགས་པའི་ལས་ཁུངས་སུ་ཉིན་མོའི་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས་ཐོག་རོགས་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ལས་དོན་སྐོར་སྙན་སེང་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དུས་རྟག་ཏུ་ལམ་སྟོན་ཡོང་བའི་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་ཤིང༌། ཚོགས་གཙོར་ཕྱག་རྟགས་གནས་བཅུའི་སྐུ་ཐང་བྲིས་རྙིང་དང༌། དྲུང་ཆེར་བློ་གསར་མིག་འབྱེད་ཕྱག་དེབ་གཅིག་བཅས་གསོལ་རས་སྩལ།

ཌན་མག

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་གསར་མཁན་བཅུ་སྐོར་དང་ལྷན་དུ་གང་ཅིའི་གནས་ཚུལ་འགྲེལ་བཤད་དང་བཅས་ཌན་མག་ (Denmark) ཏུ་ཕེབས་ཞབས་འཁོད་འབྲེལ། ཌན་མག་རྒྱལ་སྲས་སྤི་ཀྲར་ (Prince Peter) སྟེང་ཞལ་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང་བཅས་བཞུགས་མཚེར་དུ་བཅའ་བཞུགས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ཌན་མག་གཞུང་གི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དང་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དུ་གཟིགས་སྐོར་སྐབས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་དབུ་འཛིན་དང༌། རྒྱལ་སྲས་སྤི་ཀྲར། བཀྲས་རབ་སྤྲུལ་སྐུ་བཅས་ནས་བོད་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་སོགས་ཕྱག་དཔེ་གང་འཚམས་དང༌། ཨེ་ཤ་ཡའི་ཡུལ་ཁག་གི་གནའ་དངོས་འགྲེམས་སྟོན་ཁག་མང་ནང་བོད་དངོས་གང་འཚམས་ཡོད་པ་སོགས་གཟིགས་ཞིབ་བསྐྱངས་ཏེ་དཔེ་མཛོད་དུ་བློ་གསར་མིག་འབྱེད་སོགས་དབྱིན་བསྒྱུར་ཕྱག་དེབ་ལྔ་སྩལ།

འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དེ་གའི་ཚོགས་ཁང་དུ་མི་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར་ནང་ཆོས་ཀྱིས་དུས་རབས་འདི་ནང་ག་རེ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད་ཅེས་པའི་ཐོག་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གསུང་གླེང་དང་ཆབས་ཅིག་དོགས་འདྲི་ཁག་ལ་བཀའ་ལན་སྩལ། ཌན་མག་ཏུ་བཅའ་བཞུགས་རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དམིགས་བསལ་ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས་དང༌། གྲོང་ཁྱེར་ཀོ་བན་ཧ་གན་ (Copenhagen) གྱི་བླ་ཆེན་མཇལ་འཕྲད་ཐོག་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་དགོས་དོན་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་གྱུར་ལ་བརྟེན། མཛའ་གྲོགས་རོགས་རེས་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་མིའི་རིགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་དགོས་པའི་སྐོར་ཕན་ཚུན་གསུང་མོལ་དགོངས་མཉམ་དུ་གྱུར།

དེ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་བཞུགས་ཆོས་པ་མི་གྲངས་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར་རབ་གནས་དང༌། མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་དང་འབྲེལ་ཆོས་ཞེས་པ་ནང་སེམས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གཙོ་བོར་བྱ་དགོས་པ་ལས། ཕྱིའི་ཆ་ལུགས་བརྗེས་བསྒྱུར་དང༌། ཕྲེང་བ་ངོམས་སྟོན་སོགས་ལ་དགོས་པ་ཆེན་པོ་མེད་པའི་སྐོར་སོགས་བཀའ་སློབ། གླང་ཐང་ཚིགས་བརྒྱད་མའི་སྒོ་ནས་ཐུགས་སྨོན་དང༌། ལེགས་བཤད་བློ་གསར་མིག་འབྱེད་དབྱིན་ཡིག་ཕྱག་དེབ་ལྔ་བཅས་སྩལ། བཞུགས་མཚེར་མགྲོན་ཁང་དུ་ཌན་མག་ཏུ་བཅའ་བཞུགས་ཐའེ་ལན་གཞུང་ཚབ་པ་དད་མཇལ་དུ་བཅར་བར་ཆོས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ (Fredriksborg Castle) ཞེས་པ་མི་ལོ་ ༣༥༠ གོང་བྱུང་བའི་རྒྱལ་པོ་དང༌། བཙུན་མོའི་ཕོ་བྲང༌། དེའི་སྐབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཁག་གི་དཔར་རིས་དང་འཛིན་ཆས་དངོས་རིགས་ལྡེབས་རིས་སོགས་རྒྱ་ཆེ་སྤུས་དག་ཁག་སྤྱན་ཞུར་གདན་ཞུས་གཟིགས་སྐོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་ལམ་ཞོར་དུ་ ༡༨༩༥ ལོར་བཙུགས་པའི་ཌན་མག་གི་སློབ་གྲྭར་གཟིགས་སྐོར་དང་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ཌན་མག་གི་གླུ་གཞས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་ཤིང༌། སློབ་སྤྱི་ནས་དགའ་བསུའི་གསུང་གླེང་དང་སྦྲགས་ ༡༩༥༩ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཞལ་མཇལ་དང༌། ད་རེས་སླར་ཡང་སློབ་གྲྭ་འདིར་གདན་ཞུ་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བར་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང་ལུགས་སྙན་སེང་ཞུས།

ཌན་མག་ནང་བཟོ་ཚོང་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་གཟིགས་ཞིབ། ཌན་མག་བོད་དོན་རོགས་རམ་ཚོགས་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧཕེན་ནེ་བྷག་ (Fenneberg) གི་སྒེར་ཁྱིམ་དུ་གསོལ་ཇར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཞབས་བཅགས་ཐོག་དེར་མཁས་པ་འགའ་ཤས་དང་ལྷན་དུ་གང་ཅིའི་གསུང་མོལ། (Hornbaek) ཞེས་པར་རྩོམ་འབྲི་མཁན་ (Peter.P.Rohde) དང་མཁས་པ་གཞན་དག་འགའ་ཤས་ལྷན་དུ་ད་ལྟའི་དུས་རབས་འདིའི་ནང་མིའི་རིགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་སྐོར་ལ་བཀའ་བསྡུར། རྒྱལ་སྲས་སྤི་ཀྲར་གྱི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས་གདན་ཞུས་སུ་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ཚབ་སོགས་མི་དྲག་ཉི་ཤུ་སྐོར་ལ་མཇལ་འཕྲད་གསུང་མོལ་བཅས་རིམ་ཅན་དུ་བསྐྱངས།

དབྱིན་ཡུལ།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཌན་མག་ནས་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་ལོན་ཌོན་ (London) དུ་ཕེབས་ཞབས་འཁོད་སྐབས་བོད་དོན་ཚོགས་གཙོ་སྟངས་དཔྱལ་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་གཞོན་པ། ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་གྱི་སྐུ་ཚབ་པ། དབྱིན་ཡུལ་དུ་བཅའ་སྡོད་བོད་རིགས་བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་བཅས་གསར་མཁན་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ནས་སྤྱི་བྱེའི་གནད་དོན་ཁག་མང་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་འདོད་ཁེངས་སྩལ་ཏེ་བཞུགས་མཚེར་དུ་ཕེབས་ཞབས་བཀོད།

ཕྱི་ཉིན་ནས་ཚེས་ ༢༩ བར་དབྱིན་ཇི་བཙུན་མོ་སྐུ་སྒེར་གྱི་དམིགས་བསལ་མཆོད་ཁང་ (St.George’s Chapel) ཞེས་པར་གནས་འཛིན་ཡེ་ཤུའི་མཁན་པོ་ནས་སྣེ་ལེན་གདན་ཞུས་ཞབས་བཅགས་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་དང་གླུ་དབྱངས་སྦྲགས་མར་གཟིགས་ཞིབ་དང༌། ལྷ་ཁང་ཕྱི་ནང་ལ་གཟིགས་སྐོར། ཡེ་ཤུའི་དགོན་གནས་ཕན་ཚུན་གྱི་གནས་འཛིན་མཁན་པོ་ཁག་དང༌། མི་སྣ་གཞན་དག་བཅས་མི་གྲངས་དྲུག་ཅུ་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར་དེང་དུས་མི་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་སེལ་བའི་ཐབས་ལམ་ཇི་དགེའི་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་རིང་ཙམ་མཛད་པར་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་དད་དང༌། རང་མཐོང་ཁེངས་སྤོབས་ཅན་གྱི་མི་རྒན་མང་དག་བློ་སྤོབས་ཞུམ་ཞིང༌། མི་སྣ་ཕལ་མོ་ཆེ་དགོངས་བཞེད་ཡངས་ཤིང་ཟབ་པའི་གནས་ལུགས་ལ་ངོ་མཚར་དང༌། དགའ་གུས་ཀྱི་ཁོང་འཛུམ་ལྷུག་པར་གྲོལ། བཞུགས་མཚེར་དུ་དམག་དཔོན་སློབ་དགེ་ཞིག་དད་མཇལ་དུ་བཅར་ནས་པཎ་ཆེན་སྐུ་གོང་མའི་སྐུ་བརྙན་འཐག་གྲུབ་མ་ཞིག་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་གོང་མ་དང་འཁྲུལ་བའི་དོགས་གནས་དགོངས་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས།

དབྱིན་ཡུལ་བཅའ་སྡོད་བོད་རིགས་ཚོགས་པ་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་ཞབས་བཀོད་ཀྱིས་བོད་རིགས་བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་ལ་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱས་ན་འཕྲལ་ཕུགས་ཁེ་ཕན་ཇི་ཡོད་ངོ་སྤྲོད་དང་སྦྲགས། སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་མའི་སྒོ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་སྨོན་ལམ་མཛད་ཐོག་འགྲོ་འདུག་གང་ཅིའི་ལམ་སྟོན་ཞིབ་ལྷུག་ཏུ་སྩལ།

དབྱིན་ཡུལ་གྱི་རོགས་རམ་ཚོགས་ཁག་བཅུ་སྐོར་གྱི་གཙོ་འཛིན་ལས་བྱེད་དྲུག་ཅུ་སྐོར་ལྷན་འཛོམས་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་སར་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བར་རོགས་རམ་དགོས་མཁོ་ཇི་ཡོད་གནང་དང་གནང་མུས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་གནང་མཛད། དེ་ནས་དབྱིན་ཇིའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་མ་དང༌། རྒྱལ་མོའི་མཛད་སྒོ་གནང་ཡུལ་ལྷ་ཁང་དུ་གཟིགས་སྐོར། སྣེ་ལེན་རོལ་དབྱངས་གཟིགས་འབུལ་བཅས་ཀྱི་ཆེ་བསྟོད་གུས་བཀུར་ཞུས་པ་དང༌། (World Congress of Faiths) འཛམ་གླིང་ཆོས་དད་ལྷན་ཚོགས་ཞེས་པ་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་ཁག་མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་འདུར་མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་པ་དང༌། ཆོས་ལུགས་སོ་སོའི་དབུ་འཛིན་ཁག་ནས་གསུང་བཤད་ཞལ་འདོན་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རང་ཅག་ཆོས་པ་རྣམས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པ་ལྟར་རིས་མེད་ཆོས་ལུགས་རྣམས་འདི་ལྟ་བུའི་མཉམ་འབྲེལ་གནང་བར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང་ན། ཕྱིན་ཆད་ཆོས་པ་རྣམས་ནས་དེང་སང་གི་དུས་རབས་འདིར་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཞབས་འདེགས་སྔར་ལྷག་བསྒྲུབ་འོས་ཞེས་གསུང་བཤད་སྩལ་བ་དང་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་གྱི་མགོ་ནས་ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་དབྱིན་སྐད་ཐོག་གསུང་འདོན་མཛད།

ཇིའུ་མི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཏུ་རིས་མེད་མི་གྲངས་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་ཞིག་དང༌། ཇིའུ་བླ་ཆེན་བཅས་མཉམ་དུ་བགྲོ་གླེང་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕན་བསྐྱེད་ཇི་བྱུང་སྐོར་དང༌། མི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་སྤུན་ཟླ་ལྟ་བུའི་རོགས་རམ་མཛའ་འབྲེལ་བྱེད་དགོས་པའི་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཐོག ཐར་པ་ཇི་ཡིན་སོགས་དོགས་འདྲི་ཞུས་ཁག་ལ་བཀའ་ལན་རྒྱས་པར་སྩལ།

(Westminster School) ཞེས་པའི་སློབ་གྲྭར་གདན་ཞུས་ལྟར་གཟིགས་སྐོར་དང་འབྲེལ་མཁས་པ་ཚོ་མཉམ་དུ་བགྲོ་གླེང་དང༌། སློབ་ཕྲུག་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་གྱི་ཚོ་ཁག་གཅིག་དང༌། སློབ་ཕྲུག་སུམ་ཅུ་སྐོར་གྱི་ཚོ་ཁག་གཅིག་བཅས་པར་བཀའ་སློབ་དང་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་སྦྱོང་གི་ཆེད་དུ་ཆོས་སྐོར་གྱི་དྲི་བ་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་སྩལ།

དབྱིན་ཡུལ་བླ་ཆེན་ཨར་ཆེ་བི་ཤོབ་ (Archbishop of Canterbury) ཞེས་པ་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་གསུང་མོལ་ཞིབ་ལྷུག་བསྐྱངས་ཐོག་ཕྱག་རྟགས་མཛད་བརྒྱའི་སྐུ་ཐང་གཅིག་དང་ཁོང་གི་མཆོད་ཁང་དུ་ཐུགས་སྨོན་མཛད། དབྱིན་ཡུལ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་ཆེ་བསྟོད་གུས་བཀུར་གྱི་ཚོགས་འདུ་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་པར་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་དེ་རྟེན་དྲུང་དུ་རབ་གནས་དང་ཡན་ལག་བདུན་པ་མཛད།

དེ་རྗེས་ནང་པའི་གཙོ་དྲག་སྐོར་ལྷན་འཛོམས་སར་དབྱིན་ཇི་ནང་པའི་ཚོགས་གཙོ་ཧམ་ཕི་རི་ (Mr.Humphtrys) ནས་དགའ་བསུའི་གསུང་གླེང་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་སྔགས་བཅས་ཆ་ཚང་བ་ཉམས་ལེན་བྱེད་སྟངས་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་དང་སྦྲགས། ནང་པ་ཚང་མས་འཛམ་གླིང་མིའི་རིགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་འོས་པར་གསུངས་ཤིང༌། དབྱིན་ལན་བོད་དོན་ཚོགས་པ་དང༌། ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཐུན་མོང་གི་གོ་སྒྲིག་འོག་མི་གྲངས་ ༨༠༠ སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར་བོད་དོན་ཚོགས་གཙོ་དང༌། ནང་པའི་ཚོགས་གཙོ་ནས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རོགས་ཚོགས་ཁག་དང༌། སྒེར་ཁག་ནས་བོད་མི་རྣམས་ལ་རོགས་རམ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་དང༌། ད་ལམ་ཡོ་རོབ་ལ་ཕེབས་པའི་དམིགས་ཡུལ་དགོངས་བཞེད་ཇི་ཡིན་འགྲེལ་བརྗོད་གསུང་གླེང་ཐོག་གསོལ་ཇ་འབུལ་བཞེས་དང་གནད་ཆེའི་མི་སྣ་ཁག་མང་མཇལ་འཕྲད་གསུང་མོལ་མཛད།

(Oxford) སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་མཁས་པ་དང༌། དོན་གཉེར་ཅན་མི་གྲངས་ལྔ་བཅུ་སྐོར་དང་ལྷན་དུ་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུར་དགོངས་འཆར་བརྗེ་ལེན་དང༌། སློབ་གྲྭ་ནས་ཉིན་མོའི་གསོལ་ཚིགས་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་རྗེས་ཨོག་སི་ཕམ་ (Ox Farm House) རོགས་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ལྟེ་བར་ཞབས་སོར་བསྐྱངས་ཏེ་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མིའི་གནས་སྟངས་སྐོར་གསུང་གླེང་དང༌། ཀེམ་པུ་རེ་ཇི་ (Cambridge) མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་དང༌། (Senate House) ཞེས་པའི་ཚོགས་ཁང་དུ་སློབ་ཕྲུག་ཆིག་སྟོང་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་གནད་དོན་དང༌། བོད་ནང་ཉམས་ལེན་ཇི་ལྟར་བྱ་ཚུལ་གྱི་གསུང་མོལ་བསྐྱངས།

གཞན་ཡང༌། ཀེམ་པུ་རེ་ཇིར་ཡོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་དང༌། དཔེ་མཛོད། མཆོད་ཁང༌། གླིང་གའཛམ་གླིང་དང་རྒྱུ་སྐར་ལ་བརྟག་ཞིབ་ཁང་སོགས་སུ་གཟིགས་སྐོར་གྲུབ་མཚམས་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མཁས་པ་བཅུ་སྐོར་དང་ལྷན་དུ་ཡུན་རིང་དགོངས་འཆར་བརྗེ་རེས་སྦྱངས་བཤད་ཞིབ་ལྷུག་གནང་མཐར་མཁས་པ་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་ཚུལ་ལ་མོས་མཐུན་ཞུས།

འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ་ནས་གསོལ་བཏབ་ལྟར་ཀེམ་པུ་རེ་ཇིའི་སློབ་ཕྲུག་ཁོངས་ནང་པའི་ཚོ་ཁག་དང༌། གཞན་དག་བཅས་ལ་ཆོས་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ། སྤི་ཀྲར་ཝོར་ཐི་ (Peterworth) ཞེས་པ་དབྱིན་ཇིའི་དཔོན་རིགས་ཆེ་ཁག་གྲགས་ཅན་ཞིག་གི་སྒེར་ཁྱིམ་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས་ཞབས་འཁོད།

ཁྱིམ་ཚང་དེའི་ཕྱི་རོལ་ནགས་ཚལ་སྣེ་ཟུར་དུ་སྐྱབས་ཞུས་ལྟར་ཐང་ཤིང་ཞིག་གསར་འཛུགས་དང༌། སྤང་གཤོངས་ངོས་ཡངས་ཐོག་རི་དྭགས་མང་པོ་ཞི་བདེར་གནས་པའི་སར་ཞབས་འཆམ་མཛད། སྐུ་ཞབས་ཨོ་ལེབ་ཀ་རུ་དང༌། ལྕམ་གཉིས་ཀྱིས་དབྱིན་ཡུལ་བོད་དོན་ཚོགས་པ་ནས་བོད་མིར་རོགས་རམ་ཞུ་ཕྱོགས་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་པར་དྷ་ས་བོད་ཀྱི་སྨན་ཁང་ལ་རོགས་རམ་བྱ་འོས་དང༌། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར་དུས་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་འབད་རྩོལ་བྱ་དགོས་སྐོར། བོད་ཕྱི་ནང་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་སོགས་གསལ་བཤད་བཀའ་སློབ་ཞིབ་ཏུ་སྩལ།

དབྱིན་གཞུང་སྲིད་བློན་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་ (Harold Macmillan) དང༌། དབྱིན་གཞུང་དམག་སྤྱི་ཟུར་པ་ (Lord Mountbatten) གཉིས་ལ་གསོལ་ཚིགས་སྐབས་སྔ་རྗེས་སུ་བོད་ཕྱི་ནང་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་བཀའ་མོལ་ཞིབ་ལྷུག་མཛད།

ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ཡོ་རོབ་ཁུལ་རོལ་ཆ་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ཅན་སྐུ་ཞབས་ (Yehudi Menuhin) སྟེང་ཞལ་གཉིས་མཇལ་བཅར་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས། ཁོང་པ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་བར་བློ་མོས་ཡོད་ཚོད་ལ་གསུང་མོལ་ཞིབ་ལྷོད་ཐོག་ཐུབ་དབང་སྐུ་ཐང་དང་ཆོས་སྐོར་ཕྱག་དེབ་བཅས་སྩལ། དབྱིན་ཡུལ་བོད་ཁྱིམ་ཁྲི་སྲོང་མངོན་དགར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་གྲོང་སྡེའི་གཙོ་འཛིན་དང༌། གྲོང་གསེབ་སྤྱི་ཁྱབ་རྒན་གཞོན་སོགས་ལས་བྱེད་ཆེ་ཕྲ། བོད་ཁྱིམ་ཕ་ཚབ་མ་ཚབ་དང་སློབ་ཕྲུག གཞན་ཡང་ཕྱོགས་འདུས་བོད་རིགས་ཕོ་མོ། ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་གཏོས་ཆེ་བཅས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུའི་གུས་འདུད་དང་སྦྲགས་བོད་རིགས་དང༌། ལྷོ་བི་ཏི་ནམ། ཨ་རབ། རྒྱ་གར། ཐའེ་ལན་བཅས་ཀྱི་སློབ་ཕྲུག་སྡོད་ཁྱིམ་ཁག་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང་འབྲེལ་ཁུངས་སོ་སོའི་དགེ་རྒན་དང༌། སྨན་པ་སོགས་ལ་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང་དང༌། ལས་གྲྭ་ཁག་ལ་ཐུགས་ཞིབ། ཚོམས་ཆེན་དུ་བོད་ཕྲུག་གིས་མཚོན་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་རང་ཡུལ་སོ་སོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཞབས་བྲོ་རིམ་བཞིན་གཟིགས་འབུལ། བོད་རིགས་རྣམས་ལ་ཆོས་འབྲེལ་མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་གཞག་ཡ་རབས་དམ་པའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་དགོས་པའི་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ། སློབ་གྲྭའི་སྤྱི་ཁྱབ་ལ་ཕྱག་རྟགས་སྒྲོལ་དཀར་སྐུ་ཐང་ཆེད་སྩལ་ཐོག་བོད་ཕྲུག་ཚོ་ཁག་གསར་པ་བསྐྱར་ལེན་ཐུབ་ན་སེམས་བཅངས་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས་བསྐྱངས།

འཇར་མ་ནི།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ནུབ་འཇར་མ་ནི་ (Germany) གནམ་ཐང་དུ་བོད་རིགས་ཚོས་ཕེབས་བསུ་དང༌། ཡེ་ཤུ་ཁེ་ཐོ་ལིག་གི་བླ་ཆེན་དང་མཇལ་འཕྲད་མཛད་པར། ཁོང་ནས་དགའ་བསུ་སྣེ་ལེན་དང་སྦྲགས་དེ་སྔའི་ཡེ་ཤུའི་བླ་མ་ཞིག་གི་སྤུར་ཁང་གི་ཆ་ཤས་རྩ་ཆེ་ཡིན་ཚུལ་གྱི་རྡོ་དངོས་ཤིག་ཕྱག་རྟགས་སུ་ཕུལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་བདེ་བ་དང༌། ཆོས་ལུགས་ཁག་དབར་མཛའ་འབྲེལ་སོགས་ལས་བརྩམས་པའི་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་དང༌། དེ་ནས་རྡོམ་ (Dom) ཞེས་པ་འཇར་མན་གྱི་ལྷ་ཁང་རྙིང་ཁུངས་ལོ་ཉིས་སྟོང་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་ཞབས་བཅགས་གཟིགས་སྐོར། ལྷ་ཁང་གཞན་དག་དང་མི་འདྲ་བར་ཚོམས་ཆེན་དབུས་སུ་ཚ་གསེར་མའི་སྤུར་ཁང་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲ་རྒྱན་ཅན་ཞིག་ཡོད་པའི་ནང་སྔ་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་མགོ་རུས་གསུམ་ཡོད་པར་གྲགས་པ་གཙོ་གྱུར་ཕྱི་ནང་གནས་རྟེན་ཁག་སྤྱན་བསྟར་དང་འབྲེལ་དོགས་འདྲི་བཀའ་རྩད་བསྐྱངས་པར་གསལ་བཤད་འགྲེལ་བརྗོད་ཞིབ་རྒྱས་སུ་གསོལ།

ཚེས་ ༣༡ ཉིན་འཇར་མན་ (D F G) ཤེས་རིག་ཉམས་ཞིབ་མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་པ་ཞེས་པས་གདན་ཞུས་ཀྱིས་རིག་གཞུང་རོགས་ཚོགས་ཁག་གཞན་དང་བཅས་ལྷན་ཚོགས་བསྐྱངས། དེའི་ཐོག་ཁོངས་སོ་སོའི་འགོ་གཙོ་རྣམས་ནས་ལས་འགན་ངོ་སྤྲོད་དང་ཤེས་རིག་སྐོར་གྱི་ལས་དོན་ཁག་སྙན་སེང་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དཔལ་འབྱོར་ཡར་ཐོན་ཆེ་བའི་ཡུལ་འདི་ནས་མིའི་ཤེས་རིག་ཡར་སྤེལ་གྱི་ལས་འགུལ་ཐོག་འགྲོ་སོང་ཁྱོན་ཆེ་གཏོང་བ་འདི་དག་དཔལ་འབྱོར་བེད་སྤྱོད་ལེགས་པོ་བྱུང་ཚུལ་དང༌། སྐབས་དོན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གསར་རྙིང་འཛིན་སྤེལ་ལ་བརྟེན་པའི་གནས་ལུགས་གསལ་བཤད་ཐོག ཚང་མས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྐོར་ཕན་གྲོགས་ཞུ་འོས་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་དང་དྲི་བ་དྲིས་ལན་གནང་མཐར། འབྱུང་འགྱུར་སྤྱི་བྱེའི་འབྲེལ་བ་གནང་རིམ་དང་བསྟུན་གང་ལ་ཇི་འོས་ཀྱི་རོགས་རམ་ཞུ་རྒྱུའི་གྲོགས་དན་མཛད། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་སྦྱོང་བརྡར་བྱ་ཡུལ་སློབ་གྲྭ་ (Anthropos Institute) ཞེས་པར་གསོལ་ཇའི་སྣེ་ལེན་དང་འབྲེལ་དགེ་སློབ་དང༌། གཞན་ཡང་དོན་གཉེར་ལྡན་པའི་མི་སྣ་བརྒྱ་སྐོར་ལྷན་དུ་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་བགྲོ་གླེང་ལྷུག་པར་མཛད།

ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡ ཉིན་འཇར་མན་ཡུལ་གྱི་སྲིད་སྐྱོང་དང་པོ་སྙན་གྲགས་ཅན་ཨ་དྷེ་ན་ཝར་ཞིང་གཤེགས་ཀྱི་གཟིམ་ཁང་དེང་སང་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ལྟ་བུར་གནང་ཡུལ་དེར་ཞབས་བཅགས་ཀྱིས་ཁོང་བྲིས་ཆ་དང༌། རོལ་ཆའི་རིགས་ལ་ཐུགས་སྣང་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་སྟབས། རོལ་ཆས་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་ཁག་མང་སྒྲིག་བཤམས་དང༌། ལས་དོན་རླབས་ཆེའི་འགན་ཁུར་བའི་མི་སྣ་སྡོད་ཤག་ཁུ་འདུས་སྟབས་བདེ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་འོས་པ་བཅས་སུ་གཟིགས་སྐོར་མཛད་རྗེས། ཡེ་ཤུ་ཁེ་ཐོ་ལིག་དགོན་རྙིང་ཆེ་གྲས་བུད་མེད་སྤངས་པའི་གྲྭ་རིགས་བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་ཡོད་པའི་གྲྭ་ཤག་དང༌། ལག་ཤེས་ཐོན་སྐྱེད་ཁང༌། ཚལ་ཞིང༌། མེ་ཏོག་ལྡུམ་ར། མཆོད་ཁང་དུ་མཆོད་འབུལ་སྨོན་ལམ་ཚོགས་འདོན་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་བཅས་སུ་སྤྱན་ཞིབ་བསྐྱངས།

ཕྱི་ཉིན་རང་གཞུང་ཡོ་རོབ་དོན་གཅོད་ཁང་ནས་མགྲོན་འབོད་ལྟར་བོད་མིར་རོགས་རམ་བྱེད་མཁན་ཚོགས་ཁག་དང༌། སྒེར་ཁག་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་བརྒྱ་སྐོར་ལ་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས་སར་ཞབས་བཀོད་ཐོག ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་སྐུ་སྒེར་གྱི་གཟིགས་སྐོར་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཕན་ཚུན་འགྲོ་བ་མིའི་བསམ་བློ་ཡར་སྤེལ་ལ་སྨན་པ་དང༌། བསམ་བློའི་གོ་རྟོགས་སྤེལ་རེས་ལེགས་པོ་བྱུང་ཚུལ། དེ་བཞིན་ད་རེས་དེང་ཕན་ཐུགས་རྒྱུས་ཡོད་མེད་ཅི་རིགས་ཞིག་མཇལ་འཛོམས་བྱུང་བར་དགྱེས་མཉེས་བྱུང་ཚུལ། ད་ལམ་ཡོ་རོབ་ཁུལ་ཕེབས་པའི་དགོངས་བཞེད་སྐོར་སོགས་གསུང་གླེང་མདོར་བསྡུས་བསྐྱངས།

འཇར་མ་ནི་ཁུལ་སློབ་གཉེར་བ་བོད་རིགས་ཕོ་མོ་བཅོ་ལྔ་སྐོར་མཇལ་བཅར་ལ་རང་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་བྱེའི་ལས་དོན་ཐོག་དགེ་སྐྱོན་ཇི་བྱུང་དང༌། བསམ་འཆར་ཇི་ཡོད་གསན་བཞེས། བོད་ཕྱི་ནང་གི་གནས་སྟངས། མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་བཅས་པར་བཀའ་སློབ་སྩལ།

བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་མོན་གྷོ་འདོད་དགུ་གླིང་དུ་རོགས་རམ་བྱེད་མཁན་ཚོགས་པ་ནས་དགའ་བསུའི་གསོལ་སྟོན་འབུལ་གཤོམ་སར་རོགས་ཚོགས་ཤིག་ནས་ད་བར་སྐད་དཔར་འཁོར་ལོ་ས་ཡ་གཅིག་ལྷག་བཙོང་བའི་གཟེངས་རྟགས་གསེར་གྱི་སྐད་དཔར་འཁོར་ལོ་གཅིག་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་ལམ་ཞུས།

དེ་ནས་འཇར་མ་ནིའི་རྒྱལ་ས་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ལྷོ་འཇར་མ་ནིར་ཆིབས་ཞབས་འཁོད་པ་དང༌། སྐྱབས་ཞུས་ལྟར་སོག་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་སོག་པོ་དགེ་སློང་བགྲེས་སོང་ཡག་ཆུ་ནོ་སྨན་ཁང་དུ་ནད་མནར་སྨན་བཅོས་བྱ་མུས་སུ་ཞབས་བཅགས་ཕྱག་སྲུང་གསོལ་སྩལ་ཐུགས་སྨོན་རྗེས་འཛིན་ཐོག་སྐྱབས་འགྲོ་སེམས་བསྐྱེད་སོགས་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༤ ཉིན་སོག་རིགས་འདུས་སྡོད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ། འཇར་མ་ནིར་བཅའ་སྡོད་དང༌། ཨ་རི། ཧཕ་རན་སི་སོགས་ནས་འབྱོར་བའི་སོག་རིགས་བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་ལ་འདི་ཕྱིའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྩ་བ་སེམས་བཟང་པོ་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་དང༌། མ་ཎིའི་བཟླས་ལུང་བཅས་ཆོས་འབྲེལ་དང་ཐུགས་སྨོན་བསྐྱངས།

གཟུགས་མཐོང་བརྙན་འཕྲིན་གྱི་ཁང་བརྩེགས་མཐོན་པོའི་རྩེ་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཨོ་རྩེད་ (Olympic) འགྲན་ཚོགས་ཚུགས་ཡུལ་དང༌། (Deutsche Museum) ཞེས་པའི་འཇར་མན་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དུ་རྡོ་སོལ་ཐོག་མར་བཙལ་འདོན་བྱེད་ལུགས་དང༌། གནམ་གྲུ་དང་མཚོ་འོག་བསྐྱོད་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཐོག་མར་བཟོ་སྟངས་སོགས་ཀྱི་བཅའ་དངོས་འགྲེམས་སྟོན་ཁག་ལ་སྤྱན་ཞིབ་བསྐྱངས།

དགོང་དྲོ་ (Academy of Sciences) ཞེས་པའི་སློབ་གཉེར་ཁང་ཆེན་མོའི་དབུས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ལས་རིགས་ཁོངས་བོད་དང་འཇར་མ་ནི་སྐད་ཀྱི་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་གཞིར་སྤྱན་ཞིབ་ཐོག ལས་རིགས་དེའི་གནས་ཚུལ་སྙན་སྒྲོན་གསན་བཞེས་བཀའ་བསྡུར་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་ཆེ་བསྟོད་སྣེ་ལེན་གྱི་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས་སར་འཇར་མ་ནི་གཞུང་གི་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་དང༌། གཞན་ཡང་ཚན་རིག་ཐོག་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མཁས་པ་མང་པོ་མཇལ་འཕྲད་ཐོག་གང་ཅིའི་གསུང་མོལ་བསྐྱངས།

ཨོ་སེ་ཀྲི་རི་ཡ།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༥ ཉིན་ཨོ་སེ་ཀྲི་རི་ཡའི་ (Austria) རྒྱལ་ས་བི་ནའི་ (Vienna) གནམ་ཐང་དུ་ཆིབས་ཞབས་འཁོད་སྐབས་ཡུལ་དེའི་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་པ་སོགས་མི་སྣ་མང་པོས་ཕེབས་བསུའི་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲི་རི་ཡའི་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་གྱིས་བཞུགས་ཡུལ་གྲ་སྒྲྀག་ཞུས་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་ཉིན་གཉིས་རིང་བཞུགས་ཞག་མཛད།

ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་ཉིན་མོའི་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས་སར་ཐའེ་ལན་དང༌། མ་ལ་ཤེ་ཡ། རྒྱ་གར་བཅས་ཀྱི་གཞུང་ཚབ་དང་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས་རྗེས། ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་སུ་མི་གྲངས་བརྒྱ་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་སྙིང་པོ་ཕན་སེམས་བཟང་པོ་བསྐྱེད་དགོས་སྐོར་གྱི་གསུང་གླེང་དང༌། དེ་རྗེས་ཆོས་སྐོར་དྲི་བ་ཁག་མང་ཞུས་པར་འདོད་ཁེངས་བཀའ་ལན་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་ (SOS) ཞེས་པ་བྱིས་པར་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མཁན་གྱི་ཚོགས་པའི་ལས་ཁང་ཞིག་ཏུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཡུལ་དེའི་དྭ་ཕྲུག་ཁྱིམ་ཚང་འགའ་ཤས་སུ་གཟིགས་སྐོར་དང༌། གསར་མཁན་ཁག་གཅིག་མཇལ་བཅར། བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་ཁག་གི་གླུ་གཞས། བུ་རྒན་པ་ཉི་ཤུ་སྐོར་ནས་ཡུལ་ནང་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་གླུ་གཞས་རོལ་དབྱངས་བཅས་ཕུལ་བར་ཐུགས་ཞིབ་དང༌། རོ་མན་ཁེ་ཐོ་ལིག་གི་ (Roman Catholic) དགོན་གནས་སུ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས།

སུད་སི།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༦ ཉིན་སུད་སི་ཛུ་རིག་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཉིན་ཤས་སྔོན་སྨན་པའི་སར་སྐུ་གཟུགས་སྤྱི་དང༌། ཁྱད་པར་གཞང་འབྲུམ་གྱི་བསྙུན་གཞི་ཕྲན་ཡོད་བཅས་ལ་བརྟག་དཔྱད་ལམ་རོབ་ཟིན་པ་ལྟར། ད་ལམ་ཡང་བསྐྱར་སྨན་པའི་ཞུ་དོན་ལྟར་སྐུའི་བསྙུན་བབས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་བསྐྱངས།

ཟླ་ ༡༠ ནང་རི་ཀོན་ཆོས་འཁོར་དགོན་གཟིམ་ཆུང་དུ་སུད་སི་དོན་གཅོད་ཕ་ལྷ་དང༌། ཆོས་འཁོར་དགོན་གྱི་མཁན་པོ་དགེ་བཤེས་ཨོ་རྒྱན་ཚེ་བརྟན། མི་མང་སྤྱི་འཐུས་བཅས་ནས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང་མཇལ་དར་ཕུལ་བསྟུན་འདུ་ཁང་ཕྱི་ནང་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་དང་བོད་མི་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར་ཆོས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་དང༌། ཁེ་ཕན། དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་སོགས་ངོ་སྤྲོད་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཟབ་ཐོག སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་མའི་སྒོ་ནས་སྨོན་སེམས་བཟུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་དང༌། མ་ཎི། བཛྲ་གུ་རུ། དམིགས་བརྩེ་མ་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་ཆོས་འབྲེལ་སྩལ།

འདུ་ཁང་ཕྱི་སྒོའི་མདུན་ཡངས་སུ་སུད་སི་དོན་གཅོད་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་དང༌། དགོན་པའི་མཁན་པོ། མི་མང་སྤྱི་འཐུས། གཞོན་ནུའི་སྤྱི་འཐུས་བཅས་ནས་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་མང་ཚོགས་ལ་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་བའི་ཁར། ད་ལམ་སླར་ཡང་སུད་སི་རྒྱ་གྲམ་དམར་པོའི་ཚོགས་གཙོ་དང༌། དྲུང་ཆེ། བོད་མིའི་སྡོད་སྒར་ཁག་གི་འགོ་འཛིན་བཅས་མི་གྲངས་བཅོ་ལྔ་དང་ལྷན་དུ་བཞུགས་མོལ་ལྷན་ཚོགས་བསྐྱངས་ཏེ། ད་ཕན་བོད་མི་སུད་སིར་གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་དང༌། ད་དུང་བོད་མི་འབོར་གང་ཆེ་ལེན་ཐབས་སྐོར་དང༌། དེ་བཞིན་ཆོས་འཁོར་དགོན་བཙུགས་པའི་དགོས་དོན་སྙིང་པོ་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་འདོད་མཁན་ཚོ་ལ་སློབ་སྤེལ་བྱ་རྒྱུ་དང༌། བོད་མི་གཞོན་སྐྱེས་དོན་གཉེར་ཅན་ཁག་ལ་འབྲེལ་གཏུགས་སློབ་སྤེལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་གཤིས། དེའི་སྐོར་ད་ཕན་ལག་ལེན་འདོད་ཁེངས་མ་བྱུང་བས་དམིགས་དོན་འཐུས་ཚང་སྒྲུབ་ཕྱོགས་ཇི་དགེའི་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་སྦྱངས་བཤད་དང་འབྲེལ་འབྱུང་འགྱུར་ཞུ་སྒོའི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༩ ཉིན་རི་ཀོན་ཆོས་འཁོར་དགོན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་དགེ་སློང་ཉི་ཤུ་དང་ལྷན་དུ་དུས་འབྲེལ་གསོ་སྦྱོང་མཛད་རྗེས་སུད་སིར་བཅའ་སྡོད་བོད་མི་སེར་སྐྱ་སྤྱི་མགྲིན་ནས་བླ་མཆོད་ཚོགས་འཁོར་དང་འབྲེལ་བའི་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཐོག མི་མང་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང༌། རྒྱལ་ཁབ་བཅུའི་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ནས་གླུ་གར་གྱི་མཆོད་སྤྲིན། སྤྱི་པའི་ལྷ་ཁང་དུ་བོད་ཕྲུག་རྣམས་ནས་སྐྱབས་འགྲོ་སོགས་ཞལ་འདོན་ཟིན་རྗེས་སུད་སི་ཁུལ་སྡོད་བོད་མིའི་འཐུས་མི་ལྔ་བཅུ་སྐོར་དང༌། གཞོན་ནུ་བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་དང༌། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་གནས་སྟངས། མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས། ད་ལམ་ཡོ་རོབ་ཁུལ་ཕེབས་དོན་དགོངས་བཞེད་སྐོར་བོད་རིགས་རྣམས་ནས་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་འགྲོ་འདུག་སྤྱོད་གསུམ་བླང་དོར་ཞུ་སྒོའི་སྐོར་བཅས་འཕྲལ་ཡུན་དགེ་བའི་ལམ་སྟོན་མཛད།

ཚེས་ ༡༡ ཉིན་སུད་སིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཛུ་རིག་ནས་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་ལྡི་ལི་གསར་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་གསར་འགོད་པ་ཁག་ནས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་སྩལ་དོན། ‘‘ད་རེས་ངོས་རང་ཡོ་རོབ་ཡུལ་ཁག་བཅུ་གཅིག་ནང་ལྟ་སྐོར་དུ་བསྐྱོད་རིང་ཡུལ་ཁག་དེ་ཚོར་ཡོད་པའི་རྒྱ་དམར་གྱི་གཞུང་ཚབ་ཁག་དང་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་མ་བྱུང་བ་མ་ཟད། ངོས་རང་ཡོ་རོབ་དུ་བསྐྱོད་པ་འདི་ཡང་སྒེར་དོན་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང༌། ཡུལ་ཁག་དེ་ཚོའི་ནང་ནས་ཨར་ལན་ཌ་གཅིག་པུར་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བ་ལྟར་ཨར་ལན་གཞུང་གིས་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་བརྒྱུད་གནང་བར་ངོས་ནས་ཨར་ལན་གཞུང་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན།

གསར་ཤོག་ཁག་ནང་ཐོན་པ་བཞིན་ངོས་རང་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་སྲིད་ཀྱི་རེད་ཅེས་བཤད་པ་འདི་སྐོར་དེ་རིང་ངོས་ནས་དམིགས་བསལ་བརྗོད་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། ཉེ་བའི་ཆར་རྒྱ་དམར་གྱིས་ཁོང་ཁྲོ་ལང་གཞིའི་བརྗོད་གཏམ་ཇི་སྙེད་ཅིག་སྤེལ་བ་དེ་ཚོ་ནི་རྒྱ་དམར་གྱི་རྒྱུན་འཁྱེར་སྲིད་བྱུས་སྐྱོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན་པར་བརྟེན། ག་འདྲ་ཞིག་བཤད་རུང་ངོས་རང་སེམས་ཚབས་ཡོང་དགོས་དོན་མེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། གསར་འགོད་པས་བོད་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོར་རྒྱ་དམར་གྱིས་བྱེད་སྟངས་ལེགས་ཉེས་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། ‘‘བོད་མི་ཚོར་འདས་པའི་ལོ་ཤས་ཀྱི་སྔོན་ལྟར་མ་ཡིན་པར་དེང་དུས་རྒྱ་དམར་གྱིས་བྱེད་སྟངས་ཕྲན་བུའི་ཡག་ཏུ་བཏང་ཡོད་པ་འདི་ནི་ཡག་པོ་རེད།’’ ཅེས་སྩལ།

དེ་ནས་ཨམ་རི་སར་ (Amritsar) གནམ་ཐང་དུ་རང་གཞུང་ནས་བདེ་ནང་བཀའ་བློན་དང༌། ཚོགས་གཙོ་སོགས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་ཕུལ་ཞིང༌། དྷ་རམ་ས་ལའི་མི་མང་ནས་བསྟར་བསྒྲིགས་གུས་འདུད་ཀྱིས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང་བཅས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་སྐུའི་མཚན་དཔེའི་གཟི་བྱིན་འབར་བཞིན་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད།

ཚེས་ ༡༦ ཉིན་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེར་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་རྣམ་གྲྭ་ཚོགས་ཡོངས་ནས་ད་ལམ་ཡོ་རོབ་ཁུལ་དུ་གཟིགས་སྐོར་ཐེངས་དང་པོའི་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་སྒོ་ལེགས་གྲུབ་ལ་བརྟེན་ལྷ་སྲུང་སྤྱི་བྱེར་གཏང་རག་གཟབ་གསོལ་བསྐྱངས། ད་ལམ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཡོ་རོབ་ཡུལ་ཁག་ཏུ་གཟིགས་སྐོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་ཐུགས་སྣང་ཇི་བྱུང་ཕེབས་སྒོའི་སྙིང་པོར། ‘‘ངོས་ནས་ ༡༩༧༣ ལོར་ཡོ་རོབ་དང་ (Scandinavia) ཡུལ་ཕྱོགས་སུ་འགྲུལ་བཞུད་ཐོག་མ་དེ་བྱས་ཤིང༌། རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་གཅིག་ལ་སྐོར་རྒྱུན་ཟླ་བ་དྲུག་འགོར་སོང༌། ཐང་ཆད་ཐག་ཆོད་ནས་ལུས་ཟུངས་ཟད་པ་ལྟ་བུར་གྱུར།

དེ་ལྟར་ནའང༌། དེ་ལྟ་བུའི་ས་གནས་གསར་པ་དང༌། མི་གསར་པ་མང་པོ་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བ་དེས་ངོས་རང་ལ་སྤྲོ་སྣང་ཆེས་ཆེར་འཕེལ། ད་དུང་ངོས་རང་གི་ངོ་ཤེས་རྙིང་པ་ཁག་གཅིག་ཡང་བསྐྱར་འཕྲད་པ་དེས་ཀྱང་དགའ་བདེའི་གནས་སུ་གྱུར།

སླར་ཡང་ཧན་རི་ཧརར་ (Heinrich Harrer) ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བ་ནི་དམིགས་བསལ་དགའ་འོས་པ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་སྔོན་ལྟར་རང་བཞིན་གྱི་སྣང་བ་སྐྱིད་པོ་དང་བསྟན་བཤིག་ཚ་པོ་དེ་རང་རེད་འདུག ཁོང་ཐེངས་ཤིག་ངྷ་རམ་ས་ལར་སླེབས་མྱོང་ཡོད་པ་དེ་ནི་ལོ་མང་སྔོན་གྱི་སྐད་ཆ་རེད། རང་ཉིད་ཕྲུ་གུའི་དུས་སུ་ཁོང་གི་སྐྲ་སེར་པོ་དེར་རྟག་པར་སྙད་བརྐོས་མྱོང་ཡོད། དེ་སྐབས་ཀྱི་སྐྲ་སེར་པོ་ད་ཆ་དཀར་པོ་དཀར་རྐྱང་ཆགས་འདུག དེ་མ་གཏོགས་ལོ་མང་པོ་དེ་འདྲ་སོང་རིང་ཁོང་འགྱུར་བ་གང་ཡང་ཐེབས་མི་འདུག ཁོང་གི་མཛུབ་མོར་དེ་སྔ་ལས་རྨ་ཤུལ་ཆེ་བ་བྱུང་ཡོད་པར་ངོས་རང་ལ་དོ་སྣང་བྱུང་གཤིས། རི་རྩེར་འཛེགས་པར་ཁོང་གི་མཛུབ་མོ་མཁྲེགས་པོ་དེ་ཚོར་ངོས་རང་ཧང་སངས་ཀྱི་ཡོད། ཁོང་འདི་སྔོན་ (New Guinea) ཕྱོགས་སུ་རྟོགས་ཞིབ་འགྲུལ་བཞུད་ཅིག་གི་ཉེ་སྣེ་འཁྲིད་སྐབས་གློ་བུར་རྐྱེན་ཞིག་འཕྲད་འདུག་ཀྱང༌། ཁོང་ལ་དེ་འདྲའི་སྣང་བ་མེད་པར་བློ་ཁ་ཚིམས་ནས་བསྡད་འདུག

ངོས་རང་ཐེངས་དང་པོ་འབབ་ས་ནི་རོམ་ (Rome) ཡིན་ཞིང༌། དེ་གར་བླ་ཆེན་པོབ་དང་མཇལ་འཕྲད་བྱུང༌། སྐབས་དེར་གནམ་ཐང་དུ་འབབ་གྲབས་ཡོད་སྐབས་ནུབ་ཕྱོགས་དང་ཤར་ཕྱོགས་དབར་ཡུལ་ལྗོངས་ཀྱི་བཀོད་པ་དཔེ་མི་སྲིད་པའི་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད་ཚུལ་སྐོར་དངོས་སུ་ལྟ་འདོད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ཡོ་རོབ་ཁུལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་དུ། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་དང་གཉིས་སྐོར་གྱི་དེབ་ཧ་ཅང་མང་པོ་མཐོང་མྱོང་ཡོད་ཀྱང༌། ད་དུང་རེ་སྒུག་ག་རེ་བྱེད་དགོས་མིན་གནས་ཚུལ་དངོས་འབྲེལ་བཤད་ཚོད་ཐུབ་པ་དཀའ། འོན་ཀྱང༌། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ཡུལ་གྲུ་དེ་ཚོ་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པ་ནང་བཞིན། ལྕང་མ་དང་སྔོ་ལྗང་སོགས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་གནས་སྡོད་བྱེད་པའི་རྟགས་མཚན་གཅིག་མཚུངས་ཤིག་ཡོད་པར་མཐོང་དུས། རང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་པ་ལྷོད་ལ་བབས་པ་ལྟ་བུ་བྱུང༌། གང་ལྟར་ཡང༌། ཕྱི་དངོས་པོའི་ཐོག་ནས་མི་འདྲ་བ་དེ་ཙམ་མེད་པ་གསལ་པོ་འདུག

གནམ་ཐང་དུ་བབས་རྗེས་ངོས་རང་ཐད་ཀར་ (Vatican) གདན་སའི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་ནས་ (St.Peter’s Basilica) དེ་ཕྱོགས་འགའ་ཤས་ནས་བལྟས་ན་དེའི་ཆེ་ཆུང་དང༌། བརྗིད་ཆགས་ཆེ་བའི་སྔ་ཉམས་དེ་པོ་ཏཱ་ལ་དང་འདྲ་བ་ཞིག་འདུག ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བརྗོད་ན། མཚོན་མདངས་བཀྲ་བའི་དམག་ཆས་སྤྲས་པའི་སུད་སིའི་སྲུང་དམག་དེ་རྣམས་ནི་མཛེས་རྒྱན་སྤྲས་པ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་མཚར་པོ་ཞིག་ཏུ་སྣང༌།

ངོས་རང་པོབ་སྐུ་ཐོག་དྲུག་པ་དང་མཉམ་དུ་བཀའ་མོལ་བྱུང་བ་དེ་ནི་ཧ་ཅང་བསྡུས་པོ་ཞིག་ཡིན་ནའང༌། ངོས་ནས་རིགས་རུས་ཀྱི་དབྱེ་མཚམས་ལ་མ་ལྟོས་པར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཚང་མར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རིན་ཐང་དེ་གལ་ཆེན་ཡིན་པའི་ཡིད་ཆེས་དེའི་སྐོར་ཞུས་པར། ཁོང་གིས་དེར་མོས་མཐུན་ཆ་ཚང་གནང་ཐོག་ངེད་གཉིས་ཧ་ཅང་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་ཞལ་གྱེས་ཞུས།

ཕྱི་ཉིན་ངོས་རང་སུད་སིར་བདུན་ཕྲག་གཅིག་རིང་སྡོད་རྒྱུར་འཕུར་བསྐྱོད་བྱེད་སྐབས་སུད་སི་སྒེར་ཁྱིམ་ཁག་གི་བུ་ཚབ་ལྟ་བུའི་ལྟ་སྐྱོང་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་བོད་ཕྲུག ༢༠༠ ཡི་ཁོངས་ནས་ཁག་གཅིག་ཐུག་འཕྲད་བྱུང༌། ཁོ་ཚོས་ངོས་རང་ཐུག་དུས་ངོ་ཚའི་སྣང་བ་དང་མི་བདེ་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་སྟོན་གྱི་འདུག བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ་ཁོང་ཚོའི་ནང་ནས་མང་ཆེ་བས་རང་གི་ཕ་ཡུལ་གྱི་སྐད་ཆ་ཤོད་མི་ཤེས་པར་གྱུར་འདུག

འོན་ཀྱང༌། དེ་རྗེས་ ༡༩༧༩ ལོར་ཡང་བསྐྱར་དེ་གར་འགྲོ་སྐབས་གནས་སྟངས་ལ་ལེགས་བཅོས་བྱུང་སྟེ་ངོས་རང་ནས་དབྱིན་སྐད་ཆག་ཀྱོག་རྒྱག་པ་ལྟར་བོད་ཕྲུག་ཚོས་བོད་སྐད་ཀྱི་སློབ་ཚན་བསླབས་ནས་ངོས་ལ་བོད་སྐད་ཆག་ཀྱོག་དེ་འདྲ་རྒྱག་གི་འདུག ལོ་དྲུག་གི་སྔོན་དུ་ཁོང་ཚོའི་ཡིད་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པ་དེ་དྲན་གསོས་ཤིང༌། ད་ཆ་ཁོང་ཚོའི་འཛུམ་མདངས་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་དུས། རང་ཉིད་ནས་རེ་བ་ཇི་ལྟར་བཅངས་པ་བཞིན་སུད་སིའི་མི་དམངས་རྣམས་ནས་ཁོང་ཚོར་བྱམས་པ་དང་བརྩེ་བའི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་ཏུ་སྐྱེད་སྲིང་བྱས་པ་གསལ་པོ་མཚོན་ཐུབ་ཀྱི་འདུག

སུད་སི་ནས་ཧོ་ལན་ཌིར་སྐྱོད་སྐབས་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བ་ནི་འཇིའུ་ (Judaism) ཁྲིམས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ (Rabbi) ཞིག་རེད་འདུག་པས་ལྷག་པར་སེམས་འགུལ་ཆེན་པོ་ཐེབས་བྱུང༌། སྐད་བརྡ་མ་འཕྲོད་པའི་དཀའ་ངལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་ངེད་གཉིས་དབར་ཕལ་ཆེར་སྐད་ཆ་ཤོད་རེས་བྱ་རྒྱུར་དཀའ་ཚེགས་ཆེ་ཡང་དགོས་མཁོ་དེ་ཙམ་མ་གྱུར། ཁོང་གི་མི་དམངས་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་དཀའ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མྱངས་རབས་ཁོང་གི་མིག་གིས་ལྟ་སྟངས་ལས་གསལ་པོར་ཤེས་ཐུབ། ཁོང་མིག་ཆུ་ཡང་དབང་མེད་ཤོར་བཞིན་འདུག ངོས་རང་ཨར་ལན་ཌ་དང༌། ནོར་ཝེ། སུའི་ཌེན། ཌན་མག་བཅས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོར་ཉིན་རེ་ཟུང་སྡོད་ཆེད་གནམ་ཐོག་མ་ཐོན་སྔོན་ནི་ཐར་ལན་ཌར་ཉིན་གཉིས་དང༌། འབེལ་འཇམ་དུ་ཆུ་ཚོད་ཁ་ཤས་ཙམ་རིང་བསྡད་པ་ཡིན། དུས་ཚོད་ཧ་ཅང་ཐུང་རྐྱེན་ས་གནས་དེ་ཚོའི་སྐོར་འཆར་སྣང་ལྷང་ལྷང་ཙམ་ལས་གང་ཡང་མ་བྱུང༌།

འོན་ཀྱང༌། ངོས་རང་གང་དུ་བསྐྱོད་སའི་ས་གནས་དེ་དང་དེའི་མི་ཚང་མས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་དང༌། བོད་དོན་སྐོར་ཤེས་འདོད་སྐོམ་པ་ཆུ་འདོད་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ཤེས་ཤིང༌། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་གྱི་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་ངོས་ཀྱི་ཕ་ཡུལ་ཐོག་དམིགས་བསལ་གྱི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པར་གསལ་པོ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌།

ད་ལམ་ཧུར་བརྩོན་ཆེན་པོས་ཕྱོགས་བསྐྱོད་བྱས་པའི་རིང་ངོས་རང་ལ་དམིགས་བསལ་དགའ་པོ་བྱུང་བ་ཞིག་ནི། བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཚོར་རོགས་རམ་བྱེད་མཁན་སྒྲིག་འཛུགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པའི་ཁོངས་ནས་འགའ་ཤས་དངོས་སུ་ངོ་ཐུག་གིས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བ་དེ་ཡིན། དཔེར་ན། ནོར་ཝེ་དང༌། ཌན་མག སུའི་ཌེན་བཅས་པར་དེ་སྔོན་བོད་མི་ན་གཞོན་ཕོ་བཞི་བཅུ་ལ་འཕྲུལ་ལས་བཟོ་སྐྲུན་དང༌། སོ་ནམ་ཞིང་ལས་མཁས་ཅན་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་མཁན་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་ལ་འཚམས་འདྲིར་བསྐྱོད་ཐུབ་པ་བྱུང༌།

ངོས་རང་ནས་དུས་ཚོད་རིང་ཤོས་གཏོང་ས་ཞིག་ནི་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་ (United Kingdom) དེ་ཡིན་ཞིང༌། ངོས་རང་དེར་ཉིན་བཅུའི་རིང་སྡོད་སྐབས་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མའི་ནང་ནས་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་བོད་དབར་འབྲེལ་བ་ཟབ་ཤོས་ཡོད་པའི་སྐོར་ངོས་ནས་ཡིད་ཆེས་ངེས་རྙེད་བྱུང་ཞིང༌། ལྷག་པར་དུ་ངོས་རང་ཧང་སང་བ་ཞིག་ལ། ལོ་ན་རྒས་པའི་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ངོས་ལ་བོད་སྐད་ཐོག་ནས་སྐད་ཆ་ཤོད་ཐུབ་ཀྱི་འདུག གཅིག་བྱས་ན། ཁོ་ཚོའི་ཕ་མེས་ཚོས་དུས་ཚོད་གང་ཞིག་ཏུ་བོད་དུ་བཅའ་སྡོད་དབྱིན་ཇིའི་དཔོན་རིགས་བྱེད་མྱོང་ཡོད་པ་རེད་འདུག ཁོང་ཚོའི་ནང་ནས་གཅིག་ནི་དེ་སྔོན་ལོ་བཅུའི་གོང་ངྷ་རམ་ས་ལར་ཐུག་མྱོང་བའི་ (Hugh Richardson) རེད།

དབྱིན་ཡུལ་དུ་ངོས་ནས་ (Sir Harold Macmillan) ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བ་དེས་ངོས་རང་གི་ཡིད་ལ་ཧ་ཅང་འཐད་པོ་བྱུང༌། ཁོང་ནི་སྤྱིར་བཏང་མིན་པའི་མི་བཟང་པོ་ཞིག་དང་དབང་ཆ་ལྡན་པའི་ཁར་གུས་ཞབས་དང་རང་བཞིན་སྙོམ་ཆུང་ཚུལ་ལྡན་ཞིག་རེད་འདུག་པར་ངོ་མཚར་སྐྱེ་གཞི་ཞིག་ཏུ་མཐོང༌། ཆོས་ཕྱོགས་ཐོག་ལའང་དང་ཞེན་གནང་མཁན་ཞིག་རེད་འདུག ད་དུང་ངོས་རང་གི་ངོ་ཤེས་པ་ཁག་དང༌། མ་ཟད་གྲོགས་པོ་བཟང་པོ་ཞིག་ནི་སྐབས་དེའི་ (Westminster) མཐོ་སློབ་ཀྱི་སློབ་སྤྱི་ཡིན་པ་ཁོང་གི་བཟའ་ཟླས་ག་དུས་ཡིན་ནའང་ངོས་ལ‘ངའི་བུ’ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད།’’19 ཅེས་སྩལ།

གོང་གི་ཡོ་རོབ་ཁུལ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་བཅུ་གཉིས་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་འཆར་དགོངས་བཞེས་བསྐྱངས་སྐབས་པེ་ཅིན་སྲིད་གཞུང་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཡོ་རོབ་ཁུལ་མགྲོན་འབོད་ཕེབས་སྒྲིག་བྱས་ན་འགྲིགས་མིན་ཞེས་རྒྱ་གར་གཞུང་གཙོ་གྱུར་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་འགོག་རྐྱེན་བར་གཅོད་བཟོ་ཐབས་དང༌། ལྷག་པར། ཆབ་སྲིད་ལ་བསྙད་འདོགས་ཞེ་བསུན་དཀའ་རྙོག་ཆེ་བཟོ་བཅས་ལ་བརྟེན། ཧཕ་རན་སི་ནས་ཕྱིར་འཐེན་གནང་བ་ལས་དེ་མིན་རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་གཅིག་ནས་པེ་ཅིན་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒོལ་གཏམ་ལ་ཁ་ཡ་བདག་སྤྲོད་མ་གནང་བར་མཛད་འཆར་གཏན་འབེབས་སྔོན་གྲུབ་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐད་འབྲེལ་དུ་བསྐྱངས།

སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་མཛའ་འབྲེལ་ལ་སྐུ་ངལ་མཛད་རྙོག་འགྱུར་གཞིའི་སྐྱོན་ལྷགས་མི་འབྱུང་བ་གལ་ཆེར་དགོངས་གཟིགས་ཐོག་ནས་ད་ལམ་བོད་དོན་སྐོར་ཆབ་སྲིད་མིན་པར་གཙོ་བོ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བླ་ཆེན་མི་སྣ་ཁག་ལ་མཇལ་འཕྲད་དང༌། རིས་མེད་ཆོས་སྡེ་དགོན་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས། དེང་རབས་མཁས་དབང་དང་ཉམས་མྱོང་ཅན་གྱི་གཟུར་གནས་མི་སྣ་ཁག་མཇལ་འཛོམས་ཐོག དེང་དུས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་འཕྲད་བཞིན་པའི་གཞི་རྩའི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་དང༌། བདེ་སྐྱིད་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར་ཇི་དགེའི་གོ་བསྡུར་སྦྱངས་བཤད་དང་བསམ་ཚུལ་བརྗེ་ལེན་གནང་ཐབས། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་སྤྱིའི་གནས་སྟངས་རྒྱུས་ལོན་མཁྱེན་རྟོགས་ཐུབ་ཐབས་བཅས་སུ་ཕུགས་རྒྱང་གུ་ཡངས་དགོངས་བཞེས་ཀྱིས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༧ ཉིན་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་ནང་དགོན་སྡེ་དང༌། ལྷ་ཁང་ཡོངས་རྫོགས་གཏོར་བཤིག་གཏོང་སྐབས་ར་མོ་ཆེའི་ཇོ་བོ་རྩ་མེད་དུ་བཏང་ཞིང༌། སྐབས་དེའི་བོད་མི་སེམས་ཤུགས་ཅན་འགས་སྐུ་བརྙན་གཏོར་བཤིག་བཏང་བའི་ཚལ་བུའི་ཁོངས་ནས་ཇོ་བོའི་ནང་གཟུངས་སྙིང་པོ་ངོ་མཚར་ཅན་འགའ་དང༌། སྐུ་གཟུགས་ཚལ་བུ་གང་འཚམས་སྲོག་དང་བསྡོས་ཏེ་བལ་ཡུལ་ནང་དབོར་འདྲེན་གདན་དྲངས་གཞུང་འབུལ་ཞུས།

རྒྱུད་སྟོད་གྲྭ་ཚང་ནས་སྐུ་རྒྱུ་གསེར་ཟངས་ལས་གྲུབ་པའི་ཇོ་བོ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་བརྙན་གསར་བཞེངས་ལེགས་པར་གྲུབ་འཕྲལ་རྒྱུད་སྟོད་གྲྭ་ཚང་ཡོངས་དང༌། ཚོགས་མགོན་དུ་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། རྣམ་གྲྭ་མཁན་པོ་རྣམ་གཉིས་བཅས་གདན་ཞུས་ཀྱིས་གཟུངས་སྒྲུབ་དང༌། གཟུངས་འབུལ། རབ་གནས་བཅས་གནང་བ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཡོ་རོབ་ཡུལ་ཁག་ནང་གཟིགས་སྐོར་ཆིབས་བསྒྱུར་ལེགས་གྲུབ་ངང་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་པ་དང་སྟབས་འཁེལ་མ་བསྒྲིགས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རབ་གནས་དགེ་ལེགས་ཆར་འབེབས་གནང་བའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཞབས་བཀོད་རབ་གནས་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་སྨིན་མཛད། དེ་རྗེས་རྣམ་རྒྱལ་སྟོང་མཆོད་ཉིན་གསུམ་དང༌། ཁུ་ནུ་བ། ལ་དྭགས། གློའི་དམག་ཁོངས་ནས་རྒས་ཡོལ་དུ་འབྱོར་བ་བཅས་ཚོ་ཁག་གཅིག་ནས་ཞུ་མོས་ལྟར་མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་སྩལ།

རིག་རྩལ་རིགས་པའི་ལམ་ལ་གཞོལ་བའི་བློ།།

ཟླ་མེད་འཛུམ་རིས་ལྷུག་པར་གྲོལ་བ་ཡི།།

ན་གཞོན་དཔྱིད་ཀྱི་ཕོ་ཉའི་གཤོག་འགྱུར་གྱིས།།

ངྷ་ས་རིགས་པའི་གྲྭ་ལ་འཇུག་པར་རྨད།།

ཕུན་ཚོགས་བྱེ་བ་འདུས་པ་སྔོན་དེང་གི།

ཤེས་ཡོན་གདུགས་དཀར་དཔུང་པས་འདེགས་མཁས་པས།།

རིགས་ལམ་གསེར་གྱི་ཡུ་བ་ལ་བརྟེན་ནས།།

འཆད་ཉན་གྲིབ་བསིལ་སྣུམ་པོས་དགེ་ལེགས་ཐོབ།།

སུད་སི་ཞེས་པའི་རྨད་བྱུང་འདབ་བརྒྱའི་ཕྲེང༌།།

ནོར་འཛིན་མཛེས་པའི་རྒྱན་དུ་བསྟར་བའི་ཁྲོད།།

རབ་ཆགས་རང་རིགས་ཕུལ་བྱུང་པདྨ་དཀར།།

ལེགས་གདམས་རྟ་བདུན་དབང་པོའི་འོད་སྣང་འཚེར།།

འབྱོར་དང་དཔལ་གྱིས་ཕྱུག་པའི་ཉི་ཧོང་ཡུལ།།

མངོན་དགའི་དཔྱིད་དུ་ཤར་བའི་བོད་རིགས་ཚོར།།

ཡུལ་དེའི་མི་སྡེས་སྤྱི་ཁུར་བླངས་པའི་ཚུལ།།

རང་རེས་དང་དུ་ལེན་དགོས་གསུང་བཟང་སྩལ།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། སློབ་ཕྲུག་ཚོར་བཀའ་སློབ་དང་གསུང་ཆོས་ཁག་གཅིག བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་དང་རྡོར་གདན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར། མང་བཀུར་མངའ་གསོལ་གཏན་ཚིགས་ཆེན་མོ། མ་སུ་རི་དང་ས་སྐྱ་ཆོས་སྒར། མཚན་ཉིད་སློབ་གྲྭ། ཡོ་རོབ་ཁུལ་བཅས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་ཞེ་གཉིས་པའོ།། །།

18 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༧༢ ནས་ ༡༨༡ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

19 རང་རྣམ་དབྱིན་དེབ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང’ཤོག་གྲངས་ ༢༡༥ ནས་ ༢༡༧ བར་གསལ།

རླབས་འཕྲེང་ཞེ་གསུམ་པ།

དུས་དབང་ཐེངས་ལྔ་པ་དང་བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར། བཀའ་པོད་ལྔ་གསན་སྦྱོང་ཟིན་པའི་ཕྱག་ཁྱེར་འབུལ་བཞེས། འབྲུག་དང་གློ་སྨོན་ཐང་གི་དོན་རྐྱེན། ཁུ་ནུ་དང་སྤི་ཏིར་ཕེབས་བཞུད། དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་སྒྲུབ་མཆོད། ཨེ་ཤ་ཡ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སོགས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

དུས་དབང་ཐེངས་ལྔ་པ་དང་དགུང་གསར་མཛད་སྒོ། ཕྱག་ཁྱེར་འབུལ་བཞེས། བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༽གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་བཀའ་དབང་ཐེངས་ལྔ་པ་སྩལ་བ།

༡༩༧༣ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་དད་གཏོང་ཡངས་པ་འབྲུག་རྒྱལ་ཟུར་མོ་དབྱངས་སྐྱིད་ལྷ་མོའི་ཡབ་ཀ་ཉི་བུ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་དང༌། ཕག་རི་གསེར་ཁང་པའི་མ་བདེ་སྐྱིད། འབྲུག་པ་དཀར་སྤེ་དཔལ་འབྱོར་རྒྱལ་མཚན་བཅས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར། གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་སྩལ་སླད་བཞུགས་སྒར་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྨིན་སྩལ་སྐབས་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྐུ་ཐང་ཆེ་ཚད་གསར་བཞེངས་ཞུས་ཡོད་ཀྱང༌། སྐུ་ཐང་དེ་བཞིན་སྐུ་ཚད་ཆུང་སྐྱོན་ལ། དུས་འཁོར་གཙོ་བོའི་སྐུ་ཚད་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཚད་དང་མཉམ་པ་ཞིག་གསར་བཞེངས་དགོས་སྐོར་ཉེ་སྔོན་བློ་གླིང་གྲྭ་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ལ་བཀའ་མངགས་བསྐྱངས་དོན་ལྟར། ཁོང་གིས་ཁུར་འགན་རྐང་ལེན་ཐོག་རོགས་ཟླ་གཉིས་བཅས་ནས་ཟླ་བ་ཕྱེད་བཞིའི་རིང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ལྷ་མགྲོན་བྱིངས་ཀྱི་གནས་གསུམ་ལ་འབྲུ་གསུམ་དང༌། གཙོ་བོའི་གནས་རྣམས་སུ་རྩ་སྔགས་སོགས་འབྲིར་འཇུག་མཛད་དེ། ཡིག་ཚང་ཚོམས་ཆེན་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་རྐྱང་གིས་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོ་འབུལ་ཐོག་རབ་གནས་རྟ་ཐོག་མ་བསྐྱངས།

ཕྱི་ཉིན་སླར་ཡང་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་དུ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྐུ་ཐང་གི་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱས་གཤོམ་སྤྲོ་འབུལ་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་རྣམ་གྲྭ་དུས་འཁོར་བ་ཉི་ཤུ་སྐོར་བཅས་ནས་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་བདག་འཇུག་གི་ཆོ་ག་རྒྱས་པར་མཛད་པ་དང༌། མགོན་པོ་གང་ཉིད་སྐུ་རྐྱང་གིས་འཆར་ཅན་ཉེར་ལྔའི་ཚོགས་འབུལ་ཡང་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༣ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་ནས་ཆིབས་ཐོན་གྱིས་ཚེས་ ༢༥ ཉིན་རྡོར་གདན་བོད་དགོན་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་ལེགས་སུ་འཁོད་པ་དང༌། མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་གཙང་ཁང་ཐུབ་དབང་རིན་པོ་ཆེའི་སྤྱན་སྔར་གསོལ་ལྷུང་འགེངས་འབུལ་དང་འབྲེལ་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ། མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོར་ཞབས་བཅགས་གླིང་སྐོར་ཐེངས་གསུམ་དང༌། དུས་འཁོར་བཀའ་དབང་སྩལ་ཡུལ་སྡིངས་ཆ་དབུ་གཡབ་གསར་བཞེངས་ལ་སྤྱན་ཞིབ་བཅས་བསྐྱངས།

རྡོར་གདན་མཁན་ཟུར་ལ་དྭགས་བླ་མ་ངག་དབང་བསམ་གཏན་ནས་དེ་སྔ་ ༡༩༥༩ ལོ་ནས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གསོལ་འདེབས་སྙན་སེང་བྱུང་བ་དང༌། བར་ལམ་རྐྱེན་ངན་གྱིས་དབང་ཆེན་ཞུ་སྐབས་མ་གྱུར་གཤིས། ཁོང་རྡོར་གདན་དགོན་པ་རྩ་འཛུགས་བྱ་མཁན་དང༌། དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྙན་སེང་ཐོག་མ་ཞུ་མཁན་ལ་བརྟེན། ད་རེས་ལག་འདོན་འཁྲི་ཆ་གང་ཡང་མ་དགོས་པར་དུས་འཁོར་སྦྱིན་བདག་གི་གྲས་སུ་དམིགས་བསལ་གྱི་བཅར་འཐུས་བཀའ་འཁྲོལ་སྩལ་བ་བཅས་དུས་འཁོར་སྦྱིན་བདག་ཁག་ཐོག་མའི་མཇལ་ཕྱག་ཏུ་བཅར། གྲྭ་རྒྱལ་མཚན་ཆོས་ལྡན་གྱིས་རྒྱུ་ཡོན་སྦྱར་ཏེ་རྒྱུད་སྟོད་ཚོགས་ཡོངས་ནས་བོད་དགོན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་དཔལ་འཇིགས་མཛད་རྡོ་རྗེའི་སྒོ་ནས་རབ་གནས་དགེ་ལེགས་ཆར་འབེབས་ཚུགས་པའི་རབ་གནས་དངོས་གཞིའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༩ ཉིན་དུས་དབང་སྦྱིན་བདག་རྣམས་དང༌། རྡོར་གདན་དགོན་པའི་དགེ་བསྐོས་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ་དང་འབྲེལ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་སྟེགས་བུའི་མདུན་དུ་དུས་འཁོར་བདག་བསྐྱེད་རྒྱས་པ་མཛད། དགོང་དྲོར་གྲྭ་ས་ཁག་གི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་རྣམས་དང༌། བླ་སྤྲུལ། དགེ་བཤེས་ཁག སྦྱིན་བདག་ལྟོས་འཁོར་བཅས་མི་གྲངས་བདུན་ཅུ་སྐོར་ལ་སློབ་མ་རྗེས་འཛིན་ཕྱག་ལེན་དང༌། དེ་རྗེས་ས་ཆོག་དངོས་གཞིའི་དབུ་འཛུགས་མཛད།

༡༩༧༤ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢ ཉིན་སྔ་དྲོ་དུས་འཁོར་གྱི་ཚོགས་དབུར་བཞུགས་ཞབས་དང༌། སྙན་སེང་གསོལ་འདེབས་སྔོན་ཞུས་བཞིན་རྡོར་གདན་བོད་དགོན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མཚོ་སྣ་དགོན་རྩེ་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། འབྲས་བློ་གླིང་ཏྲེ་ཧོར་བཀའ་འགྱུར་སྤྲུལ་སྐུ། རྟ་དབང་གུ་རུ་སྤྲུལ་སྐུ་བཅས་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་འབུལ་མཇལ་ལ་སྤྲུལ་སྐུ་སོ་སོ་ནས་རྟེན་གསུམ་རེ་དང༌། དགོན་རྩེ་སྤྲུལ་སྐུའི་ནང་རྟེན་མར་པའི་དབུ་ཐོད་ཕུལ། གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་རྗེས་སུ་ཞུས་མོས་ལྟར་གང་བློ་མའི་ལྗགས་ལུང་སྩལ།

ཚེས་ ༣།༤།༥ བཅས་ཉིན་གསུམ་རིང་ཆོས་ཞུ་བ་མི་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ལྷག་འདུ་འཛོམས་ལ་ཀ་སྦུག་བདེ་ཁང་ལྕམ་ནོར་གཡང་ནོར་བུ་དང༌། ཨ་མདོ་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང་ཁྱིམ་ཚང་བཅས་ནས་གསོལ་བཏབ་ལྟར། དུས་འཁོར་བཀའ་དབང་གི་སྔོན་འགྲོ་ཐུན་མོང་ལམ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཞལ་སྔ་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དགོས་པ་དགེ་མཚན་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་གསུང་བཤད་དང་སྦྲགས་རྒྱལ་སྲས་ཐོགས་མེད་བཟང་པོས་མཛད་པའི་ལག་ལེན་སོ་བདུན་མའི་བཤད་ལུང་རྒྱས་པར་སྩལ།

དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕེབས་སྒོའི་སྙིང་པོར‘‘ད་ལམ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གྱི་དོན་དུ་ཤུལ་ལམ་ཐག་རིང་ནས་ངལ་གྲོན་ཁྱད་བསད་དཀའ་ངལ་འཛེམས་མེད། དད་མོས་རྩེ་གཅིག་པའི་སྒོ་ནས་མི་འབོར་ཁྱོན་ཆེ་ཞིག་འདུ་འཛོམས་བྱུང་ཡོད་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་ད་ཕན་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གོ་རྟོགས་ཆེར་མེད་པ་ཤས་ཆེ་བར་བརྟེན། གསང་སྔགས་བླ་ན་མེད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་ཞུ་བའི་སྔོན་དུ། རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་བཞེས་ཇི་ལྟར་གནང་བའི་རིམ་པ་འདི་དག་མཐའ་མཚམས་ཀྱི་མི་མང་དབང་རྟུལ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་བདེ་ཐབས་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།’’ ཞེས་དད་ལྡན་རྣམས་སུ་དམིགས་བསལ་ཐུགས་བརྩེའི་ལྕགས་ཀྱུས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་ཐེག་པ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་དང་སྦྱར་བའི་ལག་ལེན་སོ་བདུན་མའི་བཀའ་ཁྲིད་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ལ་གོ་བདེ་བར་སྩལ་ཏེ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་བོན་རྒྱ་ཆེར་བསྐྲུན་པར་མཛད། མཇུག་ཏུ་བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་གི་འཕྲིན་བསྐུལ་དམ་ལྡན་མྱུར་བསྐུལ་མའི་ལྗགས་ལུང་ཡང་དགོས་དོན་འགྲེལ་བཤད་དང་བཅས་ཆེད་དུ་སྩལ།

ཚེས་ ༧།༨།༩ ཉིན་གསུམ་རིང་སྦྱིན་བདག་ནས་སྔ་ཕྱིར་གསོལ་འདེབས་ནན་ཞུས་ལྟར། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྐལ་བཟང་སངས་རྒྱས་སྟོང་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རིས་མེད་མཁན་བླ་སྤྲུལ་སྐུས་མཚོན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རིགས་ཅན་གྱི་སེར་སྐྱ་འབུམ་ཕྲག་བརྒལ་བ་རྣམས་ལ། སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ས་སྟེང་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་མངའ་བདག་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འགྲོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་རྣམ་འདྲེན་མཚུངས་ཟླ་མ་མཆིས་པ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་ཆེན་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས། ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐེག་པ་ཀུན་གྱི་ཡང་རྩེ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་གྱི་སྔོན་འགྲོ་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་དང༌། དགའ་བྱང་ཏྲེ་ཧོར་གྲྭ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ནས་ཞུས་ངོར། དུས་འཁོར་གྱི་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་བདག་བསྐྱེད་དང༌། ཐུན་དྲུག་གི་གནད་ཚང་བ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རྒྱུན་གྱི་ཉམས་བཞེས་སླད། ཡོངས་འཛིན་དགའ་ཁྲི་གླིང་རིན་པོ་ཆེས་ཕྱོགས་སྒྲིག་གནང་བ་དཔག་བསམ་ཡོངས་འདུའི་སྙེ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་ཞལ་ལུང་འགྲེལ་བཤད་བཅས་པར་ཉིན་གཅིག དབང་དངོས་གཞི་བྱིས་པ་ལྟར་འཇུག་པའི་དབང་བདུན་ལ་ཉིན་གཅིག དབང་གོང་མ་གོང་ཆེན་དང༌། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་དང་བཅས་པར་ཉིན་གཅིག་བཅས་ལེགས་པར་སྩལ།

དེ་ཡང་དབང་བཤད་རྣམས་རྒྱས་ལ་གོ་སླ་ཞིང་འཇུག་པ་བདེ་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ལྷག་པར་ཐམས་ཅད་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང༌། གསང་སྔགས་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྡོམ་གཟུང་སོགས་གལ་ཆེའི་སྐབས་རྣམས་སུ་བསམ་སྒོམ་ཇི་ལྟར་བྱ་དགོས་པའི་གནད་དོན་རྣམས་དམིགས་བསལ་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་སློབ་སྟོན་ཐུགས་ནན་ཆེན་པོས་སྐུ་ངལ་འཛེམས་མེད་དུ་བསྐྱངས་ཏེ། གདུལ་བྱའི་ཡིད་ཀྱི་ཞིང་སར་སྐུ་བཞིའི་ས་བོན་ཐེབས་ངེས་སུ་སྨིན་རྩོལ་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༠ ཉིན་འབྲུག་གྲ་ཤོད་རྟ་མགྲིན་རྡོ་རྗེ་དང༌། ཀ་སྒོ་ཕུར་བཀྲས་སོགས་སྦྱིན་བདག་ཁག་བཅུ་ནས་གསོལ་བཏབ་བཞིན། སྤྱན་རས་གཟིགས་ངན་སོང་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རྗེས་གནང་དང༌། མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང༌། འབྲས་བློ་གླིང་ཤག་སྐོར་མཁན་པོ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་ནས་ཞུས་ངོར། དུས་འཁོར་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་ཀྱི་དབུ་ནས་ལེའུ་དང་པོའི་ལྗགས་ལུང་དང༌། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ། གནས་ཆུང་འཕྲིན་བསྐུལ་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་དང་འགྲེལ་བཤད་ཟབ་གསལ་དང་འབྲེལ་བཀའ་སློབ་ཕེབས་དགོངས་སུ།

‘‘དེ་ཡན་གྱི་ཆོས་འབྲེལ་བྱེད་སྒོ་རྣམས་ལེགས་པར་ཟིན། གནས་བྱིན་ཅན་འདི་ལྟ་བུར་ཆོས་འཆད་ཉན་འདི་འདྲ་བྱ་རྒྱུ་བྱུང་བ་ངོས་རང་ཡང་སྐལ་བ་བཟང་པོ་བྱུང༌། ཁྱེད་ཚོ་ཡང་སྐལ་བ་བཟང་པོ་ཡིན། ཆོས་འཆད་ཉན་བྱས་པའི་དགོས་དོན་དུ། སེམས་ལ་ཡར་རྒྱས་ཡོང་བ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་བྱ་དགོས། གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་དབང་ཆེན་ཞུས་པའི་དགོས་དོན་སྙིང་པོ་ཡང་ཉམས་སུ་ལེན་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པས་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ཚུལ་བཞིན་སྲུང་བའི་ཐོག་ནས་ཉམས་ལེན་ཅི་ཐུབ་བྱ་དགོས། དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱུད་ལ་ཅི་སྐྱེ་དང༌། སེམས་བཟང་པོ་བྱས་ཏེ་གཞན་གྱི་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པའི་ཁུར་ལེན་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘དེ་ནས་བརྟན་བཞུགས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། ད་ལྟ་ངོས་རང་ལོ་གྲངས་སོ་དགུ། བཞི་བཅུ་སྐོར་ཡིན། འདི་མི་ཚེའི་ཕྱེད་ཡིན་སྲིད། ད་དུང་ལོ་གྲངས་བཞི་བཅུ་སྐོར་སྡོད་པའི་རེ་བ་ཡོད་པས། ངས་ཀྱང་སྨོན་ལམ་རྒྱག་རྒྱུ། ཁྱེད་རང་ཚོས་ཀྱང་སྨོན་ལམ་རྒྱོབས།’’ ཞེས་བཀའ་བཞེས་དབུགས་དབྱུང་སྩལ་བས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་ལ་དགའ་སྤྲོའི་གྲུ་ཆར་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཕབ།

དེ་རྗེས་དུས་འཁོར་སྦྱིན་བདག་ཁག་དང༌། དང་སློབ་འགོ་དམངས། ཆོས་ཞུ་བ་སེར་སྐྱ་སྤྱི་མགྲིན་བཅས་སོ་སོ་ནས་བརྟན་བཞུགས་རེ་བསྟར་འབུལ་ཞུ་འཐུས་སྙན་སེང་སྔོན་ཞུས་ལ། ཚང་མ་བསྡེབས་བསྒྲིལ་གཅིག་འཐུས་སུ་ཕུལ་འཐུས་བཀའ་འཁྲོལ་ལྟར། ཟབ་ལམ་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འབུམ་ཚོགས་དང་འབྲེལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་ཚེ་མཐའ་ཡས་པའི་ངོ་བོར་བརྟན་པར་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་ཞལ་འདོན་གསུང་ཆོག་གི་རིམ་པ་རྣམས་ཉམས་སུ་བསྟར།

ཚེས་ ༡༡ དང་ ༡༢ ཉིན་གཉིས་རིང་མང་ཚོགས་ལ་དུས་འཁོར་གྱི་རྡུལ་མཚོན་དཀྱིལ་འཁོར་མཇལ་ཁ་དང༌། བུམ་ཆུ། ཚོགས་འཁོར་བཅས་སྩལ་བ་དང༌། བོད་དགོན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གནུབས་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོའི་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། སྤོས་དཀར་སྤྲུལ་སྐུ། ཏྲེ་ཧྲོར་གྲོང་གསར་སྤྲུལ་སྐུ་བཅས་ཀྱི་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་ཐོག་སྤྲུལ་སྐུ་སོ་སོར་མཚན་གསར་པ་སྩལ་བ་ནི། སྤྲུལ་སྐུ་ནམ་སྙིང་ལ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ་སྤོས་དཀར་ལ་བསྟན་འཛིན་དཔལ་ལྡན། སྤྲུལ་སྐུ་གྲོང་གསར་ལ་བསྟན་འཛིན་ཉི་མ་ཞེས་དང༌། གང་བློ་མའི་ལྗགས་ལུང་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༡ ནས་ ༡༤ བར་ཉིན་བཞིའི་རིང་ཕྱོགས་འདུས་ཆོས་ཞུ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བྱམས་སྙིང་ཐུགས་བརྩེས་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་དང་གསུང་མོལ། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་མིང༌། སྲུང་བ་དང༌། མིག་རྣ་ནད་ཅན་རིགས་ལ་ལྗགས་ཕུ་སོགས་རང་རང་གི་ཞུ་མོས་ལྟར་སྩལ་བས་མ་ཚད། འཁྱེར་ཞན་ཉམ་ཐག་དང༌། ནད་གཅོང་རྣམས་ལ་ཇ་མར། རྩམ་པ། གྲོ་ཆག ཕྱག་དངུལ་ཁྱོན་ཆེ་བཅས་གསོལ་རས་སྩལ་བས་ཐམས་ཅད་དད་པ་དང༌། གུས་པ། ཡིད་ཆེས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་གཙུག་གི་ནོར་བཞིན་བློ་སྙིང་བྲང་གསུམ་གཏད་དེ་མིག་མཆི་མས་བརླན་པ་དང༌། སྨྲ་མི་ཤེས་པར་མྱོས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་དང༌།

དེ་ལྟར་སྐལ་ལྡན་གྱི་གདུལ་བྱ་དེ་རྣམས་ནས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་རྡོ་རྗེ་གདན་ནི་མཇལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ནི་རྗེས་སུ་བཟུང༌། སྤྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང༌། ལྷག་པར་སངས་རྒྱས་ལས་ཀྱང་དཀོན་པའི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་ནི་ཐོས། འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ཞལ་མཇལ་གསུང་ཐོས་དང༌། ཕྱག་རྗེན་གྱི་བྱིན་རླབས་ནི་ཐོབ་པས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་སྔོན་མེད་བདུད་རྩིའི་དགའ་སྟོན་ཐོབ་སྟེ་བརྗོད་མི་ཤེས་པའི་གནས་སུ་འཁུམས།

ཕྱོགས་མཚུངས་སྦྱིན་བདག་ཁག་ནས་ཞུས་ངོར། སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་པ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཆེན་གླིང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་རྟ་ཕྱག་ཁྱུང་གསུམ་གྱི་རྗེས་གནང་དང༌། མ་ཎི། འཕགས་བསྟོད། སྒྲོལ་མ་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ། མཇུག་ཏུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་ཇི་ལྟར་སྩལ་བའི་བཀའ་དགོངས་ཕྲ་རགས་འགལ་མེད་ཚུལ་བཞིན་ཉམས་ལེན་དགོས་སྐོར་དང༌། སེར་སྐྱ་ཐམས་ཅད་སྡེ་རིས་ཕྱོགས་སྒྲིལ་དུ་མ་སོང་བ། སྟོན་པ་གཅིག་གི་རྗེས་འཇུག་ཤ་རུས་གཅིག་གྱུར་གྱི་མི་རིགས་གཅིག་པར་མཐུན་ལམ་གོང་བུ་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་རྒྱུ་འཕྲལ་ཡུན་དུ་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་ཡིན་ན། བླང་དོར་མ་འཛོལ་བ་ཅིས་ཀྱང་བྱ་གལ་ཆེ་བ་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༣ ནས་ ༡༠ བར་གྱི་བདུན་ཕྲག་འདི་ནི་འཕགས་ཡུལ་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་དུས་རབས་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་མི་ཚོགས་ཆེན་པོ་འདུས་ཤིང༌། རྣམ་དཀར་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་བྱ་བ་རླབས་པོ་ཆེ་སྒྲུབ་པའི་དུས་ཚེས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་བསྟན་པ་འདི་ལ་སྟོན་པ་གཉིས་པ་དང་སྒོ་ཀུན་ནས་མཚུངས་པར་ྋསྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་པའི་དབང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས། སྐྱེ་རྒུའི་དུག་གསུམ་གྱི་གཅོང་ནད་སེལ་བའི་སྨན། ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ལམ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་འོད་སྣང༌། མདོ་སྔགས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཆར་ཆེན་པོ་ཕབ་པ་ལས། ཡིད་ཀྱི་ཞིང་སར་དགེ་ལེགས་ཀྱི་ལོ་ཏོག་བསྐྲུན་པར་འདོད་པའི་བོད་མི་རིགས་སྨོས་ཅི། འབྲུག འབྲས་ལྗོངས། ལ་དྭགས། བལ་ཡུལ། སོག་པོ། ཤར་པ། མོན་པ། གར་ཞ། སྤི་ཏི། ཝ་ལུང༌། སྣེ་ཤང༌། ཙུམ། ཁུ་ནུ། ཀ་ཤི་སྨིར། ཨ་རི། ཡོ་རོབ། སུད་སི་སོགས་ཡུལ་ཁག་མང་པོ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་སད་པའི་སྐལ་ལྡན་གདུལ་བྱ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་འདུས་ཤིང༌།

དེ་ལྟ་བུའི་མི་ཚོགས་ཆེ་ན་ཡང༌། བཀའ་ཆོས་ཆུ་ཚོད་ལྔ་དང་དྲུག་ཙམ་ཇི་ལྟར་སྩལ་བའི་རིང་ཅ་ཅོ་དང༌། རྒྱུ་འགྲུལ། གཉིད་དང༌། རྣམ་གཡེང་སོགས་ཀུན་ནས་སྤངས་ཏེ་རྩེ་གཅིག་པས་ཡིད་དང་རྣ་བ་གཏད་དེ་ཉན་ཞིང༌། ཆོས་ཐུན་མི་ཚུགས་པའི་གནས་སྐབས་སྔ་དགོང་མཚན་དགུང་དང་བཅས་པར་རྡོར་གདན་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་ཕྱི་ནང་བར་གསུམ་དུ་ཕྱག་དང༌། སྐོར་བ་གསོག་མཁན་ལམ་ས་མི་རྙེད་པ་ལྟ་བུའི་དོག་འཚང་ཆེ་བ། ངག་ནས་རང་རང་གང་ཤེས་ཀྱི་གསོལ་འདེབས་སྨོན་ལམ་མ་ཎི་བགྲང་བའི་འུར་སྒྲ་རྒྱུན་མི་ཆད་དུ་ལྡིར་བ། དགོང་རེ་བཞིན་མཆོད་རྟེན་སྤྱན་སྔར་བརྒྱ་མཆོད། ཁྲི་མཆོད་འབུལ་སའི་ཡུལ་མི་རྙེད་པས་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་སྐུ་སྐེད། ནང་སྐོར། བར་སྐོར། ཕྱི་སྐོར་ཆེན་མོའི་གྱང་རྩིག་བཅས་པའི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་སྣང་གསལ་མར་མེའི་ཕྲེང་བ་ཚར་དུ་དངར་བས་མ་ཚད། སྐོར་ལམ་ནང་མཆོད་རྟེན་ཆེ་ཆུང་དུ་མ་བཞུགས་པ་སོ་སོར་ཡང་མར་མེའི་ཕྲེང་བས་ཀུན་ཏུ་བསྐོར་བའི་འོད་སྣང་གིས་སྲོད་ཐུན་མུན་སྟུག་རིང་པོར་བསྐྲད་དེ་ཉིན་མོ་ལྟར་གསལ་བར་བྱས་པ་འདི་ལྟ་བུ་སྔར་སྟོན་པ་ཞལ་བཞུགས་སྐབས་མ་གཏོགས་མ་བྱུུང་བར་གླེང༌།

མི་ཚོགས་ལ་ལ་ནི་བླ་མ་དང༌། སྤྲུལ་སྐུ། དགེ་འདུན། སྐྱབས་ཡུལ་གྱི་གནས་རྣམས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་གཏུགས། ཅི་ནུས་ཀྱིས་དངོས་འབྱོར་གྱིས་མཆོད། འདས་གསོན་འབྲེལ་ཐོགས་དང་བཅས་པ་འཁོར་བ་དང་ངན་སོང་ལས་མྱུར་དུ་ཐར་བའི་སྐྱབས་འཇུག་ཞུ་བས་བྲེལ། འགའ་ཞིག་ནི་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་གཙང་ཁང་སྟེང་ཤོད་དང༌། བོད་དང་ཐའེ་ལན། ཉི་ཧོང༌། རྒྱ་མི་གཙོ་གྱུར་ནང་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་རྣམས་སུ་མེ་ཏོག་དང་བདུག་སྤོས། མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས་ཏེ་རང་རང་གི་འཕྲལ་ཡུན་སྨོན་གནས་རྣམས་དེ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའི་སྨོན་ལམ་འདེབས་པར་བརྩོན།

ལ་ལ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་མང་ཇ་བསྙེན་བཀུར་དང༌། ཆོས་ཞུ་བ་སེར་སྐྱ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུའི་མཆོད་སྤྲིན་སོགས་ལ་འབྲེལ་མཚོན། ཞལ་འདེབས་འབུལ་སྔ་ཕྱིར་ལྟོས་པ་ལྟ་བུའི་འབུལ་འཚང་གཏོང་ཕོད་ཆེ་བ་བཅས་མདོར་ན་རང་རང་གི་བློ་ཚོད་ལྟར་འགའ་ཞིག་ཕྱི་མ་མངོན་མཐོ་ལྷ་མིའི་ལུས་རྟེན་བཟང་པོ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང༌། ལ་ལ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས་དེ་ལས་ཐར་འདོད་ཀྱི་བློ་དང༌། ལ་ལ་བྱམས་སྙིང་རྗེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང༌། འགའ་ཞིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་མེད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ལྟ་བའི་བློ་སོགས་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་དཀར་བསོད་ནམས་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱས་ཏེ་ངན་སོང་ངན་འགྲོའི་རྒྱུན་ལམ་ནི་རྣམ་པར་བཅད། མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་སྒོ་འཕར་ཡངས་པོར་ཕྱེ་བའི་སྐལ་བཟང་ལ་མངོན་པར་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བྱུང༌།

གཞན་ཡང་མི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུ་འདུས་པར་འཁྲུག་རྩོད་དང༌། ནད་ཡམས་མེད་པ། ཆོམ་རྐུན་ལྟ་ཅི། དངུལ་ཁུག་དང༌། ཆུ་ཚོད། ཅ་དངོས་བོར་དོར་རྙེད་པ་ཁག་མང་དག་ཅིག་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་བདག་པོར་ཕྱིར་སློག་བྱས་པ་སོགས་ཞི་དུལ་ཡ་རབས་བག་ཡོད་ཀྱི་ཚུལ་ལ་སྤྱོད་ཅིང༌། ལེགས་ཚོགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱལ་ཀུན་སྙིང་རྗེའི་རང་གཟུགས་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྒྱུ་འཕྲུལ་སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོའི་ཐུགས་བསྐྱེད་དང༌། བཀའ་དྲིན་འབའ་ཞིག་ལས་བྱུང་བ་མ་བརྗོད་རང་ལྷུག་ཡིད་ཆེས་ངེས་རྙེད་དུ་གྱུར།

ཚེས་ ༡༥ སྔ་དྲོ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྡོར་གདན་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་གཙང་ཁང་ཐུབ་དབང་སྤྱན་སྔར་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱས་གཤོམ་དང༌། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འཁོར་སྤྲོ་འབུལ། རབ་གནས་ཤིས་བརྗོད་བཅས་རྒྱས་པ་དང༌། དབུ་རྩེར་གནས་གཟིགས་ཞབས་སྐོར་བཅས་བསྐྱངས་རྗེས་དུས་འཁོར་སྦྱིན་བདག་དང༌། ས་གནས་རྫོང་དཔོན། དམིགས་བསལ་འཕར་བཙུགས་ལས་བྱེད་པ། རྡོར་གདན་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་བདག་གཉེར་ཚོགས་ཆུང་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་སྩལ་བ་དང༌། ‘‘ད་ལམ་ཕན་གྲོགས་ཁུར་བསྐྱེད་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ།’’ ཞེས་ཐུགས་དགྱེས་པའི་བཀའ་བཟང་སྤྱི་བོར་སྨིན་ཞིང༌། མཆོད་རྟེན་ཁོར་ཡུག་ཉམས་གསོ་ཡར་རྒྱས་ལས་གཞིར་ཞལ་འདེབས་ཀྱང་གསོལ་རས་སྩལ།

དགོང་དྲོ་ྋགོང་ས་མཆོག་གནས་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་ཁག་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་གསང་གསུམ་སྐུ་ཕྱྭར་འགལ་རྐྱེན་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མ་བཞེས་པར་མཚན་དཔེའི་གཟི་བྱིན་རབ་ཏུ་རྒྱས་བཞིན་བཞུགས་སྒར་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་ཕོ་བྲང་དུ་ཕེབས་ཞབས་བཀོད།

༢༽བོད་ཤིང་སྟག་གནམ་ལོ་གསར་བཞད་ཀྱི་མཛད་སྒོ།

༡༩༧༤ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༣༠ སྔ་དྲོ་གནས་དགའ་གཟིམ་ཆུང་དུ་སྤྱན་འདྲེན་བསྐྱངས་པའི་ལུང་དོན་ཕྱིར་ཕེབས་སུ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས‘‘ཆོ་འཕྲུལ་ཟླ་བའི་རིང་དགེ་འདུན་སྡེ་ཁག་ནས་བཟང་སྤྱོད་དུང་ཕྱུར་གཅིག་འབད་སྒྲུབ་དགོས་ཁྱབ་དང༌། རྒྱུད་སྟོད་ནས་མགོན་པོའི་བསྐང་བཤགས་འབུམ་གཅིག་དང༌། ཀ་ལུ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མགོན་བསྐང་ཁྲི་ཚར་འབད་སྒྲུབ། སྔ་ལོ་ཚེས་གཏོར་ཡང་འདོད་ཁེངས་མ་བྱུང་བས་ལོ་གསར་མཆོད་གཏོར་ཁག་སྤམ་མཐོ་སྤུས་དག་བཞེངས་གལ། རྣམ་གྲྭ་སྤྱི་གཉེར་ལ་མངགས་ཁྱབ་ཟིན་པས་མཆོད་ཆས་དགོས་མཁོར་སྒོར་ལྔ་སྟོང་བར་དགོས་དངུལ་ལྷུག་སྤྲོད། བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་རྣམས་ལ་མགྲོན་བརྡ་འབུལ་རྒྱུ། ད་ཞོགས་ཆོས་སྐྱོང་གཉིས་ལ་མངགས་ཟིན་པས་སྐུ་མགྲོན་ཐག་རིང་ནས་ཕེབས་པར་མཆོད་པ་ཐ་སྐྱོ་བྱས་ན་མི་འགྲིགས’’ཅེས་བཀའ་མངགས་ཕེབས།

ཕྱི་ཉིན་གོར་ས་ཝ་ལུང་ (Walong) ཁུལ་དུ་ཕྱག་དཔེ་གང་འཚམས་བཞག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཆོས་དོན་ནས་མི་འགྲོ་ཆེད་གཉེར་གྱིས་རྒྱ་གར་ནང་འདྲེན་ཐབས་བྱས་ལེགས་བཀའ་མངགས་ལྟར། ཆོས་དོན་དྲུང་ཆེ་རྙིང་འཐུས་ཁམས་སྤྲུལ་འཇམ་དབྱངས་དོན་གྲུབ་ཆེད་འབོད་ཀྱིས་ཞིབ་མངགས་དང༌། ཡང་དད་ལྡན་ཁག་ལ་དད་རྟེན་སྩོལ་བྱེད་སོགས་ལ་ཐུབ་སྐུ་ཁྱོན་འབོར་ཆེ་ཙམ། སྐུ་རྒྱུར་གསེར་སོགས་རིན་ཆེན་སྣ་ལྔ་བསྲེས་སྦྱོར་གྱིས་ལུག་བཞེངས་བྱས་ན་འཐུས་མིན་དགོངས་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་པར། ‘‘དེ་ལྟར་བྱས་ན་འགྲིགས་འཐུས་ཀྱང༌། ལག་ལེན་དངོས་གཙང་སྤུས་དག་ཡོང་མིན་ཚོད་ལྟ་བྱས་ལེགས་’’ཕེབས།

ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢ ཉིན་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་སྙན་བཅར་གྱིས་འདི་ལོ་སྨོན་ལམ་སྐབས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་ལྷ་རམས་པའི་ཕྱག་ཁྱེར་འབུལ་བཞེས་གནང་རྒྱུའི་མཛད་འཆར་དགེ་ལུགས་ཚོགས་སྤྱིས་ཝཱ་རཱ་ཎ་སིའ་སཾསྐྲིཏ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་མཛད་ལམ་ལ་དཔེ་བཟུང་གིས་བཀོད་པ་སྤྱན་བསྟར་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པའི་ཕྱིར་ཕེབས་སུ། ‘‘རང་རེ་བོད་ནས་སྔ་མོའི་ལུགས་སྲོལ་མཁོ་མེད་རིགས་རྒྱབ་བསྐྱུར་བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ། སྔ་དུས་དབྱིན་ཇིའི་དུས་ནས་དར་བའི་ལུགས་སྲོལ་རྙིང་པའི་རིགས་མི་འགྲུབ་མི་འཇོན་བཞིན་དུ་འབད་སྒྲུབ་བྱས་ནས་དགོས་པ་མ་མཆིས། དེ་བས་དགོས་ངེས་ཕན་ཡོན་གྱི་བྱེད་སྒོ་གང་ཡོད་གོ་སྒྲིག་བྱས་ལེགས་དང༌། སྔགས་ཀྱི་ལག་ཁྱེར་བརྗོད་དོན་འོས་བབས་ཀྱང༌། མདོ་ཕྱོགས་ལག་ཁྱེར་ལ་མཁས་པའི་ཡང་རྩེ་ཞེས་པ་ཁུངས་དག་མིན་པས་བརྗོད་བསྒྱུར་བྱས་ལེགས།’’ ཞེས་དགེ་སྐྱོན་བླང་དོར་མཛུབ་སྟོན་མཛད།

ཚེས་ ༡༢ ཉིན་རྒྱ་གར་བ་རྩོམ་བྲིས་མཁན་དམར་ཤོག་པའི་ཚོགས་མི་སྐུ་ཞབས་ (B.Mishra) ཟེར་བ་མཇལ་བཅར་ལ། གསུང་མོལ་ཞིབ་ལྷོད་ཐོག་ཐུགས་དགྱེས་ཉམས་དང་བཅས‘‘དེ་རིང་རྒྱ་གར་གུང་ཁྲན་གྱི་མི་དང་འཕྲད་པ་དང་པོ་ཡིན། ཁོང་ནས་གནས་ཚུལ་གང་ཙམ་བརྗོད་བྱུང༌། ཁོང་ཚོའི་ཚོགས་མི་རྣམས་ཆོས་དད་ཡོད་མེད་ཇི་བྱེད་ལ་དགག་ཆ་མེད་པ་དང༌། སོ་སོའི་མཁར་དངོས་བདག་ཐོབ་ཡོངས་རྫོགས་ཚོགས་པར་ཕུལ་ཏེ་རང་ཉིད་ལ་ཟས་གོས་འགྲིགས་ཙམ་ཚོགས་པ་ནས་བླངས། མི་ཚེ་ཧྲིལ་པོ་ཚོགས་པའི་དོན་དུ་སྤྱོད་དགོས་ལུགས། རང་གི་སྤུན་གྲོགས་ལ་ཕན་གྲོགས་བྱེད་མི་ཐུབ་ཚུལ། ཁོ་རང་རིགས་འབར་མ་ཡིན་ཡང༌། ཧིན་རྡུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གུ་དོག་རིགས་བྱེད་མི་དགོས་ལུགས། འོན་ཀྱང༌། རིགས་དམན་ལ་ཁ་བསྲེས་ཀྱི་མེད་ལུགས་དང༌། རྒྱ་གར་གུང་ཁྲན་ལ་ཆོས་དད་དགག་ཆ་མེད་པས་ཁོ་རང་ཡང་ཆོས་དད་ཕྲན་བུ་ཡོད་ལུགས། རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་ཡིན་ཕྱིན་ཆོས་ལུགས་གང་ལ་ཡང་དད་མོས་མི་ཆོག་པ་ཡིན། གུང་ཁྲན་ཐུག་འཕྲད་བྱས་ན་ཡག་པོ་ཡོད་ལུགས།’’ ཞེས་ཞུ་མོལ་གསུང་སྒྲོས་མཛད།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་བོད་ཤིང་སྟག་ལོའི་གནམ་ལོ་གསར་བཞད་དགྱེས་སྟོན་སྔ་དྲོ་གཟིམ་ཆུང་གི་མཛད་སྒོ་ཁག་གྲུབ་བསྟུན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། རྣམ་གྲྭ་མཁན་པོས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་རྗེས་བྱིངས་ནས་མཇལ་ཁ་ཞུས་པར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། དཔལ་འཇིགས་མཛད་རྡོ་རྗེའི་བདག་བསྐྱེད་སོགས་ཞལ་འདོན་རྒྱུན་བཞིན་ཚུགས།

དེ་རྗེས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དབུ་རྩེར་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་འཕྲལ་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་གྱིས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ། མ་གཅིག་འདོད་པ་ཁམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མའི་མཆོད་གཏོར་ཞལ་འདོན་ཁག་དང༌། བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་གི་འཕྲིན་བསྐུལ་བསྐྱངས། འདི་ལོ་འཕར་དུ་བོད་སྐྱོང་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་གི་རྒྱགས་བརྔན་ཆེན་མོ་བཅས་སྨིན་ལེགས་སུ་བསྐྱངས་ཤིང༌། སྔ་ལོ་ལས་ཀྱང་རྒྱ་ཆེ་བའི་མཆོད་གཏོར་རྒྱས་གཤོམ་མཛད།

ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་རྣམ་གྲྭ་མཁན་སློབ་བཅས་ཀྱིས་སྤོས་སྣེས་སྔུན་བསུས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཚོམས་ཆེན་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་འཁོད་མཚམས། རྣམ་གྲྭ་གསུང་བཟང་བས་ཞལ་འདོན་རོལ་ཆ་དང་བཅས་རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་དང༌། བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད། བཀྲ་ཤིས་རྫས་བརྒྱད་རིམ་ཕུལ་རྗེས་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་དང༌། ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་གཉིས་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། ཚོགས་གཙོ་གཉིས། སྤྱི་འཐུས་ཁག དྲུང་ཆེ་ལས་བྱེད་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་སྩལ། གསོལ་ཇ་དང་བཞེས་འབྲས་བཏེགས། སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སུམ་སྟོང་སྐོར་ལ་དམིགས་བསལ་གྱིས་མཇལ་ཁ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

གསོལ་ཇ་གཉིས་པ་བཏེགས། བགྲོ་གླེང་པ་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་སློབ་དགེ་སེར་བྱེས་དགེ་བཤེས་ངག་དབང་དར་རྒྱས་དང༌། རིགས་སློབ་དབུ་དགེ་བློ་གླིང་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་གཉིས་ནས་ཚིག་བཀྲ་བཅད་དེ་མཇལ་ཁ་ཞུས་པར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། ཁྲི་དར་ཕུལ་ཏེ་ཤིང་སྟག་གནམ་ལོ་གསར་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་མཛད་ཆེན་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྲ་རྟེན་ལེགས་པར་གྲུབ།

༣༽རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཁག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༧༤ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ལྡི་ལིར་ཨ་ཤོ་ཀ་མགྲོན་ཁང་དུ་ཕེབས་བཞུགས་བསྐྱངས་རིང༌། དབུས་སྐྱོབ་གསོའི་དྲུང་ཆེ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་མཚོན་ཕྱི་ནང་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་མཇལ་བཅར་གསུང་མོལ་ཞིབ་ལྷོད་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༦ སྔ་དྲོ་ལྡི་ལི་ནས་ནག་པུར་ (Nagpur) གནམ་ཐང་དུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས། ནག་པུར་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་མཆོག་དང༌། རྫོང་དཔོན། ཉེན་རྟོག་པའི་སྤྱི་ཁྱབ། བྷན་རྡ་ར་རྫོང་དཔོན་ལས་རོགས། ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི། ས་གནས་དཔོན་རིགས་ཆེ་ཕྲ་ཁག་དང༌། བྷན་རྡ་རའི་གཞིས་འགོ མི་འཐུས་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་པ་དང༌། དེ་རྗེས་དམིགས་བསལ་ཕེབས་སྒྲིག་དང་བཅས་བྷན་རྡ་ར་རྫོང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ས་གནས་རྫོང་དཔོན་དང༌། ཉེན་རྟོག་པའི་སྤྱི་ཁྱབ། ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་མི་སྣ་ཁག་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གུས་འདུད་དང་སྦྲགས། ན་ཝེ་བྷ་ཝན་ (Nav Bhavan) མགྲོན་ཁང་དུ་ཉིན་དགུང་གསོལ་ཚིགས་འབུལ་བཞེས་དང་སྐུ་ངལ་བཞུགས་ཞག་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༧ སྔ་དྲོ་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་སྡོད་སྒར་དང་པོའི་ཉེ་འགྲམ་གཟིམ་སྒོ་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང༌། རི་དྭགས་ཕོ་མོས་བརྒྱན་སྤྲས་ཞུས་པའི་གཟིམ་སྒོའི་འགག་ཏུ་དམིགས་བསལ་སྐུ་ཚབ་དང༌། གཞིས་འགོ་ངོ་ལས། ས་གནས་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་གཙོ། བརྒྱ་དཔོན། སློབ་ཕྲུག་ཕོ་མོ་གཉིས་བཅས་ནས་མཇལ་དར་དང༌། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་འབུལ་བཞེས་མཛད།

ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཡོངས་རྫོགས་བསྟར་བསྒྲིགས་ལག་ན་མཇལ་དར་དང༌། མེ་ཏོག གཞན་ཡང་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་པ་ཐོགས་ཏེ་གུས་འདུད་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཁར། སྡོད་སྒར་གཉིས་པར་ཡང་གོང་དང་འདྲ་མཚུངས་དགའ་དད་གུས་སྤྲོའི་ཕེབས་སྒྲིག་རྒྱས་གཤོམ་དང༌། ཞབས་བཅགས་གཟིགས་སྐོར་མཇལ་ཁ་བྱིན་འབབ་དང༌། ལྷག་པར་བོད་པའི་གཞིས་ཆགས་ས་སྐལ་མ་ཐོབ་པ་ཁྱོན་ཆེ་ཡོད་སྟབས། གཞིས་སྒར་འདི་མུ་མཐུད་འཛིན་སྐྱོང་གནང་རྒྱུར་སྡོད་མོས་ཡོད་པ་རྣམས་ལྷིང་སྡོད་དང༌། སྡོད་མོས་མེད་པ་རྣམས་རང་མོས་ལྟར་དགོངས་ཞུས་ཀྱིས་ཕྱིན་ན་འགྲིགས་འཐུས་སོགས་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་དང༌། མི་མང་མཉམ་སྦྲེལ་ཚོང་ཁང་ལ་མ་སྣོན་གསོལ་རས་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༨ སྔ་དྲོ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་དབུ་བཞུགས་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ནས་ཟབ་ལམ་བླ་མ་མཆོད་པའི་ཚོགས་འཁོར་དང་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོ་འབུལ་དང་ཞལ་འདོན་ཐུགས་སྨོན་གྲུབ་རྗེས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར།

ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢ ཉིན་མོན་གྷོ་ (Mundgod) འདོད་རྒུ་གླིང་བོད་མི་གཞིས་སྒར་དུ་ཞབས་བཅགས་བསྐྱངས་པར་གཞིས་གྲོང་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་མི་མང་རྣམས་དགའ་ལྡན་ཆོས་སྒར་བར་རུ་སྒྲིག་གཡས་གཡོན་བསང་བུམ་ཁག་ནས་སྐུ་བསང་དང༌། ལག་ཏུ་མཇལ་དར་དང་མེ་ཏོག་སོགས་ཐོགས་ཏེ་ཆོས་སྒར་གཟིམ་སྒོའི་འགྲམ་དུ་མཁན་བླ་རྣམ་པས་སྤོས་སྣེས་སྔུན་བསུས་དབུ་རྩེ་ནས་སྤྱན་རྒྱ་ཕུལ། ཕོ་བྲང་གཟིམ་སྒོའི་འགྲམ་དུ་རིས་མེད་བླ་སྤྲུལ་དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་རྣམ་གསུམ་ངུར་སྨྲིག་གི་ན་བཟའ་མཛེས་པར་ཀླུབས། རྣམ་གྲྭ་བཞི་ནས་དུང་རྒྱ་སྙན་སེང༌། གདན་ས་འབྲས་སྤུངས་མཁན་ལས་ཟུར་རྣམ་པ། དབུས་སློབ་དང༌། ཡན་ལག་སློབ་གྲྭ་བཅས་ནས་རོལ་དབྱངས་འབུད་དཀྲོལ་གྱིས་དགའ་བསུ་གུས་བཏུད། ཆིབས་འཁོར་ནས་བཤོལ་མ་ཐག་དབང་པོ་ཡར་སྐྱེས་བུ་ཕྲུག་ཕོ་མོ་གཉིས་ནས་མེ་ཏོག་གི་ཆུན་པོ་འབུལ་བཞེས།

ས་གནས་སྐུ་སྲུང་དམག་སྒར་ནས་དམག་དུང་དང༌། རུ་སྒྲིག་གུས་བཏུད་ཞུས། ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག་གདན་སའི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་དང༌། ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་མཁན་ཚབ་བཅས་མཇལ་བཅར། གཞིས་སྤྱིས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་ལས་རོགས་ལས་བྱེད་བྱིངས་དང༌། གཞིས་ཁོངས་བརྒྱ་དཔོན་ཁག མཉམ་སྦྲེལ་ལས་བྱེད་ཆེ་ཕྲ། རྒྱ་གར་ལས་བྱེད་པ་བཅས་ལ་མཇལ་ཕྱག་སྩལ།

ཚེས་ ༣ ཉིན་སྔ་དྲོ་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་གསར་བཞེངས་ནང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་སྒོ་མང་དང་བློ་གླིང་མཁན་པོ་རྣམ་གཉིས་ནས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ། དགེ་བསྐོས་གསར་པ་ལྔའི་གསར་མཇལ་ལ་དགེ་བསྐོས་རྒན་པ་དགའ་ཤར་དགེ་བཤེས་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་གྱིས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་གྲྭ་ཚང་བཞི་དང༌། ས་སྐྱ་བཅས་བྱིངས་ལ་མཇལ་ཕྱག་སྩལ། དེ་རྗེས་གནས་དགའ་གཉིས་ཀྱི་འཆར་ཅན་གཟབ་གསོལ་སྤྱན་འདྲེན་རིམ་བཞིན་བསྐྱངས། སྐུ་རྟེན་གཉིས་དང༌། གནས་དགའི་གྲྭ་ཚང་བྱིངས་ལ་མཇལ་ཁ། ཇ་གྲལ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

དགའ་ལྡན་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་གསར་པའི་སྒོ་འབྱེད་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་དགའ་ལྡན་ཤར་བྱང་དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་མཆོད་རྫས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཐོགས་ཏེ་སེར་ཕྲེང་ཞུས། གཞིས་སྒར་མང་ཚོགས་གཟབ་མཆོར་དང་བཅས་བསྟར་བསྒྲིགས། དབུས་མཐོངས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་འཁོར་ནས་བཤོལ་མ་ཐག་འདུ་ཁང་སྒོ་འབྱེད་བསྐྱངས་ཏེ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་འཕྲལ་ཡོངས་འཛིན་དགའ་ཁྲི་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་རྗེས་གསོལ་ཇ་དང་བཞེས་འབྲས་ཕེབས།

དགའ་ལྡན་མཁན་པོ་བགྲེས་པ་དང༌། མཚན་ཞབས་གསེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་སོ་སོ་ནས་སྔོན་ཞུས་གསོལ་བཏབ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོའི་དབུ་ནས་བརྩམས་པར་དམ་བཅའ་བར་དང༌། རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་རྟོགས་བརྗོད་མདུན་ལེགས་མའི་ལྗགས་ལུང་སྩལ། དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱིས་བསླབ་སྡོམ་ལ་གཅེས་སྤྲས་དང༌། བཤད་སྒྲུབ་འཆད་ཉན་ལ་ཐུགས་ཁུར་གཟབ་བཞེས་གནང་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

དགེ་འདུན་དམངས་མཇལ་བཅར་རིང་དགའ་ལྡན་ཤར་བྱང་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་གཉིས་ནས་ཚོགས་ལངས་བགྲོ་གླེང་དམ་འབུལ་གནང་སྟེ་མཇལ་ཁ་ཞུས། མཛད་སྒོ་གྲུབ་རྗེས་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་གསོལ་ཚིགས་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་བསྟུན་འདུ་ཁང་རྟེན་གཙོ་དང༌། མགོན་ཁང་ལ་སྙན་ཤལ་ཕྱག་ནས་སྩལ་ཏེ་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཞབས་འཁོད།

ཚེས་ ༥ སྔ་དྲོ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕོ་བྲང་མདུན་ཐང་དུ་གཞིས་སྒར་རྒས་གསོ་ཁང་གི་རྒན་རྒོན་རྣམས་དམིགས་བསལ་འབོད་འགུགས་བསྐྱངས་ཏེ་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ལ་འཆི་རིམ། འཆི་ཁར་བསམ་སྒོམ་བྱ་སྟངས་སྐོར་ལམ་སྟོན་དང༌། པོ་བསྟོད། མ་ཎི་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ།

འབྲས་སྤུངས་ཆོས་སྒར་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར། སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་ནས་སྙན་སེང་སྔོན་ཞུས་བཞིན། སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ། སྒོ་མང་གྲྭ་ཁང་གསར་པར་དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་ཧུར་བརྩོན་དང༌། ཀུན་སྤྱོད་བཟང་པོ་བསྔགས་འོས་སུ་འགྱུར་བ་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་དང་སྦྲགས་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སུ་བློ་སྦྱོང་ཚིགས་བརྒྱད་མའི་གསུང་ཆོས་དང༌། རྟེན་གསུམ་ལ་རབ་གནས། དེ་འབྲེལ་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་བློའི་གྲྭ་དམངས་ཡོངས་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་བཅས་སྩལ།

དེ་བཞིན་ས་སྐྱའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རྟེན་གཙོར་ཕྱག་ནས་དང༌། དགེ་འདུན་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ། འབྲས་བློ་གླིང་ཕྱག་ཁང་གསར་པའི་སྐུ་རྟེན་ཁག་དང༌། དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ཆོས་ར་བཅས་པར་ཞབས་བཅགས་ཕྱག་ནས། ཡོངས་འཛིན་དགའ་ཁྲི་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་གཟིམ་ཤག་གསར་པར་བཀྲ་ཤིས་ཞལ་གྲོ་དང་འབྲེལ་ཉིན་དགུང་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་ཐོག་མཇལ་མོལ་ཞིབ་ལྷུག་བཅས་རིམ་ཅན་དུ་བསྐྱངས།

༤༽དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་དང་སྔགས་རམས་པའི་ཕྱག་ཁྱེར་འབུལ་བཞེས།

༡༩༧༤ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༦ སྔ་དྲོ་བསྒྲུབ་བྱ་བཞི་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་སྡོམ་པ་འབོག་ཆོག་བསྐྱངས་ཤིང༌། ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་གི་མཁས་པ་དགེ་བཤེས་ཁག་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲོལ་ལུགས་དང་མཐུན་པར་རང་ཁུངས་སོ་སོ་ནས་ཕྱག་ཁྱེར་འབུལ་བཞེས་གནང་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་སྔོན་འཁེལ་ལྟར། ད་ལམ་ཤིང་སྟག་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་དུས་སྟོན་ཐོག་དགེ་ལྡན་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ཆེན་པོའི་བསླབ་པ་མཐར་སོན་ཐེངས་དང་པོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་དང༌། སྔགས་རམས་པའི་མཚན་རྟགས་ཕྱག་ཁྱེར་འབུལ་བཞེས་མཛད་སྒོ་དབུ་དབྱེའི་དགའ་སྟོན་དུ་དགེ་ལྡན་ལུགས་བཟང་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་འཛིན་སྐྱོང་ཚོགས་གཙོ་ལ་དྭགས་བ་ཀུ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་ཟམ་གདོང་སྤྲུལ་སྐུ། མཁས་པའི་ལྷན་ཚོགས་འཐུས་མི། གདན་སའི་མཁན་པོ་གསུམ། ཉེ་བའི་རིགས་བདག་རྣམ་གྲྭ་མཁན་པོ་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེས་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཚོགས་ཆེན་སྡིངས་ཆའི་སྟེང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་གླེགས་བམ་ལ་སྙན་ཤལ་ཕུལ་ནས་ཞབས་སྟེགས་ཐོག་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་པ་དང༌། སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་དགའ་ཁྲི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། ཝཱ་རཱ་ཎ་སིའའི་ཉེ་བའི་རིགས་བདག་ (Vice Chancellor) ཨ་བ་དེ་ཝ། གདན་ས་གསུམ་གྱི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། རྒྱུད་སྨད་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་སོགས་མཁས་པ་གྲགས་ཅན་ཁག་བསྟར་སྒྲིག་གནང་སྟེ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་བསྟན་རིན་པོ་ཆེར་མཇལ་དར་ཕུལ་ཏེ་རང་རང་གྲལ་ལ་འཁོད། ཉེ་བའི་རིགས་བདག་རྣམ་གྲྭ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཛད་སྒོ་དབུ་འབྱེད་ཀྱི་གསུང་བཤད་གནང༌།

ཉེ་བའི་རིགས་བདག་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་གསན་སྦྱོང་མཐར་ཕྱིན་པའི་འབྲས་རྟགས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་ཕྱག་ཁྱེར་འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས་པའི་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཞལ་བཞེས་ཐོག་རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་དགའ་ཁྲི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་ཕྱག་ཁྱེར་དང་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་བཅས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཕྱག་ཏུ་འབུལ་བཞེས་དང༌། གསུང་བཟང་རྣམ་པ་ནས། རབ་འབྱམས་གསུང་རབ་ཀུན་ལ་བལྟ་བའི་མིག། སྐལ་བཟང་ཐར་པར་བགྲོད་པའི་འཇུག་ངོགས་མཆོག། བརྩེ་བས་བསྐྱོད་པའི་ཐབས་མཁས་མཛད་པ་ཡིས།། གསལ་མཛད་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་གུས་པས་འདུད།། ཅེས་གསུངས་པ་དང༌། ཡབ་སྲས་གཉིས་དབུ་གཏུགས་རྩེ་སྤྲོད་མཛད།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡོངས་འཛིན་དགའ་ཁྲི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོར་མཇལ་དར་དང་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ཕུལ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ཡང་སྟེང་ནས་དུང་རྒྱ་ཕུལ། ཚོགས་ཆེན་ནང་རྫ་རྔ་དང༌། མཁར་རྔའི་སྒྲ་དབྱངས་གྲགས། དབུ་མཛད་གསུང་བཟང་བ་རྣམས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་བཀྲ་ཤིས་གསུང་དབྱངས་བསྒྲགས།

ཡང་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རྒྱུད་སྟོད་མཁན་པོ་རྟ་ར་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་གསང་གསུམ་དབང་ལུང་མན་ངག་ཟབ་ཁྲིད་དང་བཅས་པ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱག་ཁྱེར་འབུལ་བཞེས་སྙན་སེང༌། ཉེ་བའི་རིགས་བདག་རྣམ་གྲྭ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གསང་ཆེན་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་དྲུག་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར་པའི་འབྲས་རྟགས་སུ་དགེ་བཤེས་སྔགས་རམས་པའི་ཕྱག་ཁྱེར་འབུལ་བཞེས་མཛད།

ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ལེགས་སོ་ཞེས་དབུགས་དབྱུང་སྩལ་གྲུབ་པ་དང༌། རིགས་བདག་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་དགའ་ཁྲི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་དགེ་བཤེས་སྔགས་རམས་པའི་ཕྱག་ཁྱེར་དང༌། གསེར་གྱི་རྟགས་མ་ཕུལ། གསུང་བཟང་བ་རྣམས་ནས། གང་གི་དྲིན་གྱིས་བདེ་ཆེན་ཉིད།། སྐད་ཅིག་ཉིད་ལ་འཆར་བ་གང༌།། བླ་མ་རིན་ཆེན་ལྟ་བུ་ཡི།། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞབས་པད་ལ་འདུད།། ཅེས་གསུངས་པ་དང་ཡབ་སྲས་དབུ་ཐོད་རྩེ་སྤྲོད་མཛད།

ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཇལ་དར་ནང་མཛོད་དང༌། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ཕྱག་བཞེས་ཀྱིས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང༌། གསུང་བཟང་བ་རྣམས་ནས། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངའ་བ་གསེར་གྱི་རི་བོ་འདྲ།། ཞེས་སོགས་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་གསུངས་གྲུབ་པ་དང༌། བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། ཉེ་བའི་རིགས་བདག་རྣམ་གྲྭ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་མངའ་བདག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་བསྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་ནས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་ཀུན་ལ་གསན་སྦྱོང་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱག་ཁྱེར་འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས།

རང་གཞུང་བཀའ་ཤག་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་དང༌། གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་འབར་བ་དང༌། དུང་དཀར་གཡས་འཁྱིལ་སོགས་འབུལ་དངོས་རྣམས་གདན་ས་གསུམ་དང༌། རྒྱུད་སྟོད་སྨད་ཀྱི་མཁན་འཐུས། མོན་གྷོ་ཌིའི་གཞིས་འགོ། མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ནས་རིམ་བཞིན་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། སྐྱབས་རྗེ་དགའ་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་མདོ་སྔགས་གསུང་རབ་ཀུན་ལ་གསན་སྦྱོང་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད་པའི་འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་འགྲན་པའི་ཟླ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་སྐོར་གསུང་བཤད་གནང༌།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་དགེ་ལྡན་རིང་ལུགས་འཛིན་པ་སྤྱི་ནས་མཁས་པའི་ཕྱག་ཁྱེར་འབུལ་གནང་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་བཀའ་བཞེས་དབུགས་དབྱུུང་བཟང་པོ་སྩལ། དེ་འཕྲལ་གསུང་བཟང་བ་རྣམས་ནས་བཀྲ་ཤིས་གསུང་དབྱངས་ཀྱིས་མཐའ་བརྒྱན་ཏེ་མཛད་སྒོ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བའི་དགའ་སྟོན་དུ་རང་གཞུང་ཆོས་དོན་ལྷན་ཁང་ནས་སྨོན་ལམ་ཚོགས་ཡོངས་ལ་བསྙེན་བཀུར་ཉིན་འཁྱོངས། བཞེས་ཚྭ་མར་ཁུ། སྤྱན་བསལ་བསྙེན་འགྱེད་སོགས་འབུལ་གནང་མཛད། ཕྱི་དྲོ་དམ་གཟིགས་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༧ ཉིན་དགའ་ལྡན་རིང་ལུགས་འཛིན་པ་སྤྱི་ནས་སྐུ་དྲིན་ལེགས་གསོལ་དུ་ྋགོང་སྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་ཡུན་བརྟན་གྱི་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཆོག་པ་ཞེས་སྙན་སེང་བཀའ་འཁྲོལ་སྤྱི་ཐོབ་ལྟར་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་དུ་བཞུགས་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་མདོ་ལུགས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་དང་འབྲེལ་རྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་ལྗགས་རྩོམ་ཞབས་བརྟན་དང༌། རྒྱལ་ཚབ་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་ལྗགས་རྩོམ་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་སོགས་གསུངས་གྲུབ་འཕྲལ་བློ་གླིང་མཁན་པོ་པདྨ་རྒྱལ་མཚན་ནས་མལ་ལྗགས་བཤད་དང༌། དགའ་ཁྲི་རྡོ་རྗེ་འཆང་མཆོག་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་དང༌། རྟགས་བརྒྱད། རྫས་བརྒྱད་བཏེགས་འབུལ། ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གཏང་རག་རྟེན་གསུམ། མོན་གྷོའི་མི་མང་སྤྱིའི་བརྟན་བཞུགས། བརྒྱ་དཔོན་བརྒྱད་ནས་གཅིག་འཐུས་རྟེན་གསུམ་འབུལ་རྗེས། སྨོན་ལམ་སྦྱིན་བདག་ཁག་སུམ་ཅུ་དང༌། ཚོགས་ཆུང་མི་ལྔ་བཅས་ལ་མཇལ་དར་སྩལ།

ཚེས་ ༨ ཉིན་ཞོགས་པ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕོ་བྲང་མདུན་ཐང་དུ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་བཀོད་ཀྱིས་འཆར་ཅན་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་གསུང་ཆོས་དང༌། བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་གི་འཕྲིན་བསྐུལ་ལྗགས་ལུང་སྩལ་བ་དང་སྦྲགས། དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་གཙོ་བོར་ནང་གི་འཛུགས་སྐྲུན་སློབ་གཉེར་ལ་གཙིགས་ཆེའི་ཤུགས་སྐྱེད་གནང་དགོས་པ་ལས། གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་ཕྱིའི་རྒྱས་སྤྲོས་འཛུགས་སྐྲུན་གལ་ཆེ་མིན་ཚུལ། ཀུན་སྤྱོད་ཕྱི་ནང་མི་རིགས་ཐམས་ཅད་དད་གུས་དག་སྣང་འདྲེན་ཐུབ་པ་དགོས་ལུགས་སོགས་དང༌། མི་མང་ལ་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་གསུང་གི་དབུགས་དབྱུང་སྩལ།

དེ་རྗེས་བཅོ་ལྔ་མཆོད་འབུལ་དང༌། འཕགས་པ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་མདོ་སེར་སྐྱ་ལྷན་ཅིག་ནས་ཐུགས་སྨོན་ཟབ་རྒྱས་དང་སྦྲགས། གསུང་ཆོས་གྲུབ་འཕྲལ་མི་གྲངས་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་སྲུང༌། མིང་དང༌། སྐྲ་ཕུད་སོགས་ཞུ་མོས་ལྟར་སྩལ་བ་དང༌། མཛད་སེང་ནམ་བྱུང་ལ་རྒས་གསོ་ཁང་དང༌། སློབ་གྲྭ། སྨན་ཁང༌། གཞིས་སྒར་ཁག་དང་བཅས་པར་གཟིགས་སྐོར་ཞབས་བཅགས་བསྐྱངས།

༥༽ལུགས་ཟུང་བསམ་འགྲུབ་གླིང་དུ་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་བཅོ་ལྔ་པ་སྲུང་བརྩི།

༡༩༧༤ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༩ ཉིན་མལ་སོར་ལུགས་ཟུང་བསམ་འགྲུབ་གླིང་བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་འཕྲལ་བཀའ་ཤག་ནས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང༌། དྲུང་ཆེ་ཡན་མཇལ་བཅར་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་འབྲས་ཕེབས་ཏེ་ཉིན་དེའི་མཛད་རིམ་གྲུབ་རྗེས་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕྱིར་ཞབས་འཁོད།

ཚེས་ ༡༠ སྔ་དྲོ་མལ་སོར་གཞིས་སྒར་ཕོ་བྲང་མདུན་ཐང་དུ་གཞིས་ཆགས་གསར་རྙིང་གི་མི་མང་དང༌། སློབ་གྲྭ། རིས་མེད་ཆོས་སྡེ་ཁག ཧོན་སུར་སོགས་ནས་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་བཅར་འཛོམས་ཐོག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཕོ་བྲང་དབུ་གཡབ་འོག་ཞབས་སོར་འཁོད།

བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། མཁན་བླ། སྤྱི་འཐུས། ཕྱི་ནང་གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད། མི་འཐུས་དང་བཅས་གནས་རིམ་བཞིན་གྲལ་འཁོད་གྲུབ་པ་དང༌། སློབ་ཕྲུག་ཚོས་རུ་སྒྲིག་གུས་བཏུད་ཞུས། གཞིས་འགོས་མཛད་རིམ་སྙན་སྒྲོན་དང༌། སློབ་ཕྲུག་ཚོས་རྒྱལ་གླུ་ཕུལ་བ་དང་སྦྲགས། བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན་ནས་རྒྱལ་དར་སྒྲེང་འཛུགས་ཞུས་རྗེས་གྲལ་ལ་འཁོད་དེ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གསུམ་བཅུའི་གསུང་འཕྲིན་20སྩལ།

དེ་རྗེས་སླར་ཡང་བཀའ་སློབ་སྤྱི་ཕེབས་སུ། ‘‘དེ་རིང་གསུམ་བཅུའི་དུས་ཆེན་ཐེངས་བཅོ་ལྔ་པའི་རྗེས་དྲན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དུས་ཆེན་འདི་ནི་ས་གནས་འདི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་རང་དབང་ལུང་པར་བོད་པ་ཁ་འཐོར་ཡོད་པ་ཕལ་ཆེར་ལ་ཉིན་མོ་འདི་གལ་ཆེར་བརྩིས་ཏེ་རྗེས་དྲན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲའི་རྗེས་དྲན་བྱེད་རྒྱུ་འདི་དགའ་དགའ་སྐྱིད་སྐྱིད་བྱེད་པ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་པོ་དང༌། ལོ་ལེགས་པ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་གྱི་རྗེས་དྲན་བྱེད་རྒྱུ་དེ་འདྲ་མིན་པ་རེད།

ང་ཚོར་ལོ་བཅོ་ལྔའི་གོང་གི་དེ་རིང་གི་དུས་ཚེས་འདི་ལ་གནས་ཚུལ་ཐབས་སྡུག་པོ་ཞིག་དང༌། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ནང་འཕོ་འགྱུར་འགྲོ་བའི་དུས་ཚོད་གཉན་འཕྲང་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ཉི་མ་དེ་རྒྱལ་རབས་ནང་གལ་ཆེའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ཆགས། འདི་འདྲའི་དུས་ཚོད་དེའི་དམིགས་ཡུལ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ད་ལྟ་སྨིན་མེད་སྟབས། ཉི་མ་དེར་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གིས་སེམས་ཐག་བཅད་དེ་ལས་འགུལ་འགོ་བརྩམས་པ་དེ་ཇི་སྲིད་མ་འགྲུབ་བར་དུ་དུས་ཚོད་འདི་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་འཕྲལ་གྱི་དཀའ་ངལ་དང༌། དུས་ཡུན་འགྱངས་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སེམས་ཐག་བཅད་དེ་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་པར་ཚང་མས་འབད་རྩོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། དེའི་དྲན་གསོའི་ཆེད་དུ་འཆར་ཅན་བྱས་ཏེ་གསུམ་བཅུའི་དུས་ཆེན་གྱི་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘བོད་སྟོད་ཁུལ་ནས་བཟུང་སྟེ་མདོ་སྟོད་སྨད་ཚང་མ་གང་ལྟར་ཡང་སྙིང་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་པ་དེའི་ཐོག་ཏུ་ངོ་ལྐོག་མེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་ངེས་ཡིན། འཕྲལ་སེལ་གྱི་དཀའ་ངལ་དང༌། འགལ་རྐྱེན་དེ་གནས་ཚུལ་ཐ་དད་རེད། རྩ་བ་སོ་སོའི་དོན་དག་སོ་སོའི་མིས་ཐག་གཅོད་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལ། གལ་ཏེ་སོ་སོའི་མི་ལ་སེམས་ཤུགས་མེད་པའམ། ཡང་ན། གལ་ཏེ་སོ་སོའི་མིའི་བསམ་བློའི་ནང་འགྱུར་བ་ཐེབས་པ་ཞིག་ཡིན་ན། དེ་ཡི་ཉིན་མོ་དེ་ནས་གནས་ཚུལ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་འགྱུར་བ་རེད། ད་ལྟ་འདི་འདྲ་མེད་པར་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་དངོས་གནས་ཧ་ལས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་དུས། ང་ཚོས་འདིར་འཐབ་རྩོད་བྱེད་དགོས་པའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘བར་ལམ་རྩོམ་ཡིག་གསར་པ་འདྲ་ཐོན་པ་ཁ་ཤས་ནང༌། ཧ་ལམ་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་བོད་ལ་ལོག་མ་ལོག་ཅིག་མ་གཏོགས། དེ་མིན་གཞན་དག་གི་དོན་རྩ་རྙོག་གྲ་མེད་པ་ལྟ་བུའི་མཐོང་ཚུལ་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མ་རེད། ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་སྐོར་སྐད་ཆ་ཤོད་པ་དང༌། འབད་རྩོལ་བྱེད་པ་འདི་མང་རུང་ཉུང་རུང་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཐུག་པ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས། མི་གཅིག་གཉིས་ཀྱི་དོན་དག་ལ་ཐུག་པ་དང༌། ཉུང་ཤས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ལ་ཐུག་པ་ཞིག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མ་རེད།

གལ་ཏེ། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཐོག་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ས་ཡ་དྲུག་གི་འདོད་པ་ཁེངས་པའི་གྲ་འགྲིགས་ཙམ་ཞིག་དང༌། རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་འདི་གས་འགྲིགས་ཀྱི་འདུག་བསམ་པ་ཞིག་ཡོད་ན། ང་ཚོས་འདིར་བོད་རང་བཙན་སྐོར་ཤོད་རྒྱུའི་བབས་འོས་ཡོད་པ་མ་རེད་ལ། བཤད་དེ་དགོས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད།

དེ་ག་ནང་བཞིན། ང་རང་ཚོས་དཀའ་ལས་རྒྱག་རྒྱུའི་རྩ་དོན་འདི་རིང་ལུགས་སྤེལ་སྲོལ་འདྲ་མི་འདྲ་དང༌། ལུགས་སྲོལ་གསར་རྙིང་འདྲ་མི་འདྲའི་གནས་ཚུལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་བྱུང་བ་ཞིག་ཀྱང་གཏན་ནས་མིན། ང་ཚོས་དངོས་གནས་འཐབ་འཛིང་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ས་ཡ་དྲུག་གི་མགོ་ཐོག་ཏུ་ཐོབ་ཐང་མེད་པ་གཞན་ཞིག་གིས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པ་དེར་ཐུག་པ་ཡིན། ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་དག་དེ་སོ་སོས་འགན་བླངས་ནས་སོ་སོའི་ལྟོ་གོས་རང་མགོ་མི་ཐོན་པ་མེད་ན་ཡང༌། གལ་སྲིད། སོ་སོར་རང་དབང་མེད་པར་མི་གཞན་དག་ཅིག་གིས་ཚབ་བྱས་ནས་ང་རང་ཚོར་སོ་སོས་བྱས་པ་ལས་ལྷག་པའི་ཕན་ཐོགས་ཤིག་ཡོད་ན་འགྲིགས་པ་རེད།

ང་རང་ཚོས་མ་འཇོན་པ་ཞིག་མི་གཞན་དག་གིས་བྱས་ཏེ་ང་ཚོར་ལྟོ་གོས་མང་བ་སྦྱིན་མཁན་དང༌། ཤེས་ཡོན་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན། འཕྲོད་བསྟེན་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན། ལུང་པར་ཚགས་ཚུད་པ་བྱེད་མཁན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལེགས་པ་ཞིག་ཡོད་ན་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་མ་གཏོགས་མེད། དེ་འདྲ་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་པ་ཡིན་ཙང༌། འགོ་འཁྲིད་མཁན་ཚོ་ཡིན་ན་ཡང༌། ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་འདི་གཞི་ལ་བཞག་ནས་སྐུལ་སློང་དང་འབད་རྩོལ་བྱས། དེ་བཞིན་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་ཐོག་ནས་ཀྱང་དམིགས་ཡུལ་དེ་སེམས་ལ་བཞག་ནས་སྤྱིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཐོག་ཏུ་ཨེ་ཡིན། དེ་མཚུངས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཞལ་འདེབས་བསྡུ་རྒྱུ་ཨེ་ཡིན།

ཕྲུ་གུར་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་ཕྱོགས་ཨེ་ཡིན། གང་ཅིའི་ཐོག་ནས་རྩ་བའི་དམིགས་ཡུལ་དེ་གཞི་ལ་བཞག་ནས་ཚང་མས་འབད་རྩོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། འབད་རྩོལ་བྱེད་དོན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས། ལྟ་བའི་ཐོག་ནས་ཕྱོགས་མཐུན་མ་མཐུན་དང༌། ཆོས་དད་ཡོད་མེད་ཀྱིས་འཐབ་འཛིང་བྱས་པ་ལྟ་བུ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མ་རེད།

དེ་རིང་ངོས་ནས་བསྐྱར་དུ་གསལ་བཤད་བྱས་པ་མ་གཏོགས་གཞི་རྩ་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་རེད། གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་གྱི་སྙིང་དོན་ནམ། འཐབ་འཛིང་གི་ངོ་བོ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་ཇི་སྲིད་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་འདོད་པ་ཁེངས་པའི་དམིགས་ཡུལ་ཞིག་མ་འགྲུབ་ཀྱི་བར་དུ་ང་ཚོའི་འཐབ་འཛིང་གི་ངོ་བོ་དེ་ནམ་ཡང་བརླག་རྒྱུ་དང༌། ནམ་ཡང་བརྗེད་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པས། སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་དེ་ད་མུས་བཞིན་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པ་དེ་གཙོ་བོའི་བརྗོད་དོན་ཡིན།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང‘‘འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་བོད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་འཁོས་མ་སྙོམས་པ་དང༌། མ་བདེ་བ་ཆགས་པའི་རྩ་བ་ཐུག་ས་མིའི་དཔལ་འབྱོར་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཐོག་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་ཡིན་ཙང༌། ལྟ་བ་འདྲ་མི་འདྲ་དང་ལམ་ལུགས་འདྲ་མི་འདྲ་ཆགས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་འཁོས་མ་སྙོམས་པའི་འཕོ་འགྱུར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ཡིན་དུས། ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ལ་ང་ཚོ་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བཙན་བྱོལ་བ་རེད། ངེས་པར་དུ་ཚང་མ་གྲ་འགྲིགས་པ་དང༌། ཚང་མ་མཐུན་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ཉི་མ་གཅིག་བློ་བདེ་བ་དང༌། ཉི་མ་གཅིག་སེམས་སྐྱིད་པ་དང༌། བག་ཕེབས་པ་བྱུང་ན་ཡང་ཁེ་བཟང་རེད། ང་རང་ཚོ་སྡོད་སྒར་གཅིག་གི་ནང་དུ་བསྡད། འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་སྤྱིར་བཏང་གི་གནས་ཚུལ་འདྲ་འདྲ་ཞིག་ལ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོག་ནས་བློ་མ་བདེ་བ་དང༌། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཕྲག་དོག་བྱེད་པ། ཕན་ཚུན་ཤོག་ཁའི་བཟོ་འདྲ་པོ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། དོན་མེད་ཀྱི་རྙོག་གྲ་དང༌། དོན་མེད་ཀྱི་སེམས་ཁྲལ་སྣོན་མ་ཞིག་རེད། མ་གཞི་ད་ལྟ་དེ་འདྲ་ཡོད་པའི་སྐད་ཆ་གོ་རྒྱུ་མི་འདུག་རུང༌། ཡིན་ན་ཡང༌། གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ང་རང་ཚོ་འདིར་སྒྲིག་འཛུགས་གོང་བུའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཐོན་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ཡིན་ཙང༌། སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཆགས་པ་ཡིན་ན་མི་གཅིག་གཉིས་སྐྱེ་འཆི་བྱུང་བ་ཡིན་ནའང༌། སྒྲིག་འཛུགས་དེ་སྡོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། སྒྲིག་འཛུགས་མེད་ན་རྣམ་དབྱེར་ཐོན་པའི་མི་གཅིག་གཉིས་ཤིག་ཡོད་ན་ཡང་ཁོའི་སྐྱེ་འཆི་ལ་ངེས་པ་མེད། སྒྲིག་འཛུགས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་མུ་མཐུད་ནས་ཤུགས་རྒྱག་མཁན་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་དུས། མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བདེ་སྐྱིད་སྒྲུབ་པ་ལ་ནུས་པ་ཐོན་པའི་ལག་ཆ་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་དེ་སྒྲིག་འཛུགས་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས། ང་རང་ཚོས་སྒྲིག་འཛུགས་དེར་ཚང་མས་ཤ་ཚ་དང༌། དེ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་རྒྱུ། དེ་ལ་ཤུགས་སྣོན་བྱེད་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།’’21 ཅེས་སོགས་སྩལ།

བཀའ་ཤག་དང་སྤྱི་འཐུས། བུད་མེད་ཀྱི་སྤྱི་ཚབ། ལྷོ་སྤྱི་བཅས་ནས་གསུང་བཤད་རིམ་བཞིན་གནང་བ་དང༌། དེ་ནས་ཚང་མ་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་བོད་རྒྱལ་བསྟན་མི་རིགས་རང་དབང་གི་དོན་དུ་སྐུ་གཤེགས་དཔའ་བོ་ཕོ་མོ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་དྲན་ཆེད་ངག་བཅད་གུས་བཏུད་གནང་བ་དང༌། མང་ཚོགས་ནས་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་ཐུགས་སྨོན་མཚམས་སྦྱོར་དང་བཅས་མཛད་སྒོ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྲ་རྒྱས་ངང་ལེགས་པར་གྲུབ།

དེ་རྗེས་བྲག་སྐྱབས་རིན་པོ་ཆེ་མཇལ་བཅར་གྱིས་ཚོགས་ཁང་གསར་སྐྲུན་ཟིན་པ་དང༌། འདི་ལོ་འཇིགས་བྱེད་ལྷ་བཅུ་གསུམ་མའི་སྒྲུབ་མཆོད་ཚུགས་ལུགས་སྙན་སེང་གནང་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་དུང་གསང་འདུས་འཇམ་དཔལ་ཞབས་ལུགས་དང༌། བདེ་མཆོག་དྲིལ་བུ་པའི་སྒྲུབ་མཆོད་ཚུགས་ཐུབ་ན་ལེགས་ཚུལ་བཀའ་མངགས་སྩལ་བ་དང༌། མལ་སོར་མངའ་སྡེའི་གསར་འགོད་པ་གསུམ་མཇལ་བཅར་ལ་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་དང༌། མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ། ཡོ་རོབ་ཁུལ་གཟིགས་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་སོགས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་སྩལ།

མལ་སོར་ལུགས་ཟུང་བསམ་གྲུབ་གླིང་གཞིས་སྒར་དང་པོའི་ནང་གཞིས་ཆགས་ལས་ཁུངས་དང༌། མཉམ་སྦྲེལ་ལས་ཁུངས་ཚུགས་ཡུལ་སོགས་ཕྱི་ནང་འཛིན་ཆས་དང་བཅས་པ་གསར་སྐྲུན་ལེགས་གྲུབ་ཀྱི་སྒོ་འབྱེད་དུ་གདན་ཞུས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞབས་འཁོད་དང་འབྲེལ། སྒོ་འབྱེད་ཐུགས་སྨོན་ཕྱག་ནས་བྱིན་རླབས་སྩལ་ཏེ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། གཞིས་འགོ་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང༌། ལས་བྱེད་ངོ་ཡོད་ལ་མཇལ་ཁ། གསར་སྐྲུན་ལས་ཁུངས་ཁག་དང༌། གཞིས་སྒར་ཁག་གསུམ་གྱི་འདྲུད་འཐེན་འཕྲུལ་འཁོར་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ཙམ་དང༌། གཞིས་སྒར་དང་པོའི་ཚལ་ཞིང༌། ཁྱིམ་ཚང་འགའ་ཤས། ཀོ་ཝེ་ར་སྦི་ལིའི་ (Cauvery Valley) གཞིས་སྒར། ལས་ཞོར་སློབ་ཁང་གསར་པ་བཅས་སུ་གཟིགས་སྐོར་དང་ཐུགས་སྨོན་ཕྱག་ནས་སྩལ། ཕོ་བྲང་དུ་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་དང༌། ལོ་འཁོར་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་འདུར་བཅར་འབྱོར་ཕྱོགས་མཐའི་འཐུས་མི་ཁག་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། སྔོན་ལོ་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་ནང་ཆེན་མི་བརྒྱད་ཆེད་འབོད་གང་ཅིའི་གནས་ཚུལ་བཀའ་རྩད་དང་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

ཚེས་ ༡༢ ཉིན་སེ་ར་ཚོགས་ཆེན་གྱི་སྒོ་འབྱེད་དང་སྦྲགས་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། མཁན་པོ་བགྲེས་པས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་ཤིང༌། བྱེས་སྨད་དགེ་བསྐོས་གཉིས་མཇལ་བཅར། དེ་ནས་གསོལ་འབྲས་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་བསྟུན་ལམ་རིམ་ཆེན་མོའི་དབུ་ནས་ཆོས་ཐུན་གཅིག་སྩལ་ཏེ་གྲྭ་དམངས་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་སྲུང༌། རྙིང་དགོན་རྣམ་གྲོལ་གླིང་དུ་ཞབས་བཅགས་མཛད་དེ་རྟེན་ཁག་ལ་ཕྱག་ནས་དང་སྦྲགས་ཁང་ཁུངས་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས།

༦༽ལོ་འཁོར་ལས་བསྡོམས་ཀྱི་ཚོགས་དབུར་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༧༤ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་མལ་སོར་ལུགས་ཟུང་བསམ་གྲུབ་གླིང་གཞིས་སྒར་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་གཞུང་གི་ལོ་འཁོར་ལས་བསྡོམས་ཐེངས་ལྔ་པའི་ཚོགས་དབུར་ཞབས་བཅགས་བཀའ་སློབ་སྩལ་དགོངས་སུ། ‘‘སྤྱིར་བཏང་མཐོང་ཚུལ་གྱི་ཐོག་ནས་ཆ་མཚོན་ན་ཡང༌། ང་ཚོའི་བོད་གཞུང་ཟེར་ཡང་རུང༌། སྒྲིག་འཛུགས་ཟེར་ཡང་རུང༌། བོད་རང་བཙན་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་ཟེར་ཡང་རུང༌། གང་ལྟར། བོད་སྤྱིའི་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་ཡིན་པས། དེ་འདྲའི་སྒྲིག་འཛུགས་བོད་གཞུང་འདི་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་གསོ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཏན་ནས་མེད། ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སུ་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་བོད་གཞུང་གི་འགོ་འཁྲིད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

དེ་ཡང་བོད་པ་མང་པོ་ཞིག་གི་བསམ་བློའི་ནང་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་དགའ་ཞེན་ཡོད་པའི་གཞི་རྩ་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྟེང་ནས་རེད་མ་གཏོགས། བོད་གཞུང་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་བདག་པ་ལྟ་བུ་དང༌། བོད་གཞུང་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་གསོ་དགོས་པ་ལྟ་བུ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མ་རེད། སྤྱིར་བཏང་འགྲོ་སྟངས་ཀྱི་ཐད་ནས་བལྟས་ན། བོད་སྤྱི་པའི་གཞུང་འདི་བོད་མི་མང་གིས་གསོ་རྒྱུ་འོས་པ་རེད།

གལ་ཏེ། རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གིས་བོད་གཞུང་འདི་བློར་བབས་པ་ཞིག་མེད་པ་དང༌། བོད་གཞུང་འདིས་མི་མང་ལ་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་ཕན་ཐོགས་མེད་ན། བོད་མི་མང་གིས་བོད་གཞུང་འདི་གསོ་མི་དགོས་ལ། བོད་གཞུང་འཛུགས་དགོས་དོན་ཡང་མེད། སྒྲིག་འཛུགས་འདི་བསྡུས་ན་འགྲིགས་པ་རེད། ད་ལྟ་བོད་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་གཙོ་བོ་བོད་རང་བཙན་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་དོན་དག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ཡང༌། དེའི་ཞོར་ལ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་རྣམས་ལའང་སྒྲིག་འཛུགས་འདིས་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གིས་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ལ་དགའ་མོས་དང༌། ཤ་ཞེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ན་ནིང་གཞུང་གི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐོག་ལ་སྐུ་ངལ་ཡོད་ན། མི་མང་གི་ཐོག་ནས་སྐུ་ངལ་དེ་སེལ་ཐབས་ཀྱི་འགན་ཁུར་བབས་འོས་ཡོད་ལ། ངེས་པར་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡིན་ཞེས་རང་བཙན་ལས་འགུལ་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ལ་སྐད་ཆ་ཡོང་སྟངས་དེ་འདྲ་རེད། དེ་དངོས་གནས་བབས་འོས་རེད། བཤད་པ་ནང་བཞིན་སྐབས་དེར་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ལྟར་དུས་ཡུན་དེའི་རིང་ད་ལྟ་དཔལ་འབྱོར་བཀའ་བློན་ཚེ་དབང་རྟ་མགྲིན་ལགས་ནས་ལས་བསྡོམས་ནང་ཞིབ་ཕྲ་གསུངས་པ་བཞིན་ཞལ་འདེབས་འབུལ་སྟངས་དེ་འདྲ་རེད།

དངོས་གནས་ང་རང་ཚོ་མིའི་ལུང་པར་དཀའ་ངལ་འོག་གནས་ཡོད་ཀྱང༌། ཚང་མས་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་ཞེན་ཁོག་དང༌། ཤ་ཚ་བསྐྱེད། ཁ་ཤས་རྒྱུ་དངོས་ཀྱིས་མ་ཕོངས་པར་ཞལ་འདེབས་འབུལ་ཐུབ་མཁན་ཡང་ཡོད། ཁ་ཤས་ནི་སོ་སོའི་ནང་མི་བུ་ཕྲུག་གསོ་དགོས་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་ནའང༌། སྤྱི་དོན་ལ་ལྷག་བསམ་དང༌། ཞེན་ཁོག་གིས་ཤུགས་བརྒྱབ་ནས་སོ་སོའི་ལག་སྣེ་འཛངས་པའི་དཀའ་ངལ་ལ་མ་འཛེམས་པར་ཚང་མས་ཞལ་འདེབས་ཕུལ་བ་འདི་ནི་ཧ་ཅང་གི་རླབས་ཆེན་རེད། དངོས་འབྲེལ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་བབས་འོས་ཀྱང་རེད། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཐོག་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད། ཚང་མར་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཡོད།

དེ་དང་ཆབས་ཅིག་སྐབས་རེ་ང་ཚོའི་ལས་ཀ་གཏན་འབེབས་བྱེད་དུས་ཧོལ་རྒྱུགས་དང༌། འཚབ་འཚུབ་ངང་ནས་ཐག་ཆོད་ཕྱིན། མཇུག་ཏུ་དངོས་སུ་ལག་ལེན་འགེལ་བའི་སྐབས་ལ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པ་ཡོང་གི་འདུག དཔེར་ན། འཚོ་བའི་དམིགས་རྟེན་གང་ཡང་མེད་པ་དང༌། མདང་སྐྱེས་ཕྲུ་གུར་གཞུང་འབབ་འབུལ་དགོས་ཆགས་པ་ལྟ་བུ་རེད། མ་གཞི་རང་མོས་དང་བླངས་ཡིན་ན་ཡང༌། དེ་འདྲ་རང་མི་མཛེས་ཤིང་མི་འཚམས་པ་ལྟ་བུ་རེད། བོད་རིགས་ནང་ཁུལ་ནས་ཞེན་དང་ཤ་ཚ་ཡོད་སྟབས། མཛེས་མི་མཛེས་ཀྱི་བསམ་འཆར་དེ་ཙམ་ཡོང་གི་མ་རེད་དེ། ཕྱི་མིའི་མཐོང་ཚུལ་ལ་མདང་སྐྱེས་བྱིས་པ་ཡན་ལ་ཁྲལ་ལེན་པ་ལྟ་བུའི་མཐོང་ཚུལ་ཡོང་གི་མེད་དམ་བསམ་པ་འདི་འཕྲོས་བཤད་ཡིན་པས། དེའི་སྐོར་ལ་ཇི་དགེའི་བསམ་བློ་གཏོང་དགོསཀྱི་འདུག’’ཅེས་དང༌།

ཡང‘‘ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཆ་བཞག་ན་ལས་རྒྱུ་འབྲས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐོག་ནས་ཆ་བཞག་ན་ཡ་རབས། མི་མང་གི་ཞབས་འདེགས་ཞུ་རྒྱུའི་ལས་དོན་འདི་དག་ལ་ད་དུང་ཚང་མས་གཟབ་གཟབ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ལས་ཀྱི་སྣེ་མོར་འཁོད་མཁན་མི་མང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོ་དང༌། སྡོད་སྒར་ཁག་གི་འགོ་ཁྲིད། ལས་ཁུངས་ཁག་གི་ལས་བྱེད་ཟེར་བ་དེ་ཚོ་མི་མང་གི་འགོར་བསྡད་དེ་མར་བཤུ་གཞོག་གཏོང་མཁན་ཞིག་གི་དོན་དག་གཏན་ནས་མིན།

མི་མང་གི་འགོར་བསྡད་ནས་མི་མང་གིས་ཡར་གུས་བཀུར་བྱེད་ཡུལ་ཞིག་དང༌། མི་མང་གིས་ཡར་ཞབས་ཕྱི་ཞུ་ཡུལ་ཞིག་ཀྱང་གཏན་ནས་མིན། ང་ཚོ་གང་བྱེད་མཁན་ཡིན་ཟེར་ན། དངོས་གནས་དྲང་གནས་མི་མང་ལ་ཞབས་ཕྱི་ཞུ་མཁན་ཡིན། དངོས་འབྲེལ་མི་མང་གི་ཞབས་འདེགས་པ་ཡིན’’ཞེས་སྩལ། (ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་ཀུན་གླིང་གིས་བཀའ་ཤག་ནས་སྲིད་དོན་དང༌། བོད་དོན་སྐོར་འགྱུར་འགྲོས་སོགས་གོ་སྒྲིག་དམིགས་བསལ་བྱུང་མ་སོང་བ་དེའི་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཅིག་ཡོང་བ་ཞེས་སྙན་སེང་ཞུས་པར།)

‘‘རྩ་བ་བོད་དོན་སྐོར་ལ་ཁ་སང་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་སར་སྐད་ཆ་བྱུང་བ་ནང་བཞིན་རེད། ང་རང་ཚོས་བོད་རང་བཙན་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་རེ་བ་བརྒྱབ་པ་ཙམ་མིན་པར་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཐོག་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་བོད་དོན་སྐོར་འདི་གང་འདྲ་བྱས་ནས་ཡིན་ཡང༌། ཐག་ཆོད་ཅིག་མ་བྱུང་ན་མི་འགྲིགས་པ་ཞིག་དང༌། ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུར་བསྡད་པ་ཞིག རྙོག་གྲ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཕལ་ཆེར་གསལ་དུ་གསལ་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་འདུག དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། དེ་ཡག་པོ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག

འཛམ་བུ་གླིང་ནང་བོད་སྐོར་སྤྱིར་བཏང་ལོ་རྒྱུས་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ལས། ད་ལྟ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་འདི་སྐོར་དཀའ་ངལ་ཅན་དང༌། རྙོག་གྲ་ཅན་མིན་པར་གྱུར་ཟིན་པ་ཡིན་ན་ཚར་བ་རེད། འོན་ཀྱང༌། དེ་འདྲ་མིན་པར་བོད་སྐོར་དཀའ་ངལ་དང༌། རྙོག་གྲ་སེལ་རྒྱུ་བསྡད་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། འདི་ནི་མི་ལ་ན་ཚ་མངོན་གསལ་ཅན་ཞིག་བྱུང་ན། དེ་ལ་སྨན་བཅོས་ཤིག་མ་བྱས་ཐབས་མེད་ལྟ་བུ་རེད’’ཅེས་དང༌། ‘‘གནས་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཆགས་དགོས་པའི་རྩ་བ་ང་རང་ཚོ་བོད་པ་གཅིག་པུའི་ནུས་པའི་ཐོག་ནས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྒྱ་ནག་སྟོབས་ཆེན་པོ་ཆགས། རྒྱ་གར་ཡང་མང་གཙོ་རང་དབང་གི་ནང་ནས་སྟོབས་ཤུགས་ཆེན་པོ། མི་གྲངས་མང་པོ། ད་ལྟ་སྐྱོ་པོ་ཡིན་ཡང༌། མ་འོངས་པར་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོའི་ལུང་པ་ཞིག་ཆགས། འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་གི་ཆེ་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཨུ་རུ་སུ་ (Soviet Union) དང༌། ཨ་མེ་རི་ཀ་ (America) གཉིས་ནས་ཨུ་རུ་སུ་རྒྱ་ནག་དང་མ་འགྲིགས་པའི་གནས་ཚུལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་ཕྱོགས་དེ་གསུམ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཆགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་དོན་སྐོར་དོ་སྣང་སྐྱེ་གཞི་དེ་འདྲ་ཆགས་པ་རེད’’ ཅེས་དང༌།

ཡང་‘‘གཙོ་ཆེ་ཤོས་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ནི་བོད་ནང་གི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་དེ་རེད། དེ་ནི་དངོས་གནས་དྲང་གནས་ཧ་ལས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ཉེ་ཆར་བོད་ནས་ཡོང་མཁན་ཚོའི་ཐོག་ནས་གོ་རྒྱུ་འདུག ང་ཚོ་འདི་གར་ལས་ཀ་བྱེད་པ་འདི་དག་ཀྱང་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་བསམ་བློ་དེ་དང་བསྟུན་ནས་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། རྩ་བའི་དམ་བཅའ་འམ། སྲིད་བྱུས་ནི་བོད་ནང་གི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་ཚབ་ང་ཚོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་བསམ་པའི་ཐོག་ནས་ལས་ཀ་བྱེད་དགོས།

ང་ཚོས་འདིར་ལས་ཀ་བྱེད་སྟངས་དེ་བོད་ནང་གི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་བསམ་བློ་གང་འདྲ་ཞིག་གཏོང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། དེའི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་བྱེད་པ་མ་གཏོགས། བོད་ནང་གི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློ་གང་འདྲ་ཞིག་གཏོང་གི་ཡོད་རུང་མེད་རུང༌། ང་ཚོ་འདིར་བཙན་བྱོལ་བ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་ཞིག་ཡོད་པ་ཉུང་ཤས་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློ་བཏང་ནས་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཞིག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ང་ཚོ་འདིར་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་སྟངས་དེ་རྒྱ་མི་སྡུག་སྡུག་སྡུག་པ་དང༌། བོད་པ་སེམས་ཤུགས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གཅིག་པུ་ཐོས་པས་ག་ལ་འགྲིགས། རྒྱ་མིས་དངོས་གནས་ཡག་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ན་དེ་ཚོ་ཡང་ངེས་པར་དུ་ཤེས་དགོས་ལ། སྡུག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་དེ་ང་ཚོས་ཐོས་དགོས། རྒྱ་མིས་ཆོས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཏེ་ཆོས་རྩ་མེད་བཟོ་གི་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་མིར་མིའི་འདུ་ཤེས་བཞག་ནས་དངོས་གནས་དམར་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ལྟར་བོད་ནང་འཛུགས་སྐྲུན་ཡག་པོ་ཞིག་བྱས། བོད་ནང་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཐོག་ནས་ཨེ་ཡིན། འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ཐོག་ནས་ཨེ་ཡིན། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐོག་ནས་ཨེ་ཡིན།

གང་ལྟར། ཚགས་ཚུད་པོ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག་ན་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ནས་རང་དབང་མེད་ནའང༌། ཕྱོགས་གཞན་དག་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་ནས་མི་ལ་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་སྟེར་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག་ན། དེ་ང་ཚོའི་བསྒྲུབ་བྱ་ཁག་གཅིག་རེད། བོད་ནང་གི་མི་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་ལའང་དེ་དང་བསྟུན་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་ཡོང་མདོག་ཁ་པོ་རེད། གལ་ཏེ། དེ་འདྲ་ཞིག་གི་གནས་ཚུལ་བྱུང་སྟེ་བོད་ནང་གི་མི་མང་ཚོས་ག་ལེ་ག་ལེར་རྒྱ་མིར་བློ་བལྟ་རྒྱུའི་བཟོ་ལྟ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ན། ང་ཚོས་འདིར་བོད་རང་བཙན་ཟེར་བ་དང༌། བོད་རྒྱ་མིའི་འོག་སྡོད་ཀྱི་མིན་ཞེས་སྐད་འབོད་བྱ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མེད།

ང་ཚོས་འདིར་ལས་ཀ་བྱེད་རྒྱུའི་གཞི་རྩ་ངོ་མ་བོད་ནང་གི་མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློའི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ཏེ་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། དེ་བྱེད་པ་ལ་བོད་ནང་གི་མི་ཚོས་བསམ་བློ་གང་འདྲ་གཏོང་གི་ཡོད་མེད་ཤེས་དགོས། གནས་ཚུལ་ཐོས་སའི་ཐོས་ཁུངས་དེ་རྣམས་ལ་གཅིག་དང་གཉིས་ནས་ཏན་ཏན་བྱས་ཏེ་མངགས་ནས་དངོས་གནས་དྲང་གནས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ང་ཚོས་ཐོས་དགོས་པ་མ་གཏོགས། གནས་ཚུལ་གཅིག་ལ་གཉིས་བརྒྱུད་ཀྱིས་འཁྱེར་ཡོང་མཁན་མི་ཁོང་རང་སྒེར་གྱི་ཐོག་ནས་རྒྱ་མིར་མི་དགའ་བ་ཆགས། སོ་སོ་རྒྱ་མིར་མི་དགའ་བ་ཡིན་སྟབས། སོ་སོའི་ངོ་ཤེས་གཅིག་ལ་གཉིས་བརྒྱུད་ཀྱིས་རྩད་གཅོད་བྱེད་ས་དེ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱ་མིར་མི་དགའ་བ་ཞེ་གཅིག་ཆགས། དེ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཆགས་པའི་གནས་ཚུལ་ང་ཚོའི་ལག་པར་སོན། ང་ཚོས་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་གནས་ཚུལ་དེ་གཞི་ལ་བཞག་ནས་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན་ན། དངོས་གནས་དྲང་གནས་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཆགས་པ་རེད’’ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན་བོད་ནང་མི་མང་ཚོའི་སེམས་ཤུགས་ཆེ་ཐག་ཆོད་ཡོད་པ་ཚང་མ་ཁ་གཅིག་གྲགས་རེད། དེ་ཡང་དབུས་གཙང་དང༌། ཁམས་ཁུལ། མདོ་སྨད་ཁུལ་ཚང་མར་ཧ་ཅང་གྱོང་པོ་བྱས་ནས་བསྡད་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོས་རྒྱུ་ཡོད་པ་འདི་དག་ང་ཚོའི་རེ་བ་རྒྱག་ཡུལ་རྩ་བ་དེ་རེད། མ་གཞི་རྒྱ་མི་གདུག་རྩུབ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས། སྨྱོ་མཆོངས་གཅིག་བརྒྱབ་ན་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོང་སྲིད་པ་ཙམ་ཡིན་ན་ཡང༌། ལས་སླ་པོར་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུ་ཟེར་བ་དེ་ཡང་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད། ད་ལྟ་ཕན་བོད་ནང་གི་མིའི་སེམས་ཤུགས་ཧ་ལས་པའི་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་བྱས་ནས་རྒྱ་མིས་བོད་དོན་སྐོར་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་དོ་སྣང་དང༌། བསུན་སྣང་བྱེད་པ། གནོང་ངོས་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་ཡོང་གི་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་བོད་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་མཁན་ཕལ་ཆེ་བས་བོད་པའི་སྐོར་སྐད་ཆ་ཡོང་དུས་བསྔགས་བརྗོད་བྱེད་མཁན་མ་གཏོགས། སྨད་ར་གཏོང་མཁན་སུ་གཅིག་མི་འདུག དེ་དང་དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་བལྟས་ན། རྒྱ་མིས་ང་ཚོར་ཕྱི་ལོག་ཏུ་ཡོད་པའི་བཙན་བྱོལ་ལོག་སྤྱོད་པ་ཉུང་ཤས་དེ་དག་ཅེས་ཁ་ནས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་ན་ཡང༌། དོན་དག་ངོ་མའི་ཐོག་ལ་ལོག་སྤྱོད་པ་ཉུང་ཤས་ཤིག་ལ་ཆ་བཞག་པས་མི་འགྲིགས་པར་དེ་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། དེ་ལ་འཛེམ་ཟོན་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

དེ་འདྲའི་ངང་ལ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་འགའ་ཞིག་གིས་བོད་དོན་སྐོར་མིག་ཡ་གཅིག་བཙུམས། ཡ་གཅིག་གདངས་པ་འདྲ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ཚང་མ་གུང་བསྒྲིགས་ན་བཟོ་ལྟ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།’’22 ཅེས་སོགས་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་རྒྱས་པར་སྩལ།

དེ་རྗེས་གཞིས་སྒར་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་གཉིས་དང༌། སྡེ་དགེ་རིག་འཛིན་གྱི་དགུན་འདེབས་ཆུ་མའི་ལོ་ཏོག་ཐོན་སྐྱེད་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་ཤིང༌། ཕོ་བྲང་དུ་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་འདུར་བཅར་འབྱོར་འཐུས་མི་སྤྱི་བྱིངས་དང༌། དད་མཇལ་བ་འགའ་ཤས་བཅས་པར་མཇལ་ཁ། གདན་ས་གསུམ་གྱི་མཁན་པོ་ལས་ཐོག་པ་གསུམ་ལ་གྲྭ་ཚང་དྲུག་སོ་སོ་ནས་སློབ་གཉེར་བ་ལྔ་རེ་འཕར་འཛུགས་ཞུ་རྒྱུའི་མཐུན་རྐྱེན་དང༌། ཁུ་ནུ་དགེ་བཤེས་རིག་འཛིན་བསྟན་པ་ནས་བཀའ་པོད་ལྔའི་རྩ་བའི་ལུང་རྒྱུན་འཆད་སྤེལ་གནང་རྒྱུའི་མཐུན་རྐྱེན་བཅས་གསོལ་རས་རྩིས་སྤྲོད་གནང་སྟེ་ལུང་རྒྱུན་རིམ་བཞིན་སྤེལ་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ཧོན་སུར་རབ་རྒྱས་གླིང་བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་རྒྱུད་སྨད་ཆོས་སྒར་གྱི་ཚོགས་ཁང་སྒོ་འབྱེད་ཐོག་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་མཚམས་རྒྱུད་སྨད་མཁན་པོས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང༌། མཁན་ཟུར་གསུམ་དང་ལས་སྣེ་བརྒྱད་ལ་མཇལ་ཁ། གསོལ་འབྲས་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་བསྟུན་རྟེན་ཁག་ལ་ཕྱག་ནས་དང་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ། དཔལ་ལྡན་སྨད་རྒྱུད་གྲྭ་ཚང་དུ་འཇིགས་མཛད་རྡོ་རྗེའི་སྒོ་ནས་རབ་གནས་དགེ་ལེགས་ཆར་འབེབས་ཚུགས་པའི་ཚོགས་དབུར་བཞུགས་ཞབས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༥ སྔ་དྲོ་འབའ་པ་ཨ་སེང་ཅན་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་གྱི་བཤད་ལུང་མདོར་བསྡུས་དང༌། བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་གི་འཕྲིན་བསྐུལ་དམ་ལྡན་མྱུར་བསྐུལ་མའི་ལྗགས་ལུང༌། རྫོང་དགའ་ཆོས་སྡེའི་ཚོགས་ཁང་དང༌། སྒྲོལ་མ་ལྷ་ཁང༌། སློབ་གྲྭའི་འཛིན་ཁང་གསར་རྒྱག་ལེགས་ཟིན་གྱི་སྒོ་འབྱེད། སྒོ་འགྲམ་དུ་ཤིང་སྣ་འདེབས་འཛུགས་དང༌། དར་བྲེགས། འོད་སྣང་ཞེས་པའི་སློབ་གྲྭའི་མིང་ཡིག་ཞལ་ཁེབས་དབྱེ་འབྱེད། སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ལུས་རྩལ་གཟིགས་འབུལ། མང་ཚོགས་སུ་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་བཅས་རིམ་བཞིན་སྩལ། མལ་སོར་མངའ་སྡེའི་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན། སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་བཅས་ནས་གསུང་བཤད་རིམ་བཞིན་གནང་བ་དང༌། གསོལ་ཇ་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་བསྟུན་འཛིན་གྲྭ་ཁག་ལ་ཞབས་བཅགས་གཟིགས་སྐོར་གྱིས་ཕྱིར་ཕོ་བྲང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༦ སྔ་དྲོ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྒྱུད་སྨད་མཁན་པོར་རྒྱུད་གྲྭའི་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་དང༌། རྒྱུད་གྲྭ་རྒན་པ་བཞི་ནས་འཇིགས་བྱེད་ལྷ་བཅུ་གསུམ་མའི་ལས་བསྙེན་རྒྱས་པ་ཟླ་དྲུག་རིང་མཚམས་བཅད་ཀྱིས་སྨིན་གཏོང་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས་དང༌། མཆོད་བསྙེན་དོད་ཀྱང་གསོལ་རས་སྩལ། རྒྱུད་གྲྭའི་ཚོགས་ཁང་དུ་རྒྱུད་གྲྭ་ཚང་འཛོམས་སར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས‘‘དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་སྔར་གྱི་ཕྱག་བཞེས་ཁག་ཉམས་མེད་རྒྱུན་འཛིན་དང༌། འཆད་ཉན་རྣམས་ཁྲལ་མངོན་སླ་བཅོས་མིན་པར་གཟབ་ལེགས་དགོས་ལུགས། ཚང་མས་གང་ཐུབ་ཀྱི་སློབ་གཉེར་བྱ་གལ། སོ་སོའི་སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་བཟང་པོ་དགོས་པ་ལས། མི་མང་གི་དད་གུས་བརླག་གཞིར་སོང་ན་འཐུས་མིན་’’ཞེས་སོགས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་དང༌། ད་ལོ་རྒྱུད་གྲྭ་བཞི་ནས་བསྙེན་མཚམས་བྱ་རྒྱུ་ལྟར། ཕྱིན་ཆད་རིམ་བཞིན་རྒྱུད་གྲྭ་ཚང་མས་ལས་རུང་གི་བསྙེན་པ་གཏོང་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས། བསྙེན་མཚམས་པ་བཞི་བཞུགས་ཡུལ་ལས་ཤག་ཏུ་ཆེད་དམིགས་ཞབས་བཅགས་ཀྱིས་ཐུགས་སྨོན་ནན་ཏན་བཅས་མཛད།

ཚེས་ ༡༨ ཉིན་མལ་སོར་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ལྡི་ལི་ཨ་ཤོ་ཀ་མགྲོན་ཁང་དུ་ཕེབས་བཞུགས་མཛད་དེ་བཟའ་བཅའ་དང་གཞིས་ཆགས་བློན་ཆེན་དང༌། སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན། དངུལ་རྩིས་བློན་ཆེན། རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་བཅས་རིམ་བཞིན་མཇལ་འཕྲད་གསུང་མོལ་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༠ ཉིན་རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་ཝི་ཝི་གྷི་རི་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས་ཐོག་ (Pasonda) ཞེས་པའི་རྒྱ་གར་གྲོང་གསེབ་ཅིག་ཏུ་ཌོག་ཀྲར་ཨམ་བྷེ་ཀར་གྱི་རྗེས་འབྲང་ནང་པར་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་རྒྱ་གར་གྲོང་ཚོ་ཁག་གཅིག་ནས་ལྷ་ཁང་ཆུང་ངུ་ཞིག་གསར་བཞེངས་ཀྱི་སྒོ་འབྱེད་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་དེ་རྟེན་གཙོ་ཐུབ་སྐུར་རབ་གནས་དང༌། བཟང་སྤྱོད་ཡན་ལག་བདུན་པ་གསུངས།

ཕྱི་རོལ་ཚོགས་འདུའི་སར་རྒྱ་གར་ནང་པའི་འགོ་བྱེད་ཅིག་གིས་ཧིན་རྡུའི་ཆོས་དང༌། རིགས་རུས་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་དང༌། རྒྱ་གར་བ་གཞན་ཞིག་ནས་ལན་འདེབས་བྱས་ཏེ་ཁ་རྩོད་བྱེད་བབས་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དགའ་མོས་ཡིད་ཆེས་ཡོད་ན། རང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་རྒྱུད་དུལ་པོ་ཞིག་ངེས་པར་བྱ་དགོས་པ་མ་གཏོགས། ཆོས་དང་སྲིད་དོན་གྱི་བྱ་གཞག་མཉམ་བསྲེས་བྱས་ན་མི་འགྲིགས་པ་དང༌། སེམས་ཅན་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པར་ཆོས་ལུགས་མང་པོས་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པས་ཆོས་ལུགས་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་མཛའ་མཐུན་ཐོག་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་ཐབས་དགོས་ལུགས་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཏེ་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་བཀོད།

གནས་མཆོག་རྡོར་གདན་མི་འཇིགས་སེངྒེའི་ཁྲིར།།

དཔལ་ལྡན་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྐུར་བཞེངས་ཏེ།།

སྐལ་ལྡན་ཟུང་འཇུག་བགྲོད་པའི་ལམ་མཆོག་གི།

དབང་བཞིའི་བྱིན་བརྒྱ་འབེབས་པའི་དགེ་ལེགས་སྩལ།།

བྱམས་བརྩེའི་དུང་གི་རྡུལ་སྙེད་བརྩེགས་པའི་ཟླ།།

གཞན་ཕན་སྣང་བ་འབུམ་དུ་གྲོལ་བ་ལས།།

ལྷོ་ཕྱོགས་བོད་མིའི་གནས་གཞི་ཀུ་མུད་ཏར།།

ཞབས་སེན་འོད་དཀར་འཕྲོ་བའི་དྲི་བསུང་འཐུལ།།

མདོ་སྔགས་གཞུང་བརྒྱའི་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོའི་ངོགས།།

ཐོས་བསམ་ཕ་མཐར་ཕྱིན་པའི་དུས་སྟོན་དུ།།

དགེ་ལྡན་ལུགས་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་ལ།།

དབང་སྦྱོར་གཟེངས་རྟགས་བདུད་རྩིའི་ཆབ་ཀྱིས་བྲན།།

ལོ་འཁོར་ལས་ཀྱི་སྤྱི་འདོམས་སྒྲོག་པའི་ཚོགས།།

མལ་སོར་གཞིས་སུ་བསྟར་བའི་བཀྲ་ཤིས་དབྱངས།།

གང་གསུང་དགྱེས་པའི་འདབ་མ་ཉེར་གྲོལ་བའི།།

རབ་མཛེས་ཁུ་བྱུག་སྔོན་མོའི་གླུ་དབྱངས་སྙན།།

20 གསུང་འཕྲིན་ཆ་ཚང༌། གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

21 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན།’ ཤོག་ངོས་ ༢༤༨ ནས་ ༢༦༠ བར་གསལ། བོད་གཞུང་དྲིལ་བསྒྲགས་ཁང་ནས་སྣར་ཐང་དཔར་ཁང་དུ་དཔར་སྐྲུན་ཞུས། ༡༩༦༠-༡༩༨༦

22 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སྤྱི་འཐུས་དང་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༡༢༧ ནས་ ༡༤༦ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་སྒྲུབ་མཆོད་དང་འབྲུག་དང་གློ་དམག་སྒར་གྱི་དོན་རྐྱེན།

༡༽དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་སྒྲུབ་མཆོད་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༧༤ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་སྔ་དྲོ་གནས་དགའ་གཉིས་གཟིམ་ཆུང་དུ་སྤྱན་འདྲེན་རྗེས། བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་བོད་གངས་ཅན་པའི་བསྟན་སྲིད་བདེ་ཐབས་ཆེད། འདི་ལོ་དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་སྒྲུབ་མཆོད་རྒྱས་པ་མཛད་བཞེད་ལྟར། སྔ་ལོ་ནས་ཕུར་པ་དང༌། མཆོད་ཆས། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དགོས་མཁོ་སོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཕྱག་གྲོན་འཛེམས་མེད་ཀྱིས་གོ་སྒྲིག་གྲུབ་དོན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། རྣམ་གྲྭ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ། བླ་ཏི་སྤྲུལ་སྐུ། རྣམ་གྲྭའི་དབུ་ཆོས་འདུས་དམངས། གནས་དགའི་དགེ་འདུན་བཅས་ཕུར་པའི་བསྙེན་པ་སོང་བ་དགེ་འདུན་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ནས་མཚམས་རྡོ་བསྐྱེད་ཆོག་དང༌། ས་ཆོག་སོགས་སྦྱོར་བ་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་བསྐྱངས་ཏེ་དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་སྒྲུབ་མཆོད་རྒྱས་པ་འཕར་ཚུགས་གནང་བའི་དབུ་འཛུགས་མཛད་ཅིང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཚོགས་དབུར་སྔ་དགོང་གཉིས་ཀར་ཕེབས་ཞབས་བཀོད།

ཕྱི་ཉིན་རྒྱུད་སྟོད་བསྙེན་མཚམས་པ་གཅིག་མཚམས་གྲྭའི་ཁོངས་སུ་བསྡད་འཐུས་བཀའ་འཁྲོལ་དང༌། ད་ལམ་ཆེད་འབྱོར་དད་མཇལ་དང༌། དཔལ་འབྱོར་བཀའ་བློན་ཚེ་དབང་རྟ་མགྲིན་གྱིས་དཔལ་འབྱོར་ལས་དོན་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་ཟིན་པའི་ལས་བསྡོམས་སྙན་ཞུ་དང་ཚོགས་མི་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། ཕྱི་སོག་དད་མཇལ་བ་གྲྭ་རྒན་གསུམ་དང་སྐྱ་བོ་གཅིག་བཅས་ཀྱིས་ཞུ་མོས་ལྟར་དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ་མ་དང༌། དམིགས་བརྩེ་མའི་ལྗགས་ལུང་བཅས་སྩལ།

ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢ ནས་ ༡༧ བར་ཕུར་པའི་བདུད་རྩི་སྨན་སྒྲུབ་ཚོགས་དབུར་ཉིན་ལྟར་འཆར་ཅན་སྔ་དགོང་ཕྱག་ཚོད་ ༤ ནས་ ༦ བར་བཞུགས་ཞབས་བསྐྱངས་ཏེ་དངོས་གྲུབ་ལེན་ཆོག་དང༌། སྦྱིན་སྲེག དཀྱིལ་འཁོར་བསྡུ་ཆོག མཚམས་ཐོ་གཤེགས་ཆོག་སོགས་དང༌། ཁྲུས་གསོལ། བཟང་སྤྱོད། རྡུལ་མཚོན་གཤེགས་གསོལ་སོགས་མཇུག་གི་སྦྱོར་བ་ཁག་སྤུས་གཙང་དང༌། ལྷག་པར་ཐོག་མའི་དབུ་འཛུགས་དང༌། དཀྱིལ་འཁོར་སྒྲུབ་མཆོད་དངོས་གཞི། དངོས་གྲུབ་ལེན་ཆོག་སོགས་གལ་ཆེའི་སྐབས་ཚོགས་དབུར་ཉིན་འཁྱོངས་བཞུགས་ཞབས་དང་འབྲེལ་སྒྲུབ་པ་དངོས་གཞི་དབུ་ཚུགས་པ་ནས་བཟུང་མ་གྲུབ་བར་དགེ་འདུན་གསུམ་རེས་མོས་ཀྱིས་ཉིན་མཚན་ཁོར་ཡུག་བར་མེད་བཟླས་པ་རྒྱུན་མཐུད་བཟླ་བ་སོགས་ཕྱག་ལེན་ཤིན་ཏུ་ཞིབ་རྒྱས་མཛད།

ད་ལམ་གྱི་སྒྲུབ་མཆོད་འདི་མཆོད་ཆས་དགོས་མཁོ་མཐའ་དག་ཆ་ཚང་ཞིང༌། མཆོད་གཏོར་ཁག་སྤུས་དག་རྒྱས་པ། སྒྲུབ་པ་པོ་དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་བསྙེན་སོང་ཤ་སྟག སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་གྱི་ཕྱག་ལེན་མཐའ་དག་ཞིབ་རྒྱས་སྤུས་གཙང་དམིགས་བསལ་མཛད་པ་ནི་བསྟན་འགྲོའི་གསོས་སྨན་དམ་པར་གྱུར།

༢༽འབྲུག་ནང་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་དཀའ་ངལ་སྐོར།

༡༩༧༤ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ཉེ་ལམ་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ས་ཐིམ་བུར་བཅའ་བཞུགས་བོད་གཞུང་དོན་གཅོད་ལྷ་སྡིངས་བསོད་ནམས་དཔལ་འབྱོར་འབྲུག་གཞུང་ནས་གློ་བུར་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་ཐོག བོད་མི་དང༌། འབྲུག་མི་མང་པོ་ཞིག་ཛ་དྲག་ཆེན་པོས་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་སོ་སོའི་ནང་ཁྱིམ་དང༌། བོད་གཞུང་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་བཅས་ཀྱི་ཁང་པ་ཚང་མའི་ཕྱི་ནང་ཞིབ་བཤེར་བྱས་ནས་ཡིག་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་འཕྲོག་འཁྱེར་བྱས་པས་མ་ཚད། བཙོན་འཇུག་བྱས་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཁྲིམས་གཅོད་དྲག་པོ་བཟོད་གླགས་མེད་པ་གཏོང་གི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་མི་སྙན་པ་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་དུ་གསན་ཐོས་བྱུང་མ་ཐག་བཀའ་བློན་ལྷན་རྒྱས་བཀའ་བསྡུར་གྱིས་གནས་དོན་སྙན་སེང་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཡོང་རྐྱེན་དངོས་འབྲེལ་ཡིན་མིན་ད་དུང་རྩད་གཅོད་ཞིབ་ནན་བྱ་དགོས་པ་དང༌། ངེས་བདེན་དངོས་འབྲེལ་ཡིན་ཚེ་འབྲུག་བོད་བསྟན་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་མཛའ་མཐུན་ལ་གནོད་འགལ་འགྱུར་གཞིར་མ་སོང་བའི་ཐོག་ནས་བབས་ལྷིང་ཞི་འཇམ་ཐབས་མཁས་ཀྱི་བསམ་གཞིགས་གོ་བསྡུར་གཟབ་ནན་བྱ་དགོས་ལུགས་དང༌། བཀའ་བློན་ངོ་མ་གཅིག་འབྲུག་ཏུ་ངོ་བསྐྱོད་བྱ་འོས་སོགས་བཀའ་སློབ་སྤྱི་ཕེབས་ལྟར། དགོང་དྲོར་དེ་དོན་འབྲུག་གཞུང་ལ་ཞིབ་མོལ་ཞུ་ཆེད་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་ཐོན་མཇལ་ལ་ད་ལམ་བཀའ་བློན་ངོ་མ་གཅིག་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཙང༌། གནས་ཚུལ་གང་ཅིར་ཕན་ཚུན་སྐད་ཆ་གསལ་པོ་དང་ལྷུག་པོ་ཤོད་རེས་བྱས་པའི་ཐོག་ནས་དོན་སྙིང་འབྲུག་བོད་མཛའ་མཐུན་ཡ་འགལ་དུ་མི་འགྲོ་བ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ལུགས་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་མངགས་སྩལ།23

ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་སྔ་དྲོ་འཆར་འཕར་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཁག་བསྐྱངས་ཤིང༌། སྐུའི་གམ་བཅར་བར། ‘‘རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་གོང་མ་དགུང་ལོ་མཐོན་པོ་མ་བཞུགས་པ་ཚོ་སྤྱིར་བཏང་བྲིས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཤག་བསམ་བྱུང་ཡང༌། རྣམ་ཐར་ཚོ་ལྟ་དུས་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད་མི་འདུག སྐུ་བརྙན་སོགས་ལ་ཕྱག་མཛུབ་བཙུགས་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔོན་མའི་སྐད་ཆ་མང་པོ་བཤད་འདུག

དེར་བརྟེན། རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ནས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཡན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཁག་ལ་ཞིབ་འཇུག་གིས་དོན་ཆུང་ཚིག་རྙོག་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་རྩ་དོན་ཁག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དཔར་འདེབས་ཐུབ་ན། དེང་སང་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་བསྒྲུབས་པར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གནས་མ་ཟད། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་ཕྲན་བུ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་སུ་འོས་བསམ་ཞིབ་བྱ་དགོས།’’ ཞེས་བཀའ་མངགས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༤ དགོང་དྲོ་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་འབྲུག་ནས་ཕྱིར་འཁོར་འབྱོར་མཇལ་ཐོག འབྲུག་གཞུང་ལས་ཁང་ཆེན་མོར་འབྲུག་རྒྱལ་བློན་ལྷན་འཛོམས་སར་ངོ་བཅར་ཞུས་ཏེ་གང་ཅིའི་གནས་ལུགས་ཞིབ་ཞུ་གནང་བར། འབྲུག་གཞུང་ནས་གསུང་བབས་སུ་བར་ལམ་འབྲུག་ནང་གནས་སྡོད་བོད་མིས་ཡུལ་གྱི་བདེ་འཇགས་ལ་གནོད་སྐྱོན་དང་གཏོར་བཤིག་གནོད་འགལ་གྱི་ལས་དོན་ཇི་སྙེད་བྱས་ལུགས་དང༌། དེ་དག་གི་དུག་རྩ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ལ་ཐུག་ཚུལ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་མི་འཛིན་བཟུང་དོ་དམ་བྱས་ཚུལ་བརྗོད་རྙོག་མང་དག་གིས་ད་ལམ་བོད་མི་རྣམས་གློད་བཀྲོལ་མ་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་རྣམས་སྙན་སེང་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དེའི་སྐོར་མཇུག་སྐྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་ཇི་དགེ་བཀའ་ཤག་ཏུ་གོ་བསྡུར་བྱ་དགོས་བཀའ་མངགས་ཕེབས་པ་ལྟར། བཀའ་བློན་ངོ་བཞུགས་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། དབང་འདུད་རྡོ་རྗེ། སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད་བཅས་རྣམ་པ་བཞི་དང༌། སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ། ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་ཕུན་ཚོགས་དོན་ལྡན་བཅས་སྙན་ཞུར་བཅར་ཏེ། ད་ལམ་འབྲུག་གཞུང་གི་གསུང་བབས་གནས་ཚུལ་ཁག་ལ་ཞིབ་འཇུག་གོ་བསྡུར་ཞུས་པའི་མཐོང་ཚུལ་དང༌། ཐབས་ཤེས་མུ་མཐུད་མཛད་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་འཆར་བཅས་སྙན་སེང་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྤྱི་བྱིངས་དེ་དོན་བྱ་འཐུས་ཐོག་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་གལ་སྲིད་འབྲུག་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་བྱིངས་རྒྱ་གར་དུ་ཡོང་དགོས་རིགས་ཤར་ན་དགོངས་བཞེས་ཡོང་བ་ཞེས་ལྷང་ཙམ་ཞུས་རིགས་དང༌། འབྲུག་རྒྱལ་ཁྲི་དར་འབུལ་མིར་བཀའ་ཟུར་ཕྲེང་རིང་དང༌། ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་དབང་རྡོར་ཕེབས་རྩིས་ཀྱང༌། ད་རེས་ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་ཁྱོན་ཆེ་འདུ་འཛོམས་ཡོང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ལ་བརྟེན་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་གྱི་ཚབ་ཏུ་ཕུན་དོན་བསྐྱོད་ན་ལེགས་ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ཉེ་དུས་འབྲུག་དོན་བྱེད་ལྷ་སྡིངས་པ་སོགས་བོད་མི་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ནས་འབྲུག་གཞུང་ལ་གནོད་པའི་ལས་འགུལ་བྱས་ཚུལ་ལ་བསྙད་དེ་འབྲུག་གཞུང་ནས་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་དང༌། དེ་རྗེས་ལྡི་ལིར་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ཉམས་ཞིབ་ལས་བྱེད་ལྷ་མོ་ཚེ་རིང་བལ་ཡུལ་སྤོག་རར་རྩིས་ཞིབ་ཏུ་བསྐྱོད་སྐབས་བལ་གཞུང་ནས་གློའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁོངས་གོ་ལག་རྩིས་འབུལ་དགོས་ལུགས་སོགས་ལ་བསྙད་དེ་འཛིན་བཟུང་བཀག་བསྐྱིལ་བྱས་པ་བཅས་བོད་མི་རིགས་སྤྱི་ལ་ངན་དོགས་རྐྱེན་ངན་ཇི་སྙེད་བྱུང་བ་ཞི་ཐབས་ཆེད་འདི་ཉིན་དབུ་འཛུགས་ཀྱིས་བདུན་ཕྲག་གཅིག་རིང་གཟིམ་ཆུང་དབུ་རྩེར་རྣམ་གྲྭ་མཁན་པོ་ཐེ་བས་དགེ་འདུན་བཞི་བཅུ་སྐོར་ནས་དམར་ནག་གཉིས་གཙོ་གྱུར་སྲུང་སྤྱིའི་བསྐང་འཕྲིན་འཕར་སྒྲུབ་གནང་བའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཕེབས་ཞབས་འཁོད།

ཚེས་ ༢༥ ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་རིང་མིན་ཕྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢ ཉིན་འབྲུག་ཆོས་རྩེ་ཀྲོང་སར་དཔོན་སློབ་འཇིགས་མེད་སེང་གེ་དབང་ཕྱུག་འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་ཁྲི་བཞེངས་མཛད་སྒོ་གནང་རྒྱུར་བརྟེན། རང་གཞུང་ནས་ཁྲི་སྐྱེས་རྟེན་འབུལ་སྐུ་ཚབ་ཏུ་ཤེས་རིག་བཀའ་ཟུར་མ་སུ་རིའི་སློབ་སྤྱི་ལས་ཐོག་ཕྲེང་རིང་པ་འཇིགས་མེད་སུམ་རྩེན་དབང་པོ་དང༌། ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་ཕུན་ཚོགས་དོན་ལྡན་གཉིས་འབྲུག་རྒྱལ་ལ་སྦུག་དམ་བཀའ་ཡིག་དང༌། ཁྲི་སྐྱེས་རྟེན་འབུལ་དང་སྦྲགས་མངགས་རྫོང་བསྐྱངས་པ་དང༌། ཡང༌། ཉེ་དུས་འབྲུག་གཞུང་ནས་བོད་མི་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་རྣམས་ནས་འགལ་ཉེས་བྱུང་མིན་སྐོར་རིམ་པས་དགོངས་དྭངས་ཡོང་རྒྱུར་སྔ་འཕྲོས་བོད་མི་དོ་དམ་ཁོངས་ཡོད་རྣམས་རང་ཁྱིམ་སོ་སོར་བསྡད་འཐུས་བཀའ་འཁྲོལ་དགོངས་བཞེས་ཡོང་བའི་ཞུ་སྐུལ་བཀའ་ཡིག་གཅིག་དང༌། རྒྱལ་མོ་ཆོས་ཉིད་དབང་མོར་འཚམས་འདྲིའི་བཀའ་ཡིག་རྟེན་སྦྲགས་གཅིག་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༣༠ ཉིན་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ་ནས་བོད་དོན་སྐོར་བརྟག་པ་གནང་བའི་མནལ་ལྟས་ཇི་བྱུང་གནས་ཚུལ་སྙན་ཞུར་ཕུལ་འབྱོར་སྤྱན་བསྟར་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ངོས་རང་ལའང་བར་ལམ་ནུབ་ཅིག་ལྷ་སར་སླེབས་ཉམས་ལ་སློབ་དཔོན་གྱི་སྣང་བརྙན་རྣམ་ཀུན་དང་མི་འདྲ་བའི་འཇིགས་ཟིལ་ཆེ་བ་ཞིག་རྨིས་ཏེ་ལྷ་སར་སྐུ་བརྙན་འདི་མ་གཏོགས་ཚང་མ་རྒྱ་མིས་གཏོར་བཤིག་ཟིན་ཚུལ་རྨིས་བྱུང་ཞེས་བཀའ་ཕེབས། ཕྱི་ཉིན་གཟིམ་ཆུང་དབུར་རྩེར་རྣམ་གྲྭ་བརྒྱད་ནས་ལྷ་བསང་དགྲ་ལྷ་དཔང་བསྟོད་གནང་བའི་ཚོགས་དབུར་བཞུགས་ཞབས་བཀོད་པ་དང༌། དེ་ཡང་གནས་ཆུང་བཀའ་ལུང་དགོངས་དོན་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེར་བརྟན་བཞུགས་གནད་སྨིན་བསྟར་འབུལ་ཞུ་དགོས་ཕེབས་དོན་ལྟར། མཚན་ཞབས་གསེར་ཀོང་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་བཞུགས་རྣམ་གྲྭ་བཅུ་གཉིས་བཅས་ནས་བདེ་མཆོག་ཚེ་ལྷ་དཀར་པོའི་ཚེ་ཆོག་ཚོགས་འཁོར་དང་འབྲེལ་བའི་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་དུ་སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་ངོ་ལས་གཉིས་མངགས་རྫོང་མཛད།

ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༧ ཉིན་འབྲུག་གཞུང་ནས་འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་བོད་མི་རྣམས་སྲོག་ཐོག་ཉེས་ཆད་གཅོད་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་སོགས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་གཤིས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འབྲུག་རྒྱལ་པོར་འབྲུག་ནང་སྲིད་བློན་ཆེན་གྱིས་ཚགས་ཤོག་ཁག་ཏུ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་གསལ། འབྲུག་རྒྱལ་སྐུ་སྲོག་བཀྲོང་རྒྱུའི་ཉེས་མིང་འོག་ཚུད་པའི་བོད་མི་དེ་དག་ཉེས་པ་སྲོག་ཐོག་ཏུ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་འཁོད་པར་བློ་འཚབ་ཅི་ཆེར་གྱུར་ལུགས་དང༌། སྤྱིར་ནང་པ་དང༌། ཡང་སྒོས་བོད་པའི་མིང་ཐོག་དེ་ལྟ་བུའི་བྱ་སྤྱོད་མི་སྤེལ་བའི་དགོངས་བཞེས་ཡོང་བའི་བཀའ་ཏར་གཅིག་དང༌།རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ཨིན་དྷར་གྷན་དིར་དེ་སྐོར་ཕན་གྲོགས་གང་དྲག་ཡོང་བའི་བཀའ་ཏར་གཅིག་བཅས་ཆེད་དུ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༦ ཉིན་རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ། རྗེ་བཙུན་པདྨ། མངའ་རིས་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་མཇལ་བཅར་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་གྲུབ་རྗེས་བྱིངས་སྔོན་ཕེབས་ཐོག་རྒྱལ་དོན་ནས་བར་ལམ་འབྲུག་གཞུང་ནས་བོད་མི་འཛིན་བཟུང་བྱ་དོན་ཁོང་ཚོས་འབྲུག་རྒྱལ་པོར་བསམ་སྦྱོར་ངན་བརྩམས་བྱས་ལུགས། དེའི་འཆར་འགོད་བྱེད་གཙོ་རྒྱལ་དོན་ཡིན་ལུགས་སོགས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་སྐོར་དེ་དག་ལ་འབྲེལ་བ་སྤུ་ཙམ་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་གསར་མཁན་ཚོགས་འདུར་ཁྱབ་བསྒྲགས་དང༌། འབྲུག་རྒྱལ་པོར་ཕྱག་བྲིས24ཐད་འབུལ་ཞུས་པ། གཞན་ཡང་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཁག་ཐུག་འཕྲད་གནང་བ་བཅས་བར་ལམ་གནས་ཚུལ་ཡོང་རྐྱེན་རྣམས་སྙན་སེང་ཞུས།

ཕྱི་ཉིན་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེ་ལྡི་ལི་ནས་ཕྱིར་འཁོར་འབྱོར་མཇལ་ལས་དོན་སྙན་སེང་ཞུས་རྗེས་ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་ཁང་ནས་ཁ་པར་འབྱོར་དོན། ལྡི་ལི་འབྲུག་གཞུང་ཚབ་ཁང་ནས་འབྲུག་ནང་བོད་མིའི་སྐོར་བཀའ་མོལ་གནང་ཆེད་སྐུ་ཚབ་བགྲེས་པ་ཞིག་འབྲུག་ཏུ་འཕྲལ་གཏོང་ཡོང་བ་ཞེས་ཞུ་དོན་སྙན་སེང་ཞུས་འབྲེལ་སྐུ་ཚབ་ཏུ་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེ་གཉིས་བསྐྱོད་འཐུས་བཀའ་མངགས་ཕེབས།

དེ་མཚུངས་འབྲུག་སྡོད་བོད་མི་ཚོས་འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་དབང་མགོ་རྟིང་སློག་རྒྱུའི་ངན་ཁག་དཀྲི་བའི་གནས་ཚུལ་གཞི་མེད་དཀྲོག་གཏམ་འབའ་ཞིག་ཡིན་སྐོར་འབྲུལ་རྒྱལ་སེང་གེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་ལ་བཀའ་ཡིག་སྩལ་དོན།

ྋ མི་རྗེ་མཆོག་ལ།

ངོས་ནས་ཉིན་ཤས་སྔོན་སྐུ་ཉིད་ལ་ཏར་འཕྲིན་ཞིག་ཕུལ་བ་ཕྱག་སོན་བྱུང་རེ་ཡང༌། ད་ལམ་དེའི་ངོ་བཤུས་ཤིག་བསྐྱར་འབུལ་ཞུས་ཤིང༌། ངོས་ནས་དེའི་ནང་ཞུས་དོན་བཞིན། ཉེ་བའི་ཆར་འབྲུག་ཡུལ་ནང་ངོས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ལྷ་སྡིངས་ཐེ་བའི་བོད་མི་མང་དག་ཅིག་ལ་འབྲུག་རྒྱལ་སྲིད་དབང་མགོ་རྟིང་སློག་རྒྱུའི་ངན་ཁག་གི་དོན་རྐྱེན་འོག་འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བར་བློ་འཚབ་ཅི་ཆེར་གྱུར། བོད་མི་རྣམས་ལ་ངན་ཁག་ནག་ཉེས་དེའི་རིགས་མེད་པར་རིམ་གསལ་མཐིལ་བརྡོལ་གཙང་མ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། ཁོ་ཚོས་དེ་འདྲའི་ལས་འགུལ་བརྩམ་དགོས་དོན་གཏན་ནས་མ་མཆིས།

ངོས་ཀྱི་སྤུན་མཆེད་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་སྐུ་ཉིད་ལ་གནས་བྲིས་ཕུལ་དོན་བཞིན། ཁོང་ལ་དེ་འདྲའི་དོན་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བ་རྩ་བ་ནས་མེད་ཁར། ལྷ་སྡིངས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཀྱང་དེ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པ་དང༌། བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ལགས་ནི་ཆིག་སྒྲིལ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཚོགས་པར་ཞལ་འདེབས་གང་འཚམས་ཤིག་བརྒྱབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་དབྱངས་སྐྱིད་ནང་མི་དང་འབྲེལ་བ་ཞིག་བྱུུང་བ་རེད།

ངོས་རང་དབྱིངས་སྐྱིད་ལགས་ཀྱི་ཕ་མ་དང༌། ལྷག་པར་པཱ་ལགས་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བ་ནི་ཆོས་འབྲེལ་འབའ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ཚོས་ཆོས་འབྲེལ་ཞིག་དགོས་འདུན་ཐེངས་ཁ་ཤས་བཏོན་པ་ལས། དེ་མིན་འབྲུག་གཞུང་རྒྱལ་ནང་གི་ཆབ་སྲིད་གནད་དོན་སྐོར་གླེང་སློང་བྱ་རྒྱུ་ལྟ་ཅི། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་ལའང་ངོས་དང་མཉམ་གླེང་སློང་བྱས་པ་བྱུང་མེད་སྟབས། མ་འོངས་འབྲུག་གཞུང་ནས་ཞིབ་འཇུག་མཐིལ་ཕྱིན་པ་ཞིག་གནང་ན་གནད་དོན་ཡོངས་རྫོགས་གསལ་པོ་ཆགས་རྒྱུར་གདོན་མི་ཟ། དངོས་འབྲེལ་བྱས་ན། སྐུ་ཉིད་དངོས་སུ་མཇལ་མོལ་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཐོབ་ན་བསམ་པའི་རེ་བ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱས་པ་ཡིན། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ལོ་ཤས་སྔོན་ནས་འབྲུག་ཡུལ་ནང་གཞི་མེད་དཀྲོག་གཏམ་སྐད་ཆ་མང་ལྷགས་ཁྱབ་གདལ་ལ་བརྟེན། དེ་དག་གཙང་མ་བཟོ་རྒྱུ་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ནང་འཆར་སྣང་ཆེ་བས། ད་དུང་ཡང་སྐུ་ཉིད་མཇལ་འདོད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་བཞིན། དུས་མི་རིང་བ་ཞིག་ནང་མཇལ་མོལ་དོན་འབྲས་སྨིན་པའི་རེ་བ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་སྩལ།

སྐབས་དེའི་འབྲུག་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་ཛ་དྲག་གནས་ཚུལ་སྐོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་ཐུགས་སྣང་ཇི་བྱུང་རང་རྣམ་ནང་འཁོད་གསལ། ‘‘༡༩༦༠ ལོ་རབས་རྫོགས་མཚམས་དེ་ནི་ངོས་ནས་རྒྱ་གར་དང༌། བལ་ཡུལ། འབྲུག་ཡུལ་བཅས་ཀྱི་ནང་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་འབུམ་གཅིག་གཞིས་ཆགས་བྱཻད་པའི་ལས་གཞི་གཙང་འགྲུབ་ཐུབ་པའི་རྨི་ལམ་མངོན་དུ་འགྱུར་རྒྱུའི་ཐོག་མའི་རྟགས་མཚན་དང་སྟབས་འཁེལ་ཞིང༌། དེར་བརྟེན། ངོས་ཀྱིས་བོད་ནས་གནས་ཚུལ་ཏོག་ཙམ་ཐོས་པ་དེ་ཧ་ཅང་སེམས་སྡུག་སྐྱེ་གཞི་ཞིག་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་མ་འོངས་པར་དངོས་སུ་ཕུགས་རེ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཆོག་པའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག

དེ་ལྟར་ནའང༌། ངོས་ཀྱི་ཐད་ཀའི་སྟངས་འཛིན་གྱི་ཕྱི་ལོགས་སུ་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་ཀྱི་བྱུང་རྐྱེན་ཁག་གཉིས་ཀྱིས་ང་ཚོའི་གནས་བབས་ངེས་གཏན་མེད་པར་འདི་ལྟ་བུའི་གནས་སུ་གྱུར་འདུག་ཨང་སྙམ་པའི་དྲན་གསོ་ཞིག་ཐེབས་བྱུང༌།

བློ་འཚབ་སྐྱེ་དགོས་པའི་དོན་རྐྱེན་དང་པོ་ནི། འབྲུག་ཡུལ་དུ་གཞིས་ཆགས་པའི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་བཞི་སྟོང་ཙམ་གྱི་སྐོར་ཡིན། འབྲུག་ཡུལ་ནི། བོད་དབུས་གཙང་མངའ་ཁུལ་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་དང་རྒྱ་གར་ནས་ཐག་རིང་ཤར་ཕྱོགས་ས་མཚམས་ཁུག་ཀྱོག་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ཡིན། དེ་ནི་བོད་དང་འདྲ་བར་བརྗིད་ཆགས་ཅན་གྱི་རི་བོས་ཁེངས་པའི་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། དེའི་ཡུལ་མི་རྣམས་ནི་བོད་མི་ཚོ་དང་འདྲ་བར་ནང་ཆོས་ལ་དད་མོས་བྱེད་པ་རེད། བོད་དང་མི་འདྲ་བར་འབྲུག་ཡུལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་མི་ངོ་མ་ཞིག་ཡིན།

འབྲུག་རྒྱལ་ཞིང་གཤེགས་དམ་པས་འབྲུག་ཡུལ་དུ་སྐྱབས་བཅོལ་ཞུ་མཁན་བོད་མི་ཚོར་བྱམས་སྐྱོང་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་གནང་བ་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་རོགས་སྐྱོར་འོག་ཁོང་ཚོར་ས་ཞིང་དང་འགྲུལ་སྐྱེལ་གྱི་རོགས་རམ་ཡང་གནང་ནས་ངོས་ཀྱི་མི་མང་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་སོ་ནམ་ཞིང་ལས་ཀྱི་གཞིས་ཆགས་འཛུགས་རྒྱུའི་རོགས་རམ་གནང་ཡོད།

དང་ཐོག་བྱེད་སྒོ་ཚང་མ་ལམ་ལྷོང་ངང་བོད་མི་ཚོ་ཧ་ཅང་སྐྱིད་པོ་བྱུང་ཡོད། ༡༩༧༤ ལོར་ངོས་ནས་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་དང་པོ་བསྐུར་སྐབས་འབྲུག་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་བོད་མི་ཁག་གཅིག་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་སྟེ་ཁོང་ཚོ་གང་ལེགས་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གོ་དུས་ངོས་རང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཁོང་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་ཡུལ་མི་རྣམས་ལ་བསྟོད་བསྔགས་ཆེན་པོ་བྱེད་ཅིང༌། ལྷག་པར་ཉེ་དུས་རྒྱལ་པོའི་ཁྲིར་གསར་དུ་མངའ་གསོལ་ཞུས་པའི་འབྲུག་རྒྱལ་འཇིགས་མེད་དབང་ཕྱུག་ལ་ཆེ་བསྟོད་དང༌། མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཁོང་གིས་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་སྟངས་ལ་བློ་མོས་ཆེན་པོ་ཞུ་གི་འདུག

འོན་ཀྱང༌། ཟླ་ཤས་རྗེས་གནས་བབ་དེ་ཆེས་ངན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། བོད་མིའི་ཁོངས་ནས་མི་སྣ་དྲག་གྲས་ཉེར་གཉིས་འཛིན་བཟུང་གིས། ཁྲིམས་བཤེར་གང་ཡང་མེད་པར་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ས་ཐིམ་བུའི་བཙོན་ཁང་དུ་བཅུག་ནས་མནར་གཅོད་བཏང་འདུག དེའི་ཁོངས་འབྲུག་རྒྱལ་པོ་ཞིང་གཤེགས་ཀྱི་སྐུ་ཉེ་ཡིན་པ་དང༌། འབྲུག་སྡོད་ངོས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ལྷ་སྡིངས་ཀྱང་བཙོན་འཇུག་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོས་སྐབས་ངོས་རང་ཧ་ཅང་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང༌། (གཞི་རྐང་མི་དེ་དག་ལ་ལྐོག་གཡོ་ངན་ཇུས་ཀྱི་ནག་ཉེས་བཙུགས་པ་དེར་ངོས་རང་ཡིད་ཆེས་མ་བྱུང་) གནད་དོན་དེའི་ཐོག་ཞིབ་བཤེར་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞིག་བྱ་དགོས་ཀྱི་འདུག་སྙམ་པའི་ཚོར་བ་ཞིག་བྱུང༌། དེ་འདྲའི་ཞིབ་བཤེར་ཞིག་བྱ་རྒྱུ་བྱུང་མེད་ཀྱང༌། གནས་སྟངས་ངོ་མ་ཇི་ཡིན་ཤེས་རྟོགས་གསལ་པོ་རྩ་བ་ནས་བྱུང་མེད་པའི་གནས་སུ་ལྷུང༌། མཐའ་མ་འབྲུག་རྒྱལ་ནང་གི་ཆབ་སྲིད་རྙོག་གླེང་ནང་བོད་མི་དེ་དག་མ་ཉེས་ཁག་གཡོག་བྱ་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་བེད་སྤྱོད་བྱས་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌།

སྟབས་ཉེས་པའི་དོན་རྐྱེན་དེ་བྱུང་རྗེས་སྐྱབས་བཅོལ་བ་མང་པོ་ཞིག་གིས་འབྲུག་ཡུལ་ནས་རྡོག་ཐོན་བྱ་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་རེད། གཞི་རྐང་བོད་མི་དེ་རྣམས་ལ་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་དང་མི་དགའ་བ་ཕྲན་བུ་བྱེད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། བོད་མི་དེ་རྣམས་མུ་མཐུད་ཞི་བདེ་བག་ཕེབས་ཐོག་བསྡད་པར་ངོས་ནས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གང་ལྟར། དོན་སྙིང་འབྲུག་གཞུང་དང་མི་དམངས་ནས་བོད་མི་ཚོར་བྱམས་སྐྱོང་གནང་བའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། མ་འོངས་པར་བོད་འབྲུག་དབར་སྔར་རྒྱུན་མཛའ་བརྩེའི་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སླར་གསོ་བསྐྱར་མཐུད་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཏན་ཏན་ཡོད།’’25 ཅེས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༧ ཉིན་བཀའ་དགོངས་ལྟར་ཉིན་ལྔའི་རིང་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བསྟན་སྲིད་བདེ་རིམ་ཆེད་རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་སྣ་ལྔའི་མཆོད་སྤྲིན་སྟོང་ཚར་ཚར་དུ་དངར་ཞིང༌། ཚོགས་འཁོར་སྣུམ་བསྲེགས་བཞེས་སྤྲོ་དང༌། ཚོགས་རྫས་སྣེ་འཛོམས་ཁྱོན་ཆེ་བཅས་ཉིན་ལྟར་གསར་བརྗེ་བསྒྲིགས་བཤམས་ཐོག གུ་རུའི་འབུམ་ཚོགས་དབུ་འཛུགས་ཚོགས་དབུར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཉིན་ལྟར་ཚོགས་མགོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། རྣམ་གྲྭ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། གྲྭ་ཚང་ཚོགས་ཡོངས། གནས་དགའི་ལྕོག་གྲྭ། བཞུགས་སྒར་ཁུལ་བཞུགས་སོ་ཅོག་གི་རིས་མེད་བླ་མ་དགེ་འདུན། སྔགས་བཙུན། མི་སྐྱ་ཕོ་མོ་འདོན་བཟང་དལ་ཁོམ་རང་མོས་འདུས་བཅར་སོགས་ཉིན་ལྟར་མི་གྲངས་ལྔ་བརྒྱ་ནས་དྲུག་བརྒྱ་བར་གྱིས་ཚོགས་ཐུན་བཞིའི་རིང་གུ་རུའི་ཚོགས་འཁོར་འབུམ་ཕྲག་འབུལ་གསོག་ཐོག་ཡིག་བརྒྱ་དང༌། བཛྲ་གུ་རུ། བསམ་པ་ལྷུན་གྲུབ། བར་ཆད་ལམ་སེལ། བསམ་པ་མྱུར་འགྲུབ། འཕགས་བསྟོད། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ། རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་བཅས་ཀྱང་འགྲོ་ཆེ་གྲངས་གསོག་གནང་སྟེ། དུས་ཀྱི་རྒུད་ངན་ཅི་མཆིས་ཞི་ཞིང༌། དགེ་ལེགས་སྒོ་འཕར་འབྱེད་པའི་ཐུགས་སྨོན་མཚམས་སྦྱོར་གནད་སྨིན་བསྐྱངས།

ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པའི་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་ཉིན་སྔ་དྲོ་གཟིམ་ཆུང་དབུ་རྩེར་རྣམ་གྲྭ་མཁན་པོ་གསུང་ཞབས་དང་བཅས་འཁྲུངས་ལྷའི་གསོལ་མཆོད་བསྐྱངས་ཤིང༌། རྣམ་གྲྭ་དང༌། རིགས་ལམ་སློབ་གཉེར་དགེ་སློབ་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་བ་དང༌། དཔལ་འབྱོར་དང་ཤེས་རིག བདེ་སྲུང་བཅས་ཀྱི་བཀའ་བློན་གསུམ་དང༌། ཚོགས་གཙོ་གཉིས་བཅས་དབུ་རྩེར་མཇལ་བཅར་ལ་བཀའ་བློན་བགྲེས་པས་རྟེན་གསུམ་དང༌། བྱིངས་ནས་མཇལ་དར་རེ་འབུལ་བཞེས་གྲལ་འཁོད་གསོལ་འབྲས་ཕེབས།

དེ་རྗེས་སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་ཚོམས་ཆེན་དུ་བཞུགས་སྒར་སྣེ་ཤན་ཤར་མ་ (Sharma) བཟའ་ཚོ་དང༌། དྷ་སར་སྐོར་སྲུང་སྤྱི་ཁྱབ། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ། མངའ་རིས་རིན་པོ་ཆེ། རྗེ་བཙུན་པདྨ་སྲས་སྲོས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་བཅས་རིམ་བཞིན་མཇལ་བཅར་གནང༌། ཕྱི་དྲོ་ཆོས་དོན་དང༌། ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་གཉིས་འབྲུག་ནས་ཕྱིར་འཁོར་འབྱོར་མཇལ་དུ་བཅར་ཏེ། བོད་མི་སུ་ཞིག་ནས་འབྲུག་གཞུང་གི་ནང་སྲིད་ལ་ཐེ་བྱུས་བྱས་དང་བྱ་སེམས་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་གནས་ལུགས་ཞིབ་གསོལ་ཐོག ཁ་སྔོན་སྐྱོན་འཛུགས་གནང་ཡུལ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང༌། བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ལ་འདྲི་རྩད་ཞིབ་ནན་བྱས་པར། གཉིས་ཀས་དེ་རིགས་བྱས་པ་རྩ་བ་ནས་མེད།

གལ་སྲིད་ཐུགས་ཡིད་མ་དྭངས་ཚེ་ཁྲིམས་མཐུན་རྩད་ཞིབ་ཡོང་བ་ནས་དེར་དག་སྐྱེལ་ཞུ་གི་ཡིན་ཞུ་འདུག་ན་དེ་ལྟར་ཁྲིམས་ཞིབ་མཛད་ཐབས་ཡོང་བ་དང༌། གཞན་ཡང་དོ་དམ་ཁོངས་ཡོད་བཅས་བོད་མི་ཚོས་འགལ་འཛོལ་ཇི་བྱས་དང༌། གོ་ལག་གང་དང་ཇི་ཐོན། གོ་ལག་རང་འགྲིགས་དམག་མི་སུམ་བརྒྱ་གཏོང་རྒྱུ་བྱས་པའི་ཡིག་ཆ་རྟགས་འབྱར་ཡོད་གསུངས་པ་སོགས་ང་ཚོར་མིག་སྟོན་ཡོང་བ་མ་ཟད། གནས་ཚུལ་འདི་རྣམས་ངེས་པར་དུ་གསལ་པོ་བཟོ་གནང་ཡོང་བ། ཉེ་ཆར་ཚགས་པར་ཁག་ནང་དོ་དམ་ཁོངས་ཡོད་བོད་མི་སྲོག་ཐོག་གཏོང་རྒྱུའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་པ་དེ་རིགས་མི་འབྱུང་བའི་བྱམས་གཟིགས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བ་དང༌། བོད་མི་རྣམས་རྒྱ་དམར་གྱི་གདུག་རྩུབ་བཙན་དབང་མ་བཟོད་པར་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་དགོས་བྱུང་གཤིས། ད་ཆ་འབྲུག་ནང་འཇིགས་སྣང་དངངས་འཚབ་མེད་པར་བཟོད་བདེར་གནས་འཐུས་དགོངས་བཞེས་ཡོང་བ་སོགས་ཞུ་སྐུལ་རིམ་པར་བྱས་རུང༌། བོད་ནང་སོ་པ་བཏང་ཚུལ་ཙམ་ལས་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་ར་སྤྲོད་གཞན་པ་གང་ཡང་གནང་མེད་པ་སོགས་ལས་དོན་སྙན་སེང་ཞུས།

ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཉེ་དུས་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་དང་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་གཉིས་འབྲུག་ནས་ཕྱིར་འཁོར་རྗེས་ལས་དོན་མཇུག་སྐྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་བཀའ་ཤག་དང༌། སྤྱི་འཐུས། ལས་ཁུངས་ཁག་གི་དྲུང་ཆེ་ཡན་ཚོགས་འཛོམས་གོ་བསྡུར་གྱིས་ཚིག་ཐོ་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་དྲུག་འཁོད་པ་ཞིག་ཕུལ་འབྱོར་ནང༌། འབྲུག་ནང་གནས་སྡོད་བོད་མི་བོད་ནང་ཁུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་བསྡུ་ལེན་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གནས་ཚུལ་བོད་དུ་གཏོང་ཐབས་སོགས་བོད་རང་དབང་བསྒྲུབ་བྱའི་འབྲེལ་ཡོད་གསང་བའི་ལས་བྱེད་འགའ་ཤས་འབྲུག་པས་ཤེས་ཚོར་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་པར་བརྟེན་ཁོང་ཚོའི་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཞུ་སྐུལ་དང༌། ཁོང་ཚོ་དྷ་སར་ཆེད་འགུགས་དྲི་ཞིབ་བྱ་འོས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་འགའ་ཤས་འཁོད་པའི་སྐོར་དགེ་སྐྱོན་གནས་ལུགས་འགྲེལ་བཤད་བསྐྱངས་སླད།

བཀའ་ཤག་དང༌། སྤྱི་འཐུས་ངོ་ཡོད་བཅུ་གསུམ། དྲུང་ཆེ་ལྔ་བཅས་ཆེད་འབོད་ཚང་འཛོམས་སུ་གསང་བའི་ལས་བྱེད་རྣམས་བོད་རང་དབང་སྒྲུབ་མཁན་ཡིན་ཞིང༌། ཁོང་ཚོ་འབྲུག་ནང་གཏོར་བཤིག་ལས་དོན་སྐོར་འབྲེལ་བ་སྤུ་ཙམ་མེད་པ་གསལ་བརྗོད་ཟིན་པར་བརྟེན་ད་ཆ་བོད་དོན་སྐོར་གསང་བའི་ལས་འགུལ་བྱས་པར་བསྙད་འདོགས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཞུ་སྐུལ་དང༌། ཆེད་འབོད་དྲི་རྩད་ཐེར་འདོན་བྱ་རྒྱུ་འོས་བབས་གཏན་ནས་མེད་པ་དང༌། འབྲུག་པས་ནག་ཉེས་འཛུགས་ས་མིང་གསལ་ཁོངས་ནས་གཙོ་བོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ལ་ཐུག་གཤིས་རྒྱལ་དོན་ནས་ཀྱང་འདི་སྐོར་ཐེ་བྱུས་མ་བྱུང་ངེས་ཅན་ཐོག འབྲུག་རྒྱལ་ལ་ཡི་གེ་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། ལྷུན་འཕེལ་ལ་འགྲེལ་བཤད་བྱ་རྒྱུ། རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ལ་ཐབས་ཤེས་བྱ་རྒྱུ་སོགས་གང་ཡོང་བྱས་འདུག་པ་ལས་ཁུར་མེད་རང་དགར་བཞག་མེད་ལུགས།

ནང་ཁུལ་ལས་དོན་དགེ་སྐྱོན་ཟུར་བརྗོད་བྱ་འོས་ལས། ད་ལམ་ཕྱིའི་གནས་ཚུལ་འདི་དང་སྦྲེལ་ནས་ནང་ཁུལ་འཁྲུག་ལངས་ཡོང་གཞིའི་བྱེད་ཐབས་སུ་སོང་ན་མི་འགྲིགས་ཚུལ་སོགས་འགྲེལ་བཤད་བཀའ་སློབ་ཕེབས་དགོངས་སྙིང་དོན་དུ། ‘‘འབྲུག་གི་གནས་ཚུལ་སྐོར་ལ་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚོགས་འདུར་གོ་བསྡུར་བྱས་ཏེ་བསམ་འཆར་བསྒྲིགས་པ་ཞིག་འདུག་པ་དེ་སྐོར་ཁ་སང་གཟའ་པ་སངས་ཉིན་མོ་ (ཟླ་ ༧ ཚེས་༡༢ ཡིན།) བཀའ་བློན་ཚོ་དང་བཀའ་མོལ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང༌།

ཁྱེད་རང་ཚོ་གོ་བསྡུར་བྱས་པའི་དོན་སྙིང་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་པ་གནད་ལ་འཁེལ་བ་ཞིག་མ་བྱུང་བའི་མཐོང་ཚུལ་བྱུང༌། དེའི་སྐོར་ཁ་སང་བཀའ་བློན་ཚོར་ཡང་འདི་ཁྱད་མཚར་ཞིག་བྱེད་པ་འདུག་ཅེས་གསལ་བཤད་ཕྲན་བུ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང༌། དེ་ལ་ང་རང་གི་ངོས་ནས་ཕྲན་བུ་མ་བདེ་བ་ལྟ་བུའི་མཐོང་ཚུལ་བྱུང་ནའང༌། ཁྱེད་རང་ཚོ་མི་མང་པོ་ཞིག་གོ་བསྡུར་བྱས་ནས་བཏོན་པའི་བསམ་འཆར་ཡིན་པར་བརྟེན། ང་མི་གཅིག་ནས་འདི་བྱ་འདི་བྱེད་བརྒྱ་ཁ་གཅིག་ཆོད་བྱས་ནས་དགོས་པ་མི་འདུག

ཁྱེད་རང་ཚོ་གོ་བསྡུར་བྱེད་མཁན་ཚོ་དང་ངོ་ཐུག་གིས་ངའི་བསམ་ཚུལ་ཇི་ཡོད་བཤད་ན་བསམ་བྱུང༌། འདིར་ཡང་ངས་ཐག་བཅད་དེ་རང་ཤེད་ཀྱིས་ཤོད་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། ང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་དེ་ཁྱེད་རང་ཚོར་བཤད། དེའི་ཐོག་ཁྱེད་རང་ཚོས་བསམ་འཆར་འདྲ་བཤད་ན་བསམ་སྟེ། དེ་རིང་འདི་གར་ང་ཚོ་འདུ་འཛོམས་བྱས་པ་ཡིན་’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘གཞི་རྩ་འབྲུག་གཞུང་དང་ང་རང་ཚོའི་དབར་འབྲེལ་བའི་གནས་སྟངས་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་སྟབས། བར་ལམ་གློ་བུར་ཡོང་རྐྱེན་དེ་རིམ་པས་ཞི་འཇམ་དུ་ཕྱིན། ཡང་བསྐྱར་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཞིག་མཐུད་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ནི། དེ་གཞི་རྩར་བཞག་སྟེ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ད་རེས་མཐོ་རིམ་མི་ཉུང་ཤས་ཤིག་གིས་གནས་ཚུལ་ཡག་པོ་རྩད་གཅོད་དང་དགོངས་བཞེས་མ་གནང་བར་ཧོལ་རྒྱུགས་བྱས་པ་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད་ན་ཡང༌། ཕྱིན་ཆད་འབྲུག་གཞུང་ནས་བོད་པར་ན་ཚ་ཟིན་དགོས་པ་དང༌། བོད་པས་འབྲུག་གཞུང་ལ་ན་ཚ་ཟིན་དགོས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིད་གཟབ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག

ད་ལྟ་འབྲུག་ནང་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་དེ་ཚོ་མར་འཐེན་པ་ཡིན་ན། གནས་ཚུལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཏེ་ད་དུང་འབྲེལ་ཐག་རིང་དུ་འགྲོ་བཟོ་ཡོད། ཡིན་ནའང་ད་ལྟ་ནང་བཞིན་ལས་ཀ་གློ་བུར་ཐོག་བབས་ལྟ་བུ་འདི་འདྲ་བྱུང་ན་ནི། མང་རུང་ཉུང་རུང་མི་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་བཞིའི་ལུས་སྲོག་དང༌། བདེ་སྡུག་ལ་ཐུག་པ་ཡིན་སྟབས། དེ་ལ་བསམ་བློ་མ་བཏང་ཐབས་མེད་ཡིན་པས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཞུས་ན་ཡང་ཡག་པོ་མིན་ནམ་བསམ་གྱི་འདུག ’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘འབྲུག་བརྒྱུད་ནས་བོད་ནང་ལས་འགུལ་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཐོན་པ་མ་གཏོགས། གསང་བའི་ལས་འགུལ་དེས་འབྲུག་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། འབྲུག་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་གཏོར་བཤིག་གཏོང་བ་ལྟ་བུའི་ལས་འགན་འཁྱེར་བ། འབྲུག་རྒྱལ་འབངས་ལ་གནོད་པའི་ལས་ཀ་བྱས་པ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མིན་པ་དང༌། ང་ཚོས་བོད་ནང་གི་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ནི་སུས་བལྟས་ཀྱང་ཤེས་གསལ་རེད། དེ་ནི་འབྲུག་གཞུང་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་མཚོན་སུ་འདྲ་ཞིག་གིས་བཀག་འགོག་བྱས་ནའང་ང་ཚོས་ཉན་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘འབྲུག་གཞུང་ནས་གསང་བའི་ལས་ཀའི་སྐོར་གསུང་གི་ཡོད་པ་དེ་ལ། ང་ཚོས་འབྲུག་ས་གཅིག་པུ་མིན་པར་ལེ་དབར་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བའི་ཡས་མས་གང་ས་ནས་ང་རང་ཚོའི་རང་དོན་ལ་ཐུག་པའི་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ནི་ད་དུང་ཡང་མུ་མཐུད་བྱེད་རྒྱུ་རེད། གསང་བའི་ལས་ཀ་དེས་འབྲུག་གཞུང་ལ་གནོད་རྐྱེན་ཡོང་གཞི་གང་ཡང་མེད་ཅེས་དངོས་འབྲེལ་གྱི་གནས་ཚུལ་བཤད་ན་འགྲིགས། དེ་སྐོར་སྔོན་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་བཀའ་འདྲི་དགོངས་སྐོར་ཞུས། དེ་ནས་དེའི་གསུང་བབས་དང་བསྟུན་རྒྱུ་ཟེར་བ་དེ་ལ་དགོས་པ་མི་འདུག’’ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘གཙོ་ཆེ་ཤོས་ང་རང་ཚོས་མེས་འཚིགས་མེར་གཏུགས་བྱས་ཏེ། བོད་གཞུང་གི་མི་སྣ་ཕྱིན་ཡོད། ལེ་འདོགས་བྱེད་ཡུལ་རྩ་བ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ནས་འབྲུག་རྒྱལ་པོར་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་ཉེ་ཆར་ཆེད་མངགས་བསྒྲིགས་པ་ལྟ་བུ་མ་རེད་དེ། གནམ་གྲུའི་ནང་ལྷུན་འཕེལ་ལགས་དང་རྒྱལ་དོན་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་འདུག་པར་ད་ལམ་འབྲུག་གི་གནས་ཚུལ་སྐོར་དང༌། དབྱངས་སྐྱིད་ལ་ངོ་ཤེས་འབྲེལ་བ་གཏན་ནས་མེད་སྐོར་སོགས་འགྲེལ་བཤད་བྱས་འདུག་པར། ལྷུན་འཕེལ་ནས་ཀྱང་འབྲུག་གི་གནས་ཚུལ་སྐོར་འབྲེལ་ལྷད་རྩ་བ་ནས་མེད། ཁོང་རང་གི་མིང་ཐོག་ཡི་གེ་ཞིག་གཏོང་དགོས་དང༌། ཁོང་ནས་ཐབས་ཤེས་བྱས་འཐུས་བརྗོད་འདུག་པར། དེ་རྗེས་ཡི་གེ་ཡང་བཏང་འདུག དོ་བདག་དང་དོ་བདག་ཐུག་སྟེ་སྐད་ཆ་བཤད་པ་དེས་ཕན་ཐོགས་ཡོད་ན་དེས་ཕན་དགོས་ཚོད་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ངས་འབྲུག་རྒྱལ་པོར་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་ནང་ཡིག་ཅིག་ཕུལ་བའི་ནང༌། འབྲུག་གཞུང་ནས་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་སོགས་མིང་གསལ་གནང་བ་དེ་ཚོ་དང་ད་ལམ་གྱི་གནད་དོན་སྐོར་འབྲེལ་བ་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་སྐོར་དང༌། ངའི་ངོས་ནས་དབྱངས་སྐྱིད་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་དང༌། ལྷག་པར་དབྱངས་སྐྱིད་ཀྱི་པཱ་ལགས་ཐེངས་འགའ་ཤས་ཐུག་སྟེ་ང་ཚོ་ཕན་ཚུན་ངོ་ཤེས་ཡོད། དེ་ཡང་ཆོས་ཐོག་ནས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་བྱུང་བ་མ་གཏོགས། འབྲུག་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་དོན་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲེལ་བ་གཏན་ནས་མེད་པའི་སྐོར་འབྲུག་གཞུང་ནས་འདི་སྐོར་རྩད་གཅོད་མཐིལ་ཕྱིན་པ་ཞིག་གནང་ན། རིམ་བཞིན་འབྲུག་གཞུང་དགོངས་པ་དྭངས་པའི་མཐའ་གསལ་ཡོང་གི་རེད།

རིང་མིན་རྒྱལ་པོ་ངོ་མ་རང་མཇལ་ཏེ་བཀའ་མོལ་ཞུ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་བྱ་སྙིང་པོ་དེ་འདྲ་ཞིག་བཀོད་དེ་ཕུལ་བ་ཡིན། གསང་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནས་བོད་སྤྱི་དོན་ཀྱི་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ལྷག་དོན་བོད་ནང་འགྲོ་རྒྱུའི་ལས་འགན་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ལུས་སྲོག་བློས་བཏང་གིས་འགྲོ་གི་ཡོད་སྟབས། ང་ཚོས་འདི་གར་གདན་སྟེང་ནས་བརྒྱ་བཤད་སྟོང་བཤད་བྱས་པ་ལས། བོད་ནང་འགྲོ་མཁན་དེ་ཚོ་རྩ་ཆེ་གི་རེད། ངའི་བསམ་ཚུལ་འདི་འདྲ་ཡིན།’’ ཞེས་གསལ་བཤད་འགྲེལ་བརྗོད་དང་སྦྲགས། ཁྱེད་རང་ཚོའི་བསམ་འཆར་ག་རེ་འདུག་ཅེས་སོགས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ26སྩལ། ཚོགས་བཅར་བ་འགའ་ཤས་ནས་རང་རང་གི་འཆར་སྒོ་སྙན་སེང་ཙམ་ཞུས་ཀྱང༌། རྩ་དོན་བཀའ་དགོངས་ལྟར་གཏན་འབེབས་བྱུང༌།

དེ་རྗེས་ཙམ་ལ་རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་དྲུང་གཞོན་ར་ཎ་ (Rana) ཆེད་བཅར་ཐོག་ཉེ་ཆར་བཀའ་ཤག་ནས་འབྲུག་ལ་གནང་བའི་བཀའ་ལན་དེར་འབྲུག་རྒྱལ་པོ་ཐུགས་ཕམ་དགོངས་འཁྲུགས་བྱུང་ལུགས་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འབྲུག་རྒྱལ་ལ་བཀའ་ཡིག་གཅིག་གནང་ལེགས་ཞེས་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་ནས་སྙན་སེང་ཞུ་བར་བཏང་ཚུལ་ཞུས་པར། བཀའ་ཤག་གི་ལན་འདེབས་དེ་ཚུར་དྲི་བ་བཀོན་པའི་གནས་ཚུལ་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་གི་ལན་ཡིན་ལུགས་དང༌། སྤྱིར་བཏང་གི་ཆ་ནས་བོད་མིས་འབྲུག་ནང་ཁྲལ་ཁྲིམས་འཁུར་ཤེས་ཚུལ་མཐུན་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་ཐ་དད་ཡིན་ལུགས།

འབྲུག་པས་བོད་མིས་རང་ཡུལ་རང་དབང་སྒྲུབ་པའི་ལས་འགུལ་འགོག་བཞེད་ཡིན་ན་དེ་དག་འགྲིགས་ཐབས་མེད་ལུགས་སོགས་གང་ཅིའི་ཡོང་རྐྱེན་གནས་ཚུལ་འགྲེལ་བཤད་ཞིབ་སྩལ་ཐོག ངོས་ནས་སྔོན་དུ་འབྲུག་རྒྱལ་ལ་ཞུ་ཡིག་ཕུལ་བར་གནས་ལན་མ་བྱུང་བར་གཞིགས་ན་ཕན་ཐོགས་ཡོང་མིན་སོམ་ཉི་ཡང༌། ཡི་གེ་ཕུལ་བར་འགལ་བ་མི་འདུག་པས་ངེས་པར་ཕུལ་འཐུས། ཞེས་སྩལ་བ་དང་འབྲེལ་བོད་འབྲུག་དབར་གྱི་རྐྱེན་ངན་འདི་རིང་མིན་སེལ་ཐུབ་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད་སྐོར་འབྲུག་རྒྱལ་སེང་གེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་ལ་བཀའ་ཡིག་སྩལ་དོན།

ྋ མི་རྗེ་མཆོག་ལ།

ངོས་ནས་ ༡༩༧༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་གནས་འཕྲིན་ཞིག་འབུལ་གཏོང་ཞུས་པར། བཀའ་ལན་མ་གནང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ཡིན་ངོས་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྟབས། ཡང་བསྐྱར་གསལ་བཤད་གནས་བྲིས་འདི་བཞིན་འབུལ་གཏོང་ཞུས་པ་ཡིན།

དོན་ནི། ངོས་རང་ཉེ་ཆར་ལྡི་ལི་གསར་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཐོན་སྐབས་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་ཀེ་ཝེལ་སིང་ (Mr.Kewal Singh) དང་ལྷན་དུ་བཀའ་མོལ་ཇི་བྱུང་དེ་རིང་འདིར་གསལ་ཞུ་བྱ་འདོད་བྱུང་བ་ནི། ༡༽བོད་འབྲུག་དབར་དེ་སྔའི་འབྲེལ་ལམ་བཟང་པོ་ཇི་བཞིན་ང་ཚོས་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་གུས་བརྩི་དང་ལེན་ཞུ་རྒྱུ། ༢༽འབྲུག་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་ལ་འབྲུག་གཞུང་དམངས་ནས་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་པ་དང༌། གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་བཅས་ལ་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་ཞུ་རྒྱུ། ༣༽བོད་མི་ཚོས་ཡུལ་ཁྲིམས་ལ་གཅེས་སྤྲས་སྲུང་བརྩི་དང༌། ཡུལ་མིར་ཡིད་གཅུགས་མཛའ་མཐུན་ངང་གནས་རྒྱུ།

ངོས་ནས་བོད་དང་བོད་མིའི་ཕྱོགས་ཡོངས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་བསམ་གཞིགས་ཀྱིས་གོང་དུ་འཁོད་པའི་གསལ་བཤད་དེ་བྱས་པ་ཡིན། ད་དུང་ངོས་ནས་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེར་འབྲུག་བོད་དབར་གྱི་སྟབས་མ་ལེགས་པའི་གནས་ཚུལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་དེ་སྔའི་ཡུལ་གཉིས་འབྲེལ་ལམ་ལ་དོ་ཕོག་ཐེབས་པ་འདི་ནི་གནས་སྐབས་ཙམ་ལས་ཡུན་གནས་མི་ཐུབ་བརྗོད་རྒྱུ་བྱུང་བ་འདི་ནི་སྐབས་དོན་འབྲེལ་མེད་སྐད་ཆ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་མེད་པ་དང༌། སྟབས་མ་ལེགས་པའི་གནས་ཚུལ་མི་སྙན་པ་འདི་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལན་གཅིག་གཙང་སེལ་བཟོ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་སྔར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་བཟང་པོ་དེ་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་ངེས་པར་དུ་བྱེད་ཐུབ། ང་ཚོས་རྒྱུན་དུ་དྲང་བདེན་ཞེས་ཤོད་མུས་སྐད་ཆ་དེ་ནམ་ཞིག་ངེས་འདྲོངས་དངོས་ར་གསལ་པོ་འཕྲོད་རྒྱུ་ཡིན་པར་ངོས་རང་ལའང་ཡིད་ཆེས་ཡོད།

ངོས་རང་སྐུ་ཉིད་དང་མཇལ་མོལ་ཞུ་འདོད་ཆེན་པོ་འདུག་ཅེས་སླར་ཡང་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ནས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། འདི་ལྟ་བུའི་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་སྟབས་ཉེས་ལོག་སྒྲུབ་བརྒྱུད་རིམ་ནས་བྱུང་བའི་གནད་དོན་དེ་བཞིན་གཙང་མ་ཆགས་རྒྱུའི་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོང་ངེས་བཅས།

མཐར་དྲང་བདེན་དང་སྙིང་རྗེ། བཟོད་སྒོམ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ངོས་ཀྱི་ཞུ་འབོད་འདིར་བསྐྱར་ཞིབ་དགོངས་བཞེས་ཡོང་བ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཆེས་གུས་འདུད་དང་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ༡༩༧༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༠ ལ། ཞེས་སྩལ།

ཡང་སྐབས་དེ་ཤེད་དུ་ཛེ་སྨད་རིན་པོ་ཆེའི་དེབ་ཀྱིས་རྐྱེན་བྱས་ཉེ་ཆར་གདོང་ཐོག་ནས་དགག་ལན་སྤེལ་བ་འདི་སྐོར་ཆོས་དོན་ནས་གསལ་བཤད་ཅིག་བྱས་ན་སྙམ། ང་ཚོས་ཆོས་ལུགས་ལུང་ཚན་དབྱེར་མེད་བོད་རིགས་ཚང་མ་མཐུན་ལམ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་འབྱུང་བའི་ཐབས་བྱུས་ལག་ལེན་གང་ཡོང་བྱ་མུས་ལྟར། བོད་མི་བྱིངས་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་འབད་བརྩོན་དགོས་ལུགས། སྤྱིར་བཏང་གཏམ་བརྗོད་རང་དབང་ཡིན་ཡང༌། དེས་རྐྱེན་སློང་དུ་མི་འགྲོ་བ་དགོས་སྐོར། མཁས་པ་ཚོས་བཤད་གཞི་གཞན་དག་ཐོག་ལེགས་བཤད་སྤེལ་རྩོམ་བྱ་འོས་སྐོར་སོགས་གསལ་བཤད་འབོད་སྐུལ་མ་བྱས་ཚེ་དོན་མེད་འཁྲུག་ལངས་བྱུང་ན་དགེ་མཚན་མེད་པས། དེ་སྐོར་ཆོས་དོན་ལ་གོ་བསྡུར་བྱས་ལེགས་བཀའ་མངགས་ཕེབས།

དེ་རྗེས་སླར་ཡང་བཀའ་བློན་ངོ་བཞུགས་ཆོས་དོན་དང་ནང་སྲིད། དཔལ་འབྱོར། ཤེས་རིག་བཅས་ཀྱི་བཀའ་བློན་བཞི་ཆེད་འབོད་བསྐྱངས་ཐོག དགའ་ལྡན་ཛེ་སྨད་སྤྲུལ་སྐུ་ནས་ཤུགས་ལྡན་སྐོར་བྲིས་ཐལ་གྱིས་རྐྱེན་བསླངས་ཏེ་གདོང་ཐོག་སྤྲུལ་སྐུ་ནས་དགག་ལན་བརྩམས་སྤེལ་འདི་དག་བོད་གཞུང་ནས་ཆོས་ལུགས་ལུང་ཚན་གྱི་འཐེན་འཁྱེར་མི་འབྱུང་བའི་ཐབས་ཤེས་གནང་མུས་ཀྱི་དགོངས་གཞི་གསལ་རྟོགས་མ་ཐུབ་པའི་སྐྱོན་ལྷགས་ལ། ད་ཆ་ཚང་མས་རྐྱེན་སློང་འགྲོ་གཞིའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་བག་ཟོན་དགོས་པའི་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ཕྱོགས་བཀའ་བསྡུར་བསྐྱངས།

༣༽གློ་སྨོན་ཐང་དྲག་པོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་སྐོར།

༡༩༥༩ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ནས་རྒྱ་གར་ལ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང༌། ཛ་སག་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་བར་ལམ་བོད་དུ་རྒྱ་དམར་ལ་བཙན་རྒོལ་བྱེད་མྱོང་མཁན་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་རྒྱ་གར་ཁུལ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་བའི་ནང་ནས་བལ་ཡུལ་བྱང་རྒྱུད་བོད་བལ་ས་མཚམས་གློ་སྨོན་ཐང་ཞེས་པའི་ས་གནས་སུ་མི་གྲངས་ཉིས་སྟོང་ལྷག་ཙམ་རིམ་བཞིན་གསང་བའི་ཐོག་བཏང་སྟེ་དྲག་པོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་གསར་འཛུགས་གནང་ཞིང༌། དེའི་འགོ་ཁྲིད་དུ་འབའ་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ (ཡོངས་གྲགས་འབའ་པ་རྒན་ཡེ་ཤེས) བསྐོ་གཞག་གིས་གློ་སྨོན་ཐང་དུ་བཀའ་རྫོང་དང་འབྲེལ། དྲག་པོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་འགན་བསྐུར།

ཐོག་མར་འགོ་དམག་ཚང་མས་མཐུན་སྒྲིལ་དམ་ཟབ་ཐོག་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དོན་དུ་རང་སྲོག་བློས་བཏང་གིས་བྱས་རྗེས་བཞག་དང་འཇོག་མུས་ཀྱང༌། ཨ་རི་དང་རྒྱ་གཞུང་གཉིས་འབྲེལ་ལམ་ཇེ་བཟང་དུ་ཕྱིན་ཏེ་ཨ་རིས་འཇབ་རྒོལ་བ་ཚོར་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུ་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པ་དང༌། སྒྲིག་འཛུགས་དེའང་འཐུས་སྒོ་ཚང་བ་དེ་ཙམ་མེད་ཁར། ནང་ཁུལ་གླེང་རྙོག་མང་དག་ཅིག་བྱུང་ཞིང༌། མཐར་འགོ་འཛིན་དང་སྡེ་ཚན་ཁག་གི་བརྒྱ་དཔོན་དབར་རྩོད་གླེང་ཇི་སྙེད་བྱུང༌།

གློ་སྒྲིག་འཛུགས་ཐོག་མར་བཙུགས་པ་ནས་བཟུང་ ༡༩༧༠ ཟླ་ ༣ དབར་ཨ་རི་གཞུང་གི་གསང་བའི་ལས་ཁུངས་ནས་གོ་མཚོན་དང་ཟས་གོས་སོགས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་བཞིན་པ་དེ་མཚམས་འཇོག་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པ་དང༌། སྐབས་དེ་འདྲ་ཞིག་ལ། བལ་གཞུང་ནང་སྲིད་བློན་ཆེན་ནས་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་སྤེལ་ཏེ་བལ་རྒྱལ་བྱང་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་དུ་གནས་ཆགས་ཁམས་པ་རྣམས་ལ་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་གོ་མཚོན་དངོས་པོ་ཡོད་རིགས་ཞི་འཇམ་ཐོག་བལ་ཡུལ་གཞུང་ལ་རྩིས་འབུལ་ཞུས་ན། བལ་ཡུལ་གཞུང་ནས་དེ་རྣམས་ལ་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ས་ཆ་དང༌། མཐུན་རྐྱེན་སོགས་རོགས་རམ་གནང་རྒྱུ་དང༌། གལ་སྲིད་དེ་ལྟར་མ་བྱུང་ཚེ། བལ་གཞུང་གིས་དྲག་པོའི་ཐོག་ནས་བསྡུ་ལེན་བྱ་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱས་ཡོད་ཅེས་འཁོད་པ་མ་ཟད། བལ་གཞུང་གིས་གློ་ཁུལ་དུ་དྲག་པོའི་དཔུང་དམག་རིམ་བཞིན་བཏང་སྟེ། རང་རེའི་གློ་དྲག་པོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མཐའ་སྐོར་རྩིས་བྱས་ཤིང༌། གོང་གསལ་གནས་ཚུལ་ཐབས་སྡུག་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་འོག སྒྲིག་འཛུགས་འགོ་དམག་ཡོངས་རྫོགས་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་ཞི་འཇམ་དུ་གོ་མཚོན་རྩིས་འབུལ་ཞུ་རྒྱུ་རེ་ཐག་ཆོད་དེ་དྲག་ལན་དྲག་སློག་བྱ་རྒྱུའི་སེམས་ཐག་གཙང་མ་བཅད།

གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་འོག་གློ་སྒྲིག་འགོ་དམངས་རྣམས་གང་མྱུར་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཚུགས་ཐབས་སུ་དྲུང་ཡིག་ལྷ་མོ་ཚེ་རིང་བལ་ཡུལ་ས་གནས་གང་འོས་ལ་གཟིགས་ཞིབ་དང་སྦྲགས། ས་གནས་དེ་ཁུལ་དུ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་པའི་ལས་རིགས་ཁག་ལ་ཞིབ་འཇུག་སླད། བལ་ཡུལ་དུ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་ལས་དོན་སྒྲུབ་བཞིན་པའི་སྐབས། སྤོག་ར་ས་གནས་ཀྱི་སྐོར་སྲུང་བས་འཛིན་བཟུང་དོ་དམ་བྱས།

༡༩༧༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་བལ་ཡུལ་སྤོག་ར་ནས་གློ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ངག་ཕྲུག་ཆེད་འབྱོར་མཇལ་བཅར་གྱིས་བལ་གཞུང་ནས་དྲུང་ཡིག་ལྷ་མོ་ཚེ་རིང་དོ་དམ་འཛིན་བཟུང་བྱས་ལུགས་དང༌། རྒྱལ་ས་དང༌། སྤོག་ར་ཁུལ། ཝ་ལུང་བཅས་ཀྱི་བོད་དམག་རྣམས་གློ་ཁུལ་དུ་སྐྱོད་བཞིན་པར་བརྟེན་གློ་དྲག་པོའི་སྒྲིག་འཛུགས་འགོ་དམངས་རྣམས་ནས་བལ་གཞུང་གིས་སྲིད་བྱུས་ངན་པ་འཛིན་པར་བློ་ཕམ་ཆེནཔོས་དྲག་ལན་དྲག་འཇལ་བྱ་རྒྱུར་སེམས་ཐག་བཅད་ལུགས་སྔ་རྗེས་ཡོང་རྐྱེན་སྙན་སེང་ཞུས།

ཕྱི་ཉིན་བཀའ་བློན་ལྷན་རྒྱས་སྙན་ཞུར་བཅར་ཏེ་དྲུང་ཡིག་ལྷ་མོ་ཚེ་རིང་སྐོར་བལ་ཡུལ་ནང་ཐབས་ཤེས་གནང་ཕྱོགས་སོགས་སྙན་སེང་དང་བཅས་རྒྱལ་བློན་བཀའ་བསྡུར་བསྐྱངས་འབྲེལ། བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་བཀའ་སློབ་སྒྲ་འཇུག་གསུང་དཔར་དང་སྦྲགས་ཆེད་རྫོང་གནང་ཞིང༌། གསུང་དཔར་ནང༌། ‘‘དེ་རིང་རྒྱ་རྡོ་དབང་འདུད་དང༌། འབྲེལ་ཡོད་ཁྱེད་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་མཁན་ཚོར་གནས་ལུགས་ཐུང་ཐུང་ཞིག་བརྗོད་རྒྱུ་ཡོད། བར་ལམ་བལ་ཡུལ་ནང་ལ་བལ་གཞུང་ནས་ང་ཚོའི་མི་འགའ་ཤས་འཛིན་བཟུང་བྱས། དེས་རྐྱེན་པས་གནས་ཚུལ་རྙོག་གྲ་བྱུང་བ་དེའི་སྐོར། འདིར་གནས་ཚུལ་ཐོས་པ་ནས་བསམ་བློ་ཏན་ཏན་བཏང་སྟེ་གོ་བསྡུར་བྱེད་རྒྱུ་བྱུང༌།

ད་ཆ་དེའི་སྐོར་ལ་འདི་ནས་བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་དེ་ཕྱོགས་སློབ་སྟོན་བྱེད་པར་བཏང་བའི་གདོང་ཞིབ་མངགས་ཡོད་པ་ཁྱེད་རང་ཚོས་ས་གནས་ས་ཐོག་ཏུ་གོ་ཐོས་ཡོང་གི་རེད། རྡོ་དོན་སྙིང་པོར། བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་བཀའ་བཏང་བ་དེ་ལ་ང་ཚོས་མཁྲེགས་པོ་བྱས་ཏེ་མཇུག་ལ་རྒྱག་རེས་ཤོར་བ་ཡིན་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་མ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ང་ཚོས་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་གི་གནས་ཚུལ་ལ་བལྟ་དགོས་ཀྱི་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོས་ཀྱང་ཟང་ཟིང་བྱས་པ་ཡིན་ན་འཕྲལ་སེལ་གཅིག་བྱས་ན་ཟླ་བ་ཁ་ཤས་འདྲ་འཁྱོལ་སྲིད་ཀྱི་རེད་དེ། དེ་བྱུང་བས་ཧ་ལས་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། ང་རང་ཚོ་མི་ས་རང་ས་ཐུག་ནས་བསྡད་ཡོད་པས་མཐའ་མར་གྱོང་རག་རྒྱུ་ཞིག་མ་གཏོགས་མེད།

དེ་འདྲ་བྱུང་ན་འཕྲལ་སེལ་ཐབས་སྡུག་པོ་དང༌། ཉམས་དམའ་པོ་བྱུང་བ་ཨ་ཅང་སྟེ། ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་མདུན་ལམ་ཡང་འགག་རྒྱུ་རེད། དེ་ག་ནང་བཞིན་བལ་ཡུལ་ནང་ལ་ད་ལྟ་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་བྱས་པ་དང་བྱ་རྒྱུ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ། དེ་ཚོའི་ཐད་ལ་ཡང་གནོད་སྐྱཽན་འགྲོ་གཞིར་སོང་ན་ཡག་པོ་མི་འདུག དེ་ལས་ད་རེས་བལ་ཡུལ་གཞུང་གི་དགོངས་པ་དང་མཐུན་པ་གང་ལྷིང་ལྷིང་དང༌། གང་ཐུབ་ཐུབ་ཅིག་བྱེད་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་རྒྱུ་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད། ད་རེས་བལ་ཡུལ་གཞུང་གི་དགོངས་པར་འཇུག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་ན། རྩ་བའི་ང་ཚོའི་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་བལ་ཡུལ་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་གནད་ཡོད་ཚོར་འགྲེལ་བཤད་དང་སྦྲགས་པའི་ཐོག་ནས་ཤོད་རྒྱུའི་དུས་སྐབས་ཡོང་གི་རེད།

དངོས་གནས་ང་ཚོ་རང་གི་ལུང་པ་ནས་གྱར་ཏེ་མིའི་ལུང་པར་གནས་ཚུལ་ཐབས་སྡུག་པོ་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་བསྡད་ཡོད། ང་ཚོར་དེ་ལྟའི་གནས་ཚུལ་ཡོང་བ་འདི་ང་ཚོས་རྒྱ་མིར་དགའ་མི་དགའ་ཐོག་བྱས་པ་དང༌། ལྟ་བ་མཐུན་མ་མཐུན། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་གི་སྲིད་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཞོར་འགྲོས་ལ་ང་ཚོས་དེའི་ནང་འགྲན་བསྡུར་བྱས་པ་སོགས་དེ་འདྲ་མིན་པར། དོན་དམ་ཡང་སྙིང་བོད་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཅིག་ཆགས་ཡོད་ན་ང་ཚོས་རྒྱ་མིར་ཁ་གཏད་གཅོག་དགོས་དོན་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་བོད་ནང་ལ་རང་དགར་ཆོས་དང༌། ཤེས་རིག་སོགས་མེད་པ་བཟོས་པ་ཙམ་མིན་པར་མི་ལ་ཉིན་རེ་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་དགོས་ངེས་ཅན་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་རྣམས་མེད་པ་དང༌། བྱ་སྤྱོད་ཅུང་ཟད་འགྲིགས་མིན་ཙམ་ལའང་སྐྱོན་འདོགས་དཀའ་ངལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཐབས་སྐྱོ་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ལ་གནས་ཡོད།

འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་མི་རིགས་ཀྱི་རང་དབང་འཕྲོག་པ་དང༌། བཙན་གནོན་གྱི་འོག་ནས་ཐར་བའི་ཆེད་དུ་དྲག་པོའི་ཐོག་ནས་ཐབས་ཤེས་བྱེད་པ་ཞིག་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་ཡོངས་གྲགས་གནས་ཚུལ་ལྟར་གློ་སྒྲིག་འཛུགས་འགོ་དམངས་ཚོས་ཀྱང་དེ་འདྲའི་འོས་འགན་ཞིག་འཁྱེར་བ་རེད།

གནས་ཚུལ་དེ་གསང་བ་བྱས་པ་རེད་དེ། ཡིན་ནའང་བར་ལམ་དེབ་འབྲི་མཁན་འགའ་རེས་རྩོམ་འབྲི་བྱས་ཏེ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཆགས། དེ་འདྲའི་རྐྱེན་གྱིས་བལ་ཡུལ་གཞུང་ལ་རྒྱ་མིས་གནོན་ཤུགས་ཆེན་པོ་སྤྲད་དེ་གང་ལྟར་ཡང་སྙིང་བལ་ཡུལ་གཞུང་ལ་དོན་དམ་ཐུགས་འདོད་ཡོད་རུང་མེད་རུང་དེ་འདྲ་ཞིག་མ་བྱས་ཐབས་མེད་ཆགས་པ་རེད། ང་ཚོས་དེ་དག་མཐོང་དགོས་པ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་ད་རེས་ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་གང་ཡོང་གཟབ་གཟབ་ཅིག་དང༌། གང་ཐུབ་བསྟུན་མཁས་ཤིག་བྱས་ན་ལེགས་པ་མཐོང་གི་འདུག

གཞི་རྩ་ང་རང་ཚོས་སོ་སོའི་དོན་དག་བསྒྲུབ་ཆེད་ཁྱེད་ཚོས་རང་སྲོག་འབེན་བཙུགས་ཀྱིས་ལོ་མང་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་སྟེ་བསྡད་པ་ལ། ད་རེས་གནས་ཚུལ་འདི་འདྲ་ཡོང་དུས་ཁྱེད་རང་ཚོ་བློ་ཕམ་ཡོང་བ་ཨ་ཅང་སྟེ། ང་ཚོ་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚང་མ་ཡང་དེང་སང་གཅིག་ཐོག་ཉིས་བརྩེགས་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་ནས་ཁ་ཆག་སྣ་རལ་ཐོན་ཡོང་དུས་དངོས་གནས་བློ་ཕམ་ལྟ་བུ་འདུག་སྟེ། ཡིན་ནའང་ང་ཚོ་བློ་ཕམ་བྱུང་ཟེར་ནས་མི་བསྒྲགས་དགུ་བསྒྲགས་དང༌། རླུང་ལངས་པའི་བྱེད་ཐབས་དེ་འདྲ་བྱེད་ཀྱིན་བསྡད་ན་དགོས་ཕན་གང་ཡང་མེད།

དེ་ལས་བ་བསད་པ་ལས་བཞོས་པ་དྲིན་ཆེ་ཟེར་བ་བཞིན། ད་རེས་གྲ་མ་འགྲིགས་ཐོན་ན་ཡང༌། ཕྱིན་ཆད་མུ་མཐུད་ང་རང་ཚོར་ཐབས་ཤེས་རིམ་པས་བྱེད་སའི་ལམ་ཁ་ཞིག་ངེས་པར་རྙེད་ཡོང་གི་རེད། དེ་འདྲ་རྙེད་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་མ་གཏོགས་ད་ལྟ་འདོད་པ་ཁེངས་པ་ཞིག་མ་བྱུང་ན་ཕྱིན་ཆད་རེ་བ་རྒྱག་ས་མེད་པའི་བསམ་བློ་བཏང་ན་ཅོལ་ཆུང་ཡིན། བསམ་བློ་གུ་དོག་དེ་འདྲ་གཏོང་མི་རུང༌། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་ད་རེས་སྔོན་ལ་བལ་ཡུལ་གཞུང་ལ་གང་ཐུབ་ཐུབ་བསྟུན་མཁས་ཤིག་དང༌། ག་ལེར་འགྲིགས་པ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་བལ་ཡུལ་གཞུང་གི་དགོངས་པ་དང་མཐུན་པ་ཞིག་བྱུང་ན། དུས་ཚོད་ལ་འགྱུར་བ་ཏན་ཏན་འགྲོ་གི་རེད། འགྱུར་བ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་སུ་འགྲིགས་འགྲོ་གི་རེད།

རྩ་བ་ང་རང་ཚོས་བལ་ཡུལ་གཞུང་གི་ཤ་ཚ་མཐོང་ཕྱོགས་ད་ལྟ་ནང་བཞིན་ཡག་པོ་བསྡད་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་དགོས། གཙོ་ཆེ་ཤོས་ང་རང་ཚོ་བོད་མི་ནང་ཁུལ་ནས་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་བསམ་བློ་མ་བཏང་བར། འཕྲལ་སེལ་ཕྲན་བུ་སོ་སོའི་འདོད་པ་ཁེངས་མིན་གྱིས་བློ་ཕམ་བྱས། བློ་ཞུམ་ནས་སེམས་ཤུགས་ཆག་ན་མི་འགྲིགས། སེམས་ཤུགས་མ་ཆག་པ་བྱེད་རྒྱུ་ཁྱེད་རང་འབྲེལ་ཡོད་འགོ་བྱེད་ཚོས་བསླབ་བྱ་ཡག་པོ་རྒྱག་དགོས།

ང་ཚོའི་སེམས་ཤུགས་མ་ཆག་པར་ད་ལྟ་ནང་བཞིན་ཡོད་པ་བྱུང་ན། ནམ་ཞིག་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ང་ཚོས་ཏན་ཏན་ཐབས་ཤེས་འདུ་འགོད་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་ཐལ་ཆ་ཟང་ཟིང་དུ་མ་སོང་བ་ཞིག་ཁྱེད་རང་ཚོས་གཟབ་གཟབ་བྱས་ནས་བློ་ལ་བཅངས་དགོས།

ད་ལྟ་ངོས་ནས་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཞིག་བཤད་ཡོང་དུས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཁ་ཤས་བློ་ལ་ཤོང་མ་ཤོང་དང༌། ཁ་ཤས་ཉོབ་སྟེ་བློ་ཕམ་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད་དེ། ལྷོད་ལྷོད་བྱས་ཏེ་བསམ་བློ་ཏན་ཏན་ཐོངས། ང་ཚོས་བལ་ཡུལ་ཕྱོགས་ལ་དགྲ་གཅིག་བཟོས། ཕྱིན་ཆད་ལས་ཀ་བྱེད་ཡུལ་སྒོ་བརྒྱབ་པ་འདྲ་པོ་ཆགས་པ་ཡིན་ན་དོན་ཕན་ཅི་ཡང་མེད། བལ་ཡུལ་དང༌། བོད་ས་འབྲེལ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་པས་དེ་སྔ་ཕན་ཆད་ཡིན་ནའང་ང་ཚོས་བལ་ས་བརྒྱུད་ནས་ཐབས་ཤེས་མང་པོ་ཞིག་བྱས་ཡོད། བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་དེ་རྣམས་ཕྱེད་ཀ་མཐོང་བ་དང༌། ཕྱེད་ཀ་མ་མཐོང་བའི་ཚུལ་དུ་བསྡད་པ་རེད།

ད་ཆ་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་རྒྱ་མིའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་འཁྲིས་ལ་བལ་པོའི་ནུས་པ་ཆུང་བའི་སྐབས་སུ་ང་རང་ཚོས་གཤིས་ཀ་མ་ལོག་པར་གང་གཟབ་གཟབ་ཅིག་བྱེད་ཐུབ་ན། ཕྱིན་ཆད་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ལ་ཏན་ཏན་ང་ཚོས་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད། དེ་ཚོའི་སྐོར་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་རེད་ལ། ཁྱེད་རང་ཚོས་བསམ་བློ་ཏན་ཏན་ཐོངས། རྡོ་དོན་སྙིང་པོ་ལྷིང་ཆ་གང་ཆེ་དང༌། འཇམ་པོའི་ཐོག་ནས་ང་རང་ཚོའི་དོན་དག་འགྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས། མཁྲེགས་པོ་དང༌། གྱོང་པོ་བྱས་ན་དོན་དག་འགྲུབ་རྒྱུ་ཕལ་ཆེར་ཁག་པོ་རེད། དེ་རྣམས་ཁྱེད་རང་ཚོ་འགོ་འདོམས་ཚང་མའི་སེམས་ལ་འཇགས་ནས་གཟབ་གཟབ་བྱེད་ཤོག་ཨ། གཞན་དག་བརྗོད་རྒྱུ་གང་ཡང་མི་འདུག ཚང་མར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཡོད།’’ ཅེས་སྩལ།

དེ་རྗེས་རིམ་བཞིན་བཀའ་ཤག་གི་ཚིག་ཐོ་27དང་སྦྲགས་བལ་གཞུང་གནད་ཡོད་འབྲེལ་ཆགས་དཔོན་རིགས་ཁག་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་དྲུང་ཡིག་ལྷ་མོ་ཚེ་རིང་གློད་བཀྲོལ་དང་བལ་གཞུང་ནས་དྲག་པོའི་ལག་བསྟར་མ་དགོས་པར་གློ་ཁུལ་གོ་མཚོན་རྣམས་བལ་གཞུང་ལ་རྩིས་སྤྲོད་རིམ་འབུལ་ཞུས་འཐུས་སུ་ཞི་ལྷིང་འགྲིགས་མཐུན་གྱི་དགོངས་བཞེས་ཡོང་ཐབས་ཞུ་སྐུལ་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་དམག་ཚོར་ཡང་རང་རེའི་གནས་སྟངས་དངོས་དང་བསྟུན། བཟོད་བསྲན་འགྲིགས་གཙོའི་བསམ་ཤེས་དགོས་པའི་ཁ་ཏ་གོ་བསྐོན་སློབ་སྟོན་ཞུ་སྒོའི་བཀའ་མངགས་སྩལ།

སྐབས་དེའི་ཛ་དྲག་གནས་ཚུལ་སྐོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་ཐུགས་སྣང་ཇི་བྱུང་རང་རྣམ་ནང་འཁོད་གསལ། ‘‘འཇབ་དམག་དེ་དག་གི་ཐོག་ལ་དེ་མིན་གྱི་ཡིད་སྐྱོ་བའི་བྱུང་རིམ་གཞན་གཅིག་ནི། ཨ་རིའི་དབུས་གསང་བའི་ལས་ཁུངས་ནས་ཁོང་ཚོར་དམག་སྦྱོང་དང༌། གོ་ལག་སྤྲད་པ་ལྟར་ཁོང་ཚོས་དྲག་པོའི་ཐབས་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་རང་བཙན་བསྐྱར་ལེན་ཆེད་ལས་འགུལ་མུ་མཐུད་སྤེལ་ཐབས་བྱས་པ་དེ་རེད། ལས་འགུལ་དེ་ཚོའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང༌། གཞན་དག་ས་ནས་ཤེས་ཐབས་ཐེངས་འགའ་བྱས་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་གཏན་ནས་གོ་ཐོས་མ་བྱུང༌།

དེ་ལྟར་ནའང༌། ༡༩༦༠ ནང་བོད་དང་ས་འབྲེལ་འཁེལ་སའི་ས་མཚམས་དང༌། བལ་ཡུལ་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་མཐའ་མཚམས་ཁུག་ཀྱོག་གློ་སྨོན་ཐང་དུ་ངེས་མེད་འཇབ་དམག་གི་རྟེན་གཞི་ཞིག་གསར་འཛུགས་བྱས་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌། དེ་ནི་བཙན་བྱོལ་བོད་མྀའི་ཁྲོད་ནས་བསྡུ་བསྐོངས་བྱས་པའི་མི་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཡོད་པའི་དམག་དཔུང་ཞིག་དེ་གར་འཛོམས་པ་རེད། (དེའི་ནང་ཨ་རིས་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲད་པ་ཉུང་ཤས་ལས་མེད།) སྟབས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་ལ། དམག་སྒར་དེའི་དམག་མཁོ་བགོ་འགྲེམས་དང་འགྲོ་སྡོད་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐབས་ཇུས་ཇི་བཞིན་བཀོད་སྒྲིག་བྱུང་མིན་གྱིས་རྐྱེན་པས། རང་དབང་འཐབ་འཛིངས་པ་དེ་ཚོས་དཀའ་ངལ་མང་དག་ཅིག་ལ་གདོང་ལེན་བྱ་དགོས་བྱུང་ཡོད།

དེ་ལྟར་ནའང༌། ལྟོས་ས་ལྟོས་འཇོག་གིས་བོད་ནང་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་ཚོས་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཐོག་དཀའ་ངལ་མྱངས་སྟངས་དང་འགྲན་དུ་ག་ལ་ཡོད། ས་ཚིགས་དེ་ནས་དངོས་སུ་དམག་གི་ལས་འགུལ་ངེས་གཏན་ཞིག་འགོ་འཛུགས་བྱས་ཐུབ་པ་བྱུང་རྗེས་ངེས་མེད་འཇབ་དམག་ཚོས་རྒྱ་དམག་ལ་རྒོལ་རྡུང་ཡང་ཡང་བྱས་པ་བྱུང་ཡོད་ཅིང༌། ཐེངས་གཅིག་རླངས་འཁོར་སྐྱེལ་འདྲེན་རུ་ཁག་གཅིག་གཏོར་བཅོམ་བཏང་བ་བྱུང་ཡོད།

སྐབས་དེའི་གཏོར་བཅོམ་བྱས་པའི་ནང་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ པ་ནས་ ༡༩༦༠ ཟླ་ ༩ བར་ལྷ་སར་མི་གྲངས་ ༨༧༠༠༠ འཆི་སྐྱོན་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ལག་སོན་བྱུང་ཡོད། ལམ་ལྷོང་གི་བརྒྱུད་རིམ་འདི་ནས་འཇབ་དམག་ཚོའི་སྙིང་སྟོབས་དང་སེམས་ཤུགས་འཕར་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། གཅིག་བྱས་ན་དེའི་མཇུག་སྐྱོང་ཚུལ་བཞིན་བྱེད་མ་ཐུབ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་མིས་དཀའ་ངལ་འཕར་མ་ཞིག་མྱངས་དགོས་བྱུང་ཡོད། དེ་ལས་གནས་ཚུལ་ཐབས་སྡུག་པ་ཞིག་ལ། བྱ་སྤྱོད་འདི་དག་ནི་བོད་མི་རང་ངོས་ནས་བརྩམས་པ་ཞིག་ཡིན་མོད་ཀྱང༌། ཕྱིའི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་རང་བཙན་བསྐྱར་ལེན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པའི་བསྙོན་འཛུགས་བྱ་རྒྱུར་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་ལ་གོ་སྐབས་ཤིག་རྙེད་པ་རེད།

མཐར་ཨ་རིས་འཇབ་དམག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཚམས་བཞག་པ་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ ༡༩༧༠ ནང་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་ནས་ཨ་རིས་བོད་རང་བཙན་བསྐྱར་ལེན་གྱི་ཆེད་དུ་བོད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དངོས་འབྲེལ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར། དེ་ནི་དམར་པོའི་སྲིད་ཇུས་ལ་མི་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་མཚོན་ཆེད་དུ་བྱས་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་གཏམ་བཤད་སྤེལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན།

འོན་ཀྱང། འཇབ་དམག་དེ་ཚོས་མུ་མཐུད་འཐབ་རྒོལ་བྱ་རྒྱུའི་ཆོད་སེམས་བརྟན་པོ་ཡོད། བོད་མི་དེ་དག་དང་བལ་ཡུལ་གཞུང་དབར་འགྲིགས་འཇགས་ཀྱི་སྐད་ཆ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། རྒྱ་མིས་གློ་ཁུལ་གྱི་འཇབ་དམག་གི་དྲག་ཆས་མེད་པར་བཟོ་དགོས་ལུགས་བལ་ཡུལ་གཞུང་ལ་ཞི་དྲག་གི་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་དགོས་ཆགས་པ་རེད། (འཇབ་དམག་གི་ལས་འགུལ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱ་མིར་དཀའ་ངལ་གང་འཚམས་ཤིག་འཕྲད་ཡོད་ཚོད།)

འོན་ཀྱང༌། བལ་ཡུལ་གཞུང་གིས་དེ་ལྟར་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་སྐབས་འཇབ་དམག་ཚོས་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པར་ཁོང་ཚོས་ཐ་ན་བལ་ཡུལ་གྱི་དམག་དཔུང་ལ་འཐབ་རྒོལ་བྱ་དགོས་གྱུར་ནའང་མུ་མཐུད་རྒྱུན་བསྲིང་བྱ་རྒྱུའི་སེམས་ཐག་བཅད་ཡོད་ཚུལ་བཤད་ཡོད་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང་‘‘གཞི་རྐང་ངོས་ནས་ག་དུས་ཡིན་ནའང༌། འཇབ་དམག་པ་ཚོའི་དམ་བཅའ་ཆོད་སེམས་ལ་ཡིད་སྨོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་རུང༌། ཁོང་ཚོའི་དྲག་པོའི་ལས་འགུལ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང༌། དགའ་མོས་རྩ་བ་ནས་བྱས་མྱོང་མེད། ད་ཆ་རང་ཉིད་ནས་དེའི་ཐད་ཐེ་གཏོགས་མ་བྱས་ཐབས་མེད་ལ་བརྟེན། སྐབས་དེར་རང་ངོས་ནས་ཁོང་ཚོའི་ཡིད་འགུགས་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་གཅིག་རང་ཡོད་པ་ནི། རང་ཉིད་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་ཁོང་ཚོར་རེ་འབོད་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ངོས་ནས་སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་ཟུར་པ་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་གདོང་གློ་སྒྲིག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོར་སྤྲོད་རྒྱུའི་སྒྲ་སྡུད་འཁོར་ཐག་གཅིག་བསྐུར་བ་དེའི་ནང༌། བལ་ཡུལ་ནང་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་གཞིས་ཆགས་བྱས་ཏེ་སྡོད་མུས་ལ་སོང༌། གལ་སྲིད། བལ་དམག་དང་འཐབ་རྒོལ་བྱས་པ་ཡིན་ན། བོད་མི་དེ་རྣམས་ཀྱང་དཀའ་ངལ་ནང་འཚུད་རྒྱུར་ངེས་ཤིང༌། དེས་ན། འཐབ་རྒོལ་བྱ་རྒྱུ་ལས་ལྡོག་སྟེ་བལ་ཡུལ་སྲིད་གཞུང་གི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་ཞུ་འོས་པ་ཞིག་ཡིན། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མས་གོ་མཚོན་མར་བཞག་སྟེ་ཞི་བདེ་བག་ཕེབས་ཀྱི་འཚོ་བར་རོལ་ཐབས་བྱ་དགོས་པ་དང༌། བོད་མིའི་འཐབ་རྩོད་དེར་ཡུན་རིང་པོའི་དམིགས་ཡུལ་ཞིག་འཛིན་དགོས་ཀྱི་རེད།

དེ་རྗེས་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ངོས་ལ་བརྗོད་གསལ་ལྟར་ན། འཇབ་དམག་པ་མང་པོ་ཞིག་ལ་གཞན་གྱིས་མགོ་སྐོར་བསླུ་བྲིད་བྱས་འདུག་སྙམ་པའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་བྱུང་ཡོད། འགོ་ཁྲིད་ཉུང་ཤས་ཤིག་གིས་ཡུལ་དེ་ནས་ཐོན་རྒྱུའི་ཚབ་ཏུ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐེ་བཅད་པའི་གནས་ཚུལ་སྐོར་གོ་ཐོས་སྐབས་ངོས་རང་སེམས་མ་སྐྱིད་པ་ཞེ་དྲག་བྱུང༌། རང་དབང་འཐབ་འཛིང་པར་དེ་ལྟར་རེ་འབོད་བྱས་པར་ངོས་ལ་དགའ་སྐྱོ་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཚོར་བ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་སླེབས་བྱུང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་གཞི་རྐང་ངོས་ནས་དེ་ལྟར་རེ་འབོད་བྱས་པ་དེ་འགྲིགས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་སྙམ་ཡང༌། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཁོང་ཚོས་བོད་ཀྱི་ཆེད་དུ་དེ་ལྟ་བུའི་ལྷག་བསམ་སྙིང་སྟོབས་དང༌། རྒྱལ་གཅེས། དགའ་ཞེན་བཅངས་པའི་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་པ་ལྟ་བུ་བྱས་པ་དེ་ནོར་བ་ཞིག་མིན་ནམ་སྙམ་པ་ཡང་བྱུང༌།

འཇབ་དམག་མང་ཆེ་བས་ངོས་རང་ནས་བཤད་པ་དེར་ཉན་ནས་གོ་མཚོན་མར་བཞག་ཡོད་ཀྱང༌། མི་གྲངས་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་གིས་ངོས་ཀྱི་རེ་འབོད་ལ་མ་ཉན་པར་ས་མཚམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཕྱོགས་གཞན་དེར་བསྐྱོད་སྐབས་བལ་དམག་གིས་རྗེས་འདེད་བཏང་སྟེ། མཐའ་མ་ཁོང་ཚོ་འཇབ་སྒུག་དྲག་འཐབ་ནང་ཚུད་དེ་རྐྱེན་ལམ་དུ་སོང་འདུག དེ་ནི་ཁ་འཐོར་བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཡིད་སྐྱོ་ཤོས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་གཅིག་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་རེད།’’28 ཅེས་སྩལ། དེ་རྗེས་བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན་ནས་བལ་ཡུལ་གནད་ཡོད་དཔོན་རིགས་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་དང༌། དྲག་པོའི་འགོ་དམངས་ལ་བཀའ་འབྲེལ་གསལ་བཤད་གོ་བསྐོན་གནང༌།

མཐའ་བསྡོམས་སུ། བལ་བོད་མི་རིགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཕྲེང་བའི་མཛའ་མཐུན་ས་གཞིར་གློ་བུར་རླུང་དམར་དྲག་ཆར་སད་སེར་གྱིས་འཕྲལ་ཐུང་འཇིག་ལ་ཉེ་བའི་ཕྱི་ནང་འཕྲལ་རྐྱེན་བསྡེབས་ལྷགས་བརྡབ་གསིག་གནས་སྟངས་གཉན་འཕྲང་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་སྣང་ཡང༌། མཐར་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་འཕྲལ་ཡུན་དགོངས་ཡངས་དཀྱེལ་ཆེའི་བླང་དོར་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་བྱིན་མཐུའི་བཀའ་དྲིན་དང༌། རྒྱལ་གཅེས་ལྷག་བསམ་གྱིས་ཕྱུག་པའི་དཔའ་མཛངས་འགོ་དམངས་ནས་བཀའ་དོན་ཐོད་བཅིངས་བརྩི་བཀུར་དང་ལེན་གྱི་ཐོག་ནས་གོ་མཚོན་རྣམས་བལ་གཞུང་གི་དགོངས་མཐུན་རྩིས་འབུལ་ཞུས་འབྲས་སུ་གནའ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཅན་གྱི་བལ་བོད་ཡིད་གཅུགས་མཛའ་མཐུན་གྱི་ས་བོན་སྔར་བཞིན་དམ་དུ་བཅིངས།

འཕྲིན་ལས་བདུད་རྩིའི་ཟེགས་མ་འབུམ་གྱི་གཏེར།།

དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་སྒྲུབ་མཆོད་ཀྱི།།

ཆོ་གའི་ངོ་མཚར་སྟོང་དུ་སྦྲན་པ་ལས།།

དགེ་ལེགས་རིན་ཆེན་དོ་ཤལ་རིང་དུ་བརྐྱངས།།

ཆོས་རིག་གོམས་སྲོལ་གཅིག་ཏུ་གནས་ན་ཡང༌།།

འབྲུག་གཞུང་མཐོ་དམན་དགྲ་གཉེན་དར་བའི་སྟབས།།

ཉེས་མེད་བོད་རིགས་ཚུལ་བཞིན་གནས་བཅས་པར།།

དྲག་གཅོད་གློག་དམར་གར་སྟབས་གཡོ་བ་སྐྱོ།།

དེ་ཚེ་བོད་ཀྱི་འཕྱིང་བཟང་བཀའ་གྲོས་ཀྱིས།།

བོད་འབྲུག་དམ་ལ་ཉམས་པ་མི་འབྱུང་ཆེད།།

དྲང་བདེན་པདྨ་དཀར་པོའི་ཕོན་པོ་ཡིས།།

བདེ་སྡུག་ཞུ་ཚིག་འདབ་བརྒྱ་གྲོལ་ན་ཡང༌།།

འབྲུག་ཕྱོགས་བློ་ཁ་གཏུམ་པའི་མུན་པ་ཡིས།།

དགོངས་དྭངས་ཟླ་བའི་སྣང་བ་མ་ཤར་བ།།

སྣ་མང་ཉེས་འཛུགས་ཐོག་མདེལ་འཁྱུག་པ་བཞིན།།

དྲང་པོའི་ལམ་བཟང་གསལ་བའི་གོ་སྐབས་བཅོམ།།

23 འབྲུག་ཏུ་གཞིས་ཆགས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་རྣམས་ལ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་སྐོར་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

24 ཕྱག་བྲིས་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

25 རང་རྣམ་དབྱིན་དེབ་‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’ཤོག་གྲངས་ ༢༠༩་ནས་ ༢༡༠ བར་གསལ།

26 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

27 ཚིག་ཐོ་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

28 རང་རྣམ་དབྱིན་དེབ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང’ཤོག་གྲངས་ ༢༡༠ ནས་ ༢༡༢ བར་གསལ།

ས་བཅད་གསུམ་པ།

གཞོན་ནུའི་ཚོགས་མིར་ལམ་སྟོན་དང༌། ཁུ་ནུ་དང་སྤི་ཏིར་ཕེབས་བཞུད། བོད་ཁྱིམ་ཁག་བརྒྱད་སྒོ་དབྱེ་བསྐྱངས་པ།

༡༽བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུའི་ཚོགས་མིར་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ།

༡༩༧༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་གཞོན་ནུའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་གཉིས་པར་འབྱོར་འཛོམས་གཞོན་ནུ་བརྒྱ་དང་བཅུ་སྐོར་མཇལ་བཅར་ལ་བོད་རང་དབང་སྒྲུབ་པའི་ལས་དོན་དམིགས་ཡུལ་རྒྱ་ཆེ་འདིའི་ཐོག་གཞོན་ནུ་ཚོས་ལྷག་བསམ་ཁུར་བརྩོན་ཆེ་བསྐྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྙིང༌། ‘‘ང་ཚོས་དཀའ་ལས་རྒྱག་པའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་མང་རུང་ཉུང་རུང་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་དུ་ཡིན།

དེའི་དོན་དུ་སོ་སོའི་མི་ཚེ་བློས་བཏང་ན་དོན་དང་ལྡན་པ་དང༌། རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པ་རེད། ཡང་འགའ་ཤས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་ལམ་སང་གྲུབ་འབྲས་ཤིག་ཐོན་རྒྱུ་ཡོད་ན་དཀའ་ལས་རྒྱག་རིན་ཆོག་པ་རེད་དེ། གལ་ཏེ་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་རྒྱུ་མེད་ན་དཀའ་ལས་རྒྱབ་ནས་དགོས་པ་མི་འདུག་བསམ་སྲིད་ཀྱང༌། དེ་འདྲ་བསམ་མི་རུང༌། འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་ན། མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་མི་ཐོག་མང་པོའི་རིང་ལ་དཀའ་ལས་རྒྱབ་ནས་བྱས་རྗེས་བཞག་པ་མང་པོ་ཡོད། དེ་ཚོ་སོ་སོའི་མི་ཐོག་དེའི་རིང་ལ་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུ་ཡོང་རེ་བྱས་པ་མ་རེད།

ཉེ་བའི་ཆར་རྒྱ་གར་གྱི་གྷན་ངྷི་ལྟ་བུ་ལྟ་བ་སྨྲ་བ་དང༌། འཐབ་རྩོད་པ་གཙོ་ཆེ་བ་བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་འཇོག་མཁན་དེ་ཚོས། ཐོག་མར་རང་གིས་བརྩམས་པའི་ལས་དོན་དེ་ཡང་དག་པ་དང༌། རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་ཡིན་མིན་ལ་སོ་སོས་བསམ་བློ་བཏང༌། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ་མཐར་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཐོག་ནས་ངེས་པ་རྙེད་དེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་རྗེས་སུ་སོ་སོའི་མི་ཐོག་དེར་འགྲུབ་རུང་མ་འགྲུབ་རུང༌། འབྲས་བུ་བཟང་པོ་དེར་སོ་སོས་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུ་བྱུང་རུང་མ་བྱུང་རུང༌། རང་གི་མི་ཚེ་དེའི་ཐོག་ལ་བཏང་བས་མ་ཚད། མི་ཐོག་ནས་མི་ཐོག་སྦྲེལ་ཏེ་དཀའ་ལས་རྒྱབ་ནས་མཐར་དམིགས་ཡུལ་བཟང་པོ་དེ་འགྲུབ་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

དེས་ན། ང་ཚོས་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་དོན་ལ་དཀའ་ལས་རྒྱབ་པ་འདི་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་དང༌། གཞན་ཕན་གྱི་བྱ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། དཀའ་ངལ་ཞིག་དང་འཕྲད་དུས་སེམས་ཤུགས་ཆག་ན་མི་འགྲིགས། སོ་སོའི་མི་ཚེ་འདི་ཙམ་གྱིས་མི་ཚད་མི་ཐོག་ནས་མི་ཐོག་སྦྲེལ་ཏེ་དཀའ་ལས་རྒྱག་དགོས་བྱུང་ནའང་རྒྱག་བསམ་པའི་སེམས་ཐག་གཅོད་དགོས་པ་དང༌།

ལས་དོན་ལ་སྐྱོན་དང་ནོར་འཁྲུལ་མཐོང་ཚེ་སྐྱོན་དེ་སེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་བསམ་བློ་བཏང་རྗེས་སྐྱོན་འདོན་བྱེད་དགོས། མི་རིགས་གཞན་དག་ལའང་ཡོད་བཞིན་པ་ལྟར། བོད་རིགས་ལའང་རྒན་གཞོན་བར་གསུམ་ལ་བསམ་ཚུལ་རིང་ཐུང་འདྲ་མིན་ཡོད་པ་དེ་ཚོར་ཕན་ཚུན་གསལ་བཤད་དང༌། ལྷག་བསམ་ལག་ལེན་དུ་འགེལ་དགོས། ས་གནས་ཕན་ཚུན་ཁ་འཐོར་དུ་སྡོད་པའི་གཞོན་ནུ་ཚོ་དང་རྒྱུན་དུ་འབྲེལ་ཟབ་ཀྱིས་གོང་བུའི་ནུས་པ་འདོན་ཐབས་བྱ་དགོས’’ལུགས་སོགས་བཀའ་སློབ་གནད་སྨིན་སྩལ།

ཚེས་ ༡༡ ཉིན་སྔ་དྲོ་གཞོན་ནུའི་འགོ་བྱེད་མི་གྲངས་ཉི་ཤུ་སྐོར་ཆེད་འབོད་བསྐྱངས་ཏེ་ཁ་སང་སྐད་ཆ་ཞིབ་བྱུང་ལྟར་བོད་རིགས་གཞོན་ནུའི་ཚོགས་པ་འདིའི་བསྒྲུབ་བྱ་དམིགས་ཡུལ་ནི། རྒྱལ་གཅེས་ལྷག་བསམ་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་རང་དབང་བསྒྲུབ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཞིང༌། བོད་རང་དབང་སྒྲུབ་ཐབས་དང་བསྒྲུབས་ནས་སྐྱོང་སྟངས་སྐོར་ལ་དམར་པོ་དང༌། ནུབ་ཕྱོགས་པ་ལྟ་བུའི་རང་དབང་ཅན། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་ལམ་ཕྱོགས་བསམ་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོང་རྒྱུར་ཐབས་ཤེས་བསམ་ཚུལ་འདྲ་མིན་ཚང་མ་སྤྱིའི་དམིགས་ཡུལ་ཐོག་གཅིག་སྒྲིལ་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས། དེ་སྐོར་ངོས་ནས་དེ་རིང་ཐག་བཅད་པ་མིན་ལ་ཁྱེད་ཚོས་ཀྱང་ལམ་སང་ཐག་གཅོད་ཐུབ་པ་མིན། ཡིན་ནའང་དེ་སྐོར་དགེ་སྐྱོན་ཇི་འདུག་བསམ་གཞིགས་བྱས་ཏེ་རྗེས་སུ་རིམ་པས་ཁེ་ཕན་གང་ཆེའི་ཐག་གཅོད་བྱས་ལེགས་ཞེས་འཕྲལ་ཕུགས་དགེ་བའི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

༢༽ཁུ་ནུ་དང་སྤི་ཏི་ཁུལ་དུ་ཕེབས་བཞུད།

༡༩༧༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ནས་ཐད་འཕུར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ཁུ་ནུ་སྟོད་སྤུའུ་ (Pooh) ལ་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། འབྲུག་པ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ལ་གནས་གཟིགས་ཕྱག་ནས་སྩལ་རྗེས་བཀའ་ཆོས་གནང་ཡུལ་ལ་སྤྱན་ཞིབ་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་སྔ་དྲོ་སྒྲུབ་ཞག་དང༌། དགོང་དྲོ་ཁུ་ནུ་བ་སྟོད་སྨད་ནས་ཕྱོགས་འདུས་སེར་སྐྱ་མི་གྲངས་ལྔ་སྟོང་སྐོར་ལ་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་གི་སྔོན་འགྲོ་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་དང༌། དེ་རྗེས་བཀའ་དབང་དངོས་གཞི་བཅས་རྒྱས་པར་སྩལ། བུམ་དབང་གི་མཚམས་སུ་མི་མང་ཐམས་ཅད་ལ་མཇལ་དམངས་བྱིན་རླབས་བུམ་པའི་དབང་བསྐུར་དང༌། བུམ་ཆུ། ཕྱག་སྲུང༌། རྒས་འཁོགས་དང་ནད་པ་ཉམ་ཐག་རིགས་ལ་བྱིན་རྟེན་གསོལ་རས་བཅས་སྩལ།

དགོན་ཡུལ་སྤྱི་སྒེར་འདས་གསོན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུགས་སྨོན་སྐྱབས་འཇུག་ངེས་པར་གནང་རྒྱུར་མཇལ་བཅར་སྐབས་སུ་སྐྱབས་ཞུའི་རྟེན་དངུལ་ནམ་ཡང་འབུལ་འཁྱེར་མ་དགོས་ལུགས་གསུང་ཆོས་སྐབས་བཀའ་སློབ་དང༌། ཡུལ་གྱི་འགོ་གཙོ་བརྒྱུད་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ཡང༌། འགའ་ཞིག་ནས་ཡུལ་གྱི་གྲྭ་རིགས་གཅིག་མདུན་དངུལ་རྣམས་སྤུངས་ཏེ་ཅིས་ཀྱང་འབུལ་ཐབས་བྱ་དགོས་མངགས་པའི་དངུལ་འབབ་དང༌། འདས་གསོན་གྱི་སྐྱབས་ཞུ་ཡིན་ཞེས་དངུལ་རྒྱང་བསྐྱུར་དང༌། རྡོ་ལག་བརྒྱུད་ཀྱིས་བསྐུར་བའི་དངུལ་འབབ་རྣམས་སྤུའུ་གྲོང་སྡེར་ཆུའི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཆེད་ཆུ་མཛོད་གསར་འཛུགས་བྱ་ཐེབས་སུ་མི་མང་འགོ་གཙོ་ཐུན་མོང་ཐོག་ཕྱིར་སློག་གསོལ་རས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༤ སྔ་དྲོ་ཁུ་ནུ་ནས་སྤི་ཏི་དཀྱིལ་དགོན་དུ་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་པ་དང༌། དེར་བླ་མཆོད་དང༌། རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པའི་གསོལ་འདེབས་གསུངས་ཤིང༌། དགོན་འཛིན་ངོར་ཁང་སར་མཁན་པོས་མཚོན་འགོ་ལས་ཁག་དད་མཇལ་དུ་རིམ་བཅར་དང༌། སྒྲུབ་ཆོག་དང་འབྲེལ་བར་སྤི་ཏིའི་ཡུལ་མི་སེར་སྐྱ་མི་མང་བཞི་སྟོང་སྐོར་ལ་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་ཆེན་གྱི་སྔོན་འགྲོ་སྟ་གོན་དང་དབང་དངོས་གཞི་ཆབས་ཅིག་སྩལ་རྗེས་མི་མང་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་དང༌། བྱིན་མདུད། ནད་པ་ཉམ་ཐག་རིགས་ལ་བྱིན་རྟེན་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༦ ཉིན་ཀ་འཛའ་ (Kaza) གྲོང་སྡེ་ཁུལ་དེར་ས་ལུགས་གཏིང་སྐྱེས་དགོན་གྲྭ་ཉི་ཤུ་སྐོར་དང༌། མི་མང་ཆིག་སྟོང་སྐོར་ལ་གང་བློ་མ་དང༌། མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང༌། སེར་སྐྱ་སོ་སོར་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་རྗེས། དཀྱིལ་དགོན་དང༌། དགེ་དགོན་གཞན་གཉིས་བཅས་ཀྱི་དགེ་འདུན་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ལ་ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་གྱི་བཤད་ལུང་དང༌། དེང་དུས་རྒྱལ་བསྟན་ཉག་ཕྲའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ནས་སློབ་གཉེར་ཅི་ནུས་དང༌། རྒྱུན་དུ་ཀུན་སྤྱོད་བླང་དོར་ཚུལ་མཐུན་ངེས་པར་དགོས་གལ་སོགས་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

དེ་རྗེས་ལོ་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། དཀྱིལ་དགོན་མཁན་པོ་བཀྲས་ལྷུན་དཀའ་ཆེན་བསོད་ནམས་དངོས་གྲུབ། དགེ་དགོན་རྟའུ་དགོན་གྱི་སྤྱི་འཐུས་གཉིས། རྙིང་དགོན་གྱི་མཁན་ཟུར་དང༌། དབུ་མཛད། ཆོས་ཁྲིམས་པ་བཅས་རིམ་བཞིན་མཇལ་བཅར་དང༌། ད་ལམ་སྤི་ཏི་ཁུལ་དགོན་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་འབུལ་དངུལ་དང༌། འདས་གསོན་སྐྱབས་ཞུའི་རིགས་ནས་སྣེ་སེལ་རེ་མ་གཏོགས་ཚང་མ་རང་ཁུངས་སོ་སོར་ཕྱིར་སློག་གསོལ་རས་སུ་སྩལ་བས་ཚོགས་གསོག་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་ཐོབ་མ་སོང་ཞེས་སྨྲེ་ངག་འདོན་མཁན་ཡང་ཇི་སྙེད་ཅིག་བྱུང༌།

༣༽བོད་ཁྱིམ་ཁག་བརྒྱད་སྒོ་དབྱེ།

༡༩༧༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༠ སྔ་དྲོ་གཙུག་ལག་ཁང་དབུ་རྩེར་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྣང་བརྙན་གསར་བཞེངས་གྲུབ་པར་སྙན་ཤལ་ནང་མཛོད་སྨོན་ཚིག་ཅན་དང༌། ཐུགས་སྨོན་འཕྲིན་བཅོལ་བསྐྱངས་ཏེ་དྷ་ས་བཞུགས་སྒར་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་བོད་ཁྱིམ་ཆོས་འབྱོར་ཁང་དང༌། ནོར་བུ་སྒང༌། ཤེས་རབ་འཕེལ། རྣམ་སྲས་ཁང་གསར། ཀུན་དགའ་གླིང༌། རབ་བརྟན་ཁང་གསར། བསོད་ནམས་འཕེལ། ཕུན་ཚོགས་གླིང་བཅས་བོད་ཁྱིམ་ཁག་བརྒྱད་རིམ་བཞིན་གསར་དུ་སྒོ་འབྱེད་ཐུགས་སྨོན་བྱིན་རླབས་སྩལ།

ཕ་ཚབ་བུ་ཕྲུག་བཅས་པར་མཇལ་ཁ། གཟིམ་ཆུང་དབུ་གུར་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་དགའ་ཁྲི་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ། བཀའ་བློན་དང༌། སྤྱི་འཐུས། དྲུང་ཆེ། སྐུ་སྒེར་ཞབས་ཞུ་བ། དཔེ་མཛོད། ཤེས་རིག་པར་ཁང༌། སྨན་རྩིས་ཁང༌། བུད་མེད་མཉམ་ལས། མཉམ་འབྲེལ་ཚོང་ཁང་སོགས་སྡེ་ཁག་གི་འགན་གཙོ་ཁག ས་གནས་རྒྱ་གར་སྐུ་ཚབ་ཉེན་རྟོག་འགོ་དམངས་སོགས་ཕྱི་ནང་སྐུ་མགྲོན་ཁག་རང་རང་བཞུགས་གནས་སུ་འཁོད། སེར་སྐྱ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྩེད་ཐང་གཡས་གཡོན་ཀུན་ཏུ་ཁེངས་པའི་དབུས་སུ་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱིས་རུ་སྒྲིག་གུས་འདུད་ཞུས་ཏེ་བོད་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་གླུ་དང༌། ལུས་རྩལ་བཅས་གཟིགས་འབུལ་ལ་ཐུགས་ཞིབ་བསྐྱངས།

དེ་ནས་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་ཚུགས་ནས་ལོ་ ༡༤ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དགའ་སྟོན་ཆེད་ཤེས་རིག་ཟློས་གར་བས་རྒྱལ་པོ་པད་མ་འོད་འབར་གྱི་འཁྲབ་གཞུང་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། བོད་ཁྱིམ་ནས་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོའི་ནང་སྐུ་འཁོར་རྣམས་ལ་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་འབུལ་བཅས་བོད་ཁྱིམ་མཛད་སྒོ་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གཙང་ལེགས་གྲུབ་ངང་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕོ་བྲང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

མི་འཇིགས་དཔའ་བའི་ལུས་སྟོབས་ཡོངས་སུ་རྫོགས།།

གླིང་འདིར་རློམ་པའི་རི་དྭགས་སྐྲག་མཛད་པ།།

རྒྱལ་དབང་མི་ཡི་སེངྒེ་གང་དེ་ཡིས།།

སྐལ་བཟང་གཞོན་ནུར་སྒྲ་དབྱངས་སྒྲོག་པའི་ཚུལ།།

གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་བློ་གྲོས་ཡངས་པའི་དཔྱིད།།

འཛད་མེད་ཚངས་པའི་སྲིད་ལས་བླངས་པ་ལྟར།།

རྒྱལ་ཐབས་རིན་ཆེན་མཛེས་པའི་ཕྲ་ཚོམ་འབུམ།།

བསྟན་སྲིད་ཁང་བཟང་མཛེས་པའི་རྒྱན་དུ་ལོངས།།

སྔོན་རབས་མཁས་གྲུབ་རྒྱུ་སྐར་འཛུམ་པའི་གནས།།

ཁུ་ནུའི་ལྗོངས་ལ་ཞབས་ཀྱི་པདྨ་དཀར།།

རབ་ཆགས་ཐུགས་ཀྱི་དགྱེས་པ་རོལ་བ་ཡིས།།

རྨད་བྱུང་བྱིན་བརྒྱའི་མཛད་པ་བླ་ན་མཐོ།།

ལེགས་བྱད་བྱེ་བའི་ཚོམ་བུ་པདྨ་དཀར།།

ཁྱེད་ཞབས་སྤི་ཏིའི་ཡུལ་དུ་མཛེས་པའི་ཆར།།

ཆོས་སྲིད་དགེ་བའི་ཟབ་གསུང་ཉིན་བྱེད་དབང༌།།

དགེ་ལེགས་བྱེ་བའི་འོད་སྣང་རབ་ཏུ་འགྱེད།།

ས་བཅད་བཞི་པ།

ཨེ་ཤ་ཡ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་དང་མན་སྤར་ཕན་བདེ་གླིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༽ཨེ་ཤ་ཡ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པའི་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༧༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྡི་ལིར་རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས་ཁག་ལ་མཇལ་འཕྲད་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ་ཨེ་ཤ་ཡ་ཞི་དོན་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ (Asian Buddhist Peace Conference) ཞེས་པ་རུ་སུ་དང༌། ཕྱི་སོག་གིས་མཚོན་དམར་པོའི་ཡུལ་ཁག་གི་མི་སྣ་ཡོད་པའི་ཨེ་ཤ་ཡ་ཞི་དོན་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པའི་ཚོགས་འདུའི་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོར་གདན་ཞུས་ཞབས་བཅགས་བསྐྱངས་ཏེ་ཐུགས་སྨོན་ཞལ་འདོན་གསོལ་འདེབས་དང༌། རྟེན་གཙོ་ཐུབ་དབང་ལ་སྙན་ཤལ། མར་མེ་ཞལ་འབྱེད་བཅས་མཛད་རྗེས། རྣམ་གྲྭ་གསུང་བཟང་བས་སྐྱབས་འགྲོ། སྤྱན་འདྲེན་ཁྲུས་གསོལ། སྐབས་གསུམ་པ། དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ་མ། ཤིས་བརྗོད་དང༌། བསྟན་འབར་མ་བཅས་གསུངས།

ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པའི་ཚོགས་འདུ་དེར་རུ་སུ་དང༌། ཕྱི་སོག ཉི་ཧོང༌། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ། ཀམ་བྷོ་ཌི་ཡ། མ་ལ་ཤེ་ཡ། བི་ཏི་ནམ་ལྷོ་བྱང་གཉིས། སི་རི་ལངྒ། བྷང་ལ་ངྷེ་ཤི བལ་ཡུལ། རྒྱ་གར་བཅས་རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ངོ་མ་མི་གྲངས་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་སྐོར་དང༌། ཟུར་ཉན་མི་གྲངས་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་བཅས་ཚོགས་ཕེབས་གནང་ཡོད།

ཕྱི་སོག་མཁན་པོ་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་མཇལ་བཅར་ཐོག་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་སོགས་འབུལ་དངོས་རྣམས་མལ་ངག་འདོན་དང་བཅས་ཕུལ། དགོན་པར་གཞི་གསུམ་དང༌། འཇིགས་བྱེད། སྨྱུང་གནས་སོགས་ཀྱི་ཕྱག་ལེན་ཡོད་ལུགས་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་གསུང་མོལ་ཞིབ་ལྷོད་བསྐྱངས། དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུར་སོན་པའི་སོག་པོའི་དགེ་སློང་ཞིག་ནས་ཆོས་ཚིག་གང་འཚམས་བོད་སྐད་ཐོག་གསུངས་པས་གནའ་རབས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་འབྲེལ་བ་ཤུགས་ཆེ་ཡོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་དངོས་རྗེན་དུ་གྱུར།

ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༣ སྔ་དྲོ་འཇེན་ (Jain) ཆོས་ཚོགས་ཀྱིས་གདན་ཞུས་ལྟར། འཇེན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་བཞུགས་ཀྲུལ་སིའི་ (Tulsi) ཞུ་བའི་གནས་ཁང་དུ་ཕེབས་ཞབས་བསྐྱངས་ཏེ་འཇེན་ཆོས་པ་གཙོ་ཁག་མཇལ་འཕྲད་གསུང་མོལ་དང༌། ཆོས་པ་མང་ཚོགས་ཕོ་མོ་ཆིག་སྟོང་སྐོར་འདུ་འཛོམས་སར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་རྣམས་ལ་ཕྱི་འབྱུང་བའི་གནོད་འཚེ་དང༌། ནང་མི་རང་ཉིད་ནས་བཟོས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་མང་པོས་མནར་བཞིན་པ་འདི་འདྲའི་སྐབས་སུ་མི་རྣམས་ཀྱིས་བློ་ཡིད་ཆགས་སྡང་རྨོངས་པའི་དབང་དུ་མ་བཏང་བར་ཞི་བ་དང༌། བདེ་བའི་ངང་དུ་བརྟན་པོར་གནས་ཐུབ་པའི་ཐབས་ལམ་བཟང་ཤོས་ནི་ཆོས་ནས་ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་སློབ་སྟོན་རྣམས་ཡིན་ཅིང༌། དེ་ཡང་རང་གཞན་ཐམས་ཅད་བདེ་སྡུག་གི་ཚོར་བ་མྱོང་ལུགས་ཁྱད་མེད་གཅིག་གྱུར་ཡིན་གཤིས། གཞན་ཕན་གྱི་ལྷག་བསམ་ཅི་ནུས་བསྐྱེད་ཐུབ་ན་ཕན་ཐོགས་ཆེ་ངེས་འབྱུང་བ་ནི། རང་གི་ཉམས་མྱོང་གི་ཐོག་ནས་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་པ་འདི་བཞིན་ཡིན་པས་རང་ཅག་ཆོས་པ་རྣམས་ནས་དེ་དོན་འབད་བརྩོན་གནང་དགོས་ལུགས་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་རུ་སུ་དང༌། ཕྱི་སོག་གི་མཁན་པོ་དགེ་སློང་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་དང༌། མགོན་པོ་སྐྱབས་གཉིས་འབོད་འགུགས་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་ཐོག དགོན་གནས་སོ་སོར་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་རེ་དང༌། སྔགས་རིམ་ཆེན་མོ། དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོ་རེ། ཐུབ་དབང་སྣང་བརྙན་རེ། མཁན་པོ་སོ་སོར་ལམ་རིམ་གསེར་ཞུན་མ་རེ་དང༌། རུམ་གདན་རེ། ནང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་དེབ་བཅུ་རེ། ཕྱག་སྲུང་དང༌། བདུད་རྩི་ཆོས་སྨན་བཅས་དགྱེས་བཞིན་གསོལ་རས་སྩལ་བར་ཁོང་ཅག་དགའ་དད་ཀྱི་སྤུ་ལོང་རབ་ཏུ་གཡོས།

༢༽མན་སྤར་ཕན་བདེ་གླིང་བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༧༤ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༦ ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་མན་སྤར་ (Mainpat) ཕན་བདེ་གླིང་བོད་མི་གཞིས་སྒར་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། ཕྱི་ཉིན་གཞིས་སྒར་ཚོ་ཁག་སོ་སོར་ཞབས་བཅགས་གཟིགས་སྐོར་དང༌། ས་གནས་སོ་སོའི་མི་མང་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་དང༌། བླ་མ་ཀ་ལུའི་སློབ་ཁོངས་སྒྲུབ་ཁང་དུ་ལོ་གསུམ་ཕྱོགས་གསུམ་གྱི་བསྙེན་མཚམས་པ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་སར་ཞབས་བཅགས་ཐོག་ཞུ་མོས་ལྟར། ལོ་གསུམ་བསྙེན་མཚམས་སུ་བསྡད་པའི་དགོས་དོན་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཇེ་ཆུང་དུ་གཏོང་དགོས་པའི་སྔོན་འགྲོ་གསུང་བཤད་དང་བཅས་བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་གི་འཕྲིན་བསྐུལ་དམ་ལྡན་མྱུར་བསྐུལ་མའི་ལྗགས་ལུང་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༨ ཉིན་གཞིས་སྒར་དང་པོའི་གཙུག་ལག་ཁང་དང༌། སློབ་གྲྭ། སྨན་ཁང༌། རྩམ་འཐག་འཁོར་ལོ། ཚོང་ཁང་བཅས་པར་གཟིགས་སྐོར་དང༌། སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སུ་སྔོན་འགྲོ་ཆོས་བཤད་ཟབ་རྒྱས་དང་བཅས་ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན་གྱི་བཤད་ལུང་དང༌། གང་བློ་མ། བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་གི་འཕྲིན་བསྐུལ། མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་བཅས་ཆོས་འབྲེལ་སྩལ་བ་དང་སྦྲགས། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་བྱམས་སྙིང་རྗེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང༌། དེའི་ས་བོན་རང་སེམས་བཟང་པོ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་ཕན་བདེ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ལུགས་དང༌། བོད་མི་རིགས་ཚང་མ་ལྷག་བསམ་ནུས་ཤུགས་གོང་བུ་གཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་དམིགས་ཡུལ་བོད་རང་དབང་གི་ཆེད་དུ་འབད་སྒྲུབ་བྱེད་དགོས་ལུགས། སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཕྲལ་ཕུགས་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་སོགས་བཀའ་སློབ་ཟབ་མོ་ཡིད་ཀྱི་གསོས་སུ་སྨིན་པར་སྩལ།

ཚེས་ ༩ སྔ་དྲོ་མངའ་སྡེའི་རྫོང་ཁག་གསུམ་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་དང༌། ས་གནས་རྫོང་དཔོན་བཅས་མཇལ་བཅར་ལ་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་གྲོགས་གང་དྲག་དགོས་པ་དང༌། ལྷག་པར་གློ་ནད་ཅན་འགའ་ཤས་ཡོད་པ་རྣམས་ཟུར་འབྱེད་སྨན་བཅོས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་གལ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་བཀའ་མངགས་དང༌། ད་ལམ་གཞིས་སྒར་དུ་བཞུགས་ཞག་གསུམ་གྱི་ཞབས་ཏོག་མཉམ་འབྲེལ་ཁོངས་ནས་ཞུས་ཀྱང༌། མཉམ་འབྲེལ་ད་ལྟ་ཚགས་ཚུད་ཇི་བཞིན་མེད་པར་དགོངས་ཏེ་འགྲོ་གྲོན་མཐུན་རྐྱེན་འོས་འཚམས་ཤིག་གཞིས་སྒར་གྱི་གཞིས་འགོ་དང༌། མཉམ་འབྲེལ་ཚོང་སྤྱི་ཐུན་མོང་ཐོག་གསོལ་རས་སྩལ་ཏེ་བཞུགས་སྒར་དུ་ཕྱིར་ཞབས་བསྐྱངས།

ཞི་དོན་ཤར་དཀྱྀལ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱིས།།

དྭངས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་གདན་ཞུའི་གསོལ་འདེབས་ལྟར།།

གླེང་མོའི་འདུ་རར་ཞབས་སེན་འཁོད་པའི་དྲུང༌།།

ཧོར་སོགས་བླ་དཔོན་གཙུག་གིས་གུས་པས་མཆོད།།

ཁ་བ་དུང་ལྟར་དཀར་བའི་སེམས་ཀྱི་རིས།།

རབ་འཛུམ་ཕྱི་སོག་མཁན་པོའི་རྣམ་དཀར་ཕྲེང༌།།

དགེ་ལེགས་འདབ་བརྒྱའི་རྩེ་མོར་འགོད་པ་ཡི།།

རྗེས་འཛིན་འཕྲིན་ལས་མཁའ་ལ་མངོན་པར་འཕགས།།

ལེགས་བྱས་སྟོང་གི་རྩེ་དགའ་དགོད་པའི་ཐུགས།།

རབ་མཛེས་རྡུལ་མང་བརྩེགས་པའི་པདྨ་དཀར།།

བྱམས་བརྩེའི་བསུང་ཞིམ་འཐུལ་བའི་ལེགས་ཚོགས་ཀྱི།།

ཕྱོགས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་འགེངས་པའི་སྟོན་མོར་འབྱམས།།

ལུགས་བརྒྱའི་མེ་ཏོག་འཛུམ་པའི་ལྡུམ་ར་ན།།

རྒྱལ་ཐབས་རྣམ་རིག་བཀྲ་བའི་ལེགས་ཚོགས་འབུམ།།

ཅིག་ཅར་བཞད་པའི་དུས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་གྱི།།

ངོ་མཚར་མཛེས་པའི་མཚུངས་པ་མེད་པའི་མགོན།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། དུས་དབང་ཐེངས་ལྔ་པ་དང་བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར། བཀའ་པོད་ལྔ་གསན་སྦྱོང་ཟིན་པའི་ཕྱག་འཁྱེར་འབུལ་བཞེས། འབྲུག་དང་གློ་སྨོན་ཐང་གི་དོན་རྐྱེན། ཁུ་ནུ་དང་སྤི་ཏིར་ཕེབས་བཞུད། དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་སྒྲུབ་མཆོད། ཨེ་ཤ་ཡ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་ཞེ་གསུམ་པའོ།།།།

གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་བཅུ་གསུམ་པའི་ཐོག་སྩལ་བའི་གསུང་འཕྲིན།

ང་ཚོས་གསུམ་བཅུའི་རྗེས་དྲན་ཡང་བསྐྱར་བྱེད་པ་འདི་ནི་བོད་མི་རིགས་ཕྱི་རྒྱལ་བཙན་དབང་གི་ལྕགས་སྒྲོག་ལས་གྲོལ་སླད་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྡན་པའི་རང་དབང་རྩོད་ལེན་གྱི་ལས་འགུལ་དོན་ལྡན་རྒྱལ་རབས་སུ་གྲགས་པ་ཞིག་བྱས་པའི་དུས་ཚེས་དེའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཞིང༌། དེར་མ་ཟད་དྲག་ཟིང་ཆེན་པོ་དེ་སྐབས་ལུས་སྲོག་ཆུད་ཟོས་གྱུར་པ་རྣམས་དང༌། ད་བར་ལོ་མང་རིང་བཙན་དབང་གདུག་རྩུབ་འོག་ཉེས་མེད་དུ་ལུས་སེམས་དཀའ་སྦྱོང་མྱོང་མཁན་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོ་དེ་དག་གི་རྗེས་དྲན་ཡང་ཡིན།

ད་ཕན་ལོ་བཅུ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བོད་མི་རྣམས་ནས་དཀའ་སྡུག་ཚད་མེད་ཅིག་མྱངས་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་དེང་སྐབས་རང་གི་མི་ཚེའི་འཚོ་ཐབས་ཐོག་ལ་ཡང་ཕྱི་རྒྱལ་བཙན་ཤུགས་འཇིགས་དངངས་ཀྱིས་མནར་ཏེ་བརྗོད་པར་དཀའ་བའི་དཀའ་ངལ་བྱུང་ཡོད་ན་ཡང༌། ཕྱོགས་གཞན་ནས་རྒྱ་མིའི་དབང་སྒྱུར་འོག་གནས་པ་དང༌། ཡུལ་གཞན་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་མང་པོའི་བསམ་བློའི་ནང་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐོར་ལ་གོ་རྟོགས་ཇེ་མཐོར་གྱུར་ཏེ་བོད་ཅེས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡོད་པ་དང༌། དེའི་ནང་ལ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དར་ཡོད་པའི་གནས་ལུགས་དེ་ཁོང་ཚོས་གཞི་ནས་ཤེས་རྟོགས་གཅེས་འཛིན་བྱེད་པ་སོགས་བོད་དོན་ལ་ཕན་པའི་འགྱུར་བ་ཡང་བྱུང་ཡོད།

བོད་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་ཆེ་བ་འདི་ལ་དཔགས་ན། བོད་དོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཤེས་རྟོགས་ཁྱབ་གདལ་འགྲོ་ཚད་དལ་དྲགས་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་ན་ཡང༌། འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང༌། མི་རིགས་འདྲ་མིན། གཞུང་གི་ལྟ་སྤྱོད་ལུགས་སྲོལ་འདྲ་མིན། ས་གནས་གླིང་ཆེན་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ནང་བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེར་ཤེས་ཁྱབ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་སྙམ་ན། བོད་མི་མང་ནས་སོ་སོའི་རང་དབང་གི་དོན་དུ་རྩོད་གླེང་བྱེད་པ་འདི་དྲང་བདེན་ཡིན་པ་དང༌། དེ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཤེས་མཁན་ཇེ་མང་དུ་སོང་བ། བདེན་པ་དང༌། དྲང་པོ་ནི་སྦས་སྐུང་བྱ་ཐབས་མེད་པ་བཅས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་སེམས། འཛམ་གླིང་འདིར་དྲང་བདེན་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་ན་མཐར་དེ་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་དགོས།

དྲང་བདེན་ཡོད་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད། བློ་སྤོབས་སྐྱེ་བའི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་ལ། ཨེ་ཤ་ཡའི་གླིང་ཆེན་ནང་ཉེ་ཆར་བྷང་ལ་ངྷེ་ཤི་ཟེར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་གསར་པ་གཅིག་བྱུང་ཡོད། དེ་ཡང་དངོས་འབྲེལ་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱལ་ཁ་ཞིག་དང༌། མིའི་སེམས་ཤུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་རབས་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཞེས་པ་དེས་རང་དབང་གི་འཚོ་བའི་དོན་དུ་འབད་བརྩོན་མཐའ་མེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་རྟགས་མཚན་བསྟན་པ་ཞིག་ཀྱང་རེད།

བོད་རང་དབང་རང་བཙན་སྐོར་ལ་མ་འོངས་ལུང་བསྟན་ལྟ་བུ་བརྗོད་མི་ཐུབ་ཀྱང་འགྱུར་བ་ངེས་པར་དུ་ཡོང་གི་རེད། རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་སྟངས་ལ་མཚོན་ན་ཡང༌། ལོ་བཅུའི་གོང་དུ་མི་སྲིད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་ཅིང༌། རྒྱ་ནག་རང་ལ་མཚོན་ན་ཡང་རྒྱ་ནག་ཁེར་རྐྱང་དུ་སྡོད་པ་དང༌། དུས་ཚོད་དང་མི་མཐུན་པའི་བསམ་ཚུལ་རྣམས་དོར་དགོས་པའི་འགྱུར་བ་མི་འགྲོ་ཐབས་མེད་དུ་གྱུར་ཡོད། དེང་སང་རྒྱ་ནག་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་འགན་ཁུར་ཡོད་པའི་འཐུས་མིའི་གྲས་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་མིའི་ཞི་བདེའི་ཆེད་དུ་ལས་དོན་སྒྲུབ་ཐུབ་མཁན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་ལྟར་རྒྱ་ནག་ནས་དེ་བཞིན་བྱེད་པའི་རེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཉིན་གཅིག་རྒྱ་ནག་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ངོ་མ་དེ་དང༌། བོད་མིའི་སེམས་ཤུགས་ནམ་ཡང་ཉམས་མི་ཐུབ་པ་དེ་ཡང་ཁས་ལེན་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་རེ་བ་ཡོད།

ང་ཚོའི་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་དང༌། གཞོན་ནུའི་ནང་རྒྱལ་གཅེས་གོ་རྟོགས་འཕར་ཚད། བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བ་བཅས་ཀྱི་གནས་ལུགས་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་མུན་ནག་མིན་པ་དེ་མཐོང་ཐུབ་ཅིང༌། དེ་འདྲའི་སེམས་ཤུགས་དང༌། རྒྱལ་གཅེས། རྒྱབ་སྐྱོར་བཅས་ཇི་སྲིད་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བོད་དོན་གྱི་རེ་བའང་ཡོད་ངེས་ཡིན། ཞེས་སྩལ།

ཟླ་བ་ནོར་བུས་བོད་གནས་བསྐྱར་ཞིབ་ཐོག་སྤེལ་བའི་གླེང་བརྗོད།

འདས་པའི་མི་ལོ་ ༡༣ རིང་བོད་མི་བརྒྱད་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ཙམ་རང་དགར་ཡུལ་བྱོལ་དུ་གནས་སྡོད་བྱ་དགོས་བྱུང་བའམ། ཡང་ན། ཆབ་སྲིད་དྲག་གནོན་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་ཡུལ་གྱར་དུ་གནས་དགོས་གྱུར་ཡོད་པ་ཇི་ལྟར་ཡང༌། ༡༩༥༩ ལོའི་བོད་མིའི་སྒེར་ལངས་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་དེ་བཞིན་འཆར་ཅན་རྒྱུན་ཆགས་སྲུང་བརྩི་ཞུ་ལམ་ནི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་ཚན་ཁ་མ་འཆོལ་བའི་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་གྱི་ཚུལ་དུ་གྱུར་ཏེ། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ནས་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་དོན་ཆེད་འཐབ་རྩོད་ཆུང་ཙག་ལས་བསྒྲུབས་ཐུབ་མེད།

ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་གནས་བབས་དག་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་མཚན་དང་གནས་ལུགས་ཁག་དཀྲི་བསྙད་འདོགས་བྱ་ཡུལ་མང་པོ་ཞིག་ཆགས་ཤིང༌། རྒྱ་གར་ནི་ཉམས་རྒུད་ལ་མྱོང་ཚོར་རྣོ་ངར་ཧ་ཅང་སྐྱེན་པོ་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་གི་འབྲེལ་ལམ་ལ་འགལ་རྐྱེན་གནོད་གཞིའི་རིགས་ལ་རྒྱ་གར་ནས་སྦི་གསང་ཉང་ཞིབ་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། བོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཆབ་སྲིད་གནད་དོན་ལ་ཇུས་མེད་ཇུས་འཁྲི་བྱེད་རྒྱུའི་འདོད་བབས་མེད་པ་རེད།

གནད་དོན་དྲང་བདེན་གཞན་ཞིག་ནི། བོད་ཕྱི་ནང་གང་ལ་བསམ་ནའང་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ནི་མཐོང་རྒྱ་དང་འཇོན་ཐང་ལྡན་པ་ཞིག་དགོས་པ་ལྟར་མེད་ཅིང༌། དམར་པོའི་ཕྱོགས་གཏོགས་བློ་མཐུན་ཅན་དམངས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱི་ནུས་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་མཁན་ཞིག་ལའང་མཐོང་རྒྱ་ཡོད་པའི་འགོ་ཁྲིད་ཅིག་མ་བྱུང་ཚེ་གསར་བརྗེའི་བྱེད་སྒོ་ནི་མིང་སྟོང་རང་ཡིན་པ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་འགོ་ཁྲིད་ནས་མི་མང་གི་མངོན་འདོད་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་ལ་དོ་སྣང་ཁུར་བསྐྱེད་གནང་དགོས་ཀྱང་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ཆོས་ཕྱོགས་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་གཞག་ལ་དོ་ཁུར་ཆེ་བ་གནང་གི་ཡོད།

གཞི་རྩའི་བློ་ཕམ་ཡོང་གཞི་དང་སེམས་ཤུགས་ལ་དོ་ཕོག་འགྱུར་གཞིའི་གནས་སྟངས་འདི་འདྲ་ཞིག་ཏུ་མངོན་ཡང༌། ཉེ་ཆར་བོད་མིའི་རང་དབང་ཚོགས་འདུ་གོ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་དང༌། ཚོགས་འདུར་བཅར་ཞུགས་གནང་མཁན་ཕལ་ཆེ་བ་མི་མང་དཀྱུས་མ་ཆགས་ཡོད་པ་འདིས་རྒྱལ་གཅེས་རྩ་དོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་མདུན་མཆོངས་གོམ་བགྲོད་ཆེན་པོ་ཞིག་དངོས་སུ་སྤོས་པ་དང༌། དེའི་གྲུབ་འབྲས་ལེགས་ཉེས་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཚོགས་བཅར་བོད་མི་ནང་ཁུལ་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཚོར་སྣང་བསྐྱར་གསོ་བྱུང་བ་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད། ཚོར་སྣང་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་མིའི་གཞི་རྩའི་བདེན་དོན་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་དང༌། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་རྟོགས་གོང་མཐོར་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་ནས་སེམས་སྟོབས་སྤེལ་བའི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་བསྟེན་བསྟུན་མིན་པར། བོད་མི་ནང་ཁུལ་ལ་བཟང་པོའི་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པས་མ་ཚད། ད་དུང་ལྷན་ཚོགས་ཁྲོད་མང་ཚོགས་ནས་གཞི་རྒྱ་མི་ཆུང་བའི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང༌། ཐུན་མོང་གི་བསྒྲུབ་བྱ་རྩ་དོན་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པའང་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། གལ་འགངས་ཆེ་ཤོས་ནི། མི་མང་གི་རྒྱལ་དོན་མངོན་འདོད་དང༌། གསར་བརྗེའི་སེམས་ཤུགས་བེད་སྤྱོད་ལག་བསྟར་ཐུབ་མཁན་ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན་པ་ཤེས་འཇོན་ནུས་ཅན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་དགོས་གལ་དང༌། ད་དུང་དེ་ལས་ཀྱང་གལ་འགངས་ཆེ་བ་གཞན་ཞིག་ནི། བོད་མི་རྣམས་ནས་ཕུགས་རྒྱང་ཡུན་རིང་གི་འཐབ་རྩོད་ལས་འགུལ་གྱི་གྲ་སྒྲིག་སྲ་བརྟན་ངེས་འདྲོངས་ཤིག་དགོས་པ་དང༌། ལྷག་དོན་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་དམ་བཅའ་སྣོལ་འཇོག་ཞུས་པ་བཞིན‘‘བོད་རང་བཙན་སླར་གསོ་དོན་སྨིན་མ་བྱུང་བར་དང༌། བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་མ་གསལ་བར་འཐབ་རྩོད་ལས་འགུལ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱ་རྒྱུ’’ཞེས་པ་དེ་དོན་གྱི་སྙིང་བཅུད་དུ་འཁུམས།

འཐབ་རྩོད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང༌། གནད་དོན་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་གང་ལྟར་བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་གླེང་མོལ་གོ་བསྡུར་གནང་སྐབས་རྒྱ་གར་སྐྱུར་འཇོག་ཟུར་དབྱེ་དང་སྣང་མེད་འཇོག་ཐབས་གཏན་ནས་མེད། དམག་དོན་དང་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་རང་བཙན་ཡིན་པའི་བར་གནས་རྒྱལ་ཁབ་བོད་ལྟ་བུ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་བདེ་འཇགས་དང་ཡར་རྒྱས་ལ་ཡུན་རིང་ཕུགས་ཕན་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་གནད་ཆེ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཆོས་རིག་གི་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་འཁྲུངས་ཡུལ་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ཏེ་ཞེ་གཏིང་ནས་དད་མོས་དང༌། ཡིད་ཆེས་འཕེར་བའི་མཛའ་གྲོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་པ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། ད་ཕན་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་ནས་བོད་མི་ཚོར་ཐོབ་པའི་ཡིད་ཆེས་ལ་ཆ་མཚོན་ན། དེ་ནི་བཅོས་མའི་ཤ་ཚ་སྙིང་རྗེ་དང་མཆུ་ཏོ་ཡལ་ཡེམ་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཙམ་ལས་ཐོབ་མེད།

གལ་ཏེ་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་དུ་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ལ་ནུས་པ་ཐོན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་སྟངས་འདི་འདྲ་ཞིག་ལས་མེད་ཚཻ། སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མིའི་ངོས་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཡང་དག་པའི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་དེ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་ལ་ལག་བསྟར་དགོངས་བཞེས་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་དགོས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་མི་མང་གི་རེ་འདོད་མངོན་དུ་འགྱུར་ཐབས་སུ་དོན་གྱི་བདག་པོ་བོད་ནང་གི་རྒྱ་ཆེའི་བོད་མི་མང་ནས་ཐག་གཅོད་ཇི་བྱས་ལ་མོས་མཐུན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་ལུགས་ཀྱང་ནན་བརྗོད་གནང་ཡོད། དེར་བརྟེན། རྒྱ་གར་གྱིས་བྷང་ལ་ངྷེ་ཤི་པ་ཀི་སི་ཐན་ནས་ཁ་བྲལ་བཏང་བ་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་ངོས་ནས་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་དང༌། གཞི་རྩའི་རང་ཐག་རང་གཅོད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པའི་ཐོག་ནས་ཡིན་ལུགས་བཤད་པ་ལྟར་ཡིན་འདྲ་ཡང༌། བོད་ཀྱི་གནས་བབས་ཐོག་ལ་རྒྱ་གར་གྱིས་དངོས་འབྲེལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཇི་འདྲ་ཡོད་མེད་འདིས་རྒྱ་གར་ནས་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་དང༌། རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་ཇི་ཙམ་བརྩི་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མེད་ཚོད་བགམ་བྱེད་ཡུལ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག རྒྱ་དམར་དང་ཨ་རི་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་བརྡ་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ནང་རྩོད་རྙོག་ཅན་གྱི་ཀ་ཤི་སྨིར་གྱི་གནད་དོན་དེ་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱས་འདུག་ཀྱང༌། རྒྱ་གར་གྱི་ངོས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་དེ་ལྟར་བྱེད་པའི་ཚོར་སྣང་མེད་ལ། བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱང་མེད་པ་གསལ་པོ་རེད།

གལ་ཏེ་རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་སོ་རན་སིང་ (Sardar Swaran Singh) གིས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་གཏམ་བཤད་གནང་བ་དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་དངོས་བདེན་ངོ་མ་དེ་ཡིན་ཚེ་རྒྱ་གར་གྱིས་འཛམ་བུ་གླིང་ནང་འཕྱར་ངོམ་བྱེད་བཞིན་པའི་གཞི་རྩའི་མང་གཙོའི་རྩ་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆུང་སྐྱོན་གྱི་རང་རྟགས་ཤིག་བསྟན་པ་ཡིན།

སོ་རན་སིང་གིས་བྷང་ལ་ངྷེ་ཤི་དང་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ངོ་བོ་འདྲ་མཚུངས་གང་ཡང་མེད་ཅེས་ཐལ་ཆེ་བའི་གསུང་བཤད་དེའི་ནང་བརྗོད་དོན་ཞིག་སྟེ། བྷང་ལ་ངྷེ་ཤིའི་ནང་དྲག་དམག་གི་བཙན་གནོད་འོག་མང་གཙོ་ལ་དགའ་བའི་མི་མང་ས་ཡ་ ༧༥ ཡ་ང་སྙིང་རྗེ་མེད་པར་མནར་གཅོད་མྱོང་བཞིན་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་དང་གཅིག་མཚུངས་རང་བཙན་དང་མང་གཙོ་ལ་དགའ་བའི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་ཀྱང་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་གནོན་འོག་མནར་གཅོད་མྱོང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་རེད་དམ།

བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་མཆོག་གིས་མུ་མཐུད་ནས་གསུངས་དོན། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་བོད་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན། ཞེས་ལངས་ཕྱོགས་གསལ་པོ་བཟོས་ཡོད། ཅེས་གསུངས་ཡོད། (དེ་ཡང་ཁོང་གིས་བྷང་ལ་ངྷེ་ཤི་ཞེས་པའི་ཤར་པ་ཀི་སི་ཐན་དེ་རང་བཙན་མ་ཐོབ་གོང་རྒྱ་གར་གྱིས་ཡུལ་དེ་པ་ཀི་སི་ཐན་གྱི་ཁོངས་ཡིན་པ་ངོས་འཛིན་མ་བྱས་པ་བཞིན་བཤད་ཡོད) གནད་དོན་དེ་ཚོ་རྒྱ་གར་གྱིས་འཛིན་པའི་སྲིད་དོན་དང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། བོད་དོན་ཐོག་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་ངོས་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ནུས་པ་ཞན་པ་དང༌། གཞི་རྩའི་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་ཡིན་པ་གསལ་པོ་ཡིན།

གཤམ་དུ་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བར་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་ནན་བྱས་པའི་རྩོམ་ཤོག་ནང་བྷང་ལ་ངྷེ་ཤི་དང་བོད་ཀྱི་གནས་བབས་གཉིས་འདྲ་མཚུངས་གཅིག་གྱུར་ཡིན་མིན་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད། གལ་ཏེ་འདྲ་མཚུངས་ཡིན་ཚེ་བོད་མི་རྣམས་མནར་གཅོད་སྡུག་སྦྱོང་ཇི་འདྲ་མྱོང་བཞིན་ཡོད་མེད་རྒྱ་གར་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་འབོད་སྐུལ་ཞུས་པ་བཞིན་དོན་དངོས་བདེན་པ་ཞིག་རེད་དམ་མ་རེད་སྐོར་གླེང་རྒྱུ་ཡིན།

མདོར་བསྡུས་ནས་བཤད་ན། ད་ཆར་བོད་མི་མང་གིས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་རེ་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ནི་བོད་མི་མང་གི་རྩ་དོན་མངོན་འདོད་དེ་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་ཡར་རྒྱས་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་བློས་གཏོང་མ་གནང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཙམ་མ་ཡིན་པར་རྒྱ་གར་གྱིས་བྷང་ལ་དྷེ་ཤི་ལོགས་སུ་དབྱེ་འབྱེད་བཏང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་གཙོ་དང་རང་ཐག་རང་གཅོད་ལ་སྤྱིའི་ཆ་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། བོད་དོན་ཐོག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཇི་ཙམ་ཡོད་མེད་ཚོད་གཟིགས་གནང་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། ཅེས་གསལ།

༡༩༧༢ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་སྐབས་གཉིས་པའི་ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།

དེ་རིང་འདིར་ཁྱོད་ཚོ་ངོ་འཛོམས་གནང་མཁན་ཚང་མར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱས་ནས་འདིར་ཕེབས་པ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་གི་ཡོད།

ང་ཚོ་འདིར་ཚོགས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ད་ལྟ་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ནས་ལབ་སོང༌། ང་ཚོ་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར། ང་ཚོ་མི་ཟེར་བ་འདི་ཐོག་མར་སྐྱེས་པའི་སྐབས་ཤེས་ཡོན་ཅན་བྱས་ཏེ་སྐྱེས་པ་མིན། ཤེས་ཡོན་ཞེས་པ་འདི་མི་ལ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། དེ་ཐབས་ཤེས་བྱས་ཏེ་གསར་དུ་བསྒྲུབ་དགོས། དེ་སྒྲུབ་པའི་དགོས་དོན་སྙིང་པོ་དེ་གང་ཡིན་ཟེར་ན་མི་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཅིག་བྱུང་ན་བསམ་ནས་སྒྲུབ་པ་མ་གཏོགས། ང་ཚོར་རྙོག་གྲ་སྣོན་མ་བཟོ་རྒྱུའི་དོན་དུ་མིན་ལ། བྱེད་རྒྱུས་ཕོངས་ནས་བྱས་པ་ཡང་མིན།

བདེ་སྐྱིད་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་དོན་དུ་མི་ལ་རང་བཞིན་གྱི་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུའི་ནུས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ཙང༌། དེའི་ཁ་སྐོང་ལྟ་བུར་ཤེས་ཡོན་ཟེར་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན། དེ་དུས་རབས་ནས་དུས་རབས་སྦྲེལ་ཏེ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ཡོད། ཡང་སྙིང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཟེར་ནའང་རུང༌། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཟེར་ནའང་རུང༌། ནང་གི་ཡོན་ཏན་ཟེར་ནའང་རུང༌། གང་ལྟར། ཡང་སྙིང་ཤེས་ཡོན་གྱི་རིགས་ཚང་མའི་རྩ་བའི་སྙིང་པོ་དེ་མི་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཅིག་ཡོང་བའི་དོན་དུ་ཕལ་ཆེར་རེད།

དེང་སང་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་ཤེས་ཡོན་གྱི་རིགས་མང་པོ་ཡོད། ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པའི་ལག་རྗེས་ལ་མི་ལ་བདེ་སྐྱིད་གསར་པ་ཐོབ་པ་དང༌། མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕན་ཐོགས་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་ལ། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ་རྙོག་གྲ་ཡང་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེང་དུས་ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པའི་ལུང་པ་ཚོའི་ནང་ལ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་དམ་ཟེར་ན། སྔར་ཕན་མི་མང་པོ་ཞིག་གི་བསམ་བློའི་ནང་ལ་རང་རང་སོ་སོའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་ལམ་ལུགས་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་དེ་ནོར་འཁྲུལ་ཁྱོན་ནས་མེད་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་ནས་བསྡད་ཡོད་ནའང༌། དེང་སང་གི་མི་ཚོར་གནས་ཚུལ་འདིས་མ་ལྡང་པའི་མཐོང་ཚུལ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

འདི་འདྲ་ཡིན་ཙང༌། ང་ཚོས་ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུའི་དུས་སྐབས་འདིར་དཔེ་བལྟ་ས་དང༌། མིག་བལྟ་ས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་འདུག སྔོན་ཐོན་གྱི་ལུང་པ་ཚོར་མི་ཐོག་མང་པོས་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་སྟེ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པ་དེས་མི་ལྡང་པའི་གནས་ཚུལ་གང་དང་གང་ཡོང་གི་འདུག ང་རང་ཚོའི་ཕྱོགས་ལའང་མ་ལྡང་པའི་གནས་ཚུལ་གང་དང་གང་འདུག ང་ཚོར་ཆ་བཞག་ན་ཤེས་ཡོན་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ལ་ཧ་ཅང་རྗེས་ལུས་རེད། ཡང་བསམ་བློ་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་འགའ་ཤས་ཀྱི་ཐོག་ལ་ང་ཚོ་ཡར་རྒྱས་རེད།

འོན་ཀྱང༌། ང་ཚོ་གཅིག་པུའི་འགྲོ་སྟངས་དེས་ཀྱང་ལྡང་མི་ཐུབ་ལ། མི་ཚེའི་འགྲོ་སྟངས་གཅིག་པུས་ཀྱང་མི་ལྡང་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་མི་འདུག གང་ལྟར། ཡང་སྙིང་ཤེས་ཡོན་ཟེར་བ་འདི་མི་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བའི་དོན་དག་ཡིན་པས། ང་ཚོས་གང་འདྲ་བྱས་ནས་ཤེས་ཡོན་སྤྲོད་དགོས་ཀྱི་འདུག ཤེས་ཡོན་སྤྲད་པའི་མི་དེ་ཡོན་ཏན་ཅན་བཟོས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། དེ་ཡོན་ཏན་ཅན་ཞིག་བཟོས་པའི་ཐོག་ལ་ཁོ་རང་ལའང་བདེ་སྐྱིད་ཡོད་པ་ཞིག་དང༌། སེམས་སྐྱིད་པོ་ཞིག ཞོར་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསམ་མ་ཐུབ་ཀྱང་སོ་སོའི་རོགས་པ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཚང་མར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་བ་ཞིག་དང༌། ཚང་མར་དངོས་གནས་དྲང་གནས་བློ་སེམས་དཀར་པོ་འཁྱེར་མཁན་ཞིག་བཟོ་ཐུབ་ན་ཤེས་ཡོན་སྤྲད་པའི་དགོས་དོན་དེ་རེད།

ང་རང་ཚོ་མ་གཞི་བཙན་བྱོལ་བ་ལུང་པ་མེད་པའི་མི་སྐྱོ་པོ་ཁ་ཐབས་ཞན་པོ་ཞིག་ཡིན་ནའང་བསམ་བློ་དེ་འདྲ་ཞིག་བཏང་ན་ཡག་པོ་མེད་དམ་བསམ་གྱི་འདུག མི་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བ་ཞིག་དང༌། འབྲས་བུ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོང་བའི་དོན་དུ་ཤེས་ཡོན་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཡིན་ཙང༌། ང་ཚོས་ལམ་ལུགས་འཛིན་དགོས་དོན་མེད། ཡས་ཡས་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་དང༌། མས་མས་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་བརྗོད་དྲགས་ན། དེ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཐོག་ནས་རན་མི་ཐུབ་པ་དང༌། དེས་ཕན་ཐོགས་ཡོང་མི་ཐུབ།

ལུགས་སྲོལ་ཟེར་བ་འདི་ཡང་མིས་བཟོས་པ་རེད། ངའི་ལྟ་བའམ་བསམ་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན། ལུགས་སྲོལ་ཟེར་བ་མིས་བཟོ་དགོས་དོན་ནི། མི་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཅིག་བྱུང་ན་བསམ་ནས་བཟོས་པ་རེད། མཐའ་མ་ལུགས་སྲོལ་དེས་མི་ལ་ཕན་གྱི་མི་འདུག་ན་ལུགས་སྲོལ་དེར་བརྩི་དགོས་པ་མེད་ཅིང༌། ལམ་ལུགས་དེ་འཛིན་དགོས་པ་མེད། ང་རང་ཚོས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་དུ་མི་ལ་གང་འདྲ་བྱས་ན་ཕན་པ་འདུག གང་འདྲ་བྱས་ན་བདེ་སྐྱིད་ཅིག་སྤྲོད་ཐུབ་པ་འདུག རྩ་དོན་འདི་ལ་ང་ཚོས་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་མིན་ནམ་བསམ་གྱི་འདུག

འཛམ་བུ་གླིང་འདིར་གཞུང་གི་ལུགས་སྲོལ་འདྲ་མི་འདྲ་དང༌། དཔལ་འབྱོར་ལུགས་སྲོལ་འདྲ་མི་འདྲ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་འདྲ་མི་འདྲ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད་པ་འདི་རྣམས་ངོ་ཐོག་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྩ་བ་ལ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཡང༌། ད་ཆ་གོ་ལྡོག་ནས་མིའི་བདེ་སྐྱིད་དེ་བློས་བཏང༌། ལམ་ལུགས་དེ་གཙོ་ཆེར་འཛིན་མཁན་འདྲ་ཡང་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲས་རྐྱེན་པས་འཛམ་གླིང་དུ་རྙོག་གྲ་གང་འདྲ་འདུག ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་རེད། ཤར་ཕྱོགས་ལུང་པའི་ནང་དུ་རྙོག་གྲ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་རེད།

དཔེར་ན། བི་ཏི་ནམ་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ཨེ་ཡིན། ག་ས་ག་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་དང༌། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འཐེན་འཁྱེར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་འདྲ་པོ། ལམ་ལུགས་ཀྱི་འཐེན་འཁྱེར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་འདུག དེ་ཚོ་ང་རང་སྒེར་གྱི་བསམ་ཚུལ་ཡིན། ངས་བལྟས་ན། རྩ་བ་དང་སྙིང་པོ་མིའི་བདེ་སྐྱིད་དེ་བརླག་པའི་བཟོ་ལྟ་བུ་མཐོང་གི་འདུག གང་འདྲ་བྱས་ན་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་གི་འདུག འདི་ལ་བསམ་བློ་བཏང༌། འདི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་འབྲེལ་ནས་དེ་ལ་གང་ཕན་པ་གཅིག་དང༌། དེ་ལ་ལེགས་ཆ་ཡོད་པ་ཞིག་འདུག་ན་ལམ་ལུགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ནའང་ཁྱད་ཁྱོན་ནས་མེད། ལམ་ལུགས་འདྲ་མི་འདྲ་འདི་རྣམས་རྩ་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་རེད་མ་གཏོགས། བསྒྲུབ་བྱ་དེ་མ་རེད། བསྒྲུབ་བྱ་དེ་མིའི་བདེ་སྐྱིད་རེད། བསྒྲུབ་བྱ་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ལ་བསམ་བློ་མ་བཏང་བར་སྒྲུབ་བྱེད་ཐབས་ཤེས་འདྲ་མི་འདྲར་མགོ་འཁོར་བསྡད་ན་ནོར་འཁྲུལ་རེད། ངས་དེ་འདྲ་ཞིག་དྲན་གྱི་འདུག

ང་ཚོ་དེ་སྔོན་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་སྐབས་རྒྱ་མིས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་གི་ཡོད། ད་ལྟ་བོད་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་ལ་བསྡད་ཡོད་ཀྱང༌། རོགས་རེས་མཉམ་འབྲེལ་ཟེར་བ་སོགས་བར་བརྒལ་གྱི་ལམ་ལུགས་མང་པོ་ཞིག་བརྒྱུད་མ་དགོས་པར་ཐད་ཀར་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལ་འགྲོ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད་པ་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། རྒྱལ་ཡོངས་ཚང་མ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལ་འགྲོ་གི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གྱི་ཆ་ནས་རྒྱབ་རྟེན་ལྟ་བུ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པའི་སྟབས་ཀྱིས་རེད་ཅེས་ཟེར་གྱི་ཡོད།

དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་བྱས་ན་ང་ཚོར་ཁེ་ཕན་ཞིག་མེད་དམ་སྙམ། ང་རང་ཚོ་ད་ལྟ་བར་དུ་གཞི་མང་པོ་ཞིག་ནས་རྗེས་ལུས་སུ་བསྡད་དེ་ད་ཆ་ང་ཚོ་ཕྱིར་ཐོན་པའི་སྐབས་ལ། ང་ཚོར་མིག་བལྟ་ས་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་ཡོད། ཤར་ནུབ་ག་ས་ག་ལ་མིག་བལྟས། མི་ཚོར་རྙོག་གྲ་ཡོང་ས་དེ་ག་རེའི་ཐོག་ནས་ཡོང་གི་འདུག དཔེར་ན། ཡོ་རོབ་ནང་ཆ་བཞག་ན། དངོས་གནས་གཞི་གཅིག་གི་ནང་ནས་ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཚད་ལོངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང༌། དེང་སང་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཐོག་ནས་མ་འགྲིགས་པར་འཁོས་སུ་མ་ཕེབས་པ་ཡོང་གི་འདུག་པ་འདིའི་ཡོང་སའི་རྩ་བ་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་ཐུག་གི་འདུག འདིར་ཐབས་ཤེས་ག་རེ་འདུག

ང་ཚོས་དེ་ཚོར་རྩད་གཅོད་ཡག་པོ་བྱས་ནས་ཤེས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཚེ། ཁོང་ཚོ་འགྲོ་སའི་ལམ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་ནའང༌། ང་ཚོ་སྐྱོན་དེ་བརྒྱུད་མ་དགོས་པར། ཉམས་མྱོང་དེ་མིས་བསགས། ལེགས་ཆ་དེ་ང་ཚོས་ལེན་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཁེ་བཟང་རེད། དེ་འདྲའི་ཆ་ནས་ཁེ་ཕན་མེད་དམ་སྙམ་པ་འདུག ང་ཚོར་དཔེ་བལྟ་ས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ཙང༌། དེ་འདྲའི་ཐོག་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས། རྡོ་དོན་ཡང་སྙིང་ང་ཚོས་ཤེས་ཡོན་སྤྲོད་པ་འདི་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྩ་བ་རེད། དེ་རིང་འདིར་ཡོད་ཚང་མ་ཤེས་ཡོན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་མཁན་གྱི་མི་སྣ་ཤ་སྟག་ཡིན། དངོས་གནས་བྱ་བ་དེ་རླབས་ཆེན་རེད། བཟང་པོ་རེད། མི་ལ་ཕན་སེམས་བྱས། སོ་སོའི་ལྟོ་ཕོགས་དང༌། སོ་སོའི་ཁེ་གྱོང་གི་བསམ་བློ་མིན་པར། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཞབས་ཕྱི་ཞུ་གི་ཡོད་བསམ་ནས་ལས་ཀ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ན་རླབས་ཆེན་རེད། ལས་ཀ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད།

དཔེར་ན། ང་ཆོས་པ་གཅིག་གི་ཐོག་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་པ་ཡིན་ན། ཆོས་ཁྲིའི་སྒང་ལ་བསྡད་ནས་ཆོས་བཤད་པ་དེ་དུས་དུས་རེད། སློབ་གྲྭའི་ནང་ལ་ཕྲུ་གུ་དང་མཉམ་དུ་འགྲོགས་ནས་ལོ་དང་ཟླ་བ་སྦྲེལ་ཏེ་ཕྲུ་གུ་ཡ་རབས་འབྱུང་ཐུབ་པ་དང༌། དེའི་མི་ཚེ་བཟང་པོ་ཞིག་གི་མཐའ་འཁྱོལ་བ་ཡོང་བའི་འགན་སོ་སོས་བླངས་ནས་བསམ་བློ་བཏང་ན་དེ་ལས་རླབས་ཆེ་བ་མེད། དངོས་ནས་དྲང་གནས་ལས་ཀ་དེ་རྩ་བ་ཆེན་པོ་རེད། མཁྱེན་སོང་ངམ། འདི་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས།

སྤྱིའི་ཆ་ནས་མི་ཞིག་གི་འདུ་ཤེས་བཞག མི་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་དོན་དུ་ཡིན་བསམ་དགོས་པ་མ་གཏོགས། ང་ཡས་ཡས་ཀྱིས་བསྐོས་པ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་ཙང༌། ངས་དེ་མ་བྱས་ན་འགྲིགས་ཀྱི་མ་རེད་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། གོང་ནས་མར་རྩད་གཅོད་བྱེད་མཁན་ཞིག་མ་བྱུང་ན། ལས་ཀ་འགྲིགས་པའི་བཟོ་ལྟ་བུ་དེ་འདྲ་བྱས་ན་མི་འགྲིགས། སོ་སོ་སོ་སོས་བསམ་བློ་ཡག་པོ་བཏང༌། སོ་སོའི་འོག་ལ་ཡོད་མཁན་སོ་སོས་མཛུབ་སྟོན་བྱས་ནས་འགོ་ཁྲིད་པའི་ཕྲུ་གུ་དེ་ཡ་རབས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འགྲོ་ཐུབ་པ་གང་འདྲ་བྱས་ནས་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག འདི་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་མཐོང་གི་འདུག

དེ་ནས་གནས་ཚུལ་གཉིས་པ་དེ། ང་རང་ཚོ་བོད་མི་རྣམས་ལ་སྒོས་སུ་སྲིད་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་འདྲེས་ཡོད། ང་ཚོས་སྲིད་དོན་དེ་བློས་གཏོང་ཐབས་མེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། བོད་ནང་གི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་ད་ལྟའི་སྲིད་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ་དེས་མ་འགྲིགས་པར་དངོས་གནས་འ་ཆད་འུ་ཐུག་ནས་སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ནས་ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་དེ་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་རྒྱུའི་འདོད་པས་རྐྱེན་བྱུང་ནས་ང་ཚོས་སྲིད་དོན་གྱི་ལས་ཀ་འདི་མ་བྱས་པར་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོས་རྙོག་གྲ་སྣོན་མ་དེའི་གནས་ཚུལ་ལ་ངེས་པར་དུ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་ཀྱི་འདུག ཕྲུ་གུ་མི་རེ་ངོ་རེའི་མི་ཚེ་བཟང་པོ་ཞིག་མཐའ་འཁྱོལ་བ་མ་ཟད། ང་ཚོ་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་དེ་ལ་སྨན་པ་ཞིག་ཡོང་བའི་བསམ་བློ་ངེས་པར་གཏོང་དགོས་ཀྱི་འདུག སྤྱིར་བཏང་ཤེས་ཡོན་ཙམ་དུ་མ་ཟད། སྲིད་དོན་ཐོག་ལ་ཡང་ཤུགས་ཆེ་ཙམ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས།

མི་ལ་ཤེས་ཡོན་ཡོད་པ་གཅིག་པུས་འགྲིགས་ཀྱི་མི་འདུག ང་ཚོ་བོད་པའི་ཕྲུ་གུ་རྣམས་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཐོག་ནས་སོ་སོ་གཅིག་པུ་མི་ཚེ་བཟང་པོ་མཐའ་འཁྱོལ་བ་ཙམ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་ང་ཚོ་བོད་སྤྱིའི་དོན་དག་དེ་དང༌། དོན་དག་དེ་ལ་སྨན་པ་ཞིག་ཇི་ལྟར་བྱས་ན་ལེགས་ངེས་པར་དུ་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས། འདི་ལ་ཚང་མས་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས། ཤེས་ཡོན་དང༌། སྲིད་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཐ་དད་བྱས་ཏེ། སྲིད་དོན་གྱི་བསམ་བློའི་ལམ་ཕྱོགས་སྟོན་སྟངས་ཐོག་ལ་ལྷོད་ཡངས་སུ་ཕྱིན་ན་ཕངས་པོ་རེད། ཉེན་ཁ་ཡོད་རེད། དེ་ཡང་ངེས་པར་དུ་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས་ཀྱི་འདུག

དེ་བཞིན་ང་ཚོའི་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་པའི་སྐོར་སྐད་ཆ་རྟག་ཏུ་ཡོང་གི་ཡོད། ང་ཚོས་ངོ་ཤེས་པའི་མི་མང་པོས་བོད་མིའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་དང༌། གཤིས་ཀ་དེ་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་བསྟོད་བསྔགས་བྱེད་མཁན་མང་པོ་འདུག དེ་མི་གཅིག་གཉིས་ཙམ་མིན་པར། མི་མང་པོས་ཁ་གཅིག་གྲགས་ཤོད་ཀྱི་འདུག དེ་ལ་གཞིགས་ན་ང་ཚོ་བོད་མིའི་རིགས་ལ་རང་བཞིན་གྱི་ཀུན་སྤྱོད་འཁྱེར་སྟངས་དང༌། བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་ལ་དགེ་མཚན་ཞིག་དངོས་གནས་ཡོད་པ་མིན་ནམ་སྙམ།

གང་ལྟར། ཉིན་རེ་ཉིན་རེའི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བའི་སྐབས་ལ་སེམས་བག་

ཕེབས་པོ་དང༌། སེམས་ལྷོད་ལྷོད་ཅིག་ང་ཚོ་ལ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་དངོས་པོ་ནང་བཞིན་རྡོག་རྡོག་གཅིག་མིག་ལ་སྟོན་རྒྱུ་མི་འདུག་སྟེ། ཡིན་ནའང་ཆུ་ཚོད་ ༢༤ ནང་འདི་འདྲའི་སེམས་ཞི་བདེ་བག་ཕེབས་ཡོད་པ་དེ་ཁེ་བཟང་རེད། སོ་སོར་ཡོད་པའི་ལེགས་ཆ་འདི་གྲས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་བཟང་པོ་རྣམས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་འོས་པ་རེད། ང་ཚོས་ཤེས་རིག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་ཞེས་རང་བཞིན་ཁ་སྦར་མོ་གང་བཤད་པས་མི་འགྲིགས། དེའི་ངོ་བོ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། དེ་གང་འདྲ་བྱས་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པ། དེ་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་གང་འདྲ་བྱེད་དགོས་པ་བཅས་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས། དེ་སྐོར་དེབ་བྲིས་པས་འགྲིགས་ཀྱི་ཡོད་མ་རེད།

ཕྱི་རོལ་ཡི་གེའི་ཐོག་ཡོད་པས་ཀྱང་འགྲིགས་ཀྱི་མི་འདུག རྡོ་དོན་ཡང་སྙིང་མི་མི་རེ་ངོ་རེའི་བསམ་བློའི་ནང་ལ་གནས་ཚུལ་དེ་ཚང་བ་ཞིག་ཡོད་དགོས། འདི་བཟོ་ས་སློབ་གྲྭའི་ནང་ལ་བཟོ་དགོས། ང་ཚོས་ཤེས་རིག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་ཟེར་བ་དེ་སྔའི་ལམ་ལུགས་སྲོལ་འགྲོ་སྟངས་གྲ་གྲུ་མ་ཉམས་པར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་ཟེར་བ་མིན། དེ་ལྟར་བྱེད་དགོས་དོན་མེད། ངའི་མཐོང་ཚུལ་ལ་ཤེས་རིག་ཟེར་བ་འདི་ཧ་ཅང་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། རིགས་འགའ་ཤས་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ནས་ལམ་ལུགས་དང༌། འགྲོ་ལུགས་ཆགས་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་ཡོད་མདོག་ཁ་པོ་རེད། འདི་ཚོའི་གྲས་ང་ཚོས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡང་མ་རེད་ལ། བྱས་ནས་དགོས་པ་ཡང་མེད། འདི་ཚོ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཀྱིན་བསྡད་ན་ལྐུག་པའི་ལས་ཀ་རེད། སྤྱི་ཚོགས་འགྱུར་འགྲོ་གི་རེད། མིའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་འགྱུར་འགྲོ་གི་རེད། འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་འགྱུར་འགྲོ་གི་རེད། དེ་ཚོའི་གྲས་བརྗེ་དགོས་

ཀྱི་རེད་མ་གཏོགས། བསྡད་ནས་ཕན་ཐོགས་གང་ཡང་མེད།

ཡང་དེ་མིན་ཤེས་ཡོན་གྱི་རིགས་གཅིག་དངོས་གནས་མིའི་རྩ་བའི་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་མཁན། ད་ལྟ་ཞུས་པ་བཞིན་ཉིན་རེ་ཉིན་རེའི་བསམ་བློའི་ནང་བག་ཕེབས་པོ་ཡོང་བའི་ཆ་རྐྱེན་འདི་ཚོའི་གྲས་རྩ་བའི་མིའི་བདེ་སྡུག་གི་ཐོག་ལ་ཕན་གནོད་འབྲེལ་གྱི་ཡོད་པ་ཡིན་ཙང༌། དེ་ཚོ་ང་ཚོས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་འོས་པ་རེད། འདི་ནི་ང་ཚོ་བོད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། འཛམ་བུ་གླིང་གི་མི་ཚང་མར་དེ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ན་ཡག་པོ་རེད།

ང་ཚོའི་མིག་ལྟོས་བཟང་པོ་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་གནད་འགག་དེ་རྩད་ཆོད་ནས། ལམ་སྟོན་ཡག་པོ་བྱས་ན་བོད་པའི་སློབ་གྲྭའི་ཕྲུ་གུ་གཅིག་གི་དོན་དག་ཙམ་མིན་པར། འཛམ་བུ་གླིང་གི་མི་ཚང་མར་ང་ཚོའི་མིག་ལྟོས་དེ་བསྟན་ཆོག་པ་ཞིག་རེད། མིག་དཔེ་བསྟན་ཐུབ་པ་ཞིག་གཅིག་བྱས་ན་ང་ཚོར་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་མདོག་ཁ་པོ་རེད།

རྡོ་དོན་ཡང་སྙིང་མི་གཅིག་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་མི་ལ་རང་བཞིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ཡོད་ན་ཤིན་ཏུ་ཡག་པོ་རེད། འདིས་ང་ཚོར་ཕན་པ་རེད། ཤར་ནུབ་མི་སུ་དང་སུ་ཡིན་ཀྱང་རུང༌། ཤ་མདོག་ཚོས་གཞི་ལའང་ཁྱད་པར་མེད། སྤྱི་ཚོགས་གནས་ཚུལ་ལའང་ཁྱད་པར་མེད།

གང་ལྟར། ཡང་སྙིང་མི་གཅིག་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་དེ་ལ་རང་ཆས་སུ་འབྲེལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ལ་ཕན་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ང་ཚོ་བོད་པ་གཅིག་པུའི་དོན་ཙམ་མིན་པར། འཛམ་བུ་གླིང་གི་མི་ཚང་མའི་དོན་དུ་ཕན་པ་རེད། ཤེས་རིག་ལ་ཆ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ན། འདི་འདྲའི་རིགས་ཀྱི་ཆ་ལྟ་བུ་ཞིག་མེད་དམ་བསམ་གྱི་འདུག འདི་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས་ཀྱི་འདུག

དཔེར་ན། ང་ལ་ཆ་བཞག་ན། དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་བསམ་བློ་འཁོར་ན་ཡང་ལྡང་གི་མི་འདུག དེ་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་ཞིག་དང༌། དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ནི་ཤེས་ཀྱི་འདུག རེད་དེ། བྱེད་ཕྱོགས་གང་འདྲ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ཐབས་ཤེས་གང་འདྲ་ཞིག་སྤྲོད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་མེད་མི་གཅིག་གི་ནུས་པས་ལྡང་ཐབས་མེད། འདི་མུར་ལྷོད་ཡངས་བྱས་ནས་ལུས་པ་ཡིན་ན་ལས་དོན་འདི་ཚོའི་གྲས་ཁང་པ་ཞིག་པ་ལྟ་བུའི་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཞིག་དང༌། དེ་རིང་ཁང་པ་ཞིག་པས་སང་ཉིན་སྡོད་ས་མེད་པ་ལྟ་བུའི་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་གང་ཡང་མེད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ཡང༌། དེའི་ཉམས་ཆག་དང་འཐུས་ཤོར་འགྲོ་ལུགས་འདི་ཉིན་རེ་ཉིན་རེ་བཞིན་ཤོག་བུ་སྣུམ་ཐིགས་ལྟ་བུར་ཕྱིན་ནས་ལོ་མང་པོ་ཞིག་དང༌། གཅིག་བྱས་ན། མི་ཐོག་གཅིག་གཉིས་ཤིག་ཕྱིན་པའི་མཇུག་ལ་མངོན་གསལ་དོད་པོའི་ཉམས་ཆག་ཕྱིན་པ་དང༌། འཐུས་ཤོར་ཕྱིན་པ་ཞིག་གཞི་ནས་མཐོང་གི་རེད། དེ་དུས་ཕྱིས་ཚར་བ་རེད།

དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་ཤེས་རིག་གི་སྐོར་འདི་ཧ་ཅང་གི་ཛ་དྲག་པོ་ཞིག་དང༌། གལ་ཆེ་དོན་ཆེ་ཡིན་པའང་ཤེས། བྱེད་ཕྱོགས་གང་འདྲ་ཞིག་བྱེད་དགོས་མིན་ཚོད་ཀྱང་མི་ཐིག་པའི་སྐབས་འདིར་བློ་སྦུག་སུབ་དོག་དྲགས་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་ནའང་མི་འགྲིགས། སོ་སོའི་ལམ་ལུགས་དང༌། སོ་སོའི་འགྲོ་སྟངས་དེ་རྣམས་ཡག་པོ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ཟེར་ན་རྒྱ་མིའི་སྐད་ཆའི་ཤོད་སྟངས་ལྟར་དོན་ཕན་ཡོང་རྒྱུ་ནམ་ཡང་མེད། ཡང་མི་གཞན་དག་གི་འགྲོ་སྟངས་དེ་དག་ཚང་མ་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་བཟང་པོ་ཞེ་གཅིག་རེད་ལབ་ཀྱང་འགྲིགས་ཀྱི་མི་འདུག གནས་ཚུལ་ཚང་མར་བལྟས། གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ལ་བསམ་བློ་གཏིང་རིང་པོ་ཞིག་བཏང༌། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་མིའི་བསམ་བློའི་འགྲོ་སྟངས་དང༌། མིའི་ཀུན་སྤྱོད་འགྲོ་སྟངས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་རྒྱག་གི་ཡོད་པ། དེ་ཚོའི་ཐོག་ནས་ཀྱང་ལེགས་ཆ་བླངས། དེང་སང་མི་ཚོས་སྤྱིར་བཏང་འགྲོ་བ་མི་ཡི་རིགས་ཀྱི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འགྲོ་སྟངས། རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འགྲོ་སྟངས་འདི་གྲས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་རྒྱག་གི་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ལའང་ཉམས་ཞིབ་བྱས། ཕྱོགས་ཚང་མའི་གནས་ཚུལ་ལ་བརྟག་དཔྱད་དང་ཉམས་ཞིབ་མཐིལ་ཕྱིན་པ་བྱས་ཏེ། ང་ཚོས་རིམ་པས་ལམ་སྟོན་གསལ་པོ་ཞིག་བྱས་ན་བྱེད་ཨེ་ཐུབ་བསམ་དྲན་གྱི་འདུག

འདི་དངོས་གནས་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་དང༌། ཛ་དྲག་པོ་ཞིག་གི་གནས་ཚུལ་ཡིན་ཙང༌། ཚོགས་འདུ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཙམ་ཞིག་འཚོགས་ནས་ལག་ལེན་སྐོར་གྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཕྱོགས་དང༌། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་རྩ་བའི་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐོར་འདི་ཚོའི་གྲས་གོ་བསྡུར་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། བསམ་བློ་གཏོང་རན་པ་མིན་ནམ་ཞེས་ཁ་སང་སྐད་ཆ་བྱུང༌། རྩ་བའི་ང་ཚོའི་ཤེས་རིག་སྲུང་སྐྱོབ་གཏིང་རིང་པོའི་ཆ་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐོར་རྗེས་སུ་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་རྒྱུ་དང༌། སྔོན་ལ་སློབ་གྲྭ་ཁག་བཙུགས་ནས་ཚུགས་པ་དང༌། ཚུགས་མུས་སུ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་གོ་བསྡུར་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཁག་གཉིས་སུ་བགོས་ཏེ། དེ་རིང་འདིར་སློབ་གྲྭར་ཡོད་བཞིན་པའི་ནང་དཀའ་ངལ་སེལ་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་ཚོགས་པ་རེད།

དེ་ལ་ངས་སློབ་གྲྭའི་འཕྲལ་སེལ་གྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་སྐོར་ལ་གོ་བསྡུར་བྱེད་གཞི་ཟེར་ནའང་རུང༌། རྩ་བའི་ང་ཚོའི་ཤེས་ཡོན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་ང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་གང་ཡོད་ཞུས་པ་ཡིན།

ངས་ཞུས་པའི་ནང་ལ་ཡང་དག་པ་ཡང་ཡོད་པ་རེད། ཡང་མ་དག་

པ་ཡང་ཡོད་པ་རེད། འདི་ལ་ཁྱེད་རང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་དགོངས་པ་བཞེས། ང་ཚོས་རྩ་བའི་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་དེ་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་དགོངས་པ་བཞེས་ཐུབ་ན་དྲན་གྱི་འདུག གནས་ཚུལ་འདི་སྐོར་ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་ཤེས་ཡོན་གཅིག་པུ་ཡོད་པའི་མིའི་ཀླད་པས་ལྡང་ཐབས་མེད། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཤེས་ཡོན་གཅིག་པུ་ཡོད་པའི་མིའི་ཀླད་པས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ལྡང་ཐབས་ཨེ་ཡོད་སྙམ། ང་ཚོས་འདི་ཉི་མ་གཅིག་ལ་གོ་བསྡུར་བྱས་ནས་བཟོ་ལྟ་ཆགས་ཐུབ་རྒྱུ་ཕལ་ཆེར་ཁག་པོ་རེད།

ཡིན་ནའང༌། ཚང་མས་དོ་སྣང་བྱས། བསམ་བློའི་ནང་ལ་བཞག་ནས་དེང་སང་གི་འཛམ་གླིང་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པའི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་འདིའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་པས། ནང་བསམ་བློའི་ཡར་རྒྱས་ཤིག་གང་འདྲ་བྱས་ནས་གཏོང་ཐུབ་ཀྱི་འདུག གང་འདྲ་བྱས་ནས་ང་ཚོས་ལམ་ཕྱོགས་བསྟན་ཐུབ་ཀྱི་འདུག འདི་ནི་ང་ཚོས་སྦུག་སུབ་དོག་པོ་བྱས་པ་མིན་ལ། ལྐུག་པ་ཨུ་ཚུགས་བྱས་པ་ཡང་མིན། རྒྱ་མིའི་སྐད་ཆ་ལྟར་མི་རིགས་གུ་དོག་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་གཏོང་བ་ཡང་མིན། ང་ཚོ་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྒང་གི་མི་གཅིག་ཡིན་ཙང༌། མིས་མིའི་བྱུས་གཏོགས་བྱེད་པ་བབས་འོས་ཡིན། ཤེས་སོང་ངམ། འདི་ལ་དགོངས་བཞེས་གནང༌། ཚང་མས་སེམས་ལ་བཞག

ཤེས་རིག་སྐོར་ལ་ཁུར་དང་དོ་སྣང་ལས་འགན་འཁྲི་མཁན་ཚོས་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་མིན་ནམ་སྙམ། རིམ་པས་རིམ་པས་སོ་སོ་སོ་སོའི་ཉམས་མྱོང་དང༌། དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་བརྟག་དཔྱད་མང་པོ་ལོ་བསྟུད་ནས་བྱས་པའི་མཇུག་ལ་གཅིག་བྱས་ན་ལམ་སྟོན་ཡག་པོ་དེ་འདྲ་ཏན་ཏན་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད། དེ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ན་བསམ་པའི་རེ་བ་ཡོད། འདི་གཅིག་བྱས།

དེ་ནས་གཉིས་ལ། སྔོན་མ་ང་ཚོ་སློབ་གྲྭ་ཚུགས་པའི་སྐབས་ལ་ཡིན་

ན། སྔོན་ལ་འགྲོ་ལུགས་འགྲོ་སྟངས། སློབ་གྲྭའི་སྒྲོམ་ལྟ་བུ་དེ་མ་ཆགས་པའི་དཀའ་ངལ་ཁོ་ནའི་དོན་དུ་འགོར་བ་རེད། ད་ཆ་འདིའི་ངོ་བོ་དེ་བརྗེས་ནས་རྩ་བའི་བསམ་བློའི་ལམ་སྟོན་བྱེད་ཕྱོགས་དེ་གང་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ལ་འགྲོ་དགོས་ཀྱི་འདུག ད་ལྟ་བར་བསམ་བློའི་ལམ་སྟོན་བྱེད་ཕྱོགས་དེས་ལྡང་གི་འདུག་གམ་མི་འདུག ལྟ་བའི་དུས་སྐབས་རིམ་པ་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་དེར་ཕལ་ཆེར་སླེབས་ཀྱི་མེད་དམ་བསམ་གྱི་འདུག

དེ་ནི་གཏིང་རིང་པོ་ཡིན་པས་གོང་དུ་ཞུས་པའི་གནས་ཚུལ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ང་ཚོ་བོད་པའི་ཕྲུ་གུ་ཚོ་གཞི་ནས་བསམ་བློའི་ཚད་མཐོ་རུ་ཕྱིན་ནས་གནས་ཚུལ་མང་པོ་མཐོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ལོ་གཅིག་མ་སུ་རི་ལ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་ལ་ཕྲེང་རིང་ཁོ་རང་གཉིས་དང་སྐད་ཆ་བྱུང་དོན། ད་ཆ་ཕྲུ་གུ་ཚོ་འཚར་ལོངས་གང་འཚམས་ཡོང་དུས་བོད་ཀྱི་དེ་སྔའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང༌། བོད་ལུང་པ་འཐུས་ཤོར་འགྲོ་གཞི་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ལ་མགོ་འཁོར་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲི་བ་ཁྱད་མཚར་པོ་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་འདུག་པས། ངས་ཕྲུ་གུ་རྒན་པ་ཚོ་ཐུག་ན་ཞེས་སྐད་ཆ་བྱུང་དོན་ལྟར་ཕྲུ་གུ་རྒན་པ་ཚོ་ཟུར་དུ་ཐུག་པ་ཡིན།

དེ་ཚོ་དངོས་གནས་རླབས་ཆེན་རེད། ང་ཚོར་རླབས་ཆེན་གྱི་མེ་ཏོག་གཞི་ནས་ཤར་གྱི་ཡོད་པ་དེ་ཡག་པོ་རེད། ང་དེ་དུས་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། སོ་སོའི་རང་སྟོབས་ཀྱིས་དགེ་སྐྱོན་ལ་བརྟག་ཞིབ་བྱེད་མཁན་བྱུང་ན། དེ་རིགས་དང་ང་ཚོ་གཤིབས་གཏུགས་རྒྱབ་ནས་རྩོད་པ་བརྩད་དེ་བརྡར་ཤ་བཅད་པའི་རྗེས་ལ། ང་ཚོས་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་རྣམས་བསྲེགས་བཅད་བརྡར་བའི་གསེར་བཞིན་ཆགས་པ་རེད།

དེ་མ་གཏོགས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་རེད་ཟེར་བ་དང༌། ཅི་

མཛད་ལེགས་མཐོང་ཟེར་བ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་རེད་ཟེར་བ་ལྟ་བུ། བཀའ་ཕེབས་བཞིན་དང༌། བཀའ་གནང་རང་ཞེས་པའི་སྐད་ཆ་དེ་ཚོའི་སྒང་ལ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། ང་ཚོའི་ལས་ཀ་དེ་མགོ་རུལ་རྣ་བས་མ་ཚོར་བ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ཐག་ཆོད་པ་མ་གཏོགས་ཁྱོན་ནས་ཡག་པོ་མི་འདུག ང་ཚོ་ཡང་ཡང་ཚོགས་འདུར་སྐད་ཆ་ཡོང་གི་འདུག ཅི་མཛད་ལེགས་མཐོང་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་དེ་དུག་རང་རེད། ང་ཚོ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་དགོས་པ་དང༌། ང་ཚོ་དེང་སང་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་ཀ་དང་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གྱི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་ཅི་མཛད་ལེགས་མཐོང་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་དེ་དུག་རེད། ཧ་ཅང་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་རེད།

ད་ཆ་ཉེན་ཁ་དེ་སེལ་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དངོས་གནས་རང་སྟོབས་ཀྱི་བསམ་བློ་གཏོང་བའི་ནུས་པ་ཞིག་སླེབས་པ་དེ་ཧ་ཅང་རྩ་བ་ཆེན་པོ་རེད། དེ་དུས་མ་སུ་རི་ལ་ཕྲུ་གུ་ཚོ་ཐུག འགྲེལ་བཤད་བྱེད་རྒྱུ་བྱུང༌། ངས་ལེགས་པོ་མི་ཤེས་ཀྱང༌། ང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་རྣམས་བཤད་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་དེ་རིང་དེ་ནས་འཕྲོས་པའི་སྐད་ཆ་སྣོན་མ་ལྟ་བུ་ཆགས་སོང་སྟེ། དཔེར་ན། ཟླ་བ་ནོར་བུའི་བསམ་བློ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། དངོས་གནས་དགའ་བསུ་ཞུ་དགོས་པའི་བསམ་བློ་ཧ་ཅང་གི་རླབས་ཆེན་པོ་རེད། བོད་པ་ཞིང་པ་སྐྱོ་པོ་ཞིག་གི་ཕྲུ་གུ་གཅིག་གིས་སོ་སོ་སློབ་སྦྱོང་བྱས། གཞི་ནས་བསམ་བློའི་ཚད་གང་འཚམས་སོན་ནས་གཏིང་རིང་པོའི་བསམ་བློ་བཏང་སྟེ་སྐད་ཆ་བཤད་ཡོང་དུས་ཧ་ཅང་རྩ་བ་ཆེན་པོ་མཐོང་གི་འདུག

སྐབས་རེར་བཀའ་ཤག་ལའང་སྐད་ཆ་བྱུང༌། ཟླ་བ་ནོར་བུ་དང་ཟུར་དུ་ཐུག་འཕྲད་བྱས་ཏེ་ངས་བསྔགས་བརྗོད་བྱ་རྒྱུ་བྱུང༌། ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད། རླབས་ཆེན་རེད། འདི་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ན་བསམ་ནས་བསྡད་ཡོད། བསམ་ཕོད་པ་དང་ཤོད་ཕོད་པ། བྱེད་ཕོད་པ་དགོས་ཞེས་ངས་རྒྱུན་དུ་ཤོད་དོན་དེ་རེད། ད་དངོས་གནས་ང་ཚོར་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་ཤར་ཡོང་གི་ཡོད་རེད། འོ་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་དུས་ཚོད་ལ་སླེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཡིན་ཙང༌། འགོ་བྱེད་མཁན་ཚོས་ཡིན་ན་ཡང༌། ང་འགོ་བྱེད་མཁན་ཡིན་པས་ངས་ལབ་པ་དེ་ཁོང་ཚོས་ཉན་དགོས། མ་ཉན་ན་མི་འགྲིགས། ཁོང་ཚོ་མ་ཉན་རང་ཉན་རེད་བསམ་པ་དང༌། ངས་མཛུབ་མོ་གང་བསྟན་ཤར་རྩིས་ཀྱི་རེད་བསམ་པའི་ཐོག་ནས་ཟོན་འཇོག་དང༌། ལྷོད་ཡངས་སུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། དངོས་གནས་དྲང་གནས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ཕུང་ལ་སྐྱེལ་གྱི་རེད།

འདིའི་དུས་ཚོད་དེ་ཡོལ་ནས་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་ནང་ནས་མིའི་ནུས་པ་འདི་ལྟར་སླེབས་ཡོང་དུས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད། དཔེ་མི་སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་མཐོང་གི་འདུག འདི་འདྲ་ཡིན་དུས་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་དང༌། སྒང་ནས་བསམ་བློའི་ལམ་སྟོན་བྱས་ནས་འགོ་འཁྲིད་མཁན་ཚོར་དེ་ལ་དཔག་པའི་ཁུར་འགན་སླེབས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ལ་དཔག་པའི་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས་པའི་དུས་ཚོད་ལ་སླེབས་ཡོད། དེ་ཚོར་ངེས་པར་དུ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་ཀྱི་འདུག

དཔེར་ན། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ལ་སྔོན་མ་ནས་ཡིན་ན་དགེ་རྒན་ཚོས་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་དུས། སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ཀྱང་དགེ་རྒན་གྱི་བཀོད་འདོམས་དེ་གའི་འོག་ཏུ་ཤར་བསྐྱོད་འགྲོ་གི་ཡོད་ནའང༌། དེང་སང་སློབ་ཕྲུག་ཚོ་དབང་དང༌། སྤོབས་པ་ཆེན་པོ་ཆགས། དགེ་རྒན་ལ་བརྩི་མེད་བྱས་ནས་དགེ་རྒན་མང་པོ་ཁག་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ཟེར་མཁན་འདུག གཅིག་བྱས་དུས་སྡུག་ཅག་ཁྲིམས་མེད་ལུང་མེད་བྱེད་མཁན་ལྟ་བུ་རེད་དེ། གཅིག་བྱེད་དུས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཆགས་ཡོང་གི་ཡོད་རེད།

ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་ནང་ལ་འཁྲུག་ཆ་དོད་པོ་དེ་འདྲ་མེད་ཀྱང༌། བཟོ་ལྟ་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ཡག་པོ་རེད། དེ་འདྲའི་དུས་ཚོད་གཉན་འཕྲང་ཞིག་གི་སྒང་དུ་སླེབས་ཡོང་གི་ཡོད་ཙང༌། ཚང་མས་ངའི་སློབ་གྲྭའི་ནང་ལས་ཀ་འདི་ལྟར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་ལས་བསྡོམས་ཞུས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་སོ་སོས་ན་ཚ་ཚང་མ་མཉམ་དུ་འཁྱེར་ནས། སྤྱིར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཞབས་ཕྱི་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། བྱེ་བྲག་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཞབས་ཕྱི་ཞུ་རྒྱུ། ཡང་སྒོས་དུས་ཚོད་གཉན་འཕྲང་ཞིག་ལ་སླེབས་པའི་གནས་ཚུལ་ཚང་མར་དགོངས་པ་བཞེས་པའི་ཐོག་ནས། རྡོ་དོན་ང་ཚོར་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད། ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་བསམ་བློའི་ལམ་སྟོན་ལ་ཕན་པའི་སློབ་སྟོན་ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་མིན་ནམ་སྙམ་པ་འདུག

འདི་གཞི་ལ་བཞག་པའི་ལག་ལེན་གང་འདྲ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག ཁ་ཤས་ནི་ལམ་སང་ལམ་སང་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད། ཁ་ཤས་ནི་རིམ་པས་རིམ་པས་མ་གཏོགས་ལམ་སང་ལག་ལེན་མི་ཐུབ་པ་ཡང་ཡོང་གི་རེད། དེ་ནི་གནས་ཚུལ་ཁག་ཁག་རེད། དངོས་ཡོད་ཐོག་ལ་མ་འགྲུབ་ན་དེ་ག་རེད། འགྲུབ་ཚོད་དེ་ལག་ལེན་བྱེད་དགོས། ངས་སྐད་ཆ་མང་དྲགས་པ་དང༌། ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་ཡོད་ན་དགོངས་དག ཅེས་སྩལ།།

བོད་མི་སྤྱི་མགྲིན་ནས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བདག་པོར་སླར་ཡང་མང་བཀུར་མངའ་གསོལ་གཏན་ཚིགས་ཆེན་མོ།

འགྲོ་བ་ཡོངས་ལ་མ་འདྲིས་པའི་མཛའ་བཤེས་ཆེན་པོ། ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཞབས་པད་སྲིད་ཞིའི་འདོད་རྒུ་འཇོ་བའི་ཁྲི་འཕང་མངོན་མཐོའི་དྲུང་དུ།

གུས་འབངས་བོད་ལྗོངས་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་སེར་སྐྱ་མི་མང་སྤྱི་མགྲིན་ནས་སོར་བཅུའི་འདབ་མ་སྤྱི་བོར་བཀོད་དེ་ཕྱག་བཅས་གསོལ་བ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འདེབས་སྙིང༌། དེ་ཡང༌། དུས་གསུམ་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྩེ་ཆེན་ཐུགས་རྗེའི་རང་གཟུགས་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་མཐའ་ཀླས་འགྲོ་བའི་མོས་ངོར་འཚམས་པའི་གང་འདུལ་འཕྲིན་ལས་ནམ་མཁའི་ཕ་མཐར་འཆིང་བའི་ཚུལ་མཐའ་དག་ནི་བསམ་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འགོངས་ཤིང༌། འོན་ཀྱང་དད་པའི་རོལ་མཚོ་སྤེལ་ཕྱིར་ཐུན་མོང་ཡོངས་གྲགས་མདོ་ཙམ་གསོལ་བ་ནི།

བདག་ཅག་གི་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་འདིར། སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་གང་ཉིད་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་སྣང་བ་ནས་བཟུང༌། ཆོས་རྒྱལ་དགེ་བ་དཔལ་གྱི་བར། འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་གསལ་བྱེད་སོ་དྲུག་རིམ་པར་བྱོན་ཞིང༌། ཁྱད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་ལུང་གིས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྔགས་པའི་ཚུལ་མདོ་སྡེ་རྣམས་ནས་གསུངས་པ་ལྟར། བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་འདི་གདུལ་བྱའི་ཕྱག་མཚན་དུ་བཞེས་ཏེ། ཐོག་མར་མིའི་འགྲོ་བ་སྤེལ། བར་དུ་ཟང་ཟིང་གིས་བསྡུས། མཐར་ཆོས་ཀྱིས་སྨིན་པར་མཛད་པའི་ཚུལ་ཡང༌། རིགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་སྤྲེའུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། བོད་རྗེའི་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ། ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་པའི་ཐོ་རི་གཉན་བཙན། དར་ཞིང་རྒྱས་པར་མཛད་པ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་སོགས་རྒྱལ་བློན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་དང༌། བཀའ་གདམས་བསྟན་པའི་མེས་པོ་འབྲོམ་སྟོན་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས། ས་ཆེན་ཀུན་དགའ་སྙིང་པོ། མངའ་བདག་ཉང་རལ་སོགས་རིས་མེད་པཎ་གྲུབ་དུ་མའི་རྣམ་རོལ་རྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་ན་རིམ་དུ་བྱོན་ནས་བོད་འབངས་རྗེས་སུ་བཟུང༌། ལྷག་པར་སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་གར་གྱི་རྣམ་རོལ་རྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་ན་རིམ་དུ་བྱོན་ནས་བོད་འབངས་འཕྲལ་ཡུན་ཕན་བདེར་སྦྱོར་བར་མཛད་པའི་ཚུལ་ནི།

སྐུ་འཕྲེང་དང་པོ་རྒྱལ་དབང་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་དཔལ་བཟང་པོས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ཕྱག་བཏབ་ནས་གཙང་སྟོད་ཕྱོགས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་རྗེས་སུ་བསྐྱངས། སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོས་འབྲས་སེའི་མཁན་ཁྲིར་ཕེབས་ཤིང༌། ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་མེ་ཏོག་ཐང་དུ་དགོན་གནས་ཕྱག་བཏབ་སྟེ་གཙོ་བོ་དབུས་ཕྱོགས་དང༌། ལྷོ་དྭགས་ཁུལ་གྱི་གདུལ་བྱ་ཐུགས་རྗེས་བསྐྱངས།

གསུམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོས་མདོ་སྨད་སྟོད་ཀྱི་སའི་ཆར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང༌། སྨད་ཕྱོགས་སུ་ཐེག་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་དང༌། སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང༌། ལི་ཐང་དུ་ཐུབ་བསྟན་བྱམས་ཆེན་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་དགོན་གནས་ཕྱག་བཏབ། སོག་པོའི་རྗེ་འབངས་དགེ་ལྡན་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་དཀར་པོས་ཁྱབ་པར་མཛད་པའི་མཐུ་ལས། དུས་ད་ལྟ་ཡང་སོག་རིགས་རྣམས་དགེ་ལྡན་བསྟན་ལ་གུས་ཤིང་རྒྱལ་བའི་མཚན་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་དད་པའི་སྤུ་ལོང་གཡོ་བ་འདི་བཞིན་དུ་གྱུར།

བཞི་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་སོག་པོའི་རྒྱལ་རིགས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཏེ་བོད་སོག་དམ་ཚིག་ལ་རྒྱ་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ་ཞིང་རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་དང་བཅས་པ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་བ་ལ་སྟོབས་འབྱོར་མཁོ་རྒུའི་རྒྱབ་རྟེན་འབད་མེད་དུ་འབྱུང་བའི་ཐབས་འཕྲུལ་མཛད།

དེ་ལྟར་ཕྱི་ནང་གི་མཐུན་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་འཛོམས་པའི་ཚེ། སྐུ་འཕྲེང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་བོད་ལྗོངས་རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་ཡོངས་ལ་སྟོབས་ཀྱིས་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་མངའ་བདག་ཏུ་བཞེངས། གཞུང་དགའ་བ་བརྒྱ་ལྡན་པའི་ཆབ་སྲིད་གདུགས་དཀར་གཅིག་གི་གྲིབ་བསིལ་དུ་ཆབ་འབངས་མཐའ་དག་ངལ་མེད་བདེ་བར་སྐྱོང་བཞིན་པར། སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་བར་རིམ་བཞིན་བྱོན།

དེ་མཚམས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་ཆབ་སྲིད་དང༌། ལྟ་སྤྱོད་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོའི་འགོ་བརྩམས་ཤིང༌། བོད་དུ་དབྱིན་རྒྱའི་དཔུང་དམག་ལྷགས་པ་ན། བཀའ་དྲིན་ཟླ་མེད་རྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོས་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་མཛད་བྱུས་བཟང་པོས་ནང་སོག་བརྒྱུད་རྒྱ་ནག་དང༌། དེ་རྗེས་རྒྱ་གར་དུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས།

ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཞི་བའི་ལམ་ནས་བདེན་པའི་དག་སྐྱེལ་དང༌། ཕྱོགས་གཉིས་ནས་འོས་པའི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ཏེ་རང་སྟོབས་དྲག་ཤུགས་ཐོག་ནས་བོད་སྡོད་མན་ཇུའི་དབང་ཤུགས་མིང་མེད་མཐར་སྐྲོད་ཀྱིས། བོད་རང་དབང་གཙང་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་བདག་གིར་འཛིན་སྐྱོང་ཁྱབ་བསྒྲགས་མཛད།

གཞན་ཡང་གློག་འཕྲུལ། དཔལ་འབྱོར། ཞི་དྲག་གི་འཛུགས་སྐྲུན་སོགས་གནས་དུས་དང་མཐུན་པའི་རྒྱལ་ཐབས་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་མཛད་བཟང་རླབས་པོ་ཆེ་བསྐྱངས། མ་འོངས་གསལ་གཟིགས་ཀྱི་ཞལ་གདམས་ལྷུག་སྩལ་སོགས་བོད་འབངས་ལ་བྱམས་གཟིགས་བཀའ་དྲིན་ཚད་མཐའ་གཞལ་མེད་དུ་གྱུར།

ཁྱད་པར་དུ་ྋསྐྱབས་མགོན་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གང་ཉིད་ནི། སྐུ་གོང་མས་ཇི་ལྟར་བཀའ་སྩལ་བའི་དུས་ཀྱི་གཉན་འཕྲང་འདི་ཁོ་ནར་དགོངས་ཏེ། མ་སྔ་མ་ཕྱིས་པའི་ཚུལ་དུ་སྐུའི་སྲིད་པ་བཟུང་ཞིང༌། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མཛད་པ་ལས་རྒྱལ་བའི་གདན་ཁྲིར་རྩོད་མེད་དུ་བྱོན། གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོར་གསན་བསམ་མཛད་བཞིན་པའི་མུར། ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་དམར་ཀླ་ཀློའི་དཔུང་དམག་ཆབ་མདོ་བར་བཙན་འཛུལ་ཟིན་རྗེས་ཟུངས་ཟད་ཀྱི་ནད་པ་ལྟ་བུའི་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འགན་དབང་ཞུམ་མེད་བདག་གིར་བཞེས།

༡༩༥༤ ལོར་ཐབས་མཁས་ཀྱི་མཛད་པས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་ཏེ་ཕ་རོལ་པོའི་བསམ་ཕུགས་མཐིལ་ཕྱིན་པར་གཟིགས་ཤིང༌། མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་སའི་ཆར་ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་ཁག་གི་དད་འདུས་སེར་སྐྱ་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོར། འདི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཀའ་སློབ་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་ཡིད་ཚིམས་པར་མཛད།

༡༩༥༦ ལོར་སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་མཛད་སྒོར་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ཏེ། རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་བོད་ཀྱི་བདེ་སྡུག་གནས་སྟངས་བརྡ་སྤྲོད་ཞིབ་ལྷོང་མཛད་ཅིང༌། འཕགས་ཡུལ་གྱི་ཤེས་ལྡན་མང་པོའི་སྙིང་དུ་འཕགས་བོད་མཛའ་གཅུགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་གསར་དུ་བཏོད། རྒྱ་བོད་གཉིས་རྩ་བའི་ལྟ་སྤྱོད་ཕྱོགས་འགལ་ཆེ་ནའང༌། རང་གཞན་སྐྱེ་བོ་མང་པོར་ཉམས་ཉེས་བརྡབ་གསིག་འགྲོ་གཞིའི་འཁྲུག་རྩོད་འགལ་ཟླར་མ་སོང་བར་ཞི་མཐུན་མཉམ་གནས་ཡོང་བའི་ཐབས་ཚུལ་འབད་བརྩོན་ལོ་དགུའི་རིང་གནང་ན་ཡང༌། རྒྱ་དམར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་གདུག་རྩུབ་ཇེ་ཞན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་བའི་གནས་ཚུལ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཕྱྭ་ལ་ཡང་མཐོ་འཚམ་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་ལ་བོད་འབངས་བཟོད་སྒོམ་སྡུག་ནད་མ་ཐེག་པར་ ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་དམར་ལ་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་གྱེན་ལངས་བགྱིས་པར་རྒྱ་དམར་ཀླ་ཀློས་དྲག་གནོན་མི་བཟོད་པ་བྱས་ཏེ་རྒྱ་བོད་འགལ་ཟླར་གྱུར་སྟབས། བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་བདེ་དོན་འབའ་ཞིག་ཐུགས་ལ་བཅངས་ཏེ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་ལེགས་སུ་བཀོད། བོད་ཀྱི་བདེ་སྡུག་འཛམ་གླིང་མི་ཚོགས་དུང་ཕྱུར་སུམ་ཅུ་བརྒལ་བའི་རྣ་ལམ་དུ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས།

མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་དག་སྐྱེལ་ཞུ་འབོད་སྔ་རྗེས་གནང་བར་གྲོས་ཆོད་ཐེངས་གསུམ་བྱུང་སྟེ། བོད་རང་དབང་གི་རྩ་དོན་རྨང་གཞི་བརྟན་པོར་ཚུགས། གང་གི་ྋཞབས་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་བྱེས་འབྱོར་བོད་མི་ཁྲི་བརྒྱད་ཙམ་ཡོད་པ་ལས། རིས་མེད་བསྟན་པ་འཛིན་སྐྱོང་རྐང་འཛིན་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་གང་ལ་གང་འོས་ཀྱི་ས་གནས་སུ་གཏན་ཆགས་ཏེ། བཤད་སྒྲུབ་ཆོས་སྤྱོད་ལ་གཞོལ་བའི་ལམ་སྟོན་མཛད།

མི་མང་བྱིངས་ཆེ་ཡང་སོ་ནམ་བཟོ་ལས་སོགས་འཚོ་ཐབས་གཞིས་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟོ་གོས་དཀའ་ངལ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་ཏེ་དཔལ་འབྱོར་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྩ་བ་བརྟན་པོར་ཚུགས། བྱིས་པ་གཞོན་ནུ་རྣམས་ལ་རང་གི་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར། དེང་དུས་རིག་གསར་ཤེས་ཡོན་སྣེ་མང་གི་སྦྱོང་བརྡར་ཐོབ་སྟེ་བོད་མིའི་རིག་རྩལ་སྙན་གྲགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་བཞད་པར་གྱུར།

མ་འོངས་བོད་མིའི་ལམ་སྟོན་ཆེད་དེང་དུས་འཛམ་གླིང་གི་སྲོལ་ལུགས་དང་མཐུན་པར་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་གསལ་བསྒྲགས་དང༌། ཆོལ་གསུམ་ཆོས་ལུགས་དང་བཅས་པའི་སྤྱི་འཐུས་འདེམས་བསྐོའི་ལམ་སྲོལ་གསར་གཏོད་བསྐྱངས་པ་སོགས་བྱེས་འབྱོར་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་དཔལ་འབྱོར། རིག་གཞུང་སོགས་གང་ཅི་ནས་བོད་མི་ལས་འབྱོན་རྒོད་སྟོབས་འབྱོར་ཆེ་བའི་འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་བཙན་བྱོལ་བ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་གྱི་གཟུགས་རྐང་བརྟན་པོར་ཚུགས་པ་འདི་ནི་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་མཚན་སྙན་དང་ཐུགས་རྗེ་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རྒྱལ་བསྟན་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་བའི་མཛད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན།

བོད་དོན་ཆབ་སྲིད་སྐོར་དང༌། གཞན་དོན་ཆེ་ཕྲ་སྣ་མང་གི་མཛད་འཕྲིན་རྒྱུན་མི་ཆད་པའི་མཛད་གསེང་དུས་ཚོད་ནམ་བྱུང་ཆུད་ཟོས་སྟོང་ཟད་དུ་མི་མཛད་པར་མདོ་རྒྱུད་གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་ལ་གསན་གཟིགས་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་གནང་མུས་ཐོག རིགས་ཀྱི་ཅོད་པཎ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་དབུས། མཁས་གྲུབ་དམ་པ་མང་པོ་ལས་ཟབ་ཆོས་གསན་བཞེས་རྒྱ་ཆེ་བསྐྱངས་པས། རྒྱལ་བའི་བཀའ་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པའི་ཟབ་དོན་དཀའ་གནད་མཐའ་དག་ལ་མཁས་པའི་ཕུལ་དུ་བྱོན།

ལྷག་པར་ཐོས་དོན་རྒྱུད་ལ་སྦྱོར་བ་ཉམས་བཞེས་ཀྱི་མཐིལ་དུ་མཛད་པ་ཇི་ལྟར་གསན་གཟིགས་གནང་བའི་ཟབ་དོན་རྣམས་འཕྲལ་འཕྲལ་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་བསྐོར་ནས་ཉམས་སུ་བཞེས་ཏེ་བཙུན་པའི་རྩེ་མོར་སོན། སྤྱིར་རིས་མེད་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རྒྱུན་མར་མངའ་ཞིང༌། ཁྱད་པར་ཉམ་ཐག་པའི་སེམས་ཅན་ལ་གཅིག་ཏུ་བརྩེ་བའི་རང་རྟགས་མངོན་པར་གསལ།

དགྲ་ཕྱོགས་ནས་མི་འཚམས་པའི་སྒྲོ་སྐུར་དང༌། བརྙས་དམོད་ཇི་ལྟར་ཞུས་རུང་ཐུགས་ལ་མི་བཟོད་པ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཁར། ལྷག་པར་དུ་བྱམས་བརྩེས་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་བཟང་པོའི་མཐར་ཐུག་པ་བདག་པས་གཞན་གཅེས་ཀྱི་སེམས་རིན་པོ་ཆེ་མངའ་དབང་འབྱོར།

ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཚུལ་ཡང༌། བཤད་རྒྱུན་སྐྱོང་བ་ཙམ་དང༌། གསུང་རབ་ཀྱི་ཚིག་དོན་བརྡ་སྤྲོད་ཐུབ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཤེས་མི་མཛད་པར། དོན་དེ་གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚོད་དང་མཐུན་ལུགས། ལམ་དང་འབྲས་བུའི་བགྲོད་ལུགས་རྣམས་རིགས་པ་ཡང་དག་གི་ལམ་ནས་དྲངས་ཏེ་མཐོང་ཆོས་ཀྱི་མྱོང་བ་ལ་གཏུགས་པའི་ངེས་པ་རྙེད་ཐབས། དེ་དག་ཀྱང་རང་རང་བློ་ནུས་དང་བསྟུན་ནས་ཉམས་ལེན་དུ་འཁྱེར་ལུགས་སོགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ངོ་སྤྲོད་མཛུབ་སྟོན་གསལ་རྗེན་དུ་བསྐྱངས་པས། དབང་པོ་མཆོག་དམན་བར་མ་མང་པོར་སྔོན་མེད་ཀྱི་བློ་སྐྱེད་འགྱུར་ཁྱད་བཟང་པོ་ཐོན་བཞིན་པ་དང༌། དུས་རབས་འདི་གའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་བློ་མོས་དང་འཚམས་པའི་གསུང་གི་མཛད་པས་གཟུར་གནས་དཔྱོད་ལྡན་མང་པོའི་བློ་ཡིད་དབང་མེད་དུ་དྲངས་ཏེ། རང་གི་ཕ་མེས་ཀྱི་ཆོས་ཚུལ་བཏང་ནས་གང་གི་གསུང་གི་བདུད་རྩི་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཕྱོགས་འདིར་ལྷགས་ཤིང༌། གདམས་དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ལ་སྔོན་མེད་ཀྱི་ཞི་བདེ་ཐོབ།

ལུས་ངག་གི་སྤྱོད་ཚུལ་བཟང་པོར་འགྱུར་བཞིན་པ་བཅས་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་ད་ལྟ་མགོན་པོ་གང་གི་སྐུ་མཇལ་གསུང་ཐོས་པའི་སྐལ་བ་དང་བྲལ་ཞིང་བཀྲེས་སོྐམ་ངན་འཇིགས་གསོད་རྡུང་གི་དངངས་སྐྲག་ཉིན་མཚན་མི་འཁྱོལ་བར་གནས་བཞིན་པའི་གཞིས་ལུས་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རེ་བ་གཅིག་ཏུ་གཏད་དེ་སྲོག་ཟུངས་མཐུད་ཅིང་བཟུང་བའི་སྨན་གཅིག་པུ་ནི་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཁོ་ནར་ངེས་པ་བཅས་མདོར་ན་སྐུ་མཇལ་བས་ཡིད་འགྱུར་བ་དང༌། གསུང་ཐོས་པས་མཆི་མ་འཁྲུག་པ། ཡིད་ལ་དྲན་པས་གདུང་བ་སེལ་ཏེ། མཐོང་ཐོས་དྲན་པས་དོན་ལྡན་དུ་མཛད་པ་འདི་དག་ནི། མཛེས་མཚོན་ཟོལ་བསྟོད་སྒྲོ་བཏགས་མ་ཡིན་པར་བདག་ཅག་སོ་སྐྱེ་རང་ག་བའི་མངོན་སུམ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་འདི་བཞིན་ལགས།

ལྷག་པར་དུ་ཡང་དེང་གི་སྐབས་སུ། བོད་ཆོས་ལྡན་ཞིང་ཁམས་ནི་ཀླ་ཀློའི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་གྱུར། གཞིས་ལུས་བོད་འབངས་རྣམས་ནི་གཞན་དབང་སྡུག་བསྔལ་མུན་ནག་གི་ཁུང་བུར་ཚུད། ཕ་རོལ་ཀླ་ཀློའི་དཔུང་ཕྱོགས་ནི་སྟོབས་ཤུགས་དྲེགས་པས་འགྱིངས། རང་དབང་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ནི་རང་ཟོན་གྱི་གཟེབ་ཏུ་ཚུད་ཅིང་བག་འཁུམས། དྲང་བདེན་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ནི། བྲག་ཅ་དང་རི་མོའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་དུས་སྐབས་འདི་ལྟ་བུ་ཤར་ན་ཡང༌། ཐུགས་ལ་བག་ཚ་བ་དང༌། ཞུམ་པའི་ཆ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མེད་པར། གསང་གསུམ་མཚན་དཔེའི་གཟི་བྱིན་ལྷག་པར་དུ་རྒྱས་བཞིན་པར་འཚོ་ཞིང་གཞེས་ནས། བདག་ཅག་གཞིས་བྱེས་བོད་འབངས་ཐུགས་རྗེའི་ལྕགས་ཀྱུས་ནམ་ཡང་གཏོང་མི་བྲ་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཡིད་ཅན་ཀུན་གྱི་མི་འདོད་རྒུད་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཕྱི་རོལ་ཀྱི་གནོད་པ་མ་ཡིན་པར། ནང་གི་རྒྱུད་མ་དུལ་བ་འདི་དག་གཉེན་པོས་བཏུལ་ནས། སྲིད་ཞིའི་ཉེས་ཚོགས་དྲུང་ནས་འབྱིན་པའི་ཐབས་ལམ། རིས་མེད་རྒྱལ་ཁམས་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པར་བཞེད་པ་སོགས་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཐུགས་བསྐྱེད་མཛད་འཕྲིན་འདི་དག་ལ་གུས་འབངས་ཆོལ་གསུམ་བོད་འབངས་ཡོངས་རྫོགས་བསམ་བཞིན་དགའ་གུས་ཡི་རངས་དང་མི་ཕྱེད་དད་པའི་སྤུ་ལོང་རབ་ཏུ་གཡོ་ཞིང༌། དེ་ལྟ་བུའི་བཀའ་དྲིན་གྱི་ཕུང་པོ་ནི་རི་དབང་བྱེ་བ་ཐེར་འབུམ་གྱི་ཚད་དུ་ལྕི་བར་གྱུར།

འབྱུང་འགྱུར་ཡང༌། རིས་མེད་བསྟན་འགྲོའི་ཕན་བདེ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་བདག་ཅག་གཞིས་བྱེས་བོད་འབངས་རྣམས་ཀྱི་འཕྲལ་ཡུན་སྐྱིད་སྡུག་ལེགས་ཉེས་ཐམས་ཅད་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་དང༌། སྐུ་ཚེ་མཛད་འཕྲིན་ཁོ་ནར་རག་ལུས་པར་ཡིད་ཆེས་ངེས་པར་རྙེད་དེ་སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ནས་རེ་ལྟོས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཆའ་བཞིན་པ་ལགས་ན།

མགོན་པོ་གང་གིས་མཁའ་མཉམ་ཡིད་ཅན་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་བོད་གངས་ཅན་པ་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཕུལ་བྱུང་ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའི་ནུས་སྟོབས་བླ་ནས་བླ་མཐོར་འཕེལ་ཞིང༌། སྐུ་ཚེ་མཛད་འཕྲིན་ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སླད་དང༌། བདག་ཅག་རྣམས་ནས་གང་གི་བཀའ་དྲིན་གྱི་ཆ་ཕྲ་མོ་ཙམ་གསབ་ཅིང་བསམ་པ་དང་ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སླད་དང༌། བདག་ཅག་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་གི་རེ་འདོད་དམ་པ་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་བདེན་མཐའ་མྱུར་གསལ་བོད་འབངས་ཆོས་འབྱོར་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དགའ་སྟོན་ལ་སྤྱོད་ཅིང༌། ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་བར་འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གང་ཉིད་ཀྱིས་འབྲལ་མེད་མཉེས་ཤིང་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་ལེགས་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་འཕར་རྒྱ་ཆེར་དབྱེ་བའི་སླད།

དེང་བོད་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་འཁོར་ཉིས་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་འཁོར་བའི་དུས་ཆེན་དང་སྟབས་མཚུངས། ཆུ་གླང་ཆོ་འཕྲུལ་ཟླ་བའི་ཡར་ངོ་དུས་ཚེས་བཟང་པོར། ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་དངོས་བཤམས་ཡིད་སྤྲུལ་གྱི་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱ་ཆེ་སྤྲོ་འབུལ་དང༌། རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་གི་མཁན་སློབ་འདུས་དམངས་བཅས་ནས་འཆི་མེད་ལྷ་ལྔའི་གསུང་ཆོག་དང་འབྲེལ་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་རྒྱས་པ་བསྟར་འབུལ་ཐོག རབ་དཀར་ལྷ་གོས་ནང་མཛོད་དྲི་བྲལ་གྱིས་བཏེགས་པའི་ཞིང་ཁམས་རྒྱ་མཚོའི་བཀོད་པས་སྣེ་དྲངས། སྐུ་རྟེན་རྒྱལ་བ་ཚེ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སྣང་བརྙན། གསུང་རྟེན་ཚེ་མདོའི་གླེགས་བམ། ཐུགས་རྟེན་རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན། བཀྲ་ཤིས་པའི་རྟགས་བརྒྱད་དང༌། རྫས་བརྒྱད། རྒྱལ་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན། ཆོས་སྲིད་རང་བཙན་གཙང་མའི་དཔལ་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར་བའི་རིན་ཆེན་དང་པོའི་འཁོར་ལོ། ལྷ་རེག་ནང་མཛོད་རྒྱས་པའི་མདངས་འཛིན་གྱི་ཆུན་འཕྱང་ཅན་ཕྱག་མཚན་དུ་ཕུལ་ཏེ། འགྲོ་ཀུན་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྒྲོལ་བའི་དེད་དཔོན། མཐོ་རིས་དང་ཐར་ལམ་སྟོན་པའི་ས་མཁན། དུག་གསུམ་གྱི་གཅོང་ནད་སེལ་བའི་སྨན་རྒྱལ། བོད་འབངས་རྣམས་ཀྱི་འཕྲལ་ཡུན་འདོད་རྒུ་འབད་མེད་དུ་འཇོ་བའི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ། ལྷ་མིའི་རྣམ་འདྲེན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་ཉིད། གུས་འབངས་ཆོལ་གསུམ་བོད་རིགས་ཐམས་ཅད་དམ་ཚིག་ལ་རྒྱ་གོང་བུ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བའི་གངས་ལྗོངས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་མངའ་བདག དེང་དུས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་སྲོལ་དང་མཐུན་པའི་ཡང་དག་པའི་དབུ་ཁྲིད་ཆེན་པོར་སྤྱི་མོས་མང་བཀུར་གྱིས་མངའ་གསོལ་གཟེངས་བསྟོད་ཞུ་རྒྱུར་བློ་མོས་མཐུན་གྲུབ་རྩེ་གཅིག་པར་གསོལ་བ་ཕུར་ཚུགས་སུ་འདེབས་པ་ལགས་ཤིང༌།

དེ་ཡང༌། བདག་ཅག་བྱེས་འབྱོར་བོད་མི་ཉུང་ཤས་ནས་གཞིས་ལུས་རྒྱ་ཆེའི་བོད་འབངས་མཐའ་དག་གི་བསམ་དོན་ཁ་མཚོན་གཅོད་པར་མི་འོས་ཀྱང༌། བོད་འབངས་ཐམས་ཅད་མགོན་པོ་གང་ལ་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་ཡིད་ཆེས་དད་གུས་རེ་མོས་ཇི་ལྟར་མཆིས་པ་བདག་ཅག་གི་བློས་དཔོག་ནུས་པ་མ་ཟད། རིང་མིན་གཞིས་བྱེས་བོད་འབངས་མཐའ་དག་གང་གི་ལུགས་ཟུང་ཆབ་སྲིད་གདུགས་དཀར་གཅིག་གི་གྲིབ་བསིལ་སྣུམ་པོར་ཆོས་འབྱོར་བདེ་སྐྱིད་བག་ཕེབས་སུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བར་གདོན་མི་ཟ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྒྲིག་པའི་སླད་དུ།

བོད་འབངས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས། གསོལ་བ་དེ་ལྟར་ལན་གྲངས་བྱེ་བ་འབུམ་ཕྲག་ཏུ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་འདེབས་པ་ལགས་ན། ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་འདོད་དོན་འབྲས་བཟང་མཐའ་དག་ཡིད་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའི་སྐྱབས་འཇུག་བརྩེ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཀློང་ནས་འདོར་མེད་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དང༌། གུས་འབངས་རྣམས་ནས་ཀྱང་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་དགོངས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར། ཁུར་བབས་ཞུ་བྱ་མཐའ་དག་རྒྱལ་གཅེས་ལྷག་བསམ་གཙིགས་བཟུང་བླང་དོར་འཛོལ་མཻད་ཚུལ་བཞིན་ཞུ་ཆོག་པ་བཅས་རྣམ་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོར་ཡུད་ཙམ་མངའ་བ་མཁྱཻན། མཁྱཻན། མཁྱེན། ཅེས་ཞུས།

བོད་རྒྱལ་ལོ་ཉིས་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དང་གསུམ་དུས་ཐེངས་བཅུ་བཞི་པའི་ཐོག་ཆབས་ཅིག་སྩལ་བའི་གསུང་འཕྲིན།

ད་ལོའི་ཆུ་གླང་ལོ་འདི་བོད་རྗེའི་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་བྱོན་ཏེ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ཉིས་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་འཁོར་བའི་ལོ་ཡིན་པ་དང༌། དེ་རིང་གི་དུས་ཚེས་འདི་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་བཙན་འཛུལ་ལ་ངོ་རྒོལ་རང་དབང་སྒེར་ལངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་བརྩམས་ནས་ལོ་བཅུ་བཞི་སོང་བའི་དུས་ཚེས་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ཀྱི་དྲན་གསོ་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག ངོས་ནས་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་རྣམས་ལ་ལྷག་བསམ་མཛའ་བརྩེས་དྲངས་པའི་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

བོད་རྒྱལ་ལོ་ཉིས་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་ཐམ་པ་སོང་རིང་གི་གནས་ལུགས་ཉུང་བསྡུས་ཤིག་བརྗོད་ན། བོད་རྗེ་ཁྲི་བདུན་དང༌། སྟེང་གཉིས། ལེགས་དྲུག སྡེ་བརྒྱད། བཙན་ལྔ་སྟེ་རྒྱལ་རབས་ཉེར་བརྒྱད་རིང་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང༌། ལག་རྩལ་ཤེས་རིག་གི་རྣམ་པ་ཁག་རིམ་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ཞིང༌། ཉེར་བརྒྱད་པ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་སྐབས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་གསར་དུ་བརྙེས། སོ་གསུམ་པ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང༌། སོ་བདུན་པ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན། བཞི་བཅུ་པ་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་བཅས་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཕྱོགས་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དང་དེའི་དགོངས་འགྲེལ་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར། ལྷ་ཆོས་མི་ཆོས་ཀྱི་སྲོལ་བཟང་པོ་བཙུགས་ཏེ་མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་ཀྱི་ལམ་གསལ་བར་མཛད།

སྲིད་ཕྱོགས་ནས། མངའ་འབངས་ལ་ས་ཞིང་བགོས་སྙོམས་དང༌། མང་མོས་བློ་ལྡན་གྱི་མི་སྣ་བསྡུས་ནས་དབྱར་དགུན་གྱི་གྲོས་ཚོགས་བྱེད་པ་སོགས་དེང་དུས་སྤྱི་ཚོགས་དམངས་གཙོའི་ལྟ་སྤྱོད་དང་མཐུན་པའི་ཆབ་སྲིད་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་བསྐྱངས། དགྲ་སྡེ་རྣམ་པར་འཇོམས་པའི་དཔའ་གྲགས་ཆེ་བ་སོགས་དེ་དུས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྙན་གྲགས་འཛམ་གླིང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱོན་

དུ་ཁྱབ་པར་གྱུར།

རྒྱལ་རབས་ཞེ་གཅིག་པ་གླང་དར་མས་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ལོག་པར་བལྟས་པས་བསྟན་པ་ལ་གེགས་ཆག་ཆེན་པོ་བྱུང༌། གླང་དར་གྱི་སྲས་ངོ་འདྲ་གཉིས་མ་མཐུན་པར་མངའ་རིས་སོ་སོར་ཕྱེ་བ་ནས་བཟུང་བོད་སིལ་བུར་སོང་སྟེ་སྤྱི་མཐུན་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཉམས་པས། བོད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་ས་སྡེ་མང་པོ་རིམ་བཞིན་ཟུར་གྱེས་གཞན་སྡེར་ཚུད་ཤོར་སོགས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཕྱོགས་ནས་ཉམས་ཆག་འཐུས་ཤོར་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

དེ་རྗེས་ས་སྐྱ་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པའི་སྐུ་དུས་ནས་བཟུང་ས་སྐྱ་པ་དང༌། ཕག་གྲུ་པ། རིན་སྤུངས་པ། གཙང་པ་སོགས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་རིམ་བཞིན་བསྐྱངས་པའི་རིང་བོད་སིལ་བུའི་སྐབས་དང་མི་འདྲ་བའི་གཞི་རྩའི་ཆོས་སྲིད་དར་རྒྱས་གང་ལེགས་བྱུང་ན་ཡང༌། མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་སྐུ་རིང་གི་བོད་ཀྱི་ས་སྡེ་མཐའ་དག་སྔ་སོར་ཆུད་མ་ཐུབ་པ་མ་ཟད། བོད་ནང་ཁུལ་ལའང་མི་བདེ་བའི་འཁྲུག་རྩོད་སྔ་རྗེས་སུ་བྱུང༌། རྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་ལྔ་པ་ནས་བཟུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་ཆབ་སྲིད་དར་བའི་རིང་བོད་ནང་ཆོས་འབྱོར་བདེ་སྐྱིད་མི་དམན་ཙམ་བྱུང་ན་ཡང༌། ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་མི་དམར་པོས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་རྗེས་བདེ་སྡུག་ཇི་བྱུང་ཚང་མའི་བློ་གསལ་ལྟར་ཡིན།

དེ་ལྟར་བོད་རྒྱལ་ལོ་ཉིས་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་ཐམ་པ་སོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱི་མིག་བལྟས་ཚེ། སྔ་དུས་ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་བོད་རིགས་མཆིས་སོ་ཅོག་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་ལ་བརྟེན་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་རྗེས་བོད་སིལ་བུར་སོང་སྟེ་རང་རང་སྡེ་ཁག་མང་པོ་ཟུར་གྱེས་སྤྱི་འདུས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་

ཉམས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཆབ་སྲིད་མངའ་ཐང་ཉམས་ཆག་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

ཉེ་བའི་ཆར་ཡང་བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་ནང་སྟོབས་ཤུགས་འདུ་འགོད་དང་སྐབས་བསྟུན་ཐབས་ཤེས་ཇི་བཞིན་མ་ཐུབ་པའི་དབང་གིས་རྒྱ་དམར་ལ་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཅི་བདེར་ཐོབ་སྟེ་བོད་མི་མང་གི་བདེ་སྡུག་གནས་སྟངས་འདི་ལྟ་བུར་གྱར་བ་བཅས་སྒྲོ་བཏགས་བརྗོད་མཁས་མིན་པར་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཐོག་ནས་ར་སྤྲོད་མཛུབ་སྟོན་གསལ་པོར་བྱུང་བ་འདི་ག་ཡིན་པས། ཚུལ་འདི་དག་ལ་རང་ཅག་བོད་མི་རྣམས་ནས་བསམ་གཞིགས་རྗེས་དྲན་གྱིས་བོད་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་མཆིས་སོ་ཅོག་ཀུན་སིལ་བུར་མི་འགྲོ་བར་གོང་བུ་གཅིག་ཏུ་གནས་དགོས་པ་དང༌། རང་བདེ་རང་ས་ནས་མ་འཕྱུག་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་བྱ་དགོས།

དེ་ལ་བོད་སིལ་བུར་གྱུར་པའི་མཇུག་དང༌། ས་སྐྱ་པའི་དུས་སྐབས་བཅས་པར་བོད་ནང་སོག་རིགས་གོང་མའི་བཀའ་བཀོད་སླེབས། དེ་རྗེས་མན་ཇུ་གོང་མའི་དུས་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་མན་ཇུས་ཐེ་བྱུས་བྱེད་པའི་དུས་སྐབས་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་ཧན་མི་རིགས་རང་ཉིད་སོག་པོ་དང་མན་ཇུའི་དབང་བསྒྱུར་འོག་གནས་ཤིང༌། སོག་པོའི་དབང་ཤུགས་མཇུག་རྫོགས། མན་ཇུའི་དབང་ཆར་རྒྱ་མིས་ངོ་རྒོལ་གྱེན་ལངས་བྱས་ནས་རྒྱ་ནག་དམངས་གཙོའི་སྲོལ་ལུགས་སུ་ཕྱོགས་པའི་སྐབས། མན་ཇུའི་བཙན་ཤུགས་མཐར་སྐྲོད་ཀྱིས་བོད་རང་བཙན་གཙང་མར་གནས་སྡོད་བྱས།

དེ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་འགས་ཕན་ཚུན་འདོད་རྔམས་ཁེ་དབང་སླད་བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་པའི་སྐོར་ཡིག་འཇོག་འགའ་ཤས་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་དག་ཁུངས་འབྲེལ་དྲང་བདེན་དོན་གནས་མིན་པ་ཡིག་ཆ་སྔ་རྗེས་འཇོག་སྟངས་ནས་མངོན་ཐུབ་ཅིང༌། ཉེ་ཆར་རྒྱ་མི་དམར་པོས་བོད་ལ་དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་བཙན་འཛུལ་ཐོག བཙན་དབང་གིས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་ ༡༧ འཇོག་བཅུག་པ་དྲང་འབྲེལ་ཁྲིམས་མཐུན་མིན་ཞེས་ང་ཚོས་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་མདུན་སར་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་མིན་དྲང་འབྲེལ་གྱི་གནའ་རབས་ལོ་རྒྱུས་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཡང་བོད་ནི་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་བསྙོན་མེད་ཅིག་ཡིན།

ལྷག་ཏུ་སྐབས་དོན་ད་ལྟའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ནི། བོད་ནང་བོད་མི་རྣམས་མངའ་བདག་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་འོག་ནས་བཅིངས་བཀྲོལ་ཐོབ་སྟེ་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་ཡུལ་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་ལུགས་དང༌། བོད་ནང་ཡར་རྒྱས་འཛུགས་སྐྲུན་སྔར་མི་གྲགས་བྱུང་བས་བོད་མི་རྣམས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བར་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད་ལུགས་སོགས་མིང་ཚིག་སྙན་པོའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་བཞིན། བོད་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་སྐྱིད་བོད་མིའི་འདོད་པ་ཁེངས་ངེས་ཤིག་དངོས་འབྲེལ་ཡོད་ན། ངེད་ཅག་གཞིས་བྱེས་བོད་མིའི་དགོས་དོན་དེ་ག་ཡིན་པས། བསྒྲུབ་བྱ་བདེ་སྐྱིད་ལག་ཏུ་ཡོད་ན་སྒྲུབ་བྱེད་ཐབས་དང་རྣམ་པ་ལ་རྩོད་གླེང་རྒྱག་དོན་ཅི་ཡོད།

དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་དོན་དུ་གསུམ་བཅུའི་དུས་ཚེས་ཐོག་མ་དེ་ཤར་ནས་ད་བར་མི་ལོ་བཅུ་བཞི་སོང་བའི་རིང༌། བོད་ནང་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རིག་གོམས་སྲོལ་བཟང་པོའི་རིགས་དང༌། ཆོས་དད། གཏམ་བརྗོད། འགྲོ་འདུག་གི་ཐོབ་ཐང་བཅས་རྩ་བརླག་ཏུ་སོང་བ་སྨོས་མེད་ཁར། མིའི་རིགས་ལ་དམའ་མཐར་དགོས་ངེས་ཀྱི་ལྟོ་ཟས་ཀྱང་སྤྱོད་དབང་ཇི་བཞིན་མེད་པར་བོད་མི་རྒན་བྱིས་མང་པོ་ཟས་བཅུད་ཀྱིས་མ་ལྡང་བའི་ནད་མནར་དུས་མིན་འཆི་རྐྱེན་འགྲོ་དང་འགྲོ་བཞིན་པ་མ་ཟད། འཇིགས་དངངས་དང་བཀོལ་སྤྱོད་བརྡེགས་གསོད་ཀྱི་ངང་དུ་ཉིན་མཚན་སྦྲེལ་ཏེ་སྡོད་དགོས་པས་བདེ་བའི་གོ་སྐབས་མེད་པ་དང༌། རྒྱ་དམར་རང་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་སྤྱོད་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་པའི་བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོ་རྣམས་ནི། སློབ་སྦྱོང་བྱས་པའི་དགོས་དོན་ལས་དོན་ཐོག་ཞུགས་པའི་གོ་སྐབས་མི་སྤྲོད་པར། དང་བླངས་ལ་མིང་བཏགས་པའི་ཞིང་ལས་ཨར་ལས་ལམ་བཟོ་སོགས་ངལ་རྩོལ་གར་དགོས་སུ་ཕྱུགས་ཟོག་གི་ཁྱུ་ཚོགས་ལྟར་བསྐུལ་འདེད་བྱེད་པ་བཅས།

མདོར་ན་བོད་རིགས་ཡིན་ནོ་ཅོག་ལ་མིའི་མཐོང་ཙམ་མེད་པར་གནས་དགོས་སྟབས། བོད་མི་རྣམས་ཀྱང་ལེགས་ཉེས་དཔྱོད་པའི་བློའི་མཐུ་ཅན་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཡིན་པའི་དབང་གིས་རང་རང་ལྟ་སྤྱོད་འདྲ་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་བོད་མི་རྒན་གཞོན་བར་མ་ཀུན་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་བཙན་འཛུལ་མཁན་ལ་རེ་བ་དང༌། ཡིད་ཆེས་བློ་གཏད་ནམ་ཡང་མི་བྱེད་པར་བོད་ཡུལ་བོད་མི་རང་ཉིད་ནས་འཛིན་སྐྱོང་བྱ་འདོད་ཀྱི་བློ་བསམ་ཤུགས་ཆེ་འགོག་མེད་དུ་འཕེལ་བཞིན་ཡོད་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་བོད་མིའི་རང་དབང་ཐོབ་ཐང་ལ་རྩོད་གླེང་བདེན་བདར་བྱེད་བཞིན་པ་འདི་ལྟར་ཡིན། དེས་ན། སྔར་ཕན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱལ་རབས་དང༌། ད་ལྟའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཡང༌། བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ད་ལྟའི་འདི་མུར་སྡུག་སྒོམ་བརྒྱབ་སྟེ་སྡོད་ཐབས་གཏན་ནས་མེད་ལ། འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་འགྱུར་ལྡོག་སོང་དང་འགྲོ་བཞིན་པ་ལྟར། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་པ་དག་ཀྱང་བླུན་པོ་རང་ཤེད་ཅན་གྱི་སྡིག་པ་མིག་བཙུམས་ལྟ་བུའི་བརླང་སྤྱོད་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་རིག་སྟེ་དྲང་འབྲེལ་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་བསམ་སྦྱོར་ཉན་ཤེས་གོ་ཤེས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་རེ་བ་མཆིས་ཤིང༌། རྡོ་དོན་འོས་ཤིང་དགོས་ལ་འགྲུབ་ཏུ་རུང་བའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རང་དབང་བདེན་འབྲས་ཀྱི་ཉི་མ་འཆར་ངེས་ཡིན།

དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཀུན་ནས་ལྷག་བསམ་བློ་སེམས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ནས་ཡུལ་དུས་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ཏེ་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཚོགས་ཚུལ་བཞིན་བསྒྲུབ་དགོས་པ་ནི་གནད་ཀྱི་དོན་པོ་ཡིན་ནོ།། ཞེས་སྩལ།

གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་བཅོ་ལྔ་པའི་ཐོག་སྩལ་བའི་གསུང་འཕྲིན།

མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་དང༌། ཚེ་གཡོག་གི་དུས་ཚོད་ཡུན་རིང་བྱུང་རྗེས་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོར་རང་བཙན་ཐོབ་པའི་སྐབས་སུ། ང་ཚོ་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་ཡོངས་རྫོགས་བརླག་པས་མ་ཚད། བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རང་ཁྱིམ་བྲལ་ཏེ་བཙན་བྱོལ་དུ་གྱར་བ་དང༌། དེ་ལས་ཆེས་མང་ལུས་སྲོག་ཆུད་ཟོས་སུ་གྱུར་ཡོད། གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་འདིས་གོང་གི་གནས་ཚུལ་ཆ་ཚང་བ་མཚོན་པའི་ཐོག ལྷག་པར་བརྗིད་ཆགས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཚུར་རོལ་ཀྱི་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་བརྒལ་བ་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་པོ་རྣམས་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ཏུ་བདེ་སྡུག་མཉམ་མྱོང་བྱེད་པའི་སྙིང་དོན་ཡང་མཚོན་པ་ཡིན།

གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་འདིའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བོད་དོན་ཡིན། བོད་དོན་ཞེས་པ་གང་ཡིན་ནམ། དེ་མི་རིགས་ཤིག་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་ཅིག ལྟ་བ་ཞིག་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་བཙན་བྱོལ་བ་ཉུང་ཤས་ཤིག་གི་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཆེད་འབད་རྩོལ་བྱེད་པ་ཞིག་ལ་ཟེར་བ་ཨེ་ཡིན་སྙམ་ན། དེ་དག་གང་ཡང་མ་ཡིན། བོད་དོན་ནི་བོད་མི་མང་གི་དོན་དང༌། དེ་ཡང་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་གནད་དོན། མི་རིགས་ཤིག་གིས་རང་གི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་ཐག་གཅོད་ཇི་ལྟར་བྱ་བའི་རྩ་དོན་ཡིན་པས། ཇི་སྲིད་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་འདོད་བློ་མ་ཁེངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་བོད་དོན་གྱི་འཐབ་རྩོད་མུ་མཐུད་ནས་བྱ་ངེས་ཡིན།

ངོས་རང་དྲང་བདེན་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད། གལ་ཏེ་དེ་གཉིས་མེད་ན་འགྲོ་བ་མི་ཡི་རིགས་ལ་རེ་བའི་གཞི་རྩ་གཏན་ནས་མེད་པར་འགྱུར། བོད་དང༌། བོད་འདྲ་བ་རྒྱ་མིའི་བཙན་དབང་འོག་ཚུད་པའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ཐེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་སོ་སོའི་རང་དབང་གི་དོན་དུ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་ཡོད།

དེང་སྐབས་ལྷ་ས་དང༌། ས་མཚམས་འགའ་ཤས་ལ་ཕྲན་བུ་གུ་ཡངས་སུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་འགྱུར་མཐོང་ན་ཡང༌། བཙན་བྱོལ་བའི་བརྗོད་བབས་ལྟར་ན། སྤྱིར་བཏང་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གིས་མྱོང་བཞིན་པའི་དཀའ་སྡུག་ཆུང་དུ་ནམ་ཡང་མ་ཕྱིན་པར་ད་དུང་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོའི་ཐོག་གནས་འདུག གནས་སྟངས་དེ་འདྲའི་འོག་ཏུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་ཡུལ་དུ་འབོད་པའི་བཟོ་གྲྭ་དང༌། འཁོར་ལམ། གནམ་ཐང་སོགས་ཡོད་པ་དང་མཉམ་དུ་ན་གཞོན་མང་པོས་རང་གི་མི་རིགས་ལྟོགས་ཤིར་འགྲོ་བ་གཉིས་མི་མཐུན་པར་མཐོང་བ་ལ་ཡ་མཚན་ཅི་ཞིག་ཡོད།

གཟི་བརྗིད་དུ་རློམས་པའི་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་དེ་དག་གིས་སྤྱིར་བཏང་བོད་མི་རྣམས་ལ་ཁེ་ཕན་ཅི་ཡང་ཐོབ་མེད་ཅིང༌། གནད་དོན་གཅིག་རང་བྱུང་བ་ནི་གུང་ཁྲན་ལྟ་སྤྱོད་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པའི་བོད་མི་ན་གཞོན་མང་པོ་བློ་འདོད་མི་ཁེངས་པ་བྱུང་བ་དེ་ཡིན།

བོད་མི་མང་དེ་འདྲ་བའི་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་དང༌། བློ་འདོད་མི་ཁེངས་པར་གནས་པའི་རིང་ལ་ང་ཚོས་ཁོང་ཚོའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་སྐད་འབོད་འབད་རྩོལ་བྱ་དགོས་པ་ང་ཚོའི་ལས་འགན་ཡིན་ཞིང༌། ལས་འགན་དེ་དག་ཆེ་ཞིང་ལྕི་བ་ཡིན་ན་ཡང༌། བོད་ནང་གི་སྤུན་ཟླ་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་ལས་མི་ལྷག་ཀྱང་མི་ཞན་པའི་ཐོག་ནས་འབད་བརྩོན་མཐར་ཕྱིན་པ་བྱ་དགོས།

མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་མདུན་ལམ་ལ་རེ་བ་མེད་པའི་མུན་ནག་ནམ་ཡང་མིན། རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་མི་བརྟན་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་འཛམ་གླིང་གང་སར་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་བཞིན་པ་ལྟར། བོད་ནང་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ངེས་པར་ཡོང་དགོས་པ་མ་ཟད། དྲང་བདེན་ང་ཚོའི་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་ཅིང༌། མཐར་ཐུག་གི་རེ་བ་དང་སེམས་ཤུགས་ཀྱང་ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ན་ཡོད། བོད་མི་རིགས་ཡོངས་ལ་འཚམས་འདྲི་བཅས། ཞེས་སྩལ།

འབྲུག་ཡུལ་ནང་གཞིས་ཆགས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་རྣམས་ལ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་སྐོར།

༡༽ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་ཐེངས་ལྔ་པ་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་ཤིང༌། རང་གཞུང་གི་ལོ་འཁོར་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་ཆེན་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་མལ་སོར་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ལུགས་ཟུང་བསམ་གྲུབ་གླིང་དུ་ཚོགས་ཏེ་དུས་ཡུན་དེ་ཙམ་མ་སོང་བའི་སྐབས་འབྲུག་གཞུང་གིས་གློ་བུར་དུ་ ༡༩༧༤ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༥ ཉིན་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ས་ཐིམ་བུར་བཅའ་བཞུགས་བོད་གཞུང་དོན་གཅོད་ལྷ་སྡིངས་བསོད་ནམས་དཔལ་འབྱོར་འབྲུག་རྒྱལ་པོས་ཤོག་གསུང་གི་འདུག་ཅེས་ལན་སྐྱེལ་མི་འབྱོར་གཤིས་དངོས་འབྲེལ་ཡིན་ཤག་གིས་འབུལ་རྟེན་རུམ་གདན་ཆ་གཅིག་འཁྱེར་ཏེ་བསྐྱོད་མཚམས་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་བྱས་པ་དང༌།

དེ་མཚུངས་ལྷག་བསམ་ཅན་གྱི་བོད་མི་དང༌། བོད་མིར་བརྩེ་ཞེན་ལྡན་པའི་འབྲུག་མི་བཅས་མི་གྲངས་ ༣༥ ཙམ་གྱི་ནང་དུ་འབྲུག་གཞུང་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཡོང་སྟེ་དོན་གཅོད་ཁང་གིས་མཚོན་ཚང་མའི་ཁང་པ་བསྔོགས་བཤེར་དང༌། ཡིག་ཆ་ཡོད་རིགས་འཁྱེར་བས་མ་ཚད། ཁོང་ཚོར་རྒྱུ་མཚན་གསལ་བཤད་གང་ཡང་མེད་པར་བསྡམས་བཀྱིགས་ཀྱིས་མགོ་བོར་རས་གཡོགས་ཏེ་འཁྲིད་ནས་བཙོན་འཇུག་ཐོག ཁྲིམས་གཅོད་དྲག་པོ་བཟོད་པར་དཀའ་བ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་དོན་གཅོད་ཁང་གི་ཡིག་ཆ་གང་ཡོད་ལ་མི་ཆེད་འཛུགས་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བཞིན་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མི་སྙན་པ་དྷ་རམ་ས་ལར་འབྱོར་བས་ཚང་མ་ཧ་ལས་ཧང་སང་གི་གནས་སུ་གྱུར།

གང་ཡིན་ཞེ་ན། བོད་མི་ཚོ་རང་ཡུལ་དུ་རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་དབང་གདུག་རྩུབ་མ་བཟོད་པར་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་དགོས་བྱུང་བ་ལྟར་བོད་མི་ཁྱོན་ཆེ་འབྲུག་བརྒྱུད་ཡོང་བཞིན་པའི་མུར་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། འབྲུག་གཞུང༌། བོད་མིའི་སྐུ་ཚབ་ཁག་བཅས་ལྷན་ཚོགས་གནང་སྟེ་བོད་མི་བཞི་སྟོང་ཙམ་འབྲུག་ནང་གཞིས་ཆགས་ཆེད་འཇོག་རྒྱུར་འབྲུག་གཞུང་ནས་ས་ཆ་གནང་རྒྱུ་དང༌། དེ་བྱིངས་གྲོན་དངུལ་ཚང་མ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་གནང་རྒྱུ། གཞིས་ཆགས་འཛུགས་སྐྲུན་དང་འཛིན་སྐྱོང་བོད་མིས་བྱ་རྒྱུར་དེའི་འགན་ཁུར་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། འབྲུག་གཞུང་གཉིས་ལ་འབྲེལ་བ་ཞུ་རྒྱུ། བོད་མིར་ལྟ་རྟོག་ཆེད་འབྲུག་ཏུ་བོད་ཀྱི་དོན་གཅོད་ཁང་འཛུགས་རྒྱུ་བཅས་དགོངས་མཐུན་གྲོས་ཆོད་འཇོག་གནང་མཛད་པ་རེད།

གྲོས་ཆོད་དགོངས་དོན་བོད་གཞུང་དོན་གཅོད་མི་འགྲོ་ཡང་འབྲུག་གཞུང་གིས་མིང་འདོན་དམིགས་འཛུགས་གནང་བ་ལྟར་ཕྲེང་རིང་རིག་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ་དང༌། ལྷ་སྡིངས་བསོད་ནམས་དཔལ་འབྱོར་གཉིས་བསྐོ་གཞག་གནང་བ་མ་ཟད། ཁོང་གཉིས་ནས་འབྲུག་གཞུང་གི་དགོངས་བཞེད་དང་བསྟུན་པའི་ཐོག་ ༡༩༦༣ ནས་གཞིས་ཆགས་ལས་དོན་འགོ་འཛུགས་བྱས་ཏེ། ༡༩༧༡ བར་ལོ་ ༩ ནང་མི་གྲངས་ ༣༣༥༠ ཙམ་ཡོད་པའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་བདུན་འཛུགས་སྐྲུན་ཆ་ཚང་ཟིན་པ་དང༌། གཞིས་ཆགས་རེར་འཛུགས་སྐྲུན་དུས་ཡུན་ལོ་གསུམ་རེ་སོང་མཚམས་ནས་ས་ཆ་དང༌། མི་ལ་འཁྲི་བའི་ཁྲལ་འབབ། དེ་བཞིན་བོད་མི་ཚོང་ལས་སོགས་འཚོ་ཐབས་ལས་དོན་གཞན་དག་བྱེད་མཁན་ཚང་མས་འབྲུག་པའི་མི་སེར་ཁྱད་མེད་ཀྱིས་ཁྲལ་རིགས་སྒྲུབ་འཇལ་ཞུས་ཏེ་ལབ་གླེང་གང་ཡང་མེད་པར་གནས་བཞིན་པ་མ་ཟད། བོད་མི་རྣམས་ཚུལ་མཐུན་སྙོམས་ཆུང་ཐོག་འཚོ་གོས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་གང་ཡང་ཐུབ་མཁན་དང༌། ཡུལ་མིས་ལས་རྩོལ་ཆེད་གླ་གླས་སྐབས་གཡོ་ཟོལ་མེད་པར་ཤ་ཚ་རྣམ་དག་བྱེད་མཁན་ཞིག་ལ་སོང་འབྲུག་གཞུང་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་དང༌། འབྲུག་མི་མང་ཚོགས་བཅས་ནས་འབྲུག་མི་བྱིངས་ལའང་མིག་དཔེ་བལྟ་ཡུལ་གང་ལེགས་བྱུང་ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་གནང་བཞིན་པའི་མུར་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་རྐྱེན་ངན་བར་ཆད་གློ་བུར་ཐོག་འབབ་ལྟ་བུ་དེ་བྱུང་བ་རེད།

༢༽༡༩༧༤ ཟླ་ ༥ ནང་བོད་གཞུང་བཀའ་བློན་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་འབྲུག་ཏུ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་བོད་མི་རྣམས་འཛིན་བཟུང་གནང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང༌། འགལ་འཛོལ་ཇི་བྱས་ར་སྤྲོད་གསལ་གསུང་ཡོང་བ་དང༌། གལ་སྲིད་ཁོང་ཚོས་འགལ་ཉེས་བྱས་པ་ར་སྤྲོད་བྱུང་ཚེ་ང་ཚོས་འབྲུག་གཞུང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གཙང་མ་ཞུ་རྒྱུ་སོགས་གནས་ལུགས་ལྷུག་པོར་ཞུས་པར། འབྲུག་གཞུང་ནས་བོད་མི་ཚོས་འབྲུག་ནང་གཏོར་བཤིག་གཏོང་རྩིས་བྱས་ཚུལ་དང༌། གོ་ལག་དང༌། འབྲུག་གི་ས་ཁྲ་ཐོན་ཚུལ། ལྷག་པར་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་དེ་ཁོངས་ཐེ་བྱུས་ཡོད་ཚུལ། དབྱངས་སྐྱིད་ཀྱི་ཕ་ཀ་ཉི་བུ་དང༌། བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་གྲོས་མོལ་གྱིས་དགོས་གལ་བྱུང་ན་གོ་ལག་ཡོད་པའི་དམག་མི་ ༣༠༠ གཏོང་རྒྱུའི་ཡིག་ཆ་ཐོན་ལུགས་དང༌། ལྷག་པར་རྩ་བ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ལ་ཐུག་ཚུལ་བཅས་གསུངས་པ་ལས། བདེན་འཛིན་འོས་པའི་ར་སྤྲོད་འཕེར་བ་ཞིག་བྱུང་མེད་ཀྱང༌། རང་ས་མི་སའི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་བྱ་ཐབས་བྲལ་ཏེ་གོང་གསལ་མིང་སྨོས་གནང་བ་རྣམས་ལ་འདྲི་རྩད་མུ་མཐུད་བཀའ་མོལ་ཞུ་བར་བཅར་རྒྱུ་ཞུས།

དེ་མུར་ ༡༩༧༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་འབྲུག་གཞུང་ནས་འབྲུག་ནང་གནས་སྡོད་བོད་མི་སྔ་རྗེས་ཚང་མ་བོད་དུ་ཕྱིར་སློག་གཏོང་རྒྱུའི་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བ་དང༌། སླར་ཡང༌། ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ཚེས་གཅིག་ཉིན་འབྲུག་གཞུང་གིས་བོད་མི་ཚོས་འབྲུག་རྒྱལ་པོ་བཀྲོངས་རྩིས་བྱས་པ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་ཆོས་རྫོང་མེར་བསྲེགས་གཏོང་རྒྱུ། འབྲུག་གི་ཆབ་སྲིད་མགོ་རྟིང་སློག་རྩིས་བྱས་ཚུལ་སོགས་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བ་རེད། དེར་བརྟེན། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང༌། བོད་གཞུང་ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་ཕུན་ཚོགས་དོན་ལྡན་གཉིས་ནས་གོང་གསལ་འབྲུག་གཞུང་གི་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བ་དེ་དག་བདེན་པ་གཏན་ནས་མིན་པ་དང༌། ང་ཚོས་བྱ་ངན་དེ་རིགས་བྱེད་རྒྱུ་ལྟར་བཞག་བསམ་བློར་འཁོར་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་སོགས་ཀྱི་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་བྱ་དགོས་བྱུང་བ་རེད།

ད་དུང་སླར་ཡང་འབྲུག་གཞུང་ནས་དོ་དམ་ཁོངས་ཡོད་རྣམས་སྲོག་ཐོག་ཏུ་གཏོང་རྒྱུ་གསུངས་པ་རྒྱ་གར་ཚགས་ཤོག་ཁག་ནང་ཐོན་སྟབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་བའི་འབྲུག་རྒྱལ་མཆོག་ལ་ ༡༩༧༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༧ ཉིན་བཀའ་ཡིག་སྩལ་བ་མ་ཟད། དེ་འཕྲལ་བཀའ་བློན་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། བཀའ་བློན་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེ་གཉིས་འབྲུག་ཏུ་ཆེད་གཉེར་དང་འབྲེལ་བོད་མི་སུ་ཞིག་ནས་འབྲུག་གཞུང་གི་ནང་སྲིད་ལ་ཐེ་བྱུས་བྱས་དང་བྱ་སེམས་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་གནས་ལུགས་ཞིབ་གསོལ་ཐོག ཁ་སྔོན་སྐྱོན་འཛུགས་གནང་ཡུལ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང༌། བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ལ་འདྲི་རྩད་ཞིབ་ནན་བྱས་པར། གཉིས་ཀས་དེ་རིགས་བྱས་པ་རྩ་བ་ནས་མེད།

གལ་སྲིད། ཐུགས་ཡིད་མ་དྭངས་ཚེ་ཁྲིམས་མཐུན་རྩད་ཞིབ་ཡོང་བ་ནས་དེར་དག་སྐྱེལ་ཞུ་གི་ཡིན་ཞུས་ཤིང༌། དེ་ལྟར་ཁྲིམས་ཞིབ་མཛད་ཐབས་ཡོང་བ་དང༌། གཞན་ཡང༌། དོ་དམ་ཁོངས་ཡོད་བཅས་བོད་མི་ཚོས་འགལ་འཛོལ་ཇི་བྱས་དང༌། གོ་ལག་གང་དང་ཇི་ཐོན། གོ་ལག་རང་འགྲིགས་དམག་མི་ ༣༠༠ གཏོང་རྒྱུ་བྱས་པའི་ཡིག་ཆ་རྟགས་འབྱར་ཡོད་གསུངས་པ་སོགས་ང་ཚོར་མིག་སྟོན་ཡོང་བ་མ་ཟད། གནས་ཚུལ་འདི་རྣམས་ངེས་པར་དུ་གསལ་པོ་བཟོ་གནང་ཡོང་བ། ཉེ་ཆར་ཚགས་པར་ཁག་ནང་དོ་དམ་ཁོངས་ཡོད་བོད་མི་སྲོག་ཐོག་ཏུ་གཏོང་རྒྱུའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་པ་དེ་རིགས་མི་འབྱུང་བའི་བྱམས་གཟིགས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བ་དང༌། བོད་མི་རྣམས་རྒྱ་དམར་གྱི་གདུག་རྩུབ་བཙན་དབང་མ་བཟོད་པར་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་དགོས་བྱུང་གཤིས། ད་ཆ་འབྲུག་ནང་འཇིགས་སྣང་དངངས་འཚབ་མེད་པར་བཟོད་བདེར་གནས་འཐུས་དགོངས་བཞེས་ཡོང་བ་སོགས་ཞུ་སྐུལ་རིམ་པ་བྱས་རུང༌། ཁོ་ཚོས་བོད་ནང་སོ་པ་བཏང་ཚུལ་ཙམ་ལས་གོང་དོན་ཁག་གི་སྐོར་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་ར་སྤྲོད་གཞན་པ་གང་ཡང་གནང་མེད།

འབྲུག་གཞུང་ནས་ ༡༩༧༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་བོད་མི་ ༧༧ སྐོར་ལ་ཚང་མ་སྐྲ་བཅད་ལུས་བསྒྱུར་གྱིས་འབྲུག་མི་མ་བྱས་ཚེ་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་གསུངས་པ་དང༌། སླར་ཡང༌། ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་དང༌། རང་འཚོ། སྔོན་འབྱོར་བཅས་ནས་མི་འཐུས་ ༨༠ བསྡུ་སྐོང་གིས་འབྲུག་རྒྱལ་མཆོག་ནས་བར་ལམ་བོད་མི་འགའ་ཞིག་ནས་འབྲུག་གི་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་གནོད་པའི་ལས་ཀ་བྱས་རྐྱེན་འཛིན་བཟུང་བྱ་དགོས་བྱུང་རུང༌། བོད་མི་བྱིངས་ལ་དོགས་པ་མེད་གཤིས་སྔར་ལྟར་རྒྱུན་གནས་སྡོད་ཆོག་རྒྱུར་མང་ཚོགས་ལ་སློབ་གསོ་དགོས་པའི་བཀའ་བཟང་ཕེབས་ཀྱང༌། དེ་མུར་རྒྱུ་མཚན་ཇི་བྱུང་གསལ་རྟོགས་མེད་པར་གོང་གསལ་མི་འཐུས་རྣམས་གཞན་བསྐྱོད་མ་ཆོག་པར་ལོ་གཉིས་མ་ཟིན་ཙམ་ཐིམ་བུར་བཀག་ཉར་བྱས།

གཞན་ཡང༌། འབྲུག་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་འཚོ་ཐབས་ཆེད་རྒྱ་གར་ནང་འགྲོ་རྒྱུ་ལྟར་བཞག གཞིས་ཆགས་ཕན་ཚུན་དབར་ལ་ཡང་འགྲིམ་འགྲུལ་མི་ཆོག་པའི་དམ་བསྒྲགས་དང༌། ཁོང་ཚོའི་ཕྲུ་གུ་རྒྱ་གར་ནང་སློབ་གྲྭར་ཡོད་པ་རྣམས་ཕ་མའི་སར་གུང་སེང་བསྐྱོད་སྐབས་བཀག་འགོག་བྱས་ཡོད།

ད་དུང་ ༡༩༧༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་འབྲུག་གཞུང་གིས་འབྲུག་གཞུང་ལ་བོད་ཆིག་སྒྲིལ་ཚོགས་པས་བྱུས་ངན་ལས་འགུལ་བརྩམས་པ་འཛིན་བཟུང་དོ་དམ་གནང་ཚུལ་དྲང་བདེན་འགྲེལ་བཤད་ཅེས་པའི་དེབ་ཆུང་ཞིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་ཤིང༌། དེའི་ནང་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནང་སྲིད་ལ་ཐེ་བྱུས་བྱས་པ་དང༌། ཆིག་སྒྲིལ་ཚོགས་པས་འབྲུག་གཞུང་མགོ་རྟིང་བསློག་རྒྱུ་དང༌། དབྱངས་སྐྱིད་ཀྱི་བུ་རྒྱལ་ཁྲིར་འགོད་རྒྱུའི་ངན་གཤོམ་ལག་ལེན་བསྟར་རྩིས་ཡོད་ལུགས་སོགས་ཁུངས་མེད་མང་དག་བཀོད་ཡོད་པ་རེད།

དེར་བརྟེན། ༡༩༧༥ ཟླ་ ༩ ནང་བཀའ་བློན་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེ་ནས་འབྲུག་རྒྱལ་བློན་སྔ་རྗེས་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་ང་ཚོས་བོད་དོན་འབད་བསྒྲུབ་བྱ་རྒྱུ་རང་འགན་གཡོལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ལས། དེ་མིན་སུ་ཞིག་གི་ནང་སྲིད་ལ་ཐེ་བྱུས་བྱེད་དགོས་དོན་མེད་པ་ལྟར། ད་ལམ་གྱི་དཀའ་རྙོག་འདི་སྐོར་ཞིབ་རྩད་ནན་ཏན་བྱས་པར་བོད་མི་སུ་ཞིག་ནས་ཐེ་བྱུས་འགལ་འཛོལ་བྱས་པ་གཏན་ནས་བྱུང་མི་འདུག་པ་མ་ཟད། སླད་ཀྱང་དེ་རིགས་མི་འབྱུང་བ་ང་ཚོས་འགན་ལེན་ཞུ་རྒྱུར་དོ་དམ་ཁོངས་ཡོད་རྣམས་གློད་བཀྲོལ་དང༌། དྲང་བདེན་ཐག་གཅོད་འཕྲལ་ལ་ཡོང་བ། བོད་མི་རྣམས་འབྲུག་མི་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་ཕེབས་པའི་ཐད། བོད་མིས་ཁྲིམས་འགལ་བྱས་ཚུལ་གྱིས་དོ་དམ་གནང་བའི་ཐོག་མའི་རྩོད་རྙོག་དེ་དག་སྔོན་ལ་ཐག་གཅོད་ཡོང་བ་དང༌། དེ་མཚམས་འབྲུག་མི་བྱེད་རྒྱུའི་སྐོར་བཀའ་མོལ་ཞུ་འཐུས་ཆོག་པའི་གནས་ལུགས་གསོལ་བར། འབྲུག་གཞུང་གིས་བོད་མི་རྣམས་འབྲུག་མི་བྱ་རྒྱུ་དེ་རྗེས་སུ་བཞག་སྟེ་རྙོག་གྲ་སྔོན་ལ་ཐག་གཅོད་བྱ་རོགས་གསུངས་པ་དེ་འོས་པོ་མི་འདུག་ཅེས་དགོངས་བཞེས་མ་ཐོབ།

༡༩༧༧ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༢ དང་ ༡༤ ཉིན་འབྲུག་སྐུ་སྲུང་དམག་སྒར་གྱི་དྲག་ཤོས་དོན་གྲུབ་ཚེ་རིང་ཅན་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་དཀར་བྱེ་དང༌། བོད་སྒར་ནང་གཉིས་སུ་ཡོང་སྟེ་ད་ཆ་འདི་རྣམས་སྐུ་སྲུང་དམག་མིའི་ཆེད་གསོལ་སྩལ་བྱུང་བས་སྟོང་པ་བཟོ་དགོས། ཁྱོད་ཚོ་ལ་ས་ཚབ་གཞན་ནས་སྟེར་རྒྱུ་བཅས་བརྗོད།

དེ་རྗེས་སློབ་ཕྲུག་བཀག་འགོག་བྱས་པར་བརྟེན་ ༡༩༧༨ ཟླ་ ༢ པའི་ནང་ས་འདུ་རིན་ཆེན་འབྲུག་ཏུ་ཆེད་བཅར་གྱིས་འཕྲལ་སེལ་འབྲུག་ནང་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་འཐུས་དང་འབྲེལ་དགེ་རྒན་དང༌། སློབ་དེབ་བཏང་འཐུས་ཡོང་བ། རྒྱ་གར་ནང་སློབ་གྲྭར་འགྲོ་མོས་ཡོད་རིགས་བཏང་འཐུས་ཆོག་པ་བཅས་ཞུས་པར། འབྲུག་གཞུང་ནས་འབྲུག་ནང་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུ་དང༌། སློབ་དེབ། དགེ་རྒན་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་འགྲིགས་ཐབས་མེད་ཅིང༌། རྒྱ་གར་ནང་ཡེ་ཤུ་སོགས་སྒེར་སློབ་ཁག་ལ་བཏང་ན་འཐུས་ཀྱང༌། བོད་པའི་སློབ་གྲྭར་བཏང་ན་མི་འགྲིགས་གསུངས་པ་དང༌། ༡༩༧༩ ཟླ་ ༧ ནང་འབྲུག་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་ཆེན་མོ་ཐེངས་ལྔ་བཅུ་པའི་ཐོག་བོད་མི་རྣམས་བོད་དུ་ཕྱིར་སློག་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་ཆོད་བཞག

ལོ་དེར་ངྷ་རམ་ས་ལར་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་འདུར་བཅར་འཐུས་འབྲུག་གཞུང་གི་བཀའ་འཁྲོལ་སྩལ་ཐོབ་འཐུས་མི་བཅུ་གཉིས་དང༌། ཕྲུ་གུ་སྐྱེལ་མི་གསུམ་བཅས་འབྲུག་ཏུ་ཕྱིར་འཁོར་རྗེས་ཁོང་ཚོ་དང༌། བོད་མི་བསམ་ཡོད་རིགས་ཞེན་ཅན་རྣམས་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱིས། རྒྱ་གར་དང་འབྲུག་གི་ས་མཚམས་ཌའི་ཕམ་ (Dipham) ཟེར་བའམ། ཡང་ན་རང་རང་ཐོག་མར་བོད་ནས་ཡོང་ཁུངས་ས་མཚམས་གང་ཡིན་དེ་རང་ལ་ཕྱིར་སློག་གཏོང་རྒྱུ་བྱས་ཏེ། ༡༩༧༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་འབྲུག་གཞུང་ནང་སྲིད་ཁང་ནས་འབྲུག་སྡོད་བོད་མིའི་ལག་ཁྱེར་ཕྱིར་བསྡུ་བྱས་ཐོག་སྐྱེལ་འདྲེན་འཁོར་ལོ་བཅས་རྩིས་སྤྲོད་བྱས་པ་རེད།

དེ་འཕྲལ་བོད་མི་མང་ཚོགས་ཡོངས་ནས་འབྲུག་གཞུང་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་ཁང་དུ་ངུ་འབོད་བདེ་སྡུག་ཞུ་བར་སྡེབ་གཅིག་ཏུ་བསྐྱོད་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འབྲུག་རྒྱལ་མཆོག་ལ་བཀའ་ཏར་སྩལ་བས་དུས་འགྱངས་གྱུར་པ་བཅས་དེ་ལྟ་བུའི་དཀའ་རྙོག་བྱུང་རུང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དང་མི་མང་ནས་འབྲུག་གཞུང་ལ་མེ་འཚིགས་མེར་གཏུགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་དཀའ་རྙོག་རྣམས་སེལ་ཞིང༌། བོད་འབྲུག་འབྲེལ་ལམ་སྔ་སོར་ཆུད་པ་དང༌། བོད་མི་གཞིས་ཆགས་སྔོན་ཡོད་རྣམས་འབྲུག་ནང་རང་འཇགས་གནས་ཐབས་བཅས་ལ་བཀའ་བློན་རྣམས་རྒྱུན་མཐུད་བཅར་ཏེ་འབད་བརྩོན་གང་ཡོང་བྱས་ཀྱང༌། དགོངས་བཞེས་དོན་འབྲས་གཏན་ནས་མ་སོན་གཤིས་ད་ཆ་བོད་མི་རྣམས་རྒྱ་གར་ནང་གནས་སྤོ་བྱ་རྒྱུ་ལས། ཐབས་གཞན་མེད་སྟབས། འུ་ཐུག་གིས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཞུས་ཏེ་ ༡༩༨༡ ལོ་འབྲུག་ནས་བོད་མི་ ༡༥༠༠ རྒྱ་གར་ནང་ལེན་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང༌། འཕྲོས་བསྡད་རྣམས་ཀྱང་ལེན་ཐབས་གནང་རྒྱུར་བཞག

གོང་གསལ་དཀའ་རྙོག་འདིའི་ཡོང་རྐྱེན་རྩ་བ་ནི། འབྲུག་རྒྱལ་ཞིང་གཤེགས་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་གི་བཙུན་མོ་ངོ་མ་ཨ་ཤེ་སྐལ་བཟང་ཡོད་བཞིན་དུ། ༡༩༥༥ ཙམ་ནས་འབྲུག་ཏུ་སྔོན་འབྱོར་བོད་མི་ཀ་ཉི་བུ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གྱི་བུ་མོ་དབྱངས་སྐྱིད་ཟེར་བ་ཟུར་མོར་བདག་ཉར་གནང་བར་བརྟེན། བཙུན་མོ་སྐལ་བཟང་མི་དགའ་བའི་འཁོན་འཛིན་ཡོང་རྒྱུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང༌། རྒྱལ་པོ་འཚོ་བཞུགས་རིང་གང་ཡང་བྱེད་མ་ཐུབ་པའི་མུར། ༡༩༦༤ ལོར་བཙུན་མོ་སྐལ་བཟང་གི་གཅེན་པོ་འབྲུག་གི་སྲིད་བློན་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་གློ་བུར་འབྲུག་དམག་གཅིག་གིས་མེ་མདའ་བརྒྱབ་སྟེ་བཀྲོངས་པའི་ལག་དམར་འཛིན་བཟུང་ཐོག འབྲུག་རྒྱལ་མཆོག་གིས་སྲིད་བློན་འདས་པོའི་གཅུང་པོ་ལམ་དཔོན་ལྷུན་གྲུབ་རྡོ་རྗེ་སྲིན་བློན་ལས་ཚབ་ཏུ་བསྐོ་གཞག་གནང༌།

ཁོང་གིས་འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་གཉེན་ཚན་འབྲུག་གི་དྲག་པོའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཁྱབ་བདག་རྣམ་རྒྱལ་བྷ་དུར་སྲིད་བློན་བཀྲོངས་མཁན་བྱེད་གཙོར་ངོས་འཛིན་གྱིས་སྲོག་ཐོག་བཏང་བ་རེད། དེ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་པོ་དང༌། བཙུན་མོ་སྐལ་བཟང་གི་ཕྱོགས་གཏོགས་དབར་འགལ་ཟླར་གྱུར་ཅིང༌། ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀས་མངོན་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གྲི་བཏོན་གཞུ་བཀང་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་ཆགས་ཐོག་དབྱངས་སྐྱིད་བོད་མོ་ཡྀན་པའི་ཆ་ནས་བཙུན་མོའི་ཕྱོགས་གཏོགས་རྣམས་ནས་བོད་མི་བྱིངས་ལའང་གཟིགས་ཚུལ་མི་ལེགས་པ་ཡོད་བཞིན་པ་རེད།

སྐབས་དེར་འབྲུག་རྒྱལ་མཆོག་སུད་སིར་སྨན་བཅོས་སུ་ཕེབས་ཏེ་བཞུགས་མིན་དབར་སྲིད་ཚབ་ལམ་དཔོན་ལྷུན་གྲུབ་རྡོ་རྗེས་དབྱངས་སྐྱིད་མེད་པ་བཟོ་འཆར་བྱས་པ་དང༌། རྒྱལ་པོ་ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས་བཀྲོང་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་བཏིང་ལུགས་གླེང་ལྷགས་ཡོད་པ་བཅས་ངན་བྱུས་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་བའི་མུར། འབྲུག་རྒྱལ་སུད་སི་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་བར་བརྟེན་རང་ནོངས་མ་བཟོད་པར་ལམ་དཔོན་ལྷུན་རྡོར་དང་ཁོང་གི་གཅེན་མོ་ཨ་ཤེ་བཀྲ་ཤིས་ཅན་མི་དྲུག་གློ་བུར་བལ་ཡུལ་དུ་གསང་བྲོས་ཕྱིན་པ་རེད། དེར་བརྟེན། འབྲུག་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་ནས་ཁོང་ཚོ་ངོ་ལོག་པར་བརྩིས་ཏེ་འབྲུག་ནང་ཕྱིར་ལོག་མི་ཆོག་པའི་གྲོས་ཆོད་ཀྱང་བཞག་པ་རེད།

༡༩༧༤ ལོར་འབྲུག་རྒྱལ་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་ཨ་ཧཕི་རི་ཀའི་ཡུལ་དུ་མ་གཤེགས་གོང་ ༡༩༧༢ ལོར་རྒྱལ་སྲས་འཇིགས་མེད་སེང་གེ་དབང་ཕྱུག་འབྲུག་གི་སྤ་གྲོ་དཔོན་སློབ་ཀྱི་ཁྲི་གསོལ་ཞུས་ཤིང༌། རྒྱལ་ཡུམ་སྐལ་བཟང་ཕྱོགས་གཏོགས་ཀྱིས་དབྱངས་སྐྱིད་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུ་དང༌། ལམ་དཔོན་ལྷུན་རྡོར་ཅན་བལ་ཡུལ་ནས་ཕྱིར་ལོག་ཐུབ་ཐབས་བྱ་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་ཆེད་དབྱངས་སྐྱིད་ཀྱིས་བྱ་སྤྱོད་ངན་རྒུ་ཚང་བ་བྱས་ཚུལ་དང༌། སྲིད་བློན་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་བཀྲོངས་མི་གཙོ་བོ་ཁོ་པ་ཡིན་ཚུལ། ལྷག་པར་དུ་རྒྱལ་སྲས་འཇིགས་མེད་སེང་གེ་དབང་ཕྱུག་ལ་མཐུ་གཏད་ངན་གཤོམ་ལག་ལེན་བསྟར་ཚུལ་དང༌། དབྱངས་སྐྱིད་ལགས་ལ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་གཙོས་པས་བོད་མི་འགའ་ཤས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་རྒྱལ་སྲས་ལྐོག་གསོད་གཏོང་འཆར་དང༌། རྒྱལ་ས་ཐིམ་བུ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་རྫོང་མེར་སྲེག་བཏང་ནས་འབྲུག་གཞུང་མགོ་རྟིང་སློག་སྟེ་དབྱངས་སྐྱིད་ཀྱི་བུ་གཅིག་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཁྲིར་འགོད་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་ངན་གཤོམ་བྱས་ཚུལ་སོགས་དེ་སྔའི་ཞེ་ནད་འཁོན་འཛིན་གྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་རྫུན་གཏམ་མི་འདྲ་གྲལ་བསྒྲིགས་ཀྱིས་འབྲུག་རྒྱལ་སྐུ་ན་ཕྲ་བས་དབུ་རྨོངས་སུ་བཅུག་སྟེ་བོད་མི་ཁག་གཅིག་ལ་ནག་མེད་ཉེས་འགེལ་གྱིས་ཁྲིམས་གཅོད་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཡ་ང་བ་བཏང་བའི་ཚུལ་ནི།29

དང་པོ། བོད་མི་འཇུག་ཡུལ་བཙོན་ཁང་དེ་དག་ས་འོག་ཡིན་པ་དང༌། ཁང་མིག་རེར་མཐོ་ཚད་གོམ་ཚད་གསུམ་དང་ཕྱེད་ཀ ཞེང་ཚད་གོམ་ཚད་བཞི་ཙམ། རྐང་པ་རྐྱོང་ཡུལ་མེད་གཤིས་ཉིན་མཚན་མེད་པར་ཙོག་སྒུར་བྱས་ནས་སྡོད་དགོས་པ། རླུང་འགྲོ་ས་མེད་པ། གཅིན་སྐྱག་ཁང་པ་དེར་ལྕགས་མདོང་ནང་བཏང་ནས་དམག་མིས་ཕྱི་ལ་བཤོ་དགོས་པ།

བཙོན་ཁང་དེ་ནས་ཁྲིམས་གཅོད་གཏོང་སར་འདྲི་རྩད་དུ་འཁྲིད་སྐབས་དང༌། དྲི་མཚམས་བཞག་སྟེ་བཙོན་འཇུག་སྐབས་སོ་སོར་མགོར་རས་སོགས་གཡོགས་ཏེ་བསྡམས་ནས་འཁྲིད་པ། ཉིན་རེར་དྲི་བ་ཐེངས་རེ་འཆར་ཅན་དང༌། སྐབས་རེར་ཐེངས་གཉིས་གསུམ་རེ་བྱེད་པ། དྲི་བ་ནམ་བྱས་ལ་ཐེངས་རེ་གཉིས་ཙམ་ལས་ཉེས་རྡུང་མ་བཏང་བ་མེད་པ་རེད།

རྩ་བའི་བཀའ་བཀོད་གཏོང་མཁན་གོང་རིམ་ཡོད་པ་སྨོས་མེད་ཐོག་དངོས་སུ་དྲི་བ་དང༌། བཀོད་བྱུས་གཏོང་མཁན་བཀའ་བློན་རྒྱ་ཕག་རྡོ་རྗེ་དང༌། སྐུ་བཅར་ཞབས་ཞུའི་འགོ་འཛིན་དབང་ཆེན། འཛིན་བཟུང་ཁྲིམས་གཅོད་གཏོང་མཁན་སྐུ་སྲུང་འགོ་བྱེད་རྣམ་རྒྱལ་དང༌། དཀར་རྡོག་གཉིས་བཅས་རེད།

འདྲི་ཞིབ་བྱེད་སྟངས་དང༌། དྲི་བ་ནི། བློ་ཡུལ་དུ་མ་དྲན་པ་ཤ་སྟག་མ་བྱས་བྱས་ཚུལ་བཤད་དེ་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་ངོས་ལེན་བྱེད་འཇུག་ཐབས་ཁོ་ན་བྱེད་པ། འབྲུག་པའི་ཁྲིམས་གཅོད་ལག་ཆ་རྟར་ཡུ་ཞེས་པའི་རྒྱུགས་ཧྲིལ་མགོ་སྦྲེལ་གཉིས་དབར་བརླ་ཤ་བཅུག་སྟེ་བཙིར་བ་སོགས་ཀྱིས་ཁྲིམས་གཅོད་བཏང་སྟེ། དེ་ནས་དྲི་བ་འདོན་པ་དང༌། དྲི་བ་ནི། དངོས་འབྲེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་རྒྱུ་བསམ་བློ་ནན་ཏན་ཐོངས། ད་རེས་ཁྲིམས་ཁང་ནས་སྐད་ཆ་ཚིག་ཁ་ཤས་བཤད་དགོས་ཀྱི་འདུག བོད་གཞུང་ངམ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ནས་ཟླ་རེ་ཕོགས་སྒོར་ ༤༠༠/༠༠རེ་ཡོད་ཅེས་དང༌། འབྲུག་གི་གནད་ཡོད་ས་ཁྲ་ཞིག་བསྐུར་དགོས་བཀའ་བཏང་བྱུང་ཡང༌། གནད་ཡོད་ས་ཁྲ་མ་ཐོབ་པར་རྒྱ་གར་གྱིས་བཟོས་པའི་ས་ཁྲ་ཞིག་བསྐུར་ཡིན། དེས་ཕན་ཐོགས་བྱུང་མེད་པ་འདྲ། ཞེས་ཤོད་དགོས།

དེ་ལྟར་བྱས་ན་ང་ཚོས་གང་མགྱོགས་བཙོན་གྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་ཁོངས་སུ་འཇུག་རྒྱུ་ཡིན། ད་རེས་ཁྲིམས་ཁང་དུ་སྐད་ཆ་ཤོད་རྒྱུ་དེ་ལོ་རྒྱུས་འདྲ་ཆགས་པོ་དང་འབྲེལ་མི་ཚང་མ་ཡིད་ཆེས་ཐུབ་པ་ཞུས་ན་གཞུང་ནས་གཟིགས་སྐྱོང་གནང་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་ཆོག་ཅེས་སོགས་ཁྲིམས་ཁང་དུ་སྐད་ཆ་བཤད་ཕྱོགས་དང༌། རྣམ་འགྱུར་སྟོན་སྟངས་ཚུན་སློབ་སྟོན་བྱེད་པ།

དྲི་བ་གཞན་ནི། ཁྱོད་ཀྱིས་འབྲུག་གཞུང་ལ་ཕན་པའི་ཞབས་འདེགས་ཞུ་དགོས་ཀྱི་འདུག་པས་ཞུའམ་མི་ཞུ། ཞུས་ན་གཞུང་ནས་གང་ཅིར་རོགས་རམ་གནང་གི་རེད་ཟེར་བ་དང༌། རྒྱལ་དོན་དང༌། ཆིག་སྒྲིལ་ཚོགས་པས་དབྱངས་སྐྱིད་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཏེ་ང་ཚོ་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཟིང་སློང་བྱ་རྒྱུའི་ལས་འགུལ་ངན་པའི་འཆར་བཀོད་བྱས་འདུག་ན། ད་རེས་རྒྱ་གར་སྐུ་ཚབ་ཁ་ཤས་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པས། ཁོང་ཚོའི་མདུན་ལས་དོན་དེའི་ནང་ཁྱོད་རང་ཡོད་པ་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ཁྱོད་རང་འཇིགས་སྣང་བྱེད་མི་དགོས། རྩ་བའི་འབྲུག་གཞུང་ནས་བོད་གཞུང་དང༌། བོད་མིའི་ཐོག་སྐྱོན་བརྗོད་དང༌། སྙིང་ནད་བྱེད་དགོས་དོན་རྩ་བ་ནས་མེད། གཙོ་བོར་དབྱངས་སྐྱིད་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུའི་དོན་དུ་གཏམ་གླེང་ཕྲན་བུ་མ་བྱས་པར་འགྲིགས་ཐབས་མི་འདུག་ཅེས་སོགས་དང༌། ཡང༌། དབྱངས་སྐྱིད་ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བས་ཤོག་བསྒྲིལ་དམ་འབྱར་ཞིག་དང༌། སྒོར། གསེར་ཏོ་ལ་བཅུ་བཅས་བྱིན་ཚུལ། གཞན་ནས་ཤོག་བཏུམ་ནང་ག་རེ་ཡོད་དམ་དྲིས་ན། གང་ཡོད་མ་ཤེས་དམ་འབྱར་ཞིག་འདུག་པ་ང་རང་འཛིན་བཟུང་བྱེད་སྐབས་འབྲུག་གཞུང་གི་ལག་ཏུ་སོན་པ་རེད་ཅེས་བརྗོད་དགོས། ཞེས་ངན་སློབ་བརྒྱབ་སྟེ་ཤོད་འཇུག་པ་བཅས་རེད།

གཉིས་པ། དང་པོ་ལུས་ཀྱི་སྨད་ལ་ཁྲིམས་གཅོད་བྱེད། ལུས་སྨད་ཁྲིམས་གཏོང་ས་མེད་པར་ཆགས་རྗེས་རྐེད་པ་ཡན་ལ་ཁྲིམས་གཅོད་བྱེད་པ་རེད། དེ་ཡང་སྟོད་གོས་ཕུད་དེ་ཁ་སྦུབ་ཏུ་བཞག་ནས་སྒལ་པར་ལྕང་རྒྱུགས་གྲངས་མེད་གཞུས་པ། བརླ་ཤ་གཡས་གཡོན་ལ་རྒྱུགས་བཙིར་ཐེངས་བཅུ་གསུམ། མགོ་དང༌། བྲང་སྟེང་རྡོག་ཐོ་གྲངས་མེད་གཞུས་པ་ཐེངས་ལྔ། ཤུགས་གང་ཡོད་ཀྱི་འགྲམ་ལྕག་མང་པོ་ཐེངས་གཉིས་གཞུས་ཏེ་རྣ་བར་ཕོག་ནས་ཁྲག་མང་པོ་ཐོན་ཏེ་འོན་པར་གྱུར་པ། མེ་མདའི་རྩེ་གྲིས་མགྲིན་པ་དང༌། ཕོ་མཚན་ལ་བཙུགས་ཏེ་པགས་པ་རལ་ནས་རྨ་བཟོས་ཁྲག་མང་པོ་ཐོན་པ། བརླ་ཤར་ཁབ་གཙག་བརྒྱབ་པ་ནང་བཞིན་གང་ས་གར་གྲི་གཙག་བརྒྱབ་པ་དང༌། གྲི་རྩེས་གཙབ་ནས་རྨ་གྲངས་མེད་བཟོས་པ་ཐེངས་དགུ། ལྕགས་ཀྲིན་ནང་རྡོ་སོལ་གྱི་མེ་ལ་གདོང་དང༌། ལག་པ་བསྲེགས་པ། རྐང་པའི་བརླ་ཤ་གཡས་གཡོན་གོང་བཞིན་མེར་བསྲེགས་པས་འཚིགས་དྲིས་ཁྱབ་པ་དང༌། ཤ་པགས་ཕྱི་ནང་ལྡོག་སྟེ་ཁྲག་དང༌། ཆུ་སེར་འཛད་མེད་འབབ་བཞིན་ཚ་ཤུགས་བཟོད་གླགས་མེད་པ། རྐེད་པ་ཡན་སྟོད་སྒལ་ལ་ཁྲིམས་གཅོད་ཐེངས་བཞི་བཅས་ཁྲིམས་འདྲ་མིན་སུམ་ཅུ་སོ་བདུན་བཏང་སྟེ། དོན་གཅོད་ལྷ་སྡིངས་པས་གཙོས་མི་ཉི་ཤུ་རྩ་གྲངས་ཁོང་ཚོས་འཇིག་རྟེན་འདིའི་སྟེང་ནས་དམྱལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་སླེབས་པ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་ཚད་མེད་མྱངས། (བཀའ་ཟུར་བདེ་གྲོང་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་སྒེར་ཟུར་ཁང་གི་གཡོག་ནས་བོད་ཀྱི་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པ། ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཕྲེང༌། ༨ ཤོག་གྲངས་ ༡༣༧ ནས་ ༡༦༠ བར་གསལ།)

རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་འབྲུག་རྒྱལ་པོར་ཕུལ་བའི་ཕྱག་བྲིས།

ྋ འབྲུག་རྒྱལ་མཆོག་ལ།

ངོས་རང་རྒྱ་གར་དུ་ལོ་ངོ་ཉེར་གཉིས་སྡོད་ཡུན་རིང་གང་ཉིད་ཀྱི་ཡབ་དམ་པ་དང་སྐུ་འཁོར་རྣམས་ཐེངས་མང་མཇལ་མྱོང་ཡོད་པ་ལས་གང་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ངམ་མང་ཚོགས་མཉམ་དུ་འབྲེལ་བ་བྱུང་རིགས་མེད་ཅེས་ཞུ་འཐུས་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེས་ན། གང་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་གིས་གསར་ཤོག་ཁག་ཏུ་ངོས་ལ་ཧ་ཅང་ཚབས་ཆེའི་སྙོན་འཛུགས་གནང་འདུག་པ་འདི་ནི་རང་བཞིན་ཧང་སང་ཧོན་འཐོར་བའི་གནས་སུ་གྱུར། ངོས་ནས་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་འཁོར་ནང་མི་དང༌། སྲིད་གཞུང༌། མི་མང་ལ་ངན་སེམས་བཅངས་པ་རྩ་བ་ནས་མེད་ཅིང༌། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། འབྲུག་གཞུང་གིས་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མིའི་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་གང་ཅིའི་མཐུན་རྐྱེན་ནར་མར་སྦྱར་བར་གུས་བཏུད་ཚད་མེད་དང་བཅས་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་ཞུ་བཞིན་ཡོད། ལྷག་པར། ངོས་རང་སོ་སོའི་ལས་དོན་ལ་མགོ་བོ་གཡེང་ནས་སྡོད་དགོས་གྱུར་པའི་སྐབས་འདིར་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ཐེ་བྱུས་བྱ་འདོད་མེད་ལ། དེ་ནི་སེམས་ནང་དྲན་མི་ཕོད་པ་ཞིག་རེད།

ངོས་ཀྱི་མིང་འབྲུག་ནང་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ནང་འདྲུད་ཐབས་བྱེད་པ་ནི་ཧང་སང་ཧོན་འཐོར་སྐྱེ་གཞིར་གྱུར། སྐབས་འདིར་དྲན་ཤེས་བརྟན་པོའི་ཐོག་ནས་བརྗོད་རྒྱུར། དོན་རྐྱེན་འདི་ནི་གང་ཟག་གཞན་ཞིག་གིས་སོ་སོའི་བྱ་སྤྱོད་འགེབས་སྲུང་ཆེད་ངོས་ལ་བྱེད་གཏེ་གཙོ་བོར་ངན་ཁག་དཀྲི་ཐབས་བྱས་པ་ཞིག་རེད།

ངོས་ཀྱི་མིང་མ་རུངས་པའི་ངན་བྱུས་འདི་འདྲའི་ནང་མཉམ་སྦྱོར་མ་བྱས་གོང་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་གིས་འདི་སྐོར་རྩད་གཅོད་མཐིལ་ཕྱིན་པ་ཞིག་གནང་ཡོད་ན་བསམས་པའི་རེ་འདོད་ཆེན་པོ་བྱུང༌། གང་ལགས་ཞུ་ན། སྔ་ཕྱི་མ་གཏོགས་དྲང་བདེན་ལ་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། ངོས་རང་ལ་ནག་མེད་ཉེས་འཛུགས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་མཁྱེན་ཆུབ་ཡོང་རྒྱུ་ངེས་ཤིང༌། གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ནས་མི་རྗེ་མཆོག་གི་ཁྲི་སྟོན་མཛད་སྒོའི་ཐོག་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་འཐུས་ཆོག་པ་ཞུ། ལྡི་ལི་གསར་པ་ནས་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་ ༡༩༧༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༤ ལ། ཞེས་གསལ།

༡༩༧༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་བཀའ་ཤག་དང་སྤྱི་འཐུས། དྲུང་ཆེ་ཁག་བཅས་ཐུན་མོང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།

འབྲུག་གི་གནས་ཚུལ་སྐོར་ལ་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚོགས་འདུར་གོ་བསྡུར་བྱས་ཏེ་བསམ་འཆར་བསྒྲིགས་པ་ཞིག་འདུག་པ་དེ་སྐོར་ཁ་སང་གཟའ་པ་སངས་ཉིན་མོ་བཀའ་བློན་ཚོ་དང་བཀའ་མོལ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང༌། ཁྱེད་རང་ཚོས་གོ་བསྡུར་བྱས་པའི་དོན་སྙིང་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་པ་དེ་ཁྲ་གེ་ཁྲོག་གེ་ལྟ་བུ་ཞིག་མཐོང་ཚུལ་བྱུང༌། དེའི་སྐོར་ཁ་སང་བཀའ་བློན་ཚོར་ཡང་འདི་ཁྱད་མཚར་ཞིག་བྱེད་པ་འདུག་ཅེས་གསལ་བཤད་ཕྲན་བུ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང༌།

དེ་ལ་ང་རང་གི་ངོས་ནས་ཕྲན་བུ་མ་བདེ་བ་ལྟ་བུའི་མཐོང་ཚུལ་བྱུང་ནའང༌། ཁྱེད་རང་ཚོ་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་གོ་བསྡུར་བྱས་ནས་བཏོན་པའི་བསམ་འཆར་ཡིན་པར་བརྟེན། ང་མི་གཅིག་གིས་འདི་བྱ་འདི་བྱེད་བརྒྱ་ཁ་གཅིག་ཆོད་བྱས་ནས་དགོས་པ་མི་འདུག ཁྱེད་རང་ཚོ་གོ་བསྡུར་བྱེད་མཁན་ཚོ་དང་ངོ་ཐུག་གིས་ངོས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཇི་ཡོད་བཤད་ན་བསམ་པ་དྲན་བྱུང༌། འདིར་ཡང་ངོས་ནས་ཐག་བཅད་དེ་རང་ཤེད་ཀྱིས་ཤོད་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། ངོས་རང་གི་བསམ་ཚུལ་དེ་ཁྱེད་རང་ཚོར་བཤད། དེའི་ཐོག་ཁྱོད་རང་ཚོས་བསམ་འཆར་འདྲ་བཤད་ན་བསམ་སྟེ། དེ་རིང་འདི་གར་ང་ཚོ་འདུ་འཛོམས་བྱས་པ་ཡིན།

དོན་ཚན་དང་པོར། ད་ལམ་འབྲུག་གཞུང་གིས་གསུངས་གསལ་བོད་ནང་སོ་ཉུལ་བཏང་བ་དངོས་ར་གསལ་འཕྲོད་ཡོད་པ་དང༌། ཡབ་གཞིས་ས་ཆེས་ཕྱག་ལས་འདི་དག་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་རྩིས་འབུལ་གནང་སྟེ་ལོ་ལྔ་སོང་ལུགས་གསུངས་པ་བཞིན། དེང་སྐབས་རྡོར་གླིང་དུ་རྒྱ་གར་བ་གུབ་ཏའི་བཀོད་བྱུས་འོག་ཡོད་ཚོད་སོགས་རྒྱ་གར་ལ་ནང་མའི་གནས་ལུགས་གསལ་ཞུ་བྱས་ཏེ་བསྒྲུབ་བྱའི་སྙིང་པོ་དོན་གནད་འདི་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ད་ལྟའི་འ་འོན་འདི་མུར་མ་ཡིན་པའི་ནུས་ཤུགས་ཇི་ཐོན་མཉམ་བསྐྱེད་ཡོང་བའི་ཐབས་སྐུལ་གནང་རྒྱུ། དེ་བཞིན་འབྲུག་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོ་འདི་མུར་གནས་ཐབས་རྩ་བྲལ་ཐོག མི་མང་རང་ནས་ཀྱང་སྡོད་བློ་གཏན་ནས་བྱེད་མིན་ལ་བརྟེན། རྒྱ་གར་ནང་བཞེས་ཆ་ཡོང་བ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་བཀའ་མོལ་གནང་བར་བཀའ་བློན་སུ་རུང་གཅིག་ཕེབས་རྒྱུ། ཞེས་པ་འདི། བར་ལམ་འབྲུག་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ཡོང་རྐྱེན་ལ་གཞིགས་པའི་འབྲུག་ནང་ལྷག་བསྡད་བོད་རིགས་སྤྱི་བྱིངས་ལ་ད་ལྟའི་ཆར་ལེ་ཁག་མེད་ཅེས་གསུང་མུས་ལྟར་བརྡབ་གསིག་གཏོང་རྒྱུ་མིན་པ་ལྟ་བུ་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཀྱང་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་རེད་དེ། ཕྱིས་འབྱུང་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་མེད་ཚོད་མི་ཐིག ད་ལྟ་འབྲུག་ནང་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་སྤྱི་བྱིངས་ནས་ཕྱིས་འབྱུང་རྒྱལ་པོ་ཞིང་གཤེགས་ཀྱི་སྐབས་ལྟར་ལྷིང་འཇགས་མ་བྱུང་ན་ནི། ང་ཚོ་སྡོད་འདོད་རྩ་བ་ནས་མི་འདུག་ཅེས་ཚིག་ཐོའི་ནང་ཤུགས་ཆེན་པོ་བཀོད་དེ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་ལ། དེ་དངོས་གནས་ཁག་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད།

དེ་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཞུ་ན་ཡག་པོ་མིན་ནམ་བསམ། གཞི་རྩ་འབྲུག་དང་ང་རང་ཚོའི་དབར་འབྲེལ་བའི་གནས་སྟངས་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་སྟབས། བར་ལམ་གློ་བུར་ཡོང་རྐྱེན་དེ་རིམ་པས་ཞི་འཇམ་དུ་ཕྱིན། ཡང་བསྐྱར་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཞིག་མཐུད་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ནི། དེ་གཞི་རྩར་བཞག་སྟེ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ད་རེས་མཐོ་རིམ་མི་ཉུང་ཤས་ཤིག་གིས་གནས་ཚུལ་ཡག་པོ་རྩད་གཅོད་དང་དགོངས་བཞེས་མ་གནང་བར་ཧོལ་རྒྱུགས་བྱས་པ་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད་ན་ཡང༌། ཕྱིན་ཆད་འབྲུག་པས་བོད་པར་ན་ཚ་ཟིན་སྡོད་དགོས་པ་དང༌། བོད་པས་འབྲུག་པར་ན་ཚ་ཟིན་སྡོད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིད་གཟབ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག

ད་ལྟ་འབྲུག་ནང་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་དེ་ཚོ་མར་འཐེན་པ་ཡིན་ན། གནས་ཚུལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཏེ་ད་དུང་འབྲེལ་ཐག་རིང་དུ་འགྲོ་བཟོ་ཡོད། ཡིན་ནའང༌། ད་ལྟ་ནང་བཞིན་ལས་ཀ་གློ་བུར་ཐོག་འབབ་ལྟ་བུ་འདི་འདྲ་བྱུང་ན་ནི། མང་རུང་ཉུང་རུང་མི་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་བཞིའི་ལུས་སྲོག་དང༌། བདེ་སྡུག་ལ་ཐུག་པ་ཡིན་སྟབས། དེ་ལ་བསམ་བློ་མ་བཏང་ཐབས་མེད་ཡིན་པས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཞུ་ན་ཡང་ཡག་པོ་མིན་ནམ་བསམ་གྱི་འདུག

དོན་ཚན་དང་པོའི་ནང་གསེས་སོ་ཉུལ་སྐོར་ལ། ཁ་སང་འབྲུག་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ཟ་ཟིར་དང་པོ་ཐོས་པའི་སྐབས་སུ། འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་སྲོག་དང༌། འབྲུག་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ལ་གནོད་འཚེའི་བསམ་སྦྱོར་བོད་རིགས་མཐོ་དམན་དྲག་ཞན་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་བྱེད་སེམས་མེད་པ་ང་ཚོས་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ཚོད་ཐིག་པ་རེད།

འོན་ཀྱང༌། བོད་ནང་འབྲེལ་བ་བྱེད་རྒྱུའི་དོན་ལ་འབྲུག་ས་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར། བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ལེ་དབར་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བའི་ཡས་མས་གང་ས་ནས་འབད་རྩོལ་ད་ལྟ་ཕན་ལའང་བྱས་ཡོད་ལ། ད་དུང་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་མ་ཐུབ་ཀྱང༌། དེ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་རྒྱུ་ཞིག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མ་རེད། འབྲུག་ས་བརྒྱུད་ནས་བོད་ནང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་གོ་ལག་དང༌། འབར་རྫས་འདྲ་ཐོན་པ་མིན་ནམ་སྙམ་པ་བྱུང་ཡང༌། དེ་རྗེས་འབྲེལ་ཡོད་ལ་ཞིབ་ཕྲའི་རྩད་གཅོད་བྱེད་སྐབས་ས་ཁྲ་གཅིག་དང༌། དཔར་ཆས་ཤིག་མ་གཏོགས་གཏོར་བཤིག་གི་ཡོ་བྱད་རྩ་བ་ཉིད་ནས་བཏང་རིགས་བྱུང་མི་འདུག

ཁ་སང་བཀའ་བློན་གཉིས་འབྲུག་ལ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་ལ་འབྲུག་གཞུང་ནས་བོད་མིས་སོ་པའི་ལས་འགུལ་བྱས་པའི་གནས་ལུགས་མང་དག་གསུངས་པའི་སྐབས་ལ་བཀའ་བློན་གཉིས་ནས་གནས་ཚུལ་དེ་ང་ཚོ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་སྟབས་ཤེས་རྟོགས་མེད་ཅེས་ངོས་ལེན་གནང་མི་འདུག ང་རང་གི་བསམ་བློར་དྲང་བདེན་གཞིར་བཟུང་ཡིན་པར་ཡིན་པ་དང༌། མིན་པར་མིན་པ་བྱེད་དགོས་པའི་བསམ་ཚུལ་བྱུང༌། དེ་སྐོར་ཇི་འདྲ་རེད་ཅེས་ཞིབ་ཆ་བྱེད་དུས་དེ་ལ་ཁག་མི་འདུག

འབྲུག་གཞུང་གི་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་ཚོ་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་ཉན་ཤེས་གོ་ཤེས་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་རྒྱུ་མཚན་ཞུ་ས་ཡོང་གི་རེད་དེ། ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་མིན་པར་ལག་པ་འཇུ་ས་ཞིག་རྙེད་ན་དེའི་སྒང་ལ་འཁྱོར་འགེལ་བྱེད་རྐྱང་བྱེད་རྒྱུའི་རྣམ་འགྱུར་ཐོན་ཡོང་གི་ཡོད་སྟབས། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཀའ་བློན་གཉིས་ནས་ཁས་ལེན་དང༌། ངོས་ལེན་མ་བྱས་ཞེས་གསུང་གི་འདུག

རྡོ་དོན་ཡང་སྙིང༌། འབྲུག་བརྒྱུད་ནས་བོད་ནང་ལས་འགུལ་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཐོན་པ་མ་གཏོགས། གསང་བའི་ལས་འགུལ་དེས་འབྲུག་གི་སྲིད་བྱུས་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། འབྲུག་གི་ཆབ་སྲིད་གཏོར་བཤིག་གཏོང་བ་ལྟ་བུའི་ལས་འགན་འཁྱེར་བ། འབྲུག་རྒྱལ་འབངས་ལ་གནོད་པའི་ལས་ཀ་བྱས་པ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མིན་པ་དང༌། ང་ཚོས་བོད་ནང་གི་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ནི་སུས་བལྟས་ཀྱང་ཤེས་གསལ་རེད།

དེ་ནི་འབྲུག་གཞུང་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་སོགས་སུ་འདྲ་ཞིག་གིས་བཀག་འགོག་བྱས་ནའང་ང་ཚོས་ཉན་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། བོད་ནང་གི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ཚོ་རྒྱ་མིའི་གོ་མཚོན་གྱི་འོག་ཏུ་བསྡད་དེ་སོ་སོའི་སྲོག་ལའང་འཇིགས་སྣང་མེད་པར་རང་བཙན་གྱི་སེམས་ཤུགས་འཁྱེར་ནས་ང་ཚོ་ལ་བློ་གཏད་ཞིག་བཅོལ་གྱི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་འདིའི་འོག་ནས་ང་ཚོའི་རང་བཙན་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་ལས་དོན་ལ་སུ་འདྲ་ཞིག་གིས་འགལ་རྐྱེན་བྱས་རུང་དེ་ལ་ཞུམ་དགོས་པ་དང༌། བག་ཟོན་བྱེད་དགོས་པ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད།

རྩ་བའི་བོད་རང་བཙན་གྱི་རྩ་དོན་ལ་ཐུག་དུས་རྒྱ་གར་གཞུང་མཛད་དཀའ་གཏད་དགོས་པའི་ལས་ཀ་ང་ཚོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ང་ཚོའི་རྩ་བའི་དོན་དག་ལ་ཐུག་པ་རེད། གཉིས་ནས་ཁ་སང་བཀའ་བློན་གཉིས་ཕྱིན་པའི་སྐབས་ལ་དེ་སྐོར་ངོས་ལེན་བྱས་མེད་པ་ལྟར། ད་ཆ་དེའི་སྐོར་རྙོག་གྲ་བསྐྱར་སློང་རྩད་གཅོད་བྱེད་དགོས་དོན་མི་འདུག དེའི་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཞུས་ནས་དགོས་པ་ཨེ་ཡོད་བསམ་གྱི་འདུག

དོན་ཚན་གཉིས་པར། བོད་མི་མང་ཚོགས་སུ་འདི་སྐོར་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་མ་གནང་མཐུ་མེད་ཀྱང༌། སོ་པའི་སྐོར་སོགས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་གསུང་བབས་དང་བསྟུན་གསལ་བཤད་གནང་རྒྱུ། ཞེས་པ་འདི་སྐོར། མང་ཚོགས་ལ་འགྲེལ་བཤད་ངེས་པར་བྱེད་དགོས། འོན་ཀྱང༌། སོ་པའི་སྐོར་ལ་རྩ་བའི་ལམ་ཕྱོགས་གོང་དུ་ཞུས་པ་ལྟར། སོ་སོའི་དོན་དག་ལ་ཐུག་པ་མ་གཏོགས། འབྲུག་རྒྱལ་འབངས་ལ་གནོད་པའི་ལས་ཀ་བྱས་པ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མིན་སྟབས་འདི་སྐོར་གསལ་བཤད་དགོས་དོན་མི་འདུག

འབྲུག་གཞུང་ནས་དགོངས་བཞེས་གནང་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ན། ཁ་སང་སྔོན་ལ་ཀུན་བདེ་གླིང་ཕྱིན་པ་རེད། དངོས་གནས་དྲང་གནས་ང་རང་ཚོའི་དོན་དག་ཐོག་ནས་བརྩིས་ན། ང་ཚོར་ལེ་ཐོགས་རྩ་བ་ནས་མེད་བཞིན་དུ་བསྙོན་དཀྲི་ཚུར་བཙུགས་པ་ཡིན་སྟབས་ནད་མི་ཐེག་པ་ང་ཚོ་ཡིན་ན་ཡང༌། ང་ཚོས་ཉམ་ཆུང་བྱས་ནས་དགོངས་དག་ཐུགས་བདེན་ཞུས་པ་རེད། དེ་ནས་ངོས་ཀྱིས་འདི་ནས་འབྲུག་རྒྱལ་པོར་ཏར་འཕྲིན་ཞིག་ཕུལ་བ་ཡིན།

དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ལའང་ཏར་འཕྲིན་ཞིག་ཕུལ་བར། རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནས་ཀྱང་སྐབས་འཕྲལ་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་ཏེ། འབྲུག་རྒྱལ་སར་རྒྱ་གར་གྱི་མི་སྣ་ཡོད་པར་བརྟེན། ཐད་ཀར་བཀའ་མངགས་གནང་ཡོད་འདུག ང་རང་ཚོའི་མི་མང་ངོས་ནས་ཀྱང་ཁ་སང་འགོ་སྟོད་རང་ནས་འབྲུག་རྒྱལ་པོར་སྙན་ཞུ་འདྲ་ཕུལ་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་ཉེ་ཆར་བཀའ་བློན་གཉིས་ཕྱིན་ཏེ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཞུས་པ་རེད། ཕན་ཚོད་དང་དགོངས་བཞེས་གནང་རྒྱུ་ཡོད་ན། ད་ཕན་བྱས་པ་འདི་ཚོས་ཕན་དགོས་ཚོད་རེད།

རྩ་བའི་བདེན་པའི་ཆ་ནས་ཀྱང་ང་ཚོར་ལེ་ཁག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མེད་པ་དང༌། ལེ་ཁག་འདོགས་ཡུལ་ཚོའི་སྐོར་ལ་ཡང་དངོས་འབྲེལ་རྒྱུ་རྐྱེན་གཅིག་ནས་གཉིས་སུ་བགྲངས་ཏེ་ཞུས་པ་རེད། དེས་ཀྱང་ཐུགས་ཡིད་དངོས་དྭངས་ཀྱི་མེད་ན་ད་ཆ་བྱ་ཐབས་གང་ཡང་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས། ཁྱེད་རང་ཚོས་སྲིད་དོན་དང༌། རང་བཙན་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་བྱས་ན་རྒྱ་མིས་བོད་ནང་མནར་གཅོད་སྡུག་ཏུ་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། གདུག་རྩུབ་ཆེ་རུ་འགྲོ་གི་རེད་ཅེས་སྔ་རྗེས་རིམ་པ་མང་པོ་གསུང་གི་ཡོད་ན་ཡང༌། དེ་ནི་ང་ཚོའི་རང་བཙན་གྱི་དོན་དག་ལ་ཐུག་གི་ཡོད་སྟབས། ང་ཚོས་ལགས་སོ་ཞུ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད།

དེ་ལ་ཞུམ་དགོས་པ་དང༌། ཟོན་བྱེད་དགོས་པ་གང་ཡང་ཨེ་ཡོད་བསམ་གྱི་འདུག འབྲུག་གཞུང་ནས་གསང་བའི་ལས་ཀའི་སྐོར་གསུང་གི་ཡོད་པ་དེ་ལ། ང་ཚོས་འབྲུག་ས་གཅིག་པུ་མིན་པར་ལེ་དབར་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བའི་ཡས་མས་གང་ས་ནས་ང་རང་ཚོའི་རང་དོན་ལ་ཐུག་པའི་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ནི་ད་དུང་ཡང་མུ་མཐུད་བྱེད་རྒྱུ་རེད། གསང་བའི་ལས་ཀ་དེས་འབྲུག་གཞུང་ལ་གནོད་རྐྱེན་ཡོང་གཞི་གང་ཡང་མེད་ཅེས་དངོས་འབྲེལ་གྱི་གནས་ཚུལ་བཤད་ན་འགྲིགས། དེ་སྐོར་སྔོན་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་བཀའ་འདྲི་དགོངས་སྐོར་ཞུས། དེ་ནས་དེའི་གསུང་བབས་དང་བསྟུན་རྒྱུ་ཟེར་བ་དེ་ལ་དགོས་པ་མཐོང་གི་མི་འདུག

དོན་ཚན་གསུམ་པར། རྒྱ་གར་དང༌། བལ་ཡུལ། ལ་དྭགས། འབྲས་ལྗོངས། དེ་བཞིན་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ནང་གནས་འཁོད་བོད་རིགས་ཚོ་ཁག་རྣམས་དང༌། ལྷག་པར་གཞོན་ནུའི་ཚོགས་ཁག་སོ་སོ། སློབ་གྲྭ་ཁག་བཅས་ནས་འབྲུག་རྒྱལ་ལ་གནས་སྙན་རེ་འབུལ་རྒྱུ། ཞེས་གསལ་བ་ཕན་ཐོགས་ཤིག་ཡོད་ན་མི་མང་ནས་ཁ་སང་སྔོན་ལ་ཕུལ་ཟིན། གཙོ་ཆེ་ཤོས་ང་རང་ཚོས་མེས་འཚིགས་མེར་གཏུགས་བྱས་ཏེ། བོད་གཞུང་གི་མི་སྣ་ཕྱིན་ཡོད། ལེ་འདོགས་བྱེད་ཡུལ་རྩ་བ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ནས་འབྲུག་རྒྱལ་པོར་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ཡོད་པ་རེད།

དེ་བཞིན་ཉེ་ཆར་ཆེད་མངགས་བསྒྲིགས་པ་ལྟ་བུ་མ་རེད་དེ། གནམ་གྲུའི་ནང་ལྷུན་འཕེལ་ལགས་དང་རྒྱལ་དོན་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་འདུག་པར་ད་ལམ་འབྲུག་གི་གནས་ཚུལ་སྐོར་དང༌། དབྱངས་སྐྱིད་ལ་ངོ་ཤེས་འབྲེལ་བ་གཏན་ནས་མེད་སྐོར་སོགས་འགྲེལ་བཤད་བྱས་འདུག་པར། ལྷུན་འཕེལ་ནས་ཀྱང་འབྲུག་གི་གནས་ཚུལ་སྐོར་འབྲེལ་ལྷད་རྩ་བ་ནས་མེད། ཁོང་རང་གི་མིང་ཐོག་ཡི་གེ་ཞིག་གཏོང་དགོས་དང༌། ཁོང་ནས་ཐབས་ཤེས་བྱས་འཐུས་བརྗོད་འདུག་པར། དེ་རྗེས་ཡི་གེ་ཡང་བཏང་འདུག དོ་བདག་དང་དོ་བདག་ཐུག་སྟེ་སྐད་ཆ་བཤད་པ་དེས་ཕན་ཐོགས་ཡོད་ན་དེས་ཕན་དགོས་ཚོད་མ་གཏོགས། མི་མང་གང་ས་ནས་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ནས་དགེ་མཚན་ཨེ་ཡོང༌།

དོན་ཚན་བཞི་པར། འབྲུག་གཞུང་ནས་དྲང་བདེན་དང༌། ཁྲིམས་གཅོད་འཇམ་པོ་ཞིག་བྱེད་བཟོ་མེད་སྟབས། སྤྱི་འཐུས་ནས་ནག་ཉེས་གུ་ཡངས་ཚོགས་པར་ཏར་དང༌། གནས་ཚུལ་འཕྲལ་འབུལ་གནང་རྒྱུ། ཞེས་གསལ་བ་འདི་སྐོར་བཏང་ནའང་འགལ་བ་མི་འདུག འོན་ཀྱང་ཕན་ཐོགས་པའི་ནུས་པ་ཐོན་རྒྱུ་ནི་ཁག་པོ་རེད། འཛིན་བཟུང་དོ་དམ་བྱས་པ་དེ་ཚོ་གློད་གྲོལ་ཡོང་ཐབས་སུ་ད་ལྟ་ཕན་ལ་ཐབས་ཤེས་བྱས་པ་དེ་ལས་ལྷག་པའི་གཞན་དག་བྱེད་རྒྱུ་ཨེ་ཡོད་སྙམ། གནས་སྐབས་རིང་ཁྱི་སྒྲ་མ་བསླངས་པར་ངང་སྒུག་བྱས་ན་དགོངས་བཞེས་གནང་རྒྱུ་འདྲ་ཡོད་ནའང་དྲག་པ་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་པ་འདུག

དོན་ཚན་ལྔ་པར། ས་ཆེ་རྒྱལ་དོན་དང༌། བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱིས་གཙོས་མིང་གསལ་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་པ་ཚོས་ཁུར་མེད་སྣང་ཆུང་འདི་དབང་མ་ཡིན་པར་རང་དོན་རང་གཅེས་ཀྱིས་དོ་ཁུར་ཆེ་བསྐྱེད་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་པ་དགོས་རྒྱུའི་སྐོར་ལ་བཞུགས་སྒར་དུ་ཆེད་འབོད་ཀྱིས་བཀའ་ཤག་དང༌། ཚོགས་གཙོ་ཐུན་མོང་ནས་ཁུངས་སོ་སོར་བཀའ་ཁྱབ་གནང་གལ་ཞེས་པ་དང༌།

དོན་ཚན་དྲུག་པར། ས་ཆེ་དང༌། བློ་ཡེ། དཀར་ཆོས། ངག་བསྟན། ཕྲེང་རིང༌། བསྟན་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས། ཐུབ་བསྟན་རྒྱལ་མཚན། རྒྱ་ལྷ་བཅས་ཆེད་འགུགས་ཀྱིས་འདྲི་རྩད་གནང་རྒྱུ་ཞེས་པའི་དོན་ཚན་འདི་གཉིས་ཀྱི་རྩ་དོན་གཅིག་པ་རེད། བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ནུས་པ་ཐོན་པ་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་མེད་མི་ཤེས། རྩ་བའི་ན་ཚ་གཏོང་ཡུལ་དོ་བདག་ལྟེ་བ་དེ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ཡིན་པ་དང༌། རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆིག་སྒྲིལ་ཚོགས་པ་དོན་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་མཐོང་ཕྱོགས་དེ་འདྲ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ངོས་ནས་ཐབས་ཤེས་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་གང་ཡོད་ད་ཕན་ལ་བྱས་པ་དེ་ཚོ་རེད།

གཙོ་ཆེ་ཤོས་གསང་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་རྣམས་འདི་གར་འགུགས་འབོད་འདྲི་རྩད་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། དེ་བཞིན་གཞན་དག་ཚོར་ཡང་སྐད་ཆ་དྲིས་ནས་དགོས་པ་མི་འདུག ཁོང་ཚོས་རྩ་བ་བོད་རང་བཙན་གྱི་དོན་ལ་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། འབྲུག་གི་གནས་ཚུལ་དང་འབྲེལ་ལྷད་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མེད་པ་རེད། ང་ཚོའི་རང་བཙན་གྱི་དོན་ལ་ཐུག་པའི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚོར་ང་ཚོས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། སྙིང་སྟོབས་སློབ་རྒྱུ་མ་གཏོགས། ཁོང་ཚོར་འདི་ནས་ཞུ་བ་ལེན་གྱིན་བསྡད་ན་དེ་གནས་ཚུལ་ཁྱད་མཚར་ཆགས་ཀྱི་རེད།

ལྷ་མོ་ཚེ་རིང་ད་ལྟ་བཟང་བཙོན་དོ་དམ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལ་ཁྱོད་དོ་དམ་ནང་ཚུད་དགོས་པའི་ལས་ཀ་བྱས་པ་དེ་འོས་སུ་མ་ཆེ་བ་ཡིན་ཞེས་ཞུ་བ་ལེན་གྱིན་བསྡད་ན་གང་འདྲ་ཞིག་ཆགས་སོང་ངམ། ཁ་སང་ངོས་ནས་འབྲུག་རྒྱལ་པོར་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་ཡི་གེ་ཞིག་ཕུལ་བའི་ནང༌། འབྲུག་གཞུང་ནས་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་སོགས་མིང་གསལ་གནང་བ་དེ་ཚོ་དང་ད་ལམ་གྱི་གནད་དོན་སྐོར་འབྲེལ་བ་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་སྐོར་དང༌། ངོས་ནས་དབྱངས་སྐྱིད་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་དང༌། ལྷག་པར་དབྱངས་སྐྱིད་ཀྱི་པཱ་ལགས་ཐེངས་འགའ་ཤས་ཐུག་སྟེ་ང་ཚོ་ཕན་ཚུན་ངོ་ཤེས་ཡོད།

དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་བྱུང་བ་མ་གཏོགས། འབྲུག་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་དོན་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲེལ་བ་གཏན་ནས་མིན་པའི་སྐོར་འབྲུག་གཞུང་ནས་འདི་སྐོར་རྩད་གཅོད་མཐིལ་ཕྱིན་པ་ཞིག་གནང་ན། རིམ་པས་འབྲུག་གཞུང་དགོངས་པ་དྭངས་པའི་མཐའ་གསལ་ཡོང་གི་རེད། ད་ཕན་ལ་རྒྱལ་པོ་སྐུ་ངོ་མ་མཇལ་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་གོ་སྐབས་མ་བྱུང་བ་རེད། རིང་མིན་རྒྱལ་པོ་ངོ་མ་རང་མཇལ་ཏེ་བཀའ་མོལ་ཞུ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་བྱ་སྙིང་པོ་དེ་འདྲ་ཞིག་བཀོད་དེ་ཕྱག་བྲིས་ཕུལ་བ་ཡིན།

གསང་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནས་བོད་སྤྱི་དོན་གྱི་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ལྷག་དོན་བོད་ནང་འགྲོ་རྒྱུའི་ལས་འགན་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ལུས་སྲོག་བློས་བཏང་གིས་འགྲོ་གི་ཡོད་སྟབས། ང་ཚོས་འདི་གར་གདན་སྟེང་ནས་བརྒྱ་བཤད་སྟོང་བཤད་བྱས་པ་ལས། བོད་ནང་འགྲོ་མཁན་དེ་ཚོ་རྩ་བ་ཆེ་གི་རེད། ངོས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་འདི་འདྲ་ཡིན། འདི་འདྲ་ཡིན་ཞེས་ཁྱེད་རང་ཚོར་ཞུས་པ་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོའི་བསམ་འཆར་ག་རེ་འདུག (མཚམས་འདིར་མདོ་སྟོད་སྤྱི་འཐུས་འཇུ་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་ནས། ད་ལྟ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་གང་གནང་ལྷག་ཞུ་རྒྱུ་མེད་ཀྱང༌། འབྲེལ་ཡོད་དོན་ཚན་གཅིག་ཞུས་འཐུས་ཞེས་བསམ་འཆར་སྙན་སེང་ཞུས་པར་)

དེ་དངོས་གནས་རེད། ང་ཚོ་སྒྲིག་འཛུགས་ཡས་མས་འབྲེལ་བ་དམ་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། གལ་ཆེའི་སྐབས་སུ་གོ་བསྡུར་ཡང་ཡང་བྱེད་རྒྱུ་མ་ལྡང་པའི་སྐྱོན་ཡོང་གི་འདུག དེ་ཚོའི་གྲས་སྐབས་འཕྲལ་ཐད་ཀ་ཐད་ཀར་བྱེད་རྒྱུ་རེད། ལས་དོན་ཁ་ཤས་མི་ཕན་ཚུན་ངོ་ཤེས་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ལས་ཀ་བྱེད་དགོས་པའང་ཡོང་གི་རེད། ཡིད་ཆེས་ཟེར་བ་དེ་ཉི་མ་གཅིག་ལ་ཡོང་ཐུབ་རྒྱུ་མིན་སྟབས། རིམ་པས་ངང་བསྲིངས་ཏེ་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཡང་ཡོང་གི་རེད། ཐུབ་བསྟན་གྱི་བསམ་འཆར་དེའི་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་དང༌། ལས་ཀ་བྱེད་མུས་ལྟ་བུ་རེད།

ང་ཚོས་འདི་གར་ལས་ཀ་བྱེད་པ་འདི་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་འདོད་བབས་དང་བསྟུན་ཏེ་བྱེད་དགོས་པར་བརྟེན། བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་འདོད་པ་ཇི་ཡོད་ང་ཚོས་དུས་ཐོག་ལ་ཤེས་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་སྒྲུབ་ཐབས་དང༌། དེ་བཞིན་ང་རང་ཚོའི་གནས་ཚུལ་དངོས་ཡོད་རྣམས་བོད་ནང་དུ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཐབས་དེ་གཉིས་ཐོག་ད་དུང་འབད་བརྩོན་ཤུགས་བསྐྱེད་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག (མཚམས་འདིར། ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་པས་བསམ་འཆར་སྙན་སེང་ཞུས།) ང་རང་ཚོ་ནང་ཁུལ་ལ་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ཡོད་ལ། ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོས་དོ་ཁུར་བྱས་ཏེ་འབོད་སྐུལ་བྱས་པ་ཡག་པོ་རེད། དོན་ཐོག་སྨན་པའི་ཐབས་ཤེས་དང་འབོད་སྐུལ་བྱེད་དགོས་པ་མ་གཏོགས། ནང་ཁུལ་ཁྲ་གེ་ཁྲོག་གེ་ཆགས་རྒྱུའི་རྐྱེན་རྩར་ཕྱིན་ན་མི་འགྲིགས། (མཚམས་འདིར་དབུས་གཙང་སྤྱི་འཐུས་རི་ཁ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་དང༌། དཔལ་འབྱོར་དྲུང་ཆེ་ཉི་མ་བཟང་པོ་གཉིས་ནས་སོ་སོའི་ལྟ་ཚུལ་མཐོང་ཕྱོགས་འཆར་སྒོའི་བསམ་འཆར་སྙན་སེང་རིམ་བཞིན་ཞུས།)

ང་ཚོ་ནང་ཁུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཕྲན་བུ་དྲག་ཏུ་ཕྱིན་ཡོད་ཀྱང༌། གཞི་རྩ་མི་རང་གི་ཆོས་ཉིད་དང༌། གཤིས་ཀ་མིན་བསམ། དེ་ང་རང་ཚོ་བོད་རིགས་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར། གཞན་དག་ལ་ཡང་གནས་སྟངས་འདྲ་མཚུངས་གཅིག་གྱུར་ཡོད། རྐྱེན་དང་འཕྲད་ན་སྐྱེ་ཆོག་ཆོག་ལྟ་བུ་ཡོད། ང་རང་ཚོའི་སྒྲུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་མཐུན་བསྒྲིལ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བརྒྱ་སྟོང་བཤད་པ་ལས། འགལ་ཕྱོགས་མཐུན་བསྒྲིལ་ལ་གནོད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡོད་རིགས་ལ་བག་ཟོན་བྱས་ན་ཐབས་ཤེས་ཟབ་ཤོས་མིན་ནམ་བསམ་གྱི་འདུག

དེ་སྔོན་ངོས་རང་གི་བསམ་བློའི་ནང༌། བསམ་ཕོད་པ། ཤོད་ཕོད་པ། བྱེད་ཕོད་པ་ཟེར་བ་དེ་ཡག་པོ་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད། དེ་རྗེས་དགའ་བྲང་དང་དེ་སྐོར་སྐད་ཆ་བྱུང་སྟབས། དགའ་བྲང་གིས་དེ་ཡག་པོ་ཡིན་ན་ཡང༌། ཕན་དང་མི་ཕན་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་ཟེར་བྱུང༌། དེ་དངོས་གནས་རེད། ཡང་བསམ་བློ་གང་ཡང་འཁོར་མ་ཐུབ་པར་སྤོབས་པ་ཞུམ་ནས་བསྡད། གལ་སྲིད། བསམ་བློ་འཁོར་ནའང་ཁ་ནས་བཤད་འདོན་མ་ནུས་པར་སྡུག་སྒོམ་བརྒྱབ་སྟེ་མཐའ་གཅིག་ལ་ལྷུང་སྟེ་བསྡད་ན་སྐྱོན་ཆེན་པོ་རེད། དེས་ཡར་རྒྱས་རྩ་བ་ནས་འགྲོ་མི་ཐུབ།

དཔེར་ན། མིའི་རིགས་ལ་གསར་གཏོད་བྱེད་རྒྱུའི་བསམ་བློ་དང་ནུས་པ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པ་རེད། ཤིང་སྣ་དང༌། མེ་ཏོག་གི་རིགས་ལ་གསར་གཏོད་བྱེད་པའི་བསམ་བློ་མེད་པའི་དབང་གིས་བསྐལ་པ་ཆགས་ནས་ད་ལྟ་བར་ཡར་རྒྱས་གང་ཡང་ཕྱིན་མེད།

དེ་བཞིན་ང་རང་ཚོས་གསར་གཏོད་བྱེད་པའི་བསམ་བློ་གང་ཡང་མ་བཏང་བར། རྙིང་པ་ཁོ་ནར་ཞེན་ནས་བསྡད་པས་ག་ལ་འགྲིགས། ཡང་དོན་ཕན་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་བསམ་ཕོད་དྲགས་པ་དང༌། ཤོད་ཕོད་དྲགས་པ། བྱེད་ཕོད་དྲགས་པའི་མཐའ་ལ་ལྷུང་ན་ཡང་མི་འགྲིགས། དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟར། ལས་ཀ་གང་ཡང་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་པ་དགོས། ཁ་སང་སྤྱི་འཐུས་ཚོ་ཐུག་དུས་ལྷིང་པོ་འདུག་པས་དགའ་པོ་བྱུང༌། ང་ཚོའི་བདེ་སྡུག་འབྲུག་གཞུང་ལ་ཞུ་དགོས་ཨེ་ཡོད། རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཞུ་ཨེ་དགོས། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་པའི་གནས་སྟངས་ནས་ཞུ་བ་མ་གཏོགས། ང་ཚོས་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོག་ནས་ཞུ་རྒྱུའི་སྤོབས་པ་དང༌། ནུས་པ་མེད། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ། ཉམ་ཆུང༌། འུ་ཐུག་པ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང༌། ཁོང་ཚོས་དེ་བཞིན་དགོངས་བཞེས་གནང་གི་ཡོད་པ་མ་རེད།

འོན་ཀྱང༌། འདི་ནི་དེང་སང་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་འདྲ་ཞིག་རང་རེད། འབྲུག་དང༌། བལ་ཡུལ་ནང་གི་གནས་ཚུལ་འདི་ཚོར་སེམས་ཁྲལ་དེ་ཙམ་མི་འདུག ང་ཚོ་ཐུབ་ཚོད་ཁུར་མཁན་གྱིས་འཁུར་རྒྱུ་རེད། དཔེར་ན། ཟླ་བ་ནོར་བུའི་གླེང་བརྗོད་མཇུག་ཏུ་བྲིས་འདུག ཕ་རོལ་པོ་དེ་རྒྱལ་པོ། དེ་ཡང་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒང་ལ་ཡོད་མཁན། ཚུ་རོལ་དེ་བཙན་བྱོལ་བ། རྒྱབ་སྐྱོར་གང་ཡང་མེད་མཁན་ཞིག་དང་ཐུག་པར་བརྟེན། གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་གསལ་བ་དེ་དངོས་གནས་རེད། ང་རང་ཚོའི་ངོས་ནས་འགྲམ་པ་ས་ཕབ་ཐོག་ནས་གང་ཡོང་ཅི་ཡོང་ཐབས་ཤེས་བྱས། ང་རང་ཚོས་བྱས་ནས་མ་འགྲུབ་ན་བྱེད་ཐབས་མི་འདུག འདིས་རྐྱེན་པས་ང་རང་ཚོ་ནང་ཁུལ་མི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་དུ་ཕྱིན་ན་དགོས་པ་མི་འདུག

སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནང་སྐད་ཆ་གང་བྱུང་བ་ལམ་སང་ཕྱི་ལོགས་སུ་གྱར་བའི་བཟོ་ལྟ་བུ་དེ་འདྲ་བྱས་ན་མི་འགྲིགས། གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས། ངོས་ནས་དེ་རིང་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཏེ་བཤད་པའི་སྐད་ཆ་ཕྱི་ལོགས་སུ་བཤད་དགོས་ངེས་དེ་གནས་ཚུལ་ཁག་ཁག་རེད་མ་གཏོགས། དེ་མིན་ཤོད་མི་དགོས། ངོས་ཀྱི་བསམ་འཆར་བཞིན་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ཚོགས་པར་ཡི་གེ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་མ་གཏོགས། དེ་བྱིངས་གཞན་དག་གནས་སྐབས་བཞག་ན་འགྲིགས་པ་འདུག་གམ། མོས་མཐུན་ཡོད་དམ། ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང་བར། ཚང་མས་ཡོད་ཅེས་སྙན་སེང་ཞུས། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས། ཞེས་སྩལ།

གློ་སྨོན་ཐང་གི་དཀའ་རྙོག་སྐོར་བཀའ་ཤག་ལྷན་རྒྱས་བཀའ་བསྡུར་གནང་བའི་ཚིག་ཐོ།

༡༽ཉེ་ཆར་བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན་ནས་བལ་གཞུང་ལ་དོན་ཚན་ ༡༡ དང༌། དོན་ཚན་ ༡༠ འཁོད་པའི་ཤོག་ལྷེ་སྔ་རྗེས་ཕུལ་གསལ་ལྟར། བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན་གློ་ཁུལ་དུ་ངེས་ཕེབས་དགོས་མིན་དང༌། བཀའ་མོལ་གནང་ཕྱོགས་སྐོར་བཞུགས་སྒར་དུ་ངོ་ཕེབས་ཀྱིས་བསྐྱར་དུ་བཀའ་བསྡུར་གནང་རྒྱུ།

༢༽གློའི་འགོ་དམག་ནས་ད་ཆ་གནས་ཚུལ་གང་ལ་གཞིགས་ཀྱང་བལ་གཞུང་གི་བཀའ་དོན་ལྟར་གོ་ལག་དང་རླུང་འཕྲིན་སོགས་རྩིས་འབུལ་ཞུ་རྒྱུས་མཚོན་ཁས་ལེན་བྱས་ན་རྒྱུ་མཚན་མང་པོའི་ཐོག་ནས་ཁེ་ཕན་ཆེ་ཤོས་མཐོང་བ་ལྟར་འགོ་དམངས་བློ་མཐུན་གྱིས་ཁས་ལེན་བྱས་ན་ཡག་ཤོས་རེད།

༣༽གལ་ཏེ་གོ་ལག་རྩིས་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུར་ས་གནས་སུ་བློ་མཐུན་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། བལ་གཞུང་དམག་ལ་ཁ་གཏད་དེ་མེ་མདའ་རྒྱག་པ་ལས་དམིགས་ཡུལ་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁེལ་བའི་གོ་ལག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བོད་ནང་འཛུལ་ཏེ་འཛིངས་བྲོས་གང་ཐུབ་ཀྱིས་མཐའ་མ་བོད་ཀྱི་སྐྱབས་བཅོལ་པ་གསར་པའི་རྣམ་པ་ཐོན་པའི་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཉེ་མཚམས་གང་འོས་སུ་འཛུལ་ཞུགས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ།

༤༽བོད་ནང་འཛུལ་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་བྱུང་ཚེ་ང་ཚོའི་གོ་ལག་རྣམས་ཀྱིས་བལ་གཞུང་ལ་ཚུར་རྒོལ་རྩ་བ་ནས་ནུས་ཐབས་མེད་པར་བརྟེན། ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁེལ་བའི་ཆེད་དུ་བོད་ཀྱི་ནང་ལ་མ་འཛུལ་མཐུ་མེད་བྱུང་སོང་ཞེས་བལ་གཞུང་ལ་ཡིག་ཐོག་ནས་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཕུལ་ན་འཕྲལ་ཕུགས་གང་ཅིའི་ཕན་ཐོགས་ཤིག་ཡོང་གནས་བཅས་ཀྱི་བཀའ་སྡུར་བྱུང་བའི་ཚིག་ཐོ། བཀའ་ཤག་ནས་ ༧༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༦ ལ། ཞེས་གསལ།

29 སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ། དེབ་གསུམ་པ། ཤོག་གྲངས་ ༦༩ ནས་ ༨༢ བར་གསལ།

ཚིག་འགྲེལ།

བློ་གསར་བ་སོགས་མཛད་རྣམ་འདི་ཀློག་པ་པོ་ཕྱི་བོད་ཐ་སྙད་གསར་རྙིང་གི་དངོས་དོན་ཤེས་རྒྱ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བའི་ཆེད་དུ། སྤྱིར་བཏང་ཡོངས་གྲགས་མིན་པ་དང༌། ཚིག་མཛོད་ཆེ་ཆུང་ཁག་ནང་མ་གསལ་བའམ། གསལ་ཡང་ཚིག་དོན་འགྲེལ་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ། དག་ཆ་འདྲ་མིན་བཅས་པར་དམིགས་བསལ་འགྲེལ་བཤད་དགོས་རིགས་ཟུར་བཏོན་འདི་གཤམ་ཀ་སྡེའི་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། མཁྱེན་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚིག་འགྲེལ་འདི་དག་ལ་དཔྱད་ཞིབ་གནང་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཁུངས་དག་དར་ཁྱབ་སླད་དུ་སྐྱོན་སེལ་དགོངས་འཆར་གསལ་པོར་སྩོལ་བའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

ཀ་དར་སྒྲོག མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་སྟེ་གྲོལ་ཁར་རྟེན་འབྲེལ་སླད་ཚོམས་ཆེན་གྱི་ཀ་རིང་མདུན་མ་གཉིས་རེ་རེར་དར་དཀར་ཨ་ཤེ་རེ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོགས་པ་ལ་ཟེར་ཞིང༌། ཀ་བ་ཕྲ་བའི་རིགས་ལ་ཀ་དར་བཅིངས་ཞེས་འབྲི་དགོས།

བཀར་ཡོང་བོགས་གསུམ། བཀར་འཇུག ཡོང་བཞེས། བོགས་མ་བསྡུ་མཁན།

ཀེར་ལེབ་སྒུར་གསུམ། མི། ས། ཕྱུགས།

བཀའ་བློན་བླ་མ། སེར་མོ་བའི་བཀའ་བློན།

དཀར་སྤྲོ། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་མར་ཁུ་དང་སྣུམ་ལ་བསྲེགས་པའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཞེ་ས།

བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང༌། བཀའ་ཤག་ཅི་རིགས་ནས་བཀའ་ཁྱབ་གནང་དགོས་རིགས་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་དང༌། སྣེ་མགྲོན། བཀའ་མགྲོན་བཅས་ཁུངས་སོ་སོ་བརྒྱུད་དེ་ཡིག་ཐོག་དང༌། ངག་ཐོག་ཇི་འོས་སྐབས་བསྟུན་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ་བ་དེ་ལ་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ་ཟེར།

བཀའ་ཐམ་བདེ་སྐྱིད་མ། ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་བསྐྱར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་སྐབས་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་ཐམ་ག་ཞལ་རིས་སུ་ཧོར་ཡིག་‘བདེ་སྐྱིད’ཅེས་འཁོད་པ་དེ་ཡིན།

བཀའི་གུང་བློན། བཀའ་བློན་ལ་གོ་དགོས།

སྐུ་རྒྱབ་སློང་ཁྲ། བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་གི་རྒྱབ་བསྙེས།

བཀྱེ་ཆོག་ཞུས། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་དཀར་སྤྲོ་དང༌། ཤིང་འབྲས་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུད་དེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་བ་དང༌། དེ་ནས་མཛད་སྒོར་བཅར་བ་གོང་རིམ་ལ་འབུལ་འགྲེམས་ཞུ་བ། དེ་མིན་ཡོངས་རྫོགས་མི་དམངས་ལ་སྟོན་ཆེན་བཤམས་ཆོག་པ་ཞེས་ྋསྙན་གསན་ཞུས་པའི་དོན།

ཀྲད་བཀྲོན། གཞུའི་འཐེན་སྐུད།

བཀྲུ་བྱབས། བྱབས་ཁྲུས་དང་དོན་གཅིག

བསྐྲུ་བ། ཟས་སློང་བའི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཡར། ཁ་ཤས་ཀྱི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཤའི་གཤག་དེར། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང༌། ལྷ་ས་ཁུལ་གཞུང་སྒེར་ཆོས་བཅས་ཀྱི་ཁང་ཁུངས་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཁོངས་ནས་སྒེར་པ་ཁྱིམ་ཚང་ཁག་གཅིག་ལ་ས་ཞིང་ཡང་ཡོད་འདུག་ཅིང༌། དེ་དག་གིས་རང་རང་གི་ས་རྟེན་ལ་འཁྲི་བའི་རྟ་འུལ་དང༌། ཁལ་མ་གཏོང་བ་སོགས་གཞུང་ཁྲལ་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་དུད་ཚང་དེ་རྣམས་ལ་ནང་གསེས་ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཐོགས་འདུག

ཁད་ཆུད། ས་ཁད་རྒྱང་ཐག་རིང་ལ། ལམ་ཀྱོག་ཏུ་ཆུད་པ།

ཁོག་བརླམས། ཆོས་སྐྱོང་གི་སྐུ་རྟེན་ནམ། ལྷ་པའི་ཁོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་པ་ཞུགས་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲི་དར་སྒྲོན། མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་འཕྲལ་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲི་ལས་མ་བཞེངས་ཙམ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་སླད་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་སྟེང་མཇལ་དར་ཨ་ཤེ་ཕྲེད་དུ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོན་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲུང་ཞུ་མ། ཆང་འདྲེན་མ།

ཁྲོམ་ཆོས། ཁྲོམ་ཚོགས་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་པོ་འདུས་ཚོགས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

གུ་ཤའི་ཨ་ཁྲབ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

གོས་ཆེན་གྱི་གྷན་སྦྱར། འདི་ནི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པས་མཆོད་བཞེས་ཀྱི་སྐུ་བེར་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཞིག

གྲུ་སུག་བྱས། སྐབས་འདིར་གྲུ་ནི། ལག་ངར་བསྐུམས་པའི་ཟུར་ཐོན་ཚིགས་རྡོག་གྲུ་མོ་ལ་ཟེར་བ་དང༌། གྲུ་མོའི་ཟུར་དེ་རང་གི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་ཡོད་པར་བསྣུན་པའམ། བཙུགས་པ་ལ་གྲུ་སུག་བྱས་ཟེར།

གླིང་མེ། དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་དང་འདྲ་བར། དགོན་པ་རི་ཁྲོད་ཁག་ལ་སོགས་པའི་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཐོག་ཁའི་སྟེང་དང༌། སྒེའུ་ཁུང་གི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མཆོད་མེ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་སྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་འབུལ་བ་ལ་ཟེར།

མགོ་དང་འགོ འཇུག་ཡུལ་མི་འདྲ་བ་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་ཅིང༌། འདིར་ནི་ལུས་ཀྱི་མགོ་མཇུག་མ་མགོ་དང༌། བྱ་བའི་འགོ་མཇུག་འ་འགོ་ཡིན། ཞེས་པ་སྟེ། དཔེ་བརྗོད་དུ་ ‘‘མགོ་ཆེན་མགོ་སྐོར་ཐེབས་ནས་མགོ་བོ་ན། ལས་འགོ་འཛུགས་སྐབས་འགོ་ཁྲིད་གྲལ་འགོར་འཁོད།’’ ཅེས་པ་འདི་ལྟའི་སྔོན་འཇུག་འདྲ་མིན་འཇུག་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྩ་བཟུང་གཅིག་གྱུར་འབྲི་སྤྱོད་བྱས་ཡོད།

གོ་དྲུང༌། དྲུང་ཡིག གོར་ཁའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་དྲུང་ཡིག

མགྲོན་ཚབ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོའི་ལས་ཚབ་རྩེ་མགྲོན་ལ་ཟེར།

འགག་དེབ། རྩེ་འགག་ཏུ་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་པ་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་མཛད་དེབ་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་དེབ་ཆེན་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་བསྡུས་མིང་ཡིན།

མགོ་མཆན་ཐམ་འབྱར། ཆོག་མཆན་གནང་བ་ཞིག

རྒྱ་རྡོའི་སྒྲོམ་སྐྱོར། རྒྱ་ཕྲ་ལྟ་བུ།

རྒྱན་བཞི་མཚལ་ཀའི་ཡོལ་བ། གྱང་ལ་འགེལ་བྱེད་གོས་ཆེན་རྒྱན་བཞིའི་ཡོལ་བ།

གྱ་རི་གྱུ་རི། བརྟན་པོ་མེད་པའི་དོན།

རྒྱ་གར། མིང་ཚིག་འདིའི་རྩ་བའི་དག་ཆ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལ་འགྲེལ་བཤད་འདི་ལྟར་ཡོད། སྔར་བོད་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་ལ་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་བྱུང་སྐབས། གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ལྷོ་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱྃ་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་དཀྃར་པོ་གྱོན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་བ་’ ཞེས་འབོད་ པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

‘རྒྱ་དཀར་’ ཞེས་ངག་ནས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལ་ (རྒྱ་གར་) ཞེས་རང་བཞིན་གྱིས་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་བོད་སྐད་ནང་ཚིག་འབྲུ་གཉིས་བསྡེབས་པའི་མིང་དང༌། ཚིག་གང་རུང་གི་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་དང༌། ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་ མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་ཡིན་ཚེ། ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། སྐད་ཆ་ཤོད་སྐབས་ ‘འབྲས་དཀར་’ལ་ (འབྲས་གར་) དང༌། ‘འགྲོ་སྟངས་’ ལ་ (འགྲོ་སྡངས་) ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་བཞིན་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་མཐོ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མཐོ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ‘དབྱར་ག་’ ལ་ (དབྱར་ཀ་) ཟེར་བ་དང༌། དེ་བཞིན་ ‘རྒྱུན་གཏན་’ལ་ངག་ནས་ (རྒྱུན་གདན་) ཞེས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མ་‘གཏན་’གྱི་སྒྲ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་ཞིང༌། དེ་ལས་‘རྒྱུན་ལྡན་’ཞེས་པའི་དག་ཆ་སྣ་སྒྲ་ཅན་ལ་འགྱུར་བའང་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། འདི་རིགས་ནི། སྐད་རིགས་ཚང་མའི་རང་བཞིན་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་གཅིག་གྱུར་ཅིག་ཡིན་སྐོར་འཕྲུལ་སྤྱད་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟག་ཞིབ་བྱས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་གནས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སྒྲ་འགྱུར་རིག་པར་དཔྱད་ན་དངོས་དོན་གསལ་བར་ རྟོགས་ཐུབ།

རྒྱ་སེའི་གཟར་ཆེན་གཟར་ཆུང༌། རྟ་སྒའི་འོག་ཏུ་འདིང་རྒྱུའི་གོས་ཆེན་གྱི་གདན་ཞིག

རྒྱ་ནག འདི་ལའང་རྒྱ་དཀར་དང་འདྲ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ཡོད། དེ་ནི་གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ཤར་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱྃ་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་ནྃག་པོ་གྱོན་པས་ན། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་ནག’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་ནག་པ་’ ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

རྒྱ་འདྲེ་བརྒྱབ། ཚིག་འདི་ནི་ཕལ་སྐད་དུ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ་བརྒྱབ་’ ཟེར་བ་དེ་ཡིན། ཚིག་འདིར་ཁ་རྩོད་བརྒྱབ་པ་དང༌། རྒྱག་རེས་བརྒྱབ་པའམ། གཞུ་རེས་བཏང་བ་གཉིས་ཀའི་གོ་དོན་ཡོད། རྒྱ་འདྲེ་ལ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ’ ཟེར་བ་ནི། དགྲ་འདུལ་ལ་ ‘དགྲམ་འདུལ་’ ཟེར་བའི་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་དང་འདྲ་བ་ཡིན།

སྔར་སྲོལ་སྦད་རྒྱང་བཤད་པ། གཟིམ་ཆུང་དམག་མིའི་དམག་རྩལ་དང་དམག་གཞས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས།

ཅ་འགྲོས་ཅ་འགྲོས། འདི་ནི་ཚིག་རིས་ལྟར་རིམ་བཞིན་གྱི་དོན།

ཆབ་བདག་མ་གཉིས། གདན་ས་ཁག་གི་ལས་སྣེ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག

ཆིབས་བསྟར། རྟ་བཞོན་པ་མང་པོ་བསྟར་བསྒྲིགས་པའི་ཞེ་ས་ཡིན།

ཆིབས་རགས་དང་ཆིབས་ཧྲག ཆིབས་རགས་ནི། ཆིབས་བསྟར་གྱི་རིམ་པ་མ་འཁྲུགས་པར། ཆུ་རགས་ཀྱི་རྡོ་བསྟར་ཇི་བཞིན་གྲལ་བསྟར་འགྲིཊ་པོར་བསྒྲིགས་པ་དེ་ལ་ཟེར། ཆིབས་ཧྲག་ནི། ཆིབས་རྟ་ཤེད་ལྡན་ཞེ་གཅིག་བཅིབས་པའམ། བཞོན་པའི་རྟ་པ་མང་པོ་ཞིག་སྟེ། དེ་རྣམས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྔ་རྟིང་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་མ་དགོས་པར། གཉིས་གསུམ་མམ། འགའ་ཤས་མཉམ་སྐྱོད་དང༌། སྡེབ་སྐྱོད་བྱས་ ནའང་འགྲིགས། ཁ་རྒྱུན་དུ་རྟ་ཧྲག་མི་ཧྲག་ཟེར་བ་དེ་ཡིན།

འཇུ་ལང༌། སོག་པོའི་དམག་དཔོན་ཞིག་གི་གནས་བབས་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་པའམ། ཚབ་བྱེད་ཀྱི་མི་སྣ།

འཇུ་ཐ། མདོའི་རྣམ་གྲངས་སམ་མིང༌།

ལྗགས་རྒྱངས། གཞས་གདངས་ཀྱི་མིང་དམག་གཞས།

མཆོང་དམར། མཆོང་ཞེས་པའི་རྡོ་རིགས་ཁ་དོག་དམར་ཤས་ཆེ་བ་ཞིག་འཇོག་བཟོ། རྗེས་འབྲས་སམ། ལྟ་བཟོ།

སྙན་གསན་ཞུས། སྙན་དུ་གསན་པར་གསོལ་བའི་དོན་གང་ཞིག་ཡིག་ངག་ཅི་རིགས་ནས་ཞུས་པ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། བར་ལམ་ཞིག་ནས་གཞུང་སྒེར་ཡིག་ཆ་ཁག་ནང༌། ‘སྙན་གསན་’ དང༌། ‘སྙན་གསང་’ ‘སྙན་སང’ ‘སྙན་གསེང༌།’ ‘སྙན་སེང༌།’ ཞེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་ལྔ་བྲིས་དང་འབྲི་བཞིན་དུ་མཆིས།

སྙེག་ལ་ཁད། སྙེག་ལ་ཉེ་བ། སྙེག་གྲབས།

གཏན་མེད་ཀྱི་གཏོང་བ། གཏན་མེད་ནི་སྒོ་གཏན་མེད་པ་སྟེ། སྒོ་དབྱེ་མི་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ། སྒོ་རྒྱབ་ལ་ཕྲེད་གཏན་ཟེར་བའི་ཤིང་གདུང་ཞིག་གིས་བཀག་སྟེ་སྒོ་བརྒྱབ་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར། མཛོད་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་སྟེ། དགོས་འདོད་ཀྱི་ཟས་ནོར་ཅི་ཡང་འཛད་མེད་མཆོད་སྦྱིན་དུ་གཏོང་བའི་དོན་ཡིན།

གཏན་ཞལ། ཁྱོ་ཤུག་གམ། བཟའ་ཚང་གི་ཞེ་ས་ཡིན། སྟེང་ཞལ་དང༌། སྟངས་དཔྱལ་ཞེས་ཀྱང་འབྲི་སྲོལ་སྣང༌།

རྟགས་ཐམ། ལས་ཁུངས་གང་ཞིག་མཚོན་པའི་དམ་ཕྲུག

སྟན་དམར། འགོ་སྣམ་མཚལ་ཀ་ཁ་གདན་རིང་པོའི་ཆ་ཚད་དང་མཚུངས་པར་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཧོར་ཇུས་དམར་པོས་བརྒྱན་པ། ནང་ཤ་གྲུའུ་ཙེ་མཚལ་སྨུག་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཟེར། དེ་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་གམ། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང་གིས་སྐུ་ཕྱག་འབུལ་གནང་སྐབས་སུ་གཙང་སྟན་གྱི་ཚུལ་དུ་འདིང་དགོས་པ་ཡིན།

ལྟག་མཚེར། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ཡིག་ཆའི་དཀར་ཆག་ལ་ གཟིགས།

སྟེགས་སྟན། སྟེང་དུ་གདན་ཆུང་བཏིང་བའི་རྐུབ་སྟེགས་ལ་ཟེར།

བསྟེན་སྐྱིལ། གང་ཞིག་གིས་རང་གི་དགོས་དོན་ཆེད་དུ་མི་གཞན་དག་གམ། རྟ་ཟོག་སེམས་ཅན་ཅི་རིགས་འཇམ་རྩུབ་ཐབས་མཁས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟེན་ཉར་བཀག་བསྐྱིལ་བྱས་པ།

ཐོན་ཐི་ཚོན་ཁྲའི་ཞྭ་མོ་སྒ་སྦུབ་རྒྱབ་འཇར་ཅན། རྩེ་དྲུང་ཚོས་དགུན་ཁ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་གྱོན་བྱེད་ཞྭ་མོ་ཞིག

མཐར་ཐོན་ཐི་མཚལ་སེར་གྱི་ཁ་གོས། གོས་ཆེན་གྱི་རིགས་ཤིག

ཐོལ་བྱུང༌། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ།

ཐེ་ཇི་འོ་ཆུ་སྡེ་དཔོན་དགའ་བཞི་བ། སོག་སྐད་ཀྱི་ཆེ་བསྟོད་ཅིག

དག་པ་ཤེལ་རི། བོད་དབུས་ཙ་རིའི་ནང་བདེ་མཆོག་གི་ཕོ་བྲང་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་གནས་ཆེན་གངས་རི་ཞིག

དར་སང༌། དར་གོས་སྲབ་མོ་སང་རས་འདྲ་བ།

དོན་མཐུན། མངོན་བརྗོད་དུ་གསལ་བ་ལྟར། འདིར་ཡང་ཚོང་པའི་མིང་ཡིན་ཏཻ། མཐའ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནས་ནོར་བུ་ལོན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ། གྲུ་ཆེན་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་ཞུགས་ཚོང་པ་ཇི་ཡོད་ཀྱིས་ཐབས་བྱུས་ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་ཁུར་མཉམ་ལེན་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཇི་བཞིན་ཞེས་དཔེ་མཚོན་དུ་འབྲི་ བརྗོད་བྱེད་སྲོལ་ཡོད།

དྲི་རྟོག དྲི་བ་བཀོན་པ་དང་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པ།

དྲུང་འཁོར། ཤོད་དྲུང་དང་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན།

དྲུང་ཇ་ཚོགས། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་སོགས་དགོན་ཁག་ནས་དགེ་འདུན་པ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ཞིག་གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་རྣམས་དང་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་དང༌། རྫོང་གཞིས་ཁག་བཅས་པར་གཞུང་དོན་ལས་ཁུར་མཉམ་ལེན་ཞུ་བའི་ལམ་སྲོལ་གསར་གཏོད་བསྐྱངས། དུས་དེ་ནས་བཟུང་ལྷ་སར་གནས་འཁོད་གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཉིན་རེ་འཆར་ཅན་ཞོགས་པ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ཉེ་དྲུང་ངམ། ཉེ་འབྲེལ་ཚོམས་ཆེན་གྱི་མདོ་སྦུག་ཏུ་ཚོགས་ཚུགས་ཐོག རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་ཚོགས་ཞུགས་ཡོངས་ལ་གསོལ་ཇ་བཏེགས། ཚོགས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་གྱི་རིང་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁ་སྩལ་དགོས་རིགས་དང༌། བཀའ་འབྲེལ་གཞུང་གི་ལས་དོན་དང༌། གཞུང་ཞབས་ཀྱི་ལས་ཁུར་བསྐོ་གཞག་སོགས་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ཚོགས་ (དྲུང་ཇ་) གྲོལ་རྗེས་རང་རང་གི་ལས་ཁུངས་སོ་སོར་ཉིན་རེའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བར་བསྐྱོད་དགོས་པ་བཅས་སོ།།

དྲུང་ན་སྤྱོད་པ། ཉེ་འཁོར་དུ་ལས་སུ་གཞུག་བཞིན་གནས་པ་དག་ལ་ཟེར་ཡང༌། སྐབས་འདིར་གཞུང་སའི་དྲུང་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་དེ་གཞུང་ཞབས་སམ། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་དག་ལ་གོ་དགོས་པ་ཡིན།

དྲུང་མདའ། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། མདའ་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རྩིས། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། རྩིས་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ། སེར་མོ་བའམ་རྩེ་དྲུང་དང༌། སྐྱ་བོའམ་ཤོད་དྲུང་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

དྲེལ་བྱམས། དྲེལ་སྔ་རྗེས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཁུར་བའི་འགྱོགས་བྱམས་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་ཟེར།

ཌག་ཁང༌། ཚིག་འདི་ཧིན་རྡུའི་ཡིག་ཐོག་ ‘ཌག་ཁ་ན་’ ཞེས་པ་ལས་བྱུང་ཞིང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མའི་རྣམ་ཐར་བོད་དཔར་ནང་འཁོད་པ་སོར་བཞག

ཌན་ཌི། འགྱོགས་བྱམས་དང་འདྲ་བ། ནང་དུ་སྟེགས་བུ་གདན་བཅས་ཀྱི་གཞོགས་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་རྒྱུག་པ་རིང་པོ་རེ་རང་སྦྱར་དུ་ཡོད་པ། དེའི་རྒྱབ་མདུན་སོ་སོ་ནས་མི་གཅིག་རེས་སམ། གཉིས་རེས་དཔུང་ པ་སྒྲེང་བའི་སྟེང་དུ་འཁུར་དགོས་པ་དེ་ལ་ཟེར། འདི་ནི་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་དར་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག འདི་ལ་ ‘སྒྲེང་ཁྲི་’ དང༌། ཞེ་སར་ ‘ཕེབས་ཁྲི་’ ཞེས་བྲིས་པའང་འདུག

གདུང་ཆོག བླ་མ་ཞིང་གཤེགས་ཀྱི་སྐུ་གདུང་བཀྲུས་ཏེ་དེ་ལ་ན་བཟའ་དང༌། དབང་ཆས་བསྒྲོན་ནས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཐོག དེའི་མདུན་དུ་བླ་མ་དགེ་འདུན་དང༌། བཙུན་མ་ལ་སོགས་པས་ཡི་དམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་བདག་འཇུག་ཆོ་ག་འདོན་པ་ལ་ཟེར།

བདེ་སྟན། འབོལ་གདན་སྲབ་མོ་འདྲ་བའི་བཞུགས་གདན་གྲུ་བཞི།

དཱ་ཁུ་རལ། ཕྱི་སོག་གམ། མོང་གོལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་སའི་མིང་རྙིང་པ་ཡིན་ཞིང༌། དེང་སང་ཨུ་ལན་བྷ་ཀྲོར་ཟེར།

དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས། དབྱིན་ཚིག་ (Paragraph) ཟེར་བ་དང་དོན་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ཡིག་གཞུང་གཅིག་གི་ནང་བརྗོད་གཞི་དོན་དག་འདྲ་མིན་ཡོད་རིགས་མངོན་གསལ་དོད་པོར་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཆེད། དེ་རིགས་དུམ་མཚམས་ཟུར་དབྱེ་ཡིག་འཕྲེང་གཅིག་གཉིས་འོག་ཏུ་ཕབ་པ་ལ་ ‘འཕྲེང་འབེབས་’ སམ། ‘འབེབས་’ ཡང་ཟེར་བ་ཡིན། དཔེར་ན་ ྋསྙན་ཞུ་སོགས་སུ་ྋཞབས་དྲུང་དུ་ཞེས་བྲིས། དེ་ནས་ ‘འཕྲེང་འབེབས་’ ཡིག་འཕྲེང་ཇི་འོས་བཞག་སྟེ། གུས་པས་ཞེས་འབྲི་བ་ལྟར་ཡིན་ནོ།།

ལྡང་དང་འདང༌། ལྡང་ནི། ཡར་ལང་བ་དང༌། འབོར་ཚད་ལོངས་པ་གཉིས་ཀར་འཇུག་པ་འདི་རང་དག་པར་ངེས། དགོས་མཁོ་ལྡང་དང་ལྡང་མིན་ལ་འདང་དང༌། འདེང་འབྲི་བ་ནི། མ་དག་རྒྱུན་འཇགས་སུ་སོང་བར་མངོན།

ན་བཟའ་སྐུ་བེར། ཟླ་གམ་དང་འདྲ་མཚུངས་གོས་བེར་ཡང་ཟེར།

ནང་མ་མཁན་སྡེ། སེར་མོའི་གོ་གནས།

ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། སྐུ་བཅར་ནང་མའི་གྲས་མཁན་ཆེ་དང་མཁན་ཆུང༌།

ནས། དུས་རབས་ ༡༧ དང་ ༡༨ ནང༌། བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་‘སྐུ་ ཞབས’ཞེས་པ་དང་དོན་མཚུངས་ཞེ་སའི་ཚིག་ཏུ་སྣང༌། དཔེར་ན། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༠༡ ནང་‘སྟར་སྡོང་ནས་ ཀྱིས’ཞེས་པ་དེ་ནི། སྐུ་ཞབས་སྟར་སྡོང་བས་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན།

རྣམ་རྒྱུ་སྤྱན་སྦུག སྣམ་བུ་ཐིག་མའི་གྲས།

སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ་བ། གྲོང་སྡེ་ཞིག་གི་ལྷ་མོ་ཟློས་གར།

གནམ་བྲོ་ཐག་རྩེད་པ། རྩེད་རིགས་ཤིག

པ་པོ། བ་བོ། མ་མོ། འདི་དག་བདག་སྒྲར་སྦྱོར་ཚུལ་དངུལ་ཆུ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་བཞེད་པ་རྩ་བཟུང་ཐོག མིང་མཐའི་འཇུག་ཚུལ་ནི་དབྱངས་ཅན་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལས། ‘‘བདག་པོའི་སྒྲ་སྟེ་ག་ད་ན༌།། བ་མ་ས་དང་དྲག་མཐར་པ།། ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་ལ།། བདག་སྒྲ་ཡར་གྱུར་བ་དང་ནི།། ཆ་ལ་པ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ལེགས།། མིང་མཐའི་པ་བའང་ཕལ་ཆེར་འདྲ།’’ ཞེས་པ་ཇི་བཞིན་བཀོད་ཡོད། དཔེར་ན། ཟློས་གར་བ་དང༌། གར་པ་ལྟ་བུའོ།།

པུ་ཏི། བོད་ཡིག་ནང་གླེགས་བམ་ཞེས་པར་པུ་ཏི་དང༌། པོ་ཏི། པོད་ཅེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དག་གི་རྩ་བ་སཾསྐྲིཏའམ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་པུསྟིཀཿ ཞེས་པ་སྒྲ་ཟུར་ཆག་གི་འབྲི་ཚུལ་ཞིག་ཡིན། དཔའ་དམ་འུར་ཐུ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

དཔར། འདི་ནི་‘སྤར་’གྱི་ཡིག་གཟུགས་འགྱུར་བའི་འབྲི་སྲོལ་ཞིག་ཡིན། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གནའ་སྔ་མོའི་དབུ་ཅན་ཡིག་གཟུགས་ལ་སྤ་ཞེས་འབྲི་བ་འདིའི་རྩེག་པ་‘ས’ཡི་ཆ་ཤས་ཕྱི་མ་དོར་ཏེ། ངྤ་ ཞེས་འབྲི་བ་རིམ་པས་‘དཔ’ ལ་འགྱུར་བར་མངོན། དཔེར་ན། ‘འཇམ་དཔལ་’དེ་གནའ་ཡིག་ཏུ་ཐོག་མར་‘འཇམ་སྤལ་’ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་ནི། དུས་དེང་སང་གི་ལ་དྭགས་པའི་ངག་རྒྱུན་ལ་འཇམ་སཔལ་ཟེར་བ་དང༌། གནའ་བོའི་ཡིག་གཟུགས་ལ་དཔྱད་ནའང་གསལ་བར་ཤེས་ཐུབ། དཔྱད་ཚུལ་འདི་ནི་ཨ་མདོ་བ་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏས‘‘རིག་པས་དཔྱད་ན་ཆོས་ལུགས་མི་འགལ་’’ཞེས་གསུངས་པ་འདི་བདེན་པར་ངེས་ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཞིག་ཡིན།

དཔྱིད་ཆོས། བོད་ཟླ་དང་པོའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་དང༌། དེ་མིན་དཔྱིད་དུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དགོན་ཁག་སོགས་སུ་གསུང་ཆོས་གནང་བ་ལ་ཟེར།

སྤྱན་རྒྱ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཀྱི་སྤྱན་འདྲེན་རྒྱ་གླིང༌།

སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་བཅར་ཞབས་ཞུ་བའི་གཙོ་བོ་དང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཡིན་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་སྒེར་གྱི་མཛོད་སྦུག་དང༌། མཛོད་ཆུང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དབུ་འཛིན་ཡང་ཡིན། གནས་རིམ་བཀའ་བློན་དང་འདྲ་བའི་ཐོག བཀའ་ཤག་ནང་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་སྲིད་དོན་འབྲེལ་ཡོད་དོན་གནད་ཆེ་རིགས། དེ་བཞིན་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་རྩེ་དྲུང་གི་ལས་ཚན་བསྐོ་འཐེན་འཆར་གཞི་འགོད་སྐབས་བཅས་པའི་ལྷན་ཚོགས་སུ་མཉམ་གཞུག་གནང་དགོས་པ་ཡིན།

སྤྱི་ཆོས། སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སྤྱི་ཡོངས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

སྤྱི་སོ། དགོན་པ་ཆེ་ཁག་གི་གཏོང་སྒོ་དང་ཡོང་སྒོ་བདག་གཉེར་བྱེད་མཁན་དགོན་པའི་ལས་སྣེ་དང༌། དེ་དག་གི་ལས་ཁང༌།

དཔལ་གསོལ་མ། ལྷ་མོ་གསོལ་མཆོད་ཞུ་མཁན་བུད་མེད་ན་གཞོན་ཁག་གཅིག

ཕྱར་གྲུ་ཕྱར་སྟོད། གཞུང་ཞབས་རྩེ་དྲུང་གི་གཟབ་བཞེས་གྲྭ་ཆས་ཐེར་གཟན་ལ་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་གྲུ་དང༌། གོས་སྟོད་ཀྱི་གོང་པ་དང༌། ཕུ་ཐུང་ལ་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲ་ཕྱར་གྲུ་དང་ཞེ་མཚུངས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་སྟོད་ཟེར།

ཕྱིང་དམར། ཕྱིང་པ་དམར་པོའི་ས་གདན་ཞིག

རྦད་བཤད་ལྗགས་རྒྱངས། གཟིམ་དམག་མིའི་དམག་གཞས་ཤིག

བླ་མ་དམིགས་བརྩེ་མ། གྲྭ་པའི་ལས་སྣེ་ཞིག

འབྲས་ལྷང༌། འབྲས་དོ་པོ།

བླ་མ་གཞུང་ལས་པ། གདན་སའི་ལས་སྣེ་ཞིག་གི་མིང༌།

བླ་མ་གཙང་ལས་པ། གོང་མཚུངས།

བླ་ཕྱག ལྷ་སའི་ཇོ་ཁང་གི་ཁྱམས་རའི་བྱང་ངོས་བླ་བྲང་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ལས་ཁུངས་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་ཅེས་པ་དེའི་བསྡུས་མིང༌།

དབུ་ཞྭ་འདིང་བ། བླ་མ་ལ་གུས་འདུད་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞུ་བ་མཚོན་ཕྱིར། བླ་མ་ཕེབས་ལམ་དུ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབུ་ཞྭ་འདིང་བ།

འབྲི་སྒྲུབ། དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་དོན།

མར་གསར་དཀྲོག་ཀ འོ་མ་དཀྲོགས་ནས་མར་གསར་ཐོན་པ་རྡོག་རྡོག་སྒོག་ཕོར་ཆེ་བའི་ཚད་ཙམ་ཞིག་ལ་དཀྲོག་ཀ་ཟེར།

མི་མང༌། དབུལ་ཕྱུག་དང༌། གོ་དབང༌། ལས་རིགས། རིགས་རུས། ཕོ་མོ། སེར་སྐྱ། ཆོས་ལུགས། ལུང་ཚན་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པར་མིའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། དབྱིན་ཚིག་ People (པིའི་པཱལ་) ཟེར་བ་དང་འདྲ། དཔེར་ན། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཁོང་རྣམ་པ་ནི་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ན་མེད་པས་དབུས་པའི་བོད་མི་མང་ངམ། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་འབངས་སྤྱིའི་འཐུས་མི་ཡིན།

མི་དམངས། འདིའི་གོ་དོན་ནི། གཙོ་བོ་དང༌། གཅིག་གམ། ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྐྱེ་བོ་གྲངས་འབོར་མང་ཆེ་བ་རྣམས་མཚོན་པའི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། མི་དམངས་ཞེས་པའི་ཁོངས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ལྟ་ཅི་སྨོས། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་ཚུད་མེད། སྔར་སྲོལ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆའི་ནང༌། ‘‘སེར་སྐྱ་མི་དམངས་མཐའ་དག་ལ་བཟློ་བ་’’ དང༌། ‘གྲྭ་དམངས་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་’ ཅེས་འཁོད་པ་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་སྐུ་དུས་ཀྱི་ཞོལ་རྡོ་རིང་ཆེ་མོར་ཡང་ ‘དམངས་འདྲང་’ ཞེས་འཁོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་མི་དམངས་ཀྱིས་ཡིད་མཐུན་བྱེད་པ་ལ་ཟེར། དེ་བཞིན་དེང་སྐབས་ས་ཁུལ་གང་ཞིག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་འགོ་གཙོ་དང༌། འཐུས་མི་དག་གིས་ཀྱང༌། ‘‘ང་རང་གིས་འདི་འདྲ་བསམས་ཀྱང༌། དེ་ལ་མི་དམངས་ཀྱིས་མོས་མཐུན་མི་བྱེད།’’ ཅེས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བྲིས་པའང་ཡོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་དབྱིན་ཚིག་ Public (པབ་ལིག་) ཟེར་བ་དང་དོན་ མཚུངས་ལྟ་བུ་ཞིག་སྣང༌། གང་ལྟར་བོད་མིའི་སེམས་སུ་ ‘དམངས་’ ཞེས་པ་དེ་གཙོ་བོ་སོགས་ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྤྱི་བྱིངས་མང་བའི་ཆ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ལས། རིགས་དམའ་བའམ། དམངས་རིགས་དང༌། གདོལ་རིགས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཙམ་ཡང་མེད་པ་གོང་གསལ་དཔེ་མཚོན་ནས་གསལ་བར་མངོན།

མན་ཏོག་ཞྭ། མུ་མེན་གྱི་ཏོག་ཡོད་པའི་དཔོན་ཞྭ།

རྩད་གཅོད་དང་རྩད་དཔྱོད། རྩད་གཅོད་ནི། དངོས་དོན་ཇི་ཡིན་རྩད་ཞིབ་བགྱིས་མཐར། འདི་བདེན་དང༌། འདི་རྫུན་ཞེས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་དང༌། རྩད་དཔྱོད་ནི། འཚོལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ལྡན་སེམས་མེད་ཅི་རིགས་པ་དེ་གང་དུ་ཡོད་རྩད་ཞིབ་དང་འབྲེལ་གང་རྙེད་པ་དེ་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བམ། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ། དཔྱད་ཡུལ་དེའི་ཐོག་ནས་སྣང་ཚུལ་ཇི་བྱུང་འདི་དང་འདི་ཞེས་དཔྱད་གཞི་གསལ་སྟོན་བྱེད་པ་ཙམ་ལས། འདི་རང་དུ་ངེས་ཞེས་ཐག་གཅོད་མི་བྱེད་པའམ། ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་མི་ལྡན་པ་སྟེ། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

རྩེ་སྐོར། རྩེ་དྲུང་རྣམས་དང༌། རྩེ་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ། རྩེ་འགག་སྟེ། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གཟིམ་ཆུང་ཆེན་མོའི་འགག་ཏུ་ལས་ཁུངས་ཚུགས་ཏེ་ྋསྙན་ཞུ་འབུལ་བ་དང༌། ྋསྙན་གསན་ཞུ་བ། ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་འགོད་པ། མཛད་སྒོ་ཁག་གོ་སྒྲིག ཕྱི་ནང་མི་སྣར་རྒྱུས་སྟོན་སྣེ་ཤན་སོགས་ཀྱི་ལས་ཁུར་ཞུ་མཁན་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ་རྩེ་མགྲོན་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་སྤྱི་འདོམས་སུ་གནས་བཞི་པ་ (མཁན་ཆུང་) མགྲོན་གཉེར་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་རྩེ་མཁན་ མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཞེས་འབོད།

རྩེ་དྲུང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

རྩེ་ཕྱག རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ཕྱག་མཛོད་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཡོད་པ་དེའི་བསྡུས་མིང་ཡིན་ཞིང༌། མིང་གཞན་འཕྲལ་བདེ་ལས་ཁུངས་ཀྱང་ཟེར།

རྩེ་གསོལ་ཐབ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ལ་སོགས་པར་ཉིན་རེའི་གསོལ་ཇ་གསོལ་ཚིགས་དང༌། རྒྱུན་གཏན་དྲུང་ཇ་དང་མཛད་སྒོ་ཁག་ལ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། ཡང་མཛད་སྒོ་ཁག་དང་ཆབ་གཞུག་གི་སྐབས་སོགས་སུ་གསོལ་ཚིགས་ཀྱང་བཟོ་འབུལ་ཞུ་དགོས་ཀྱི་ཐབ་ཚང་ཆེན་མོ་དེའི་མིང་ཡིན།

ཚིགས་བུབ། རྟ་ཁ་བརྡབས་པའི་དོན།

ཚིག་ཐོ་སྤྱི་ཐམ་བཞི་སྦྱར། གདན་ས་གསུམ་དང་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་རྟགས་ཐམ་ལ་ཟེར།

ཚོན་སྤེལ་བ། ཚོན་མདངས་འདྲ་མིན་བསྒྲིགས་པ།

ཚོས་མན་ཏོག་ཞྭ། གཞུང་ཞབས་ཚོའི་ཆས་གོས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་ཡང་སྟེང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གཟིམ་ཆུང༌། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་གསུང་བྱོན་མ་རྒྱུན་འགྲེམས་ཞུ་ས་དེའི་མཚན།

མཚལ་སྣག རྡོ་རིགས་རྒྱ་མཚལ་བསྣུར་བའི་སྣག་ཚ།

ཞུ་འགབ། ཞུ་འོས་པའམ། ཞུས་ན་འཚམས་པ།

གཞི་ཕབ། གནས་གཞིར་གཏན་འཇགས་སུ་འཁོད་པའི་དོན།

གཞུང་སོག སོག་པོ་གུ་ཤྲི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་རང་ཉིད་འཁོར་འབངས་བཅས་པ་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་མངའ་ཞབས་སུ་ཕུལ་ཏེ་བོད་གཞུང་གི་ཆབ་འབངས་སུ་གྱུར་པའི་སོག་རིགས་བོད་དབུས་འདམ་གཞུང་དུ་གཞིས་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་ཟེར།

བཞེས་ཐུག་ཐ་ཞི་བཏེགས། འབྲས་ཐུག་གི་རིགས་ཤིག

ཟན་བརྟག རྩམ་པ་བརྫིས་པའི་ཟན་གོང་ཧྲིལ་པོར་བསྒྲིལ་བ་གཉིས་གསུམ་གྱི་ནང་བརྟག་པར་བྱ་བའི་མཚན་མིང་དང༌། བྱ་བ་བཟང་ངན་འདི་དང་འདི་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་ཤོག་སྐྱུར་ཐོག་བྲིས་ཏེ་བཅུག་ཡོད་པ་དེ་དག་དཀར་ཡོལ་ཡུ་རིང་ཞིག་ནང་བླུགས་ནས། སྐུ་བརྙན་རྩ་ཆེའི་མདུན་དུ་དཀར་ཡོལ་གྱི་ཡུ་བ་ལག་གཉིས་ཀྱིས་བཟུང་སྟེ་གཡས་སུ་སྐོར་བཞིན་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་སྐབས། ཟན་ཧྲིལ་གཅིག་ཁེ་གཙང་ཕྱིར་ཐོན་ཡོང་བ་དེའི་ནང་མཚན་མིང་དང༌། བཟང་ངན་གང་འཁོད་པ་དེ་དངོས་བདེན་དུ་ངེས་པར་བརྩི་བའི་བརྟག་པ་བྱེད་སྲོལ་ལ་ཟེར།

གཟིམ་པ་འགོ་དམངས། དམག་མིའི་ཡོངས་ཁུངས། སྔར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཡིན་ཞིང༌། ཉེ་དུས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་རུ་སྒྲིག་ཏུ་ཡོང་བའི་བོད་སྔ་རབས་པའི་ཆས་གོས་ཅན་གྱི་དམག་མི།

བཟེད་ཞལ་སྤྱིལ་བླུགས། གསོལ་ལྡན་བླུག་པའམ་ཞག་བླུག

ཡ་སོར། དམག་དཔོན་གྱི་གོ་གནས། སྔར་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་གཏོར་རྒྱག་གི་དམག་རུའི་སྤྱི་ཁྱབ།

ཡུམ་བུ་གླ་སྒང༌། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་‘གླ་སྒང་’ཞེས་བཀོད་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་འགྲེལ་བཤད་དང༌། དེ་མིན་‘བརླ་མཁར་’ལ་སོགས་པའི་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་བརྒྱད་སྣང་བ་དེ་དག་གང་དང་གང་དུ་འཁོད་སྐོར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཟུར་སྣོན་ནང་ཚིག་འགྲེལ་གསལ་བཤད་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། དེ་ནི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་སླད་དུ་ཡིན།

གཡང་ཊིའི་སམ་ཊ། ཡི་གེ་ཟིན་བྲིས་རྒྱག་ས་སྦྱངས་ཤིང་ལྟ་བུ་ཆུང་ཆུང་ཞིག

རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ། རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན།

རགས་སྐྱོར། ཁང་པའི་ཕྱིའི་ཟུར་ཁུག་སོགས་སུ་ཆུ་རགས་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྐྱང་ བརྩིགས་པའི་སྐྱོར་བ་ལ་ཟེར།

རིམ་པ་བཞི་པ། གཞུང་ཞབས་མཐོ་རིམ་རིམ་པ་བཞི་པ།

རུས་ཆེན་དྲུག བོད་ཀྱི་མི་བུ་ (མིའུ་) གདུང་དྲུག་གམ། རུས་ཆེན་དྲུག་གི་རྩ་བའི་ཁུངས་གཏུགས་ས་ནི། ཕ་སྤྲེའུ་དང༌། མ་བྲག་སྲིན་འདུས་པ་ལས་བཙས་པའི་སྤྲེལ་ཕྲུག་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དྲུག་ཡིན་ཞིང༌། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་སེར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སེ་དང༌། སྤུ་མདོག་སྨུག་པོ་དེ་ལ་སྨུ། དཔྲལ་བར་མདོངས་ཅན་དེ་ལ་ལྡོང་དང༌། སྤུ་མདོག་དཀར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སྟོང༌། སྤུ་མདོག་སྔོ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་འབྲུ་དང༌། རྟ་རགས་པའི་སྤུ་མདོག་དང་མཚུངས་པ་དེ་ལ་དབྲ་ཞེས་སྤུ་མདོག་འདྲ་མིན་སོ་སོར་ཐ་སྙད་རེ་ཐོགས། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་ལས་མཆེད་པར་ཕྱི་མོ་རུས་ཆེན་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རུས་མིང་མི་འདྲ་བའང་རིམ་པར་བྱུང་བ་སྣང༌།

ལུག་ཚར། ལུག་ཕྲུག་གི་ (ལུ་གུའི་) པགས་པ་བལ་རང་འབྱར་མཉེད་མ་ལ་ཟེར།

ལུང་སྒྱུར་ཐམ་ཀ་གྲུ་བཞི། དབང་སྒྱུར་བྱེད་དམ་ཕྲུག

ལོ་ཕྱག ལོ་གསར་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་མི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་སྣ་ལྟ་བུ།

ཤ་བ་རི་རྫོང༌། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ལ་གཟིགས།

ཤེལ་གྲོང༌། གྲོང་ཚོ་ཞིག་གི་མིང༌།

ཤིང་གཉེར་གཅིག སྨོན་ལམ་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལས་སྣེ་ཞིག

ཤོད་སྐོར། ཤོད་དྲུང་རྣམས་དང༌། ཤོད་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

ཤོད་དྲུང༌། གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་ཞབས་རྟེན་ཕ་གཞིས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ། བོད་ཟས་ཁེ་གཙང་གི་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་པ་ཞིག

སེལ་ཐམ། ཡིག་ཆ་སོགས་བརྩི་མེད་སོང་བའི་རྟགས་དམ།

སྲས་རྣམ་པ། གཞུང་ཞབས་བཀའ་བློན་སོགས་མི་དྲག་ཆེའི་སྲས།

སྲིད་བཀའ་ལྷན་རྒྱས། སྲིད་སྐྱོང་ངམ། སྲིད་བློན། སྲིད་ཚབ་རྣམ་པ་ཅི་རིགས་དང༌། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་ངོ་མ་ཇི་ཡོད་ལྷན་རྒྱས་ཚོགས་པ་ལ་ཟེར།

སྲིད་དོན། གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་ནང་གསེས་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་འགྲུབ་ཐབས་གཙོ་བོར་བཟུང་བའི་ལས་དོན་ལ་‘‘སྲིད་དོན་’’ ཞེས་འབྲི་བརྗོད་བྱེད་པ་ཡིན། སྲིད་དོན་གྱི་ལས་རིགས་ནང་གཞུག་མཁན་ལ་‘‘སྲིད་དོན་པ་’’ ཟེར་བ་དང༌། ཕྱི་འབྲེལ་ཐབས་བྱུས་ལ་མཁས་པ་དང༌། སྤྱི་སྒེར་གྱི་བྱ་བའི་ཐོག་གཡོ་ཐབས་ལ་བྱང་ཆུབ་པའི་མི་ལ་‘‘སྲིད་དོན་མཁས་པ་’’ཟེར།

གསོལ་ཚ་ཕེབས་སྒྲིག གསོལ་ཚ་ནི་ཚ་བབས་ཀྱི་ཞེ་ས་ཡིན་ཞིང༌། སྐབས་འདིར་ཚ་བབས་མཛད་སའི་ཕེབས་སྒྲིག་ལ་ཟེར།

གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གསོལ་ཇ་དང་གསོལ་ ཚིགས་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་བགྲེས་གཞོན་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ན་བཟའ་ཉེར་ཆས་ལ་སོགས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཕྱོགས་མཛད་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་བཅས་ཁོང་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ཞུ་བ་ཡིན།

ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ས། གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་གྲགས་པའི་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་སྤྱིའི་རྒྱལ་ས་སྟེ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་མོར་ཟེར་བ་ཡིན།

ལྷག་ལྷ། ལྷག་པའི་ལྷ་སྟེ། རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡི་དམ།

དྷཱ་སྒོག་རྩེ། གོས་ཆེན་གྱི་གྱོན་པ་སྟེང་གོན་སྐེ་རགས་འཆིང་མི་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། སོག་པོ་ནས་བྱུང་བའི་གོ་སའི་གྱོན་ཆས་ཤིག

ལྷ་ཞོལ་བྲོ་པ་གཞས་མ། ལྷ་ས་དང་ཞོལ་པའི་བྲོ་པ་གཞས་མ།

ལྷ་ས་ཚོགས་པ། གྲོང་ཁྱེར་སྤྱིར་ཚོ་ཁག་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ།

ལྷམ་རས་ཟོན་གོས་རྒྱ་མ། གོས་ཆེན་གྱི་རྒྱན་སྤྲས་ཡོད་པའི་གྲྭ་ལྷམ།

ཨོཾ་ཁང་བྲོ་པ། བྲོ་འཁྲབ་མཁན།

ཨ་ཙ་གྲུམ་འཇར། སྣ་རྒྱན་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

ཨོད་མ་གར་པོ། གཞུ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད།

འདྲེན་རྟགས།

ལུང་འདྲེན་གྱི་རྟགས་ལ་ཟེར། དེ་ཡང་ཉིས་གཤིབས་དང༌། ཆིག་རྐྱང་ཞེས་པ་གཉིས་ཡོད།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས།

‘‘ ’’ དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུས་ ‘‘དུས་རྒྱུན་དུ་སེམས་པ་བཟང་པོ་བྱེད་དགོས་’’ ཞེས་བཀའ་སློབ་གནང་གི་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ།

འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང༌།

‘ ’ དཔེར་ན། ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ ཞེས་པའི་ ྋརྒྱལ་བའི་རང་རྣམ་ནང༌། ‘ཀརྨ་པ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་’ དང༌། ‘གངས་རི་ཨ་མྱེས་སྐྱེ་རི་’ ལ་སོགས་པའི་མཚན་མིང་འཁོད་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་ཀྱི་ནང་ཁོངས་འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང་ཡོད་པ། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས། ‘‘ངས་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་ནང་ ‘ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།’ ཞེས་བཀོད་ཡོད་པ་དེ། ང་རང་ཚོ་གངས་ཅན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ས་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོད།’’ ཅེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་སོང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

གུག་རྟགས།

( ) ༡ དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་འགོད་དགོས་སྐབས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་རྩོམ་ ‘‘བདེན་གསོལ་སྨོན་ཚིག་’’ (བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ/ཚད་མེད་ཡོན་ཏན་) ཅེས་པའི་ནང་‘‘ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་ (གངས་ལྗོངས་ཁྱོན་ཡོངས།) རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།’’ ཞེས་འཁོད་པ་དེ་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་ (བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་) ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་སྐྱེ་འགྲོའི་རང་དབང་ཆེད་དུ་ཐུགས་སྨོན་མཛད་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ༢ ལོ་དང་ཟླ་ཚེས། མིང་ཚིག རྗོད་པ་ཅི་རིགས་བོད་ཡིག་དང་ཕྱི་ཡིག་ གང་ཞིག་སྔོན་དང༌། གཞན་དེ་རྗེས་སུ་འགོད་དགོས་པའི་ཐོག་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ (1904/09/07) ཉིན་ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་དང༌། ཝར་རེན་སིམིཐ་ (Warren Smith) ཡིས་བརྩམས་བྲིས་དབྱིན་དེབ་ (Tibetan Nation) (བོད་རྒྱལ་ཁབ་) ཅེས་པའི་ནང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཡི་གེ་ཀློག་པའི་སྐབས་སུ་གུག་རྟགས་ ( ) ནང་འཁོད་པ་དེ་བཀླག་མི་དགོས།

གྲུ་རྟགས།

[ ] འདི་ནི་ ༡ ཕྱི་ཚིག་ཅིག་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཡིག་ཐོག་འཁོད་ཡོད་པ་དེ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྲ་སྒྱུར་མཉམ་དུ་ཡོད་སྐབས་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡུལ་མིང་ Australia[ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་]དང༌། Austria[ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་]ལྟ་བུ་དང༌། ཕྱི་ཡིག་མཉམ་དུ་མེད་ན། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་ཞེས་འབྲི་བ་ལས། གྲུ་རྟགས་[ ]སྤྱོད་མི་དགོས། ༢ གསལ་བཤད་དགོས་རིགས་ལ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡིག་ཆ་ངོ་མའི་ནང་‘‘ཐོན་མི་ལ་དཔྱད་པ་’’ ཞེས་འཁོད་པར་ ‘‘ཐོན་མི་[སཾ་བྷོ་ཊ། བོད་ཀྱི་བློན་པོ། བོད་ཡིག་གསར་འགོད་མཛད་པོ་]ལ་དཔྱད་པ་ཞེས་དང༌། ཡང་དངོས་མིང་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་ཡིན་པ་ལ་ཡིག་ཆའྀ་ནང་ཨོ་རྒྱན་མ་གཏོགས་འཁོད་མེད་ན། དེ་གསལ་ཁ་དོད་དུ་གཏོང་ཆེད་ཨོ་རྒྱན་[རྡོ་རྗེ་] ཞེས་འགོད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཡི་གེ་ཀློག་སྐབས་གྲུ་རྟགས་ནང་གང་འཁོད་པ་རྣམས་བཀླག་དགོས།

སེག་རྟགས།

/ འདི་ནི། མཚན་མིང་གང་འཁོད་དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་དོན་གཞན་སྟོན་པའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ་གཅིག་གམ། གཉིས་སོགས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་པ་དེ་དག་གི་བར་མཚམས་དབྱེ་བའི་རྟགས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ ཟུར་རིམ་པའི་མཚན་ཁོངས་སུ་ (མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་/སྡེ་དྲུག་/ ཡོངས་འཛིན་/སྲིད་སྐྱོང་) ཞེས་འཁོད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། དེ་མིན་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་ཨང་ཀི་ཁེ་གཙང་འགོད་སྐབས་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་བར་ལ་སེག་རྟགས་འགོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ (༡༩༠༤/༠༩/༠༧) ཉིན། ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་པ་འདི་ལྟར་རོ།།

བསྡུས་རྟགས།

... ...འདི་ནི། ཚིག་དང་རྗོད་པ་བསྡུས་པའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། བོད་ཡིག་ནང་ཚིག་རྗོད་བསྡུས་པ་ལ་ཀུར་རྟགས་xxx འདི་ལྟར་འཁོད་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ནང༌། ‘‘རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བའི་གསང་གསུམ་མ་ལུས་པ།། གང་འདུལ་ཅིར་ཡང་འཆར་བའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གར།། སྲིད་ཞིའི་དགེ་ལེགས་ཀུན་ འབྱུང་ཡིད་བཞིན་ནོར།། དངོས་བརྒྱུད་དྲིན་ཅན་བླ་མའི་ཚོགས་རྣམས་ལ།། བདག་ཅག་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོས་གསོལ་འདེབས་ན།། གངས་ཅན་མགོན་པོ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཡི།། སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་བསྐལ་བརྒྱར་རབ་བརྟན་ཅིང༌།། བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།། ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་གསལ་ཁྱོན་དང་མཉམ་འཇུག་པའི།། རྡུལ་བྲལ་བདེ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མའི་སྤྲིན།། གྲངས་མེད་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ དཀྱིལ་འཁོར་དུ།། ཤར་ བའི་ཡི་དམ་ལྷ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ།། བདག་ཅག་... ...གངས་ཅན་མགོན་པོ་... ...སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་... ...བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་......’’ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།

ཨང་གྲངས་བསྡུས་རྟགས།

དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། མི་མིང་བཀྲ་ཤིས་ཟེར་བ་ཞིག་ཤོག་གྲངས་ ༡ ནས་ ༡༠ བར་གྱི་ཤོག་ངོས་རེ་རེའི་ནང་འཁོད་ཡོད་ན། ཤོག་གྲངས་དེ་དག་གི་ཨང་ཀི་རེ་རེ་བཞིན་མ་བཀོད་པར་བསྡུས་ཏེ། བཀྲ་ཤིས་ ༡ ,_ ༡༠ ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

ཤོག་ལྡེབས།

ན དང་ བ ངོ་སྤྲོད། བོད་ཡིག་ཕྱག་དཔེ་ཤོག་ལྷེ་སོ་སོའི་མདུན་ལྡེབས་ཀྱི་གཡོན་ཕྱོགས་མཐའ་བཅད་ནང་ཤོག་གྲངས་ཇི་ཡིན་ཡིག་ཐོག་བཀོད་ཡོད་ཀྱང༌། ཤོག་ལྷེའི་རྒྱབ་ལྡེབས་སུ་གང་ཡང་བཀོད་མེད་ཅིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ཕྱག་དཔེའི་ནང་ནས་ལུང་འདྲེན་བྱས་པ་འཚོལ་ཁུངས་གཤམ་མཆན་འགོད་སྲོལ་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཡོད། དཔེར་ན། བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་བུ་ཆོས་ལེའུ་ལྔ་པའི་ཤོག་ལྡེབས་བཅུ་གཉིས་པའི་མདུན་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་གསུམ་པ་དང༌། རྒྱབ་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་བཞི་པ་ཞེས་འགོད་དགོས་པར། ཤོག་ལྡེབས་ ༡༢ ན ༣ པ་དང༌། བ ༤ པ་ཞེས་བཀོད་ན་འགྲིགས། འདིར་ ན ནི་མདུན་གྱི་རྗེས་འཇུག་དང༌། བ ནི་རྒྱབ་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་ཡིན་པས། ཤོག་ལྷེའི་མདུན་དང་རྒྱབ་ཀྱི་དོན་མཚོན་པ་བཅས་སོ།།

རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས།

༡༽བོད་ཡིག་ཁག

༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་རྨད་བྱུང་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་ཡེ་ཤེས་རྩེ་མོ།

༢༽ བླ་མ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་པ། མཛད་པ་པོ། དགེ་སློང་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན།

༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་འབུམ་ཐོར་བུ་ལས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ཐར།

༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་རྟོགས་བརྗོད་ དཔག་བསམ་གྱི་ལྗོན་ཤིང༌། མཛད་པ་པོ། སྟོད་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་གཡང་པ་ཆོས་རྗེ་དང༌། སྨད་ཆ། དགེ་སློང་དཀོན་མཆོག་སྐྱབས།

༥༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་ཤིང་རྟ། མཛད་པ་པོ། ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༦༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ།

༧༽ ྋརྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ། ཟ་ཧོར་གྱི་བན་དེ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་འདི་སྣང་འཁྲུལ་པའི་རོལ་རྩེད་རྟོགས་བརྗོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་ལས་གླེགས་བམ་དང་པོ་ བཞུགས་སོ།། ཞོལ་པར་མ།[བསྡུས་པར་ ‘‘དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་’’ གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ།]

༨༽ དྲིན་ཅན་རྩ་བའི་བླ་མ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་ཐུན་མོང་ཕྱིའི་རྣམ་ཐར་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་གླེགས་བམ་གསུམ་པའི་འཕྲོས་བཞི་པ་དང༌། ལྔ་པ། དྲུག་པ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༩༽ པད་དཀར་འཛིན་པ་ངུར་སྨྲིག་གར་རོལ་ལྔ་པ་སྡོམ་བརྩོན་རྒྱལ་བའི་ཚུལ་འཆང་བ་དྲུག་པར་འཕོས་པའི་གཏམ་རྣ་བའི་བཅུད་ལེན་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་དགའ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༡༠༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ངག་དབང་ཆོས་གྲགས་ (རིན་ཆེན་ཚངས་ དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་) དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཏམ་སྙན་ལྷའི་ཏམྦུ་རའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས། མཛད་པ་པོ། ལྷ་བཙུན་ངག་དབང་རྡོ་རྗེ།

༡༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བློ་བཟང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དཔག་བསམ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙེ་མ། མཛད་པ་པོ། ལྕང་སྐྱ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ།

༡༢༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་འཛམ་གླིང་ཐ་གྲུ་ཡངས་པའི་རྒྱན། མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་ངག་དབང་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དད་པའི་ཡིད་འཕྲོག མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བཅུ་པ་ཆེན་པོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ འཇམ་དཔལ་བསྟན་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༥༽ ཕྱག་ན་པདྨོ་ྋརྗེ་བཙུན་ངག་དབང་བསྐལ་བཟང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ལྷའི་རོལ་མོ་དབྱངས་ཅན་རྒྱུད་དུ་སྙན་པའི་ཏམ་བུ་ར། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༦༽ ྋརྒྱལ་མཆོག་ངུར་སྨྲིག་འཆང་བ་བཅུ་གཉིས་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དྭངས་ཤེལ་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ཡོངས་འཛིན་ཕུར་ལྕོག་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་བྱམས་པ་རྒྱ་མཚོ།

༡༧༽ ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋགོང་ས་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་བཀའ་དྲིན་མཚུངས་མེད་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལས་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ་ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གླེགས་བམ་སྟོད་ཆ་བཞུགས་སོ།། [བསྡུས་པར་ ‘‘ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་’’ གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ།]

༡༨༽ ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་རྣམ། འཇིགས་མེད་བསམ་གྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས།

༡༩༽ ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་གྱིས་སྦྱར་བ། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་ རྒྱལ་རབས་དེབ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༠༽ ཡོངས་འཛིན་གླིང་སྤྲུལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་དཔལ་བཟང་པོའི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སྦྱོང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།

༢༡༽ ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་རང་རྣམ་རང་གི་ངང་ཚུལ་མ་ བཅོས་ལྷུག་པར་བཀོད་པ་འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།

༢༢༽ གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ ༣༦༠ འཁོར་བའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་དང་མ་འོངས་མདུན་བསྐྱོད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས། དེབ་འཕྲེང་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༣༽ བྱམས་བརྩེ་དང་དྲང་བདེན་གྱི་བླ་སྲོག རྩོམ་པ་པོ་རོང་པོ་བློ་བཟང་སྙན་གྲཊ།

༢༤༽ ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤའི་རྣམ་ཐར། བཀའ་གདམས་ཕ་ཆོས།

༢༥༽ འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་བཀའ་གདམས་བུ་ཆོས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ།

༢༦༽ རྒྱུད་ ཐ པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༧༽ རྒྱུད་ ན པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༨༽ མདོ་ ཆ པའི་ནང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

༢༩༽ མདོ་ ཇ པའི་ནང་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ།

༣༠༽ མཆོད་སྡོང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་གི་དཀར་ཆག མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༣༡༽ པདྨ་བཀའི་ཐང་ཡིག་དང༌། བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ།

༣༢༽ སྲོང་བཙན་བཀའ་འབུམ།

༣༣༽ གྲུབ་ཐོབ་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་མ་ཎི་བཀའ་འབུམ།

༣༤༽ བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལྷ་དབང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྔ་བོ་ཆེ།

༣༥༽ བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། མཛད་པ་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ།

༣༦༽ བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རྫོགས་ལྡན་གཞོན་ནུའི་དགའ་སྟོན།མཛད་པ་པོ། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༣༧༽ རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་པ་བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན།

༣༨༽ དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། མཛད་པ་པོ། འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ།

༣༩༽ ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། སྟོད་ཆ། མཛད་པ་པོ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ།

༤༠༽ རྨད་བྱུང་བསྐལ་པ་མའི་ཚིག་རྒྱན་མདུད་འགྲོལ་མུ་ཏིག་ཆུན་པོ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༤༡༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ། སྟོད་ཆ་དང༌། བར་ཆ། སྨད་ཆ། སྒྲིག་རྩོམ་མཁན། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང༌། ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན།

༤༢༽ མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ། བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས།

༤༣༽ བསྟན་རྩིས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་བརྩམས།

༤༤༽ དེབ་ཐེར་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང༌། ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས།

༤༥༽ བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གཅེས་བསྡུས། བསོད་ནམས་སྐྱིད་དང་དབང་རྒྱལ་ནས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།

༤༦༽ ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ། དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར།

༤༧༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས། སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༡ པོ་ནས་ ༢༣ བར།

༤༨༽ ྋགོང་ས་སྐུ་བཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌། རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

༤༩༽ བོད་ཀྱི་གནས་བབས། ཤིན་ཞིག་དཔར་ཁང༌། ༡༩༨༩

༥༠༽ སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲི་མངའ་ གསོལ། བོད་དཔར་དཔེ་གཟུགས།

༥༡༽ སྐྱེས་རབས།

༥༢༽ ལྟག་མཚེར་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུའི་མཛད་རིམ་བསྡུས་དོན་དཔྱོད་ལྡན་ཡོངས་ལ་གཏམ་དུ་བྱ་བ་སྔོན་མེད་ལེགས་བཤད་ངེས་དོན་སྤྲིན་གྱི་ཕོ་ཉ། མདོ་སྨད་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་བྲིས།༡༩༨༩

༥༣༽ བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱི་ སྲིད་དོན་མི་ཚེ་དང་དུས་སྐབས། ཆུང་ཚེ་རིང་གིས་བསྒྱུར། བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

༥༤༽ ཚ་བ་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོའི་རང་གི་མྱོང་ཚོར་ལས་དྲངས་པའི་བོད་དོན་བདེན་གླེང༌། ངག་རྒྱུན་དེབ་ཕྲེང༌། ༡༩ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༢༠༠༥

༥༥༽ ཆུང་ཚེ་རིང་དང་བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་བོད་མི་དམངས་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ལྕགས་སྒྲོག སྣར་ཐང་དཔར་ཁང༌། ༢༠༠༡

༥༦༽ བཤད་ཟུར་གྱི་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྷད་མེད་ཅེས་པའི་ཕྱག་དེབ།

༥༧༽ སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་དེབ་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༡༩༩༥

༥༨༽ མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་གྱི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད། ༡༩༩༦

༥༩༽ མཛད་རྣམ་གསེར་གྱི་ཡང་སྙིང༌། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང༌། ༢༠༠༡

༦༠༽ བསམ་འགྲུབ་ཕོ་བྲང་བསྟན་འཛིན་དོན་གྲུབ་ཀྱི་མི་ཚེའི་རྦ་རླབས་འཁྲུགས་པོ།

༦༡༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། པོད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༢༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། པོད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། བོད་གཞུང་ཕྱི་ དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༣༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། (༡༩༦༠ ནས་ ༢༠༠༥) བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༤༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སྤྱི་འཐུས་དང་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། པོད་དང་པོ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༥༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཤེས་ཡོན་ལམ་སྟོན། (༡༩༦༠ ནས་ ༡༩༩༦) བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང༌།

༦༦༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཚོགས་པ་ཁག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༧༽ ཙོང་ཁ་ལྷ་མོ་ཚེ་རིང་གི་བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་སྐྱོབ། དེབ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌།

༦༨༽ བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་ལོ་རྒྱུས། (༡༩༥༩ ནས་ ༢༠༠༩) བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས།

༦༩༽ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས། (༡༩༥༩ ནས་༢༠༠༩) བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས།

༧༠༽ བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་མ་ལག་ཁྱབ་ཁོངས་དང་བཅས་པའི་བྱུང་རིམ་སྙིང་བསྡུས། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༧༡༽ གཞུང་ཞབས་མི་སྣ་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་བསྡེབས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༢༽ ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཀྱི་རྒས་པོའི་ལོ་རྒྱུས་འབེལ་གཏམ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༣༽ གཡུ་ཐོག་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་དཀར་གྱིས་བརྩམས་པའི་ཡབ་གཞིས་གཡུ་ཐོག་ས་དབང་དམ་པ་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེའི་བྱུང་བ་ཆེ་ལུང་ཙམ་མ་བཅོས་ལྷུག་པར་བརྗོད་པ། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌།

༧༤༽ རི་ཁ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བརྩམས་པའི་རྒྱུན་མཁོའི་ཆོས་སྲིད་ཤེས་བྱ་གནས་བསྡུས། ཝར་ཎ་ལེགས་བཤད་གཏེར་མཛོད་ཁང༌།

༧༥༽ ཕྲེང་རིང་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མའི་བོད་ཀྱི་བུ་མོ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༦༽ རྣམ་གླིང་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་ཀྱི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་ཡོད་སྣ་ཚོགས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༧༽ ཤན་ཁ་འགྱུར་མེད་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གྱི་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྷད་མེད་རང་བྱུང་ཟངས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༨༽ གྲྭ་བཞི་བརྒྱ་དཔོན་སྐལ་བཟང་དགྲ་འདུལ་གྱི་ཞི་དྲག་གི་སྲི་ཞུ་བསྒྲུབས་པའི་བརྗེད་བྱང༌། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༩༽ བར་ཞི་རྩེ་མགྲོན་ངག་དབང་བསྟན་སྐྱོང་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་བྱུང་བདེན་པའི་རང་སྒྲ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༠༽ ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋགོང་ས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་ངོས་འཛིན་ཞུ་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་སོགས་མདོ་ཙམ་བཀོད་པ། ༡༩༩༩ སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང༌།

༨༡༽ བེ་རི་དགེ་བཤེས་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས་པའི་བོད་གཞུང་ཟློས་གར་ཚོགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་བཟང་ཞིང་གི་མཆོད་སྤྲིན་མིག་ཡིད་རྣ་བའི་དགའ་སྟོན། (༡༩༥༩ ནས་ ༢༠༠༩) བོད་གཞུང་ཟློས་གར་ཚོགས་པ།

༨༢༽ མདའ་ཟུར་ལི་ཐང་དབྲ་ཕྲུག་ངག་དབང་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ཟོལ་མེད་སྲོང་པོའི་གཏམ་གྱི་རོལ་མོ། སྟོད་ཆ། སྨད་ཆ། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌།

༨༣༽ སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པའི་བོད་གཞུང་རྩེ་ཡིག་ཚང་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༤༽ རྩེ་དྲུང་ཤར་རྩེ་ཡེ་ཤེས་ཐུབ་བསྟན་གྱི་མི་ཚེའི་མྱོང་ཚོར་གསལ་བར་བཤད་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༥༽ བཀའ་ཟུར་བདེ་གྲོང་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེའི་སྒེར་ཟུར་ཁང་གི་གཡོག་ནས་བོད་ཀྱི་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༦༽ ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་བོད་དམངས་གཙོའི་སྲིད་གཞུང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ཉེར་ལྔ་འཁོར་བ། ༡༩༨༥ སྐབས་བརྒྱད་པའི་བོད་མི་ དམངས་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།

༨༧༽ ༡༩༦༠ ནས་ ༡༩༨༠ བར་གྱི་བོད་མིའི་རང་དབང་གསར་ཤོག

༨༨༽ འགྲོ་ཕན་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་རབས་དྲི་མེད་ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང༌། བོད་གཞུང་སྨན་རྩིས་ཁང༌།

༨༩༽ འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་དང་གཞུང་ཞབས་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་བསྡུས། ༢༠༡༠ འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་དང་གཞུང་ཞབས་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང༌།

༩༠༽ བསམ་དཀྱིལ་རིན་ཆེན་དབང་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེའི་བདེ་སྡུག་མྱོང་ཚོར་ལས་བྱུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༩༡༽ བཀའ་ཟུར་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་གྱི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་འཕྲོས་པའི་གཏམ་ཐབས་བྱུས་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་འབྲས་བུ། དེབ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ།

༩༢༽ ལྷ་རམས་པ་དགེ་བཤེས་ཚེ་དབང་གིས་བརྩམས་པའི་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་གྱི་བྱུང་བ་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང༌།

༩༣༽ མང་གཙོའི་ལམ་བུ། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།

༩༤༽ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས། བོད་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་དང་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང༌། ༢༠༡༠

༩༥༽ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ། དེབ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།

༩༦༽ ལེགས་ཉེས་བདེན་རྫུན་རྣམ་འབྱེད་ལུང་རིགས་གསེར་གྱི་ལྡེ་མིག དགེ་ལྡན་བསྟན་བདག་ལྷན་ཚོགས་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་དགེ་ལྡན་ལྷན་ཚོགས། དགེ་ལྡན་ཆོས་ཁྲིམས་འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་ཚོགས།

༩༧༽ རང་རྒྱལ་གྱི་མི་རིགས་གནད་དོན་དང་མི་རིགས་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་ཕྱིར་རྟོག ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ། (ཕུན་དབང༌།) ཁ་བ་དཀར་པོ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲི་ཞུ་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན།

༩༨༽ ང་དགའ་ལྡན་པའི་དམ་སྲི་ཁོ་ཡིན། རྩོམ་པ་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། ༢༠༡༣

༩༩༽ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས། དེབ་ཕྲེང་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ཆོས་རིག་ ལས་ཁུངས་ནས་པར་བསྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས།

༡༠༠༽ བཀའ་ཟུར་ཨ་ལགས་འཇིགས་མེད་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཆོས་སྲིད་གཏམ་གྱི་ཐེམ་སྐས། སྟོད་ཆ་དང༌། སྨད་ཆ། རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་གིས་བརྩམས། བདེན་རྒྱབ་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་དཔར་འགྲེམས་ཞུས།

༡༠༡༽ བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་འཇུ་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་གྱི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་དང་པོ་ནས་ཉེར་གཉིས།

༡༠༢༽ ༡༩༦༨ ནས་ ༡༩༨༠ བར་གྱི་ཤེས་བྱ་གསར་དེབ།

༡༠༣༽ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས། དེབ་ཕྲེང་དང་པོ་དང་གཉིས་པ། བོད་གཞུང་ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས།

༡༠༤༽ ནང་པའི་ལྟ་སྤྱོད་ཀུན་བཏུས། རིགས་སློབ་ལྷན་བརྩེགས་ཚོགས་ཆུང་ནས་བོད་བསྒྱུར་ཞུས།

༡༠༥༽ ཆོས་སྐྱོང་བསྟེན་ཕྱོགས་སྐོར་བཀའ་སློབ་སྔ་རྗེས་སྩལ་བ་ཁག་ཆ་ཚང་ཕྱོགས་བསྡེབས་ཞུས་པ། བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང་ནས་ དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

༡༠༦༽ ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན། གསུམ་བཅུའི་གསུང་འཕྲིན་དང་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། བོད་གཞུང་དྲིལ་བསྒྲགས་ཁང་ནང་སྣར་ཐང་ དཔར་ཁང་དུ་བསྐྲུན། (༡༩༦༠ ནས་ ༡༩༨༦)

༡༠༧༽ ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན། གཉིས་པ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ཁང་ནས་སྣར་ཐང་དཔར་ཁང་དུ་དཔར་གཞི་བསྒྲིགས་ཏེ་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

༢༽དབྱིན་དེབ་ཁག

1) Avedon, John F. In Exile from the Land of Snows, Vintage Books, New York, 1986

2) Bell, Sir Charles, Portrait of a Dalai Lama, Wm. Collins, London, 1946

3) Bell, Sir Charles, Tibet Past and Present, Oxford University Press (First Published 1924)

4) Belleezza, John Vincent, Antiquities of Northern Tibet, Antiquities of Upper Tibet.

5) Chapman, F.Spencer, Lhasa: The Holy City, Readers Union Ltd, London

6) Craig, Mary, Kundun, Harper Collins Publishers, Great Britian, 1997

7) Dian, David Zhang, Academic Journal, America, March 2002

8) Golstein, Melvyn C., A History of Modern Tibet, 1913-1951. Munshiram Manoharlal Publisher Pvt. Ltd, 1993

9) Goodman, M.H., The Last Dalai Lama, Boulder and London: Shambala, 1986

10) Gould, B.J., The Jewel in the Lotus, Chatto & Windus, London, 1957

11) Norbu, Thubten Jigme, Tibet is my Country, Wisdom Publications, 23 Dering Street, London W1, England, 1986

12) Mckay, Alex, Tibet and the British Raj: The Frontier Cadre, 1904- 1947, London Curzon Press, 1998

13) Pema, Jetsun, Tibet My Story (Autobiography) , Element Books Limited, Shaftesbury, Dorset SP7 8BP, Great Britain, 1997

14) Richardson, Hugh, High Peaks, Pure Earth. Serindia Publications, 10 Parkfields, London, SW15 6NH, 1998

15) Richardson, Hugh, Tibet and Its History, Boulder and London: Shambala, 1984

16) Rockhill, W.W. The Dalai Lamas of Lhasa and Their Relations with the Manchu Emperors of China: 1644-1908. T’oung - Pao, XI (1910)

17) Smith Jr, Warren W. Tibetan Nation, Harper Collins Publishers India, 1997

18) Teichman, Eric, Travels of a Consular Officer in Eastern Tibet, Cambridge University Press, 1922

19) Tsarong, Damdul Namgyal, In the Service of His Country, The Biography of Dasang Damdul Tsarong, Commander General of Tibet.

20) Yasha, Zhang, China’s Tibet Vol.12 No. 6, 2001

21) Indian Leaders on Tibet, Department of Information and International Relations, 1998

22) A History of Modern Tibet by Goldstein, 1993

23) Th Fate of Tibet by Claude Arpi, 1999

24) New York Times

25) Tibet Disappears by Chanakya Sen.

26) A History of Modern Tibet-Volume 2 (1951-1955) by Melvyn C.Goldstein, 2000

27) Freedom in Exile by H.H.The Dalai Lama 1990

28) Tibetan Nation by Warren W. Smith, Jr.,1996

29) With Nehru in the Foreign Office by Subimal Dutt.

30) The Assam Tribune

31) The Times, London.

32) The Hindu, Madras.

33) The Hindustan Times.New Delhi.

34) Tibet in the United Nations 1950-1961, Issued by The Bureau of H.H The Dalai Lama

35) The Story of Tibet, Conversations with the Dalai Lama, Thomas Laird, Grove Press New York

36) International Resolutions and Recognitions on Tibet (1959-2004) , Published by the Department of Information and International Relations

37) Tibet: Human Rights and the Rule of Law, International Commission of Jurists December 1997

38) Failures of the U.N.O, A.N. Bharadwaj, Published by Jay Kay Book House

39) Indian Parliament on the issue of Tibet, Lok Sabha 1952-2005, Published by Tibetan Parliamentary and Policy Research Centre

40) International Resolutions and Recognitions on Tibet 1959-1997, Published by the Department of Information and International Relations

41) Tibetans in Exile 1959-1969, Compiled by the Office of H.H Dalai Lama, Dharamsala

42) United Nations Resolutions on Tibet, Compiled by the Department of Information and International Relations

43) The Ocean of Wisdom, By P.N Chopra

44) Tibetans in Exile 1959-1980,Compiled, edited and published by The Department of Information and International Relations.

45) The Spirit of Tibet: Universal Heritage, Selected Speeches and Writings of H.H The Dalai Lama, XIV Edited by A.A Shiromany

46) Dalai Lama, My Son: A Mother’s Story, Diki Tsering, Edited & introduced by Khedroob Thondup

47) Tibet:The Position in International Law.

48) Tibetan Review, 1970-1980

49) Tibet:The Road Ahead by Dawa Norbu.

50) Lonely Planet:Lonely Planet Publications.

51) The Power-Places of Central Tibet Dowman.

52) The Noodle Maker of Kalimpong, Gyalo Thondup & Anne F. Thurston.

མཇུག་བྱང༌།

༡༽རྩོམ་སྒྲིག་གཙོ་འགན་ལེན་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

༢༽ཆེད་ལས་རྩོམ་སྒྲིག་པ།

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།

༣༽འཕྲི་སྣོན་བསྒྱུར་བཀོད་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་ཐུགས་འགན་སྐྱེད་མཁན། ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོཊ་གཙོ་ཟུར་པ།) མཁར་སྟེང་འབར་རོ་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང༌། (བཀའ་དྲུང་ཟུར་པ།) གུ་གེ་ཤང་རྩེ་བ་ཀརྨ་རྡོ་རྗེ། (དང་སློབ་འགོ་འཛིན་ལས་རོགས་ཟུར་པ།)

༤༽རྩོམ་སྒྲིག་ལས་རོགས།

བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། མཁར་སྟེང་འབར་རོ་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང༌། འབའ་པ་དགེ་བཤེས་ཡེ་ཤེས་དགའ་བ། རེབ་གོང་ལེགས་བཤད། ཨ་རིག་བཀའ་བཅུ་མའི་དགེ་འདུན།

༥༽ཚིགས་བཅད་རྩོམ་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།) (རླབས་འཕྲེང་སོ་གཉིས་པ་ནས་སོ་དྲུག་པའི་ས་བཅད་གཉིས་པ་བར་གྱི་ཚིགས་བཅད་ཡོངས་རྫོགས་དང༌། རླབས་འཕྲེང་ཞེ་གཅིག་པ་ནས་ཞེ་བརྒྱད་བར་གྱི་ཚིགས་བཅད་ཡོངས་རྫོགས།) བྱ་གཞུང་སྐལ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས། (རླབས་འཕྲེང་སོ་དྲུག་པའི་ས་བཅད་གསུམ་པ་ནས་རླབས་འཕྲེང་བཞི་བཅུའི་བར་གྱི་ཚིགས་བཅད་ཡོངས་རྫོགས།) ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། (རླབས་འཕྲེང་ཞེ་དགུ་པ་དང་ལྔ་བཅུ་པའི་ཚིགས་བཅད་ཡོངས་རྫོགས།)

༦༽སྐུ་ཡིག་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་ནས་རྒྱུ་ཆ་བསྡུ་རུབ་གནང་མཁན།

བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ།

༧༽དབྱིན་ཡིག་ནས་བོད་བསྒྱུར་གནང་མཁན།

གུ་གེ་ཤང་རྩེ་བ་ཀརྨ་རྡོ་རྗེ། འབའ་པ་དགེ་བཤེས་ཡེ་ཤེས་དགའ་བ།

༨༽གློག་ཀླད་དུ་འགོད་འཇུག་དང་ཇུས་འགོད་པ།

རེབ་གོང་ལེགས་བཤད།

༩༽རྒྱབ་ཤ་ཇུས་འགོད་པ།

བསོད་ནམས་ཆོས་འཛོམས་ཡེ་ཤེས།